T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/96 Esas - 2026/393
T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/96
KARAR NO : 2026/393
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av.
Av.
Av.
DAVALI : ...
VEKİLLERİ : Av.
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 31/01/2025
KARAR TARİHİ : 28/04/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 30/04/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Türkiye'deki birçok sportif faaliyete sponsorluk yaptığını, ... takımının 2024-2025 sezonu süper lig döneminde öngörülen sponsorluk sözleşmesi kapsamında her biri 300.000 EUR olan toplam 5 adet olmak üzere 1.500.000 EUR tutarlı çeki davalıya verdiğini, ancak davalı ile sponsorluk sözleşmesinin yapılamadığını, davalının ise çekleri bankaya ibraz ettiğini, müvekkili şirketin İstanbul 3. ATM'nin 2024/277 E sayılı dosyası üzerinden konkordato talep etmesi nedeniyle çeklerle ilgili karşılıksız işlemi yapılamadığını, Kayserispor başkanı Ali Çamlı'nın TV1 isimli televizyon programında çeklere ilişkin açıklamalarda bulunduğunu, davalının tek taraflı olarak bağış makbuzu düzenlediğini, davacının sponsorluk sözleşmesi vaadi ile çekleri davalıya verdiğini, ancak davalının sponsorluk sözleşmesi yapmadığını ve bu nedenle de davalıya çekler sebebiyle borcu olmadığını belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin taraf sıfatı olmadığını, davaya konu kambiyo senetlerinin çek olduğunu ve ödeme aracı niteliği taşıdığını, bu çeklerin borç ödemek maksadıyla ... Bankasına ciro edildiğini, çeklerin ödenmemesi nedeniyle davalı aleyhine ... Bankası tarafından icra takibi yapıldığını, davalının çeklerin karşılığını ödeyip çekleri geri almadığından dolayı davanın çek hamiline yöneltilmesi gerektiğini, davalının çekleri geri almadan davacı aleyhine çeklerden dolayı takip başlatma imkanı olmadığını, davalının elinde olmayan çeklerden dolayı menfi tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, dava konusu çeklerin davacının iddia ettiği gibi herhangi bir reklam veya sponsorluk anlaşması kapsamında verilmediğini, davacının davalıya bağış yaptığını, bu bağışa ilişkin makbuz kesildiğini, davacının çekleri sponsorluk amacıyla verildiğini ispatlaması gerektiğini, davacı tarafça eski başkan Ali Çamlı'nın yerel bir televizyondaki beyanlarını delil olarak sunduğunu, bunun delil niteliği olmadığını, ilgili konuşmanın hiçbir yerinde çeklere karşılık davacı şirketin reklam hakkı olduğunun yer almadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER:
Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalı şirketin kuruluşundan itibaren yetkilileri araştırılmıştır.
... Bankası Çağlayan/İstanbul Şubesi'ne müzekkere yazılarak davaya konu 5 adet çekin ön ve arka yüzlerinin okunaklı birer sureti dosyamız arasına celbedilmiştir.
Davacı tarafça dosyaya sunulan flash belleğe ilişkin görüntü ve konuşma dökümünün yaptırılması amacıyla bilgisayar mühendisi Gürcan Kılınç'tan 19/08/2025 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmak suretiyle davacı şirketin 2024-2025 yıllarına ait ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak mali müşavir bilirkişi Gülşen Köse'den 15/01/2026 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Mali müşavir bilirkişi Gülşen Köse'nin 15/01/2026 tarihli bilirkişi raporunda; davacı yanın 2024 yılına ait ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davacı ... Yön. Hiz. A.Ş. tarafından davalı ... A.Ş.'ye 31.12.2023 tarihinde her bir 300.000 Euro değerinde 31.05.2024, 30.06.2024, 31.07.2024, 31.08.2024 ile 30.09.2024 vadeli toplam 1.500.000 Euro değerinde 5 adet çekin düzenlendiği ve davacı şirketin yasal defterlerine usulüne uygun kaydedildiği, davacının ticari defterlerine işbu 5 adet çek için ödeme kaydı bulunmadığı tespit edilmiştir.
Davacı defterlerinin incelenmesinden sonra bu kez davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılarak mali müşavir bilirkişi ...'dan 31/03/2026 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Mali müşavir bilirkişi ...'ın 31/03/2026 tarihli bilirkişi raporunda; davalının ticari defter kayıtlarında davacıya 31.08.2023 tarihli 000454 numaralı bağış makbuzu düzenlendiği ve gelir kaydedildiği, davacının borçlu olmadığını ileri sürdüğü çekler bağış makbuzu karşılığında oluşturulan alacağa mahsuben davalı defterlerine giriş kaydı yapıldığı, davalının ticari defterlerinde dava konusu çeklerin ... Bankasına teminat amacıyla verildiğine ilişkin kayıt tespit edildiği, ... Bankasının mahkemenin müzekkeresine vermiş olduğu müzekkere cevabında dava konusu çeklerin kullanılan kredilerden kaynaklı alacakları tahsil etmek üzere temlik cirosu ile devralındığının belirtildiği tespit edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.05.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.06.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.07.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.08.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.09.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek
nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı şirketin Kayserispor erkek futbol takımının 2024-2025 sezonu Süper Lig döneminde sponsoru olmak için davalı ile sözlü olarak mutabık kalması ve süper ligde mücadele edecek olan Kayserispor'un transfer döneminde bütçesinin olabilmesi için akdedilmesi öngörülen sponsorluk sözleşmesi kapsamında ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.05.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.06.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.07.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.08.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.09.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çekin davalıya verildiği ancak davalı ile akdedilmesi hususunda anlaşılan sponsorluk sözleşmesinin akdedilmediği iddiasıyla sözkonusu çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti talep edilmektedir..
Davalı taraf ise çeklerin akdedilmesi öngörülen sponsorluk sözleşmesi kapsamında verilmediğini, bağış amacıyla verildiğini, davacı adına bağış makbuzu kesildiğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Tarafların uyuşmazlık noktaları ana başlıklarıyla; ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.05.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.06.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.07.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.08.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.09.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çekin akdedilecek sponsorluk sözleşmesi için verilip verilmediği, davacının anılan çeklerden dolayı davalıya borçlu olup olmadığı konularında toplanmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, alacağın dayanağını teşkil eden kambiyo senedinin hukuksal niteliğini irdelemekte yarar vardır.
Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine dayanır.
Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye, bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan bu ilişki "kambiyo ilişkisi" olarak anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek sureiyle borç altına giren borçlu "kambiyo taahhüdü"nde bulunmuş olur.
Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl/temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Bu genel açıklamadan sonra, hemen belirtmelidir ki bono, ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedi olup, bonoyu düzenleyen, asıl borçlu durumundadır (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 779/1).
Bu aşamada, menfi tespit konulu eldeki davada, ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72. maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında, borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.
Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6)
İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir.
Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, senedin teminat senedi olduğunu ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir.
Aynı ilkeler, Yargıtay HGK'nun 17/12/2003 gün ve 2003/19-781 Esas ve 2003/768 Karar sayılı ilamında da benimsenmiştir.
İspat yükü üzerine düşen taraf ancak ispata “elverişli” deliller ile iddiasının haklılığını kanıtlayabilir. Nitekim kanun koyucu HMK’nun 200. maddesinde belli miktarın üzerindeki uyuşmazlıklar yönünden bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukukî işlemlerinin senetle ispatını zorunlu kılmış olup bu miktar dâhilinde kalan bir alacağın takdiri bir delille ispatı mümkün olmayacaktır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 201. maddesinde "Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz" hükmü düzenlenmiştir. Senede karşı ileri sürülen hukukî işlemlerin senetle ispatı zorunludur. Senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı defi (savunma) olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukukî işlemler, ispat sınırından az bir miktara ilişkin olsa bile tanıkla ispat olunamaz; ancak senet (kesin delil) ile ispat edilebilir.
... Bankası'nın mahkememizin müzekkeresine vermiş olduğu 19/08/2025 tarihli cevabında dava konusu çeklerin 27/02/2023 tarihli genel kredi sözleşmesine istinaden kullandırılan kredilerden kaynaklanan alacaklara tahsil edilmek üzere temlik cirosu ile devralındığını, davacı aleyhine İstanbul 3. ATM'nin 2024/277 E sayılı dosyası ile konkordato kesin mühlet kararı verildiğinden icra takibine konu edilmediği belirtilmiştir.
Davacı şirketin ticari defterleri talimat mahkemesi aracılığıyla incelenmiş olup davacının defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davaya konu çeklerin sipariş avansları hesabında takip edildiği ve ödeme kaydı bulunmadığı tespit edilmiştir. Davalı tarafın ticari defterleri de bilirkişi aracılığıyla incelenmiş olup davalının ticari defter kayıtlarında davacıya 31/08/2023 tarihli 000454 numaralı bağış makbuzu düzenlendiği ve gelir kaydedildiği, davacının borçlu olmadığını ileri sürdüğü çeklerin bağış makbuzu karşılığında oluşturulan alacağa mahsuben davalı defterlerine giriş kaydı yapıldığı, davalının ticari defterlerinde dava konusu çeklerin ... Bankasına teminat amacıyla verildiğine ilişkin kayıt tespit edildiği ve ... Bankasının cevabi yazısına göre dava konusu çeklerin kullanılan kredilerden kaynaklı alacakları tahsil etmek üzere temlik cirosu ile devralındığı tespit edilmiştir.
Kesin deliller; ikrar (HMK md. 188), kesin hüküm (HMK md. 303), senet ( HMK md. 199) ve yemin (HMK md. 225 vd.) olmak üzere dört tanedir. ( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 17/09/2025 tarh 2025/3-48, 2025/540 K. Sayılı kararı) 6100 sayılı HMK'nın 199. maddesinde “Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir.” hükmü bulunmakta olup,bu hükme göre vakıayı ispata yarayan yazılı belgelerin de bu kapsamda değerlendirmesi yapılmalıdır.
Davacı tarafından davalı kulüp başkanının televizyon programdaki konuşmasına ilişkin video kaydına delil olarak dayanmış olup, sunulan flash belleğin çözümü teknik bilirkişi tarafından yapılmıştır, davalı spor kulübü başkanının TV programında yaptığı konuşma içeriğinde davalı kulüp için ... diye bir firmanın sponsorluk vereceğinin söylendiği, bunun üzerine İstanbul'a gidip görüşüldüğü, ... Yönetim Hizmetleri A.Ş.'nin 5 parça çek verdiği, 1.5 milyon euro'luk bağış makbuzunun bu firmaya kesilerek Kayseri Spor'un hesabına işlendiği belirtilmekte ve bağış makbuzunun kameraya gösterildiği tespit edilmiştir. Kameraya gösterilen makbuzun, davalı taraça davaya konu çeklere ilişkin dosyaya sunulan makbuzun aynısı olduğu görülmektedir. Davalı taraf sözkonusu video kaydında bağış makbuzundan bahsedildiğini dolayısıyla bu delilin kendi iddialarını doğruladığını ileri sürmektedir. Hal böyle iken her iki tarafta video kaydındaki konuşma içeriğini doğrulamakta ancak kendi lehine değerlendirdiği görülmektedir. Konuşma akışı dikkate alındığında ... Yönetimi A.Ş.'nin davalı kulübe sponsorluk vereceği, bu nedenle tarafların İstanbul'da görüşme sağladığı, ardından davaya konu çeklerin davalıya verildiği ancak davalının çeklere ilişkin bağış makbuzu kestiği görülmekle davaya konu çeklerin taraflar arasında yapılacak sponsorluk sözleşmesi için davalıya verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Tarafların iradesinin sponsorluk sözleşmesi yapılması yönünde olduğu ancak davalının çeklere ilişkin muhasebe işlemini bağış olarak kaydettiği görülmektedir. Konuşmayı yapan Ali Çamlı 03/11/2021-14/11/2024 döneminde davalı kulübü münferiden temsile yetkili yönetim kurulu başkanıdır. Bu durumda taraflar arasında sponsorluk sözleşmesi yapılmadığı tarafların kabulünde olduğundan davacının ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.05.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.06.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.07.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.08.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.09.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığından davacının davaya konu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş ancak dosyada taraf olmayan üçüncü kişileri etkileyecek şekilde çeklerin iptal edilemeyeceği gözetilerek çeklerin iptali isteminin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
1- ... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.05.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek,
... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.06.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek,
... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.07.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek,
... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 31.08.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek,
... Bankası A.Ş. ... Seri Nolu 30.09.2024 Düzenleme Tarihli 300.000 Euro bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptali isteminin reddine,
2-Alınması gereken 3.822.692,49-TL karar ve ilam harcından dava açılırken davacıdan alınan 95.468,69-TL peşin harç ile daha sonra yatırılan 860.204,43-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 2.867.019,37-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 615,40-TL başvurma harcı ile 95.468,69-TL peşin harç ve daha sonra yatırılan 860.204,43-TL peşin harç olmak üzere toplam 956.288,52-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; 2.577,50-TL tebligat ve posta gideri ile 16.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 18.577,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılmış bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına ve davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davacı lehine A.A.Ü.T. 13/1. Maddesi uyarınca 1.615.609,50-TL nispi vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
8-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 28/04/2026
Başkan
¸E-imzalıdır
Üye
¸E-imzalıdır
Üye
¸E-imzalıdır
Katip
¸E-imzalıdır