T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ: Av.
DAVALI :
VEKİLİ: Av.
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 11/12/2024
KARAR TARİHİ: 18/11/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 20/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Davalının davacı aleyhine Kayseri 1. ATM'nin ... D. İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz işlemi başlattığını, daha sonra Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile takibe geçtiğini, takip dayanağı bonoya konu borcun hiç oluşmadığını, takip konusu bononun taraflar arasında 19.07.2024 tarihli yüklenici sözleşmesi kapsamında davalıya teminat amacıyla verildiğini, davacının sözleşme kapsamındaki edimleri eksiksiz yerine getirdiğini, davalının şirketi ... İnşaat adına teslim edilen teminat senedini şahsi adına doldurarak davacı aleyhine takibe geçtiğini, davacının davalı ...ile herhangi bir şahsi ilişkisi olmadığını, davacının davalının ortağı olduğu şirkete iş yaptığını, faturalar düzenlediğini, ödemeler aldığını, takip konusu bononun davacının verdiği senedin bilgisi ve rızası dışında doldurularak işleme konulduğunu, davalının tacir olması nedeniyle yapmış olduğu işlemlere ilişkin bilgileri tutmakla yükümlü olduğunu, bu senedin davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığının görüleceğini, davacının dava dışı ... İnşaat şirketine yaptığı iş karşılığında 7.300.000 TL ve 2.400.000 TL tutarında iki fatura düzenlediğini ve ödemeleri aldığını, davalının kötü niyetli olduğunu belirterek davacının davalıya takip dosyasındaki bono sebebiyle borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davacı iddia ve taleplerinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, icra takibine konu senedin sebepsiz borç ikrarı niteliği taşıdığını ve davacının borçlu olduğunu, davacının iddia ettiği hususların gerçeği yansıtmadığını, emsal niteliğindeki Yargıtay kararlarını dosyaya sunduklarını, emsal niteliğindeki kararlardan da görüleceği üzere icra takibine konu senedin borçlusunun davacı olduğunu, ödeme yapmaması sebebiyle gerekli işlemler yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Kayseri CBS'ye, Gevher Nesibe Vergi Dairesi'ne, Erciyes Vergi Dairesi'ne, Kayseri 1. ATM'ye, Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'ne yazılan müzekkerelere cevap olduğu, ilgili kayıt ve belgelerin dosyamız arasına alındığı görüldü.
Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, incelemesinde; Alacaklı ...tarafından ... Plan Proje İnş. Taaht. San ve Tic. Ltd Şti. Aleyhine, 9.600.000,00-TL bedelli, 19/07/2024 tanzim, 30/07/2024 vade tarihli senet nedeniyle toplam 11.301.369,86-TL bedelli alacak üzerinden, 03/12/2024 tarihli takip başlatıldığı görülmüştür.
Mahkememizce davacı ve davalıya ait 2024 yılına ait 6102 sayılı T.T.K.'nun 64. maddesinde sayılan ve tacir tarafından tutulmak zorunda olan tüm ticari defterleri, ticari defterlerdeki karşı taraf ile ilgili kayıtların yevmiye madde numaralarını da içerir muavin defter dökümü ve muavin defterdeki dayanak belge fotokopileri ile birlikte, ayrıca elektronik deftere tabi olanların vergi dairesinden ilgili döneme ilişkin aldıkları beratlarla birlikte, elektronik belge çıktılarını bizzat mahkeme kaleminde incelenmek suretiyle, davacı iddiası, davalı savunması, tarafların ticari defterleri incelenerek, elektronik defter ibraz edilmesi halinde ibraz edilen e-defterlerin GİB sisteminden doğruluğu da sorgulanarak, defterlerin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, kapanış tasdiklerinin olup olmadığı, takibe konu senedin tarafların defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, ödeme kaydı bulunup bulunmadığı hususunda rapor tanzimi için dosya Muhasebeci bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememizce alınan 07/07/2025 tarihli Muhasebeci bilirkişi raporundan özetle; Davalının davacı aleyhine yaptığı takibe dayanak bononun hem davacının hem de davalının ticari defterlerinde kaydı tespit edilememiştir. Taraflar arasındaki ticari ilişkiler incelendiğinde davacının davalıya 2 adet fatura düzenlediği ve bu faturalar toplamının 9.053.333,33 TL olduğu söz konusu faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Tarafların ticari defterlerinde davalının davacıya 11.100.000 TL tutarında 8 adet çek verdiği kayıtlıdır. Verilen çekler konusunda tarafların ticari defterleri birbirini teyit etmektedir. Tarafların takip konusu bono dışındaki işlemleri incelendiğinde faturalar ve verilen çekler yönünden taraf defterlerinin birbirini teyit ettiği ve bunun sonucunda davalının davacıdan 2.046.666,67 TL alacaklı olduğu tespit edilmektedir. Davalının raporumuz ekindeki 2025 yılı muavin kaydında davacı adına 95.408,78 TL tutarında SGK primi ödediğine ilişkin kayıt bulunmaktadır. Söz konusu ödemelere ilişkin belgeler dosyada bulunmamaktadır. Mahkemece bu ödemelerin de davacı adına yapılan ödeme olarak kabulü durumunda yukarıda belirttiğimiz 2.046.666,67 TL tutarındaki davalı alacağına eklenmelidir, şeklinde rapor edilmiştir.
Davacı vekilince yemin deliline dayanıldığı, yemin metnini ibraz edildiği, yemin metnini davalı .... tebliğ edildiği, mahkememizin 18/11/2025 tarihli celsesinde ...ya "... Plan Proje İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen lehtarı ...olan, 9.600.000,00-TL bedelli, 19/07/2024 tanzim tarihli, 30/07/2024 vade tarihli senedin teminat senedi olmadığına, senedin dava dışı ... İnşaat Şirketine Kahramanmaraş İli 15. Paket 256 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi Elektrik Tesisat İşleri Yüklenici Sözleşmesi kapsamında verilmediğine, senetten kaynaklı alacaklı olduğuna'' ilişkinin yeminin yaptırıldığı, davalı Osman Atıcı ''Bana sormuş olduğunuz lehtarı benim olduğum 9.600.000,00-TL bedelli senet teminat senedi değildir ve bu senetten dolayı alacağım bulunmaktadır, böyle olduğuna namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim üzerine yemin ediyorum'' şeklinde yemini eda ettiği görülmüştür.
Mahkememizin 11/12/2024 tarihli muhtırası ile; dava dilekçesinde dava değerinin 11.301.369,86-TL olarak yazıldığı, ancak tevzi formunda dava değerinin 1.301.369,86-TL olarak yazıldığı ve peşin harcın 22.224,15-TL olarak yatırıldığı, bu haliyle peşin harcın eksik olduğu anlaşılmakla; 11.301.369,86-TL üzerinden peşin nispi harcın yatırılması gerektiği anlaşılmış olup, davacı vekiline Harçlar Kanunun Madde 30 gereğince 11.301.369,86-TL üzerinden hesaplanan ve dava başında yatırılan peşin harcın mahsubu sonucu 170.774,99-TL eksik harcın ikmal edilmesi hususunda kesin süre verildiği, kesin süre içerisinde harcın ikmal edildiği görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibine konu bonodan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi amacıyla iş bu davayı açmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Kayseri Genel İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasına konu ... Plan Proje İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen lehtarı ...olan, 9.600.000,00-TL bedelli, 19/07/2024 tanzim tarihli, 30/07/2024 vade tarihli senedin teminat senedi olup olmadığı, senedin dava dışı ... İnşaat Şirketine Kahramanmaraş İli 15. Paket 256 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi Elektrik Tesisat İşleri Yüklenici Sözleşmesi kapsamında verilip verilmediği, davacının davalıya karşı senet ve takip nedeniyle borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Somut olayda; davacı taraf davaya ve icra takibine konu edilen senedin teminat senedi olduğunu, davalıya ait ... İnşaat Şirketine Kahramanmaraş İli 15. Paket 256 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi Elektrik Tesisat İşleri Yüklenici Sözleşmesi kapsamında üzerine düşen tüm işi eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, fatura keserek ödemelerini aldığını, işin halen devam ettiğini, kalan ödemenin işin tamamlanmasından sonra fatura edilip ödeneceğini, davalının ise şirketi ... İnşaat Şirketi adına teslim edilmiş olan teminat senedini şahsı adına doldurarak takibe geçtiğini, senette alacaklı görünen davalı ...ı'nın şahsı ile hiçbir ticari veya başkaca ilişkisi bulunmadığından, Kayseri Genel İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasına konu 9.600.000,00-TL bedelli, 19/07/2024 tanzim tarihli, 30/07/2024 vade tarihli senet nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup, davalı taraf ise senedin sebepten mücerret olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı taraf davacı aleyhine Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile yapılacak takiplerde ödeme emri göndermiştir. Söz konusu ödeme emrinde davalı taraf davacıdan 9.600.000 TL asıl alacak ve 1.701.369,86 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 11.301.369,86 TL talep etmiştir. Takip dayanağı olarak 19.07.2024 tanzim tarihli 30.07.2024 vadeli bono gösterilmiştir.
Dosyada sureti bulunan bono incelendiğinde borçlunun davacı, lehdarın ise davalı olduğu görülmektedir. Bononun düzenlenme tarihi 19.07.2024, vade tarihi ise 30.07.2024 olarak yazılıdır. Davacının bonodaki imzayı inkar ettiğine ilişkin bir beyanı bulunmamaktadır.
6102 sayılı Kanun’un 776 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde bono veya emre yazılı senedin kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadini içermesi gerektiği, 777 nci maddesinde de bu unsuru içermeyen bir senedin bono sayılmayacağı hükme bağlanmıştır. Bir kambiyo senedi olan bono üzerine bedel, faiz, protestodan muafiyet ve yetki şartı gibi kayıtların konulması kabul edilmekte ise de, illetten mücerretlik veya muayyenlik niteliklerini ortadan kaldıran kayıtların bono üzerine konulması onun kambiyo niteliğini ortadan kaldırır.
Hukuk Genel Kurulunun 28.03.2018 tarihli ve 2017/12-1140 Esas, 2018/563 Karar sayılı ile 11.02.2020 tarihli ve 2017/12-743 Esas, 2020/129 Karar sayılı kararlarında da benimsendiği üzere bonoda teminat kaydı var ise de neyin teminatı olduğu belirtilmediğinden bu kayıt bononun mücerrettik vasfını ortadan kaldırmaz. Sadece teminat olduğuna dair eklenen bu kayda doktrinde mücerret teminat kaydı denilmektedir.
Kural olarak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu bakımdan kambiyo senedinin bedelsiz olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer.
Bu itibarla, dava konusu bononun teminat senedi olduğunu iddia eden davacının öncelikle bu iddiasını 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 201. maddesi uyarınca yazılı delille ispatlaması ve bundan sonra da senedi elinde bulunduran hamilin iyiniyetli hamil olmayıp, senedi iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini kanıtlaması gerekmektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/11-40 Esas - 2021/542 Karar sayılı 29/04/2021 tarihli ilamındaki; "Temel borç ilişkisindeki bir edimin teminatı olarak düzenlenen kambiyo senetlerinde, teminat ettikleri husus gerçekleşinceye kadar geçici bedelsizlik, gerçekleşince kesin bedelsizlik söz konusudur. Eğer teminat ettikleri husus gerçekleşmez ise senette bedelsizlik ortadan kalkacaktır. Bu itibarla kambiyo senedinin teminat amacıyla düzenlenmesi hâlinde borçlu, senet lehtarın elindeyse (ciro görmemişse), teminatı talep etme şartlarının oluşmadığını (riskin gerçekleşmediğini) ya da alacaklının senedin teminatını oluşturduğu borç miktarını aşan bir talepte bulunduğunu kişisel def’i olarak öne sürebilir. Senet ciro edilmişse hamil senedin teminat senedi olduğunu biliyor ve borçlunun zararına hareket ediyorsa, anılan def’inin hamile karşı da öne sürülmesi mümkündür. Hemen belirtilmelidir ki, kambiyo senedinin üzerinde teminat kaydı var ise ancak neyin teminatı olduğu belirtilmemiş ise bu kayıt kambiyo senedinin mücerrettik vasfını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık senet üzerinde asıl borç ilişkisine atıf yapan veya ödemeyi şarta bağlayan kayıtlar olması durumunda senedin mücerretlik vasfı ortadan kalkacağından böyle bir senede dayanılarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılamaz. Başka bir deyişle kambiyo senedinin teminat senedi olduğunun senet metninden anlaşılması durumunda senedin mücerretlik vasfı ortadan kalkacağı için senet hükümsüzdür ve bu hükümsüzlük; borçlu tarafından, lehtara veya ciranta konumunda olan hamile karşı da ileri sürülebilir. Dolayısıyla senet metninden anlaşılan bu def’i mutlak defi niteliğinde olup, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir." şeklindedir.
Eldeki davada tarafların ticari defterlerini incelenmiş olup davaya konu senedin iki tarafın defterinde kayıtlı olmadığı belirlenmiştir. Kaldı ki emsal nitelikteki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 07/11/2022 tarihli, 2021/3457 Esas ve 2022/7849 Karar sayılı onama ilamında "... ayrıca tarafları tacir dahi olsa kambiyo senetlerinin deftere kayıt zorunluluğu bulunmadığı, davacının münhasıran davalının ticari defterlerine dayanmadığından davalının ticari defterlerini ibraz etmemesinin aleyhine sonuç doğurmayacağı (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2013/14659 Esas, ...Karar sayılı kararı), davacı tarafın dava konusu senedin teminat senedi olduğu ve senet nedeniyle borçlu olmadığı yönündeki iddiasını yazılı ve kesin delil ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. Her ne kadar davacı tarafça davalının sahibi olduğu ... İnşaat Şirketi ile aralarında Kahramanmaraş İli 15. Paket 256 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi Elektrik Tesisat İşleri Yüklenici Sözleşmesi yapıldığı, bu sözleşme kapsamında davaya konu senedin teminat senedi olarak verildiği iddia olunmakta ise de anılan sözleşme incelendiğinde sözleşmede davaya konu senede atıf yapılmadığı açıktır. Netice itibariyle davaya konu senedin teminat senedi olduğu yazılı delil ile ispatlanamadığından davacı tarafça dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığından yemin hakkı hatırlatılmıştır. Davacı yemin deliline dayanmış olup davalı asile yemin davetiyesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2017/920 E. 2018/10852 K. Sayılı emsal ilamı dikkate alınarak davacı tarafça sunulan yemin metninden yararlanılarak yemin sorusu mahkememizce hazırlanmış olup davalıya HMK'nun 233. maddesine göre; "... Plan Proje İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen lehtarı ...olan, 9.600.000,00-TL bedelli, 19/07/2024 tanzim tarihli, 30/07/2024 vade tarihli senedin teminat senedi olmadığı, senedin dava dışı ... İnşaat Şirketine Kahramanmaraş İli 15. Paket 256 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi Elektrik Tesisat İşleri Yüklenici Sözleşmesi kapsamında verilmediğine, senetten kaynaklı alacaklı olduğu " hususunda davalı asil yemini ifa etmiş olup ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde davanın reddi ile birlikte davacı aleyhine kötü niyet tazminatı verilmesini talep etmiştir. Menfi tespit davasının reddi halinde davalı lehine tazminatı düzenleyen İİK 72/4.maddesine göre "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden" aşağı tayin edilemez."şeklindedir. Buna göre davanın reddi halinde davalı lehine tazminata hükmedilebilmesi için menfi tespit davasında ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekir. Oysa davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebi reddedildiğinden davalının alacağını geç alması söz konusu olmamış, bu nedenle şartları oluşmadığından davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın REDDİNE,
2- Şartları oluşmadığından davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin reddine
3-Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcının dava açılırken davacıdan alınan 22.224,15-TL peşin harç ile 170.774,99-TL tamamlama harcından mahsubu ile artan 192,383,74-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde yatıran davacıya iadesine,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama harç ve giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davalı lehine A.A.Ü.T. 13/1. Maddesi uyarınca 1.065.041,10-TL nispi vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 18/11/2025
Başkan
¸E-imzalıdır
Üye
¸E-imzalıdır
Üye
¸E-imzalıdır
Katip
¸E-imzalıdır