T. C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/563
KARAR NO: 2025/1838
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2024/186 Esas, 2024/1192 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/03/2024
İSTİNAF KARARININ
VERİLDİĞİ TARİH: 06/11/2025
YAZILDIĞI TARİH: 13/11/2025
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/186 Esas, 2024/1192 Karar sayılı ilamı davacı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle inceleme aşamasında dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLÜP GÖRÜŞÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; davalının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili davacıya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla yapılacak takipte 100.000,00 TL asıl alacak miktarlı ödeme emri gönderdiğini, müvekkili ile davalı arasında 22/08/2022 tarihinde kira sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin 2022 yılının Eylül ve Ekim aylarının kirası olan toplam 7.000,00 TL'yi ev sahibine 22/08/2022 tarihinde peşin olarak ödediğini, bu sözleşme nedeniyle davalı ev sahibinin müvekkilinden iki yıllık kira bedeline karşılık 100.000,00 TL bedelli teminat senedi aldığını, senetle ilgili olarak kira sözleşmesinin en arka sayfasına "kiracıdan 2 yıllık kira karşılığı 100.000,00 TL'lik senet alınmıştır." şeklinde ifade yazılarak taraflarca imza altına alındığını, kira ilişkisi başladıktan sonra taraflar arasında yaşanan tartışma nedeniyle davalı ev sahibinin 04/10/2022 tarihinde (müvekkili Ekim ayı kirasını ödemiş olmasına rağmen) müvekkiline ihtarda bulunarak evi tahliye etmesini istediğini, müvekkilinin de tartışmanın derinleşmemesi için 08/10/2022 tarihinde evi tahliye ettiğini, anahtarı ev sahibine teslim etmeye hazır olduğunu ve ev sahibinin elinde bulunan 100.000,00 TL bedelli teminat senedinin 3 gün içerisinde kendisine verilmesini ihtar ettiğini, söz konusu ihtarnamenin Kayseri 3. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numarasıyla kayıt altına alındığını, ancak müvekkilinin davalı ev sahibinin ihtarı üzerine evi tahliye etmesine ve davalıya herhangi bir borcu olmamasına rağmen davalının elinde bulunan teminat senedini müvekkiline teslim etmeyip Kayseri Genel İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra dosyasıyla takibe konu ettiğini, ancak yapılan bu takibin usul ve yasaya aykırı olduğunu, takibe konu senedin 2 yıllık kira karşılığına teminat olarak verildiğinin kira sözleşmesine yazılarak taraflarca imza altına alındığını, zira takibe konu edilen senet ile kira sözleşmesinin keşide tarihinin aynı olduğunu, kira sözleşmesinin son sayfasına da senetle ilgili olarak yazılan kayıtla birlikte takibe konu edilen senedin kira bedeline teminat olarak verildiğini, senedin teminat senedi olduğunun yazılı belge ile (kira sözleşmesi) sabit olduğunu belirterek açıklanan nedenlere binaen davanın kabulünü, icra takibinin açıkça usul ve yasaya aykırı olduğu nedeniyle tedbir kararı verilerek takibin durdurulmasını, yargılama harç ve giderleri ile avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kayseri 2. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2023/476 E. 2023/639 K. sayılı dosyası ile davacının müvekkili aleyhinde işbu davaya konu senede dayalı Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra dosyasının iptali için dava açtığını, açılan dava sonucunda müvekkilinin haklılığının kabul gördüğünü ve davanın reddine karar verildiğini, akabinde davacı yanca kararın istinaf edilmesi üzerine Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin 2024/55 E. 2024/47 K. sayılı dosyası ile davacının istinaf taleplerinin esastan reddine karar verildiğini, davacının dava dilekçesinde Kayseri 3. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile işbu davaya konu 100.000,00 TL bedelli teminat senedinin (3) gün içerisinde kendisine verilmesini ihtar ettiğini beyan ettiğini, ancak böyle bir ihtarnameyi müvekkilinin hiçbir zaman tebellüğ etmediğini, dava dilekçesinde başlatılan icra takibinde ödeme emri tebliğ edildikten sonra Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 2023/52770 Sor. Numarasıyla bedelsiz senedin kullanılması ve dolandırıcılık suçlarından soruşturma başlatıldığını beyan edilmiş ise de Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/52770 Soruşturma ve 2024/6793 Karar nolu kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, davacının her ne kadar takibe konu senedin teminat senedi olduğunu iddia etmekteyse de bu iddianın haksız olduğunu, davaya konu bu senedin teminat amaçlı verilmediğini, teminat senedi olarak kabulünün mümkün olmadığını belirterek davanın reddine, davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine, takibin kaldığı yerden devamına, davacı aleyhine dava değerinin %20'sinden az olmamak üzere %100 oranında tazminata mahkum edilmesine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda;
"1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının icra inkar tazminatının kabulü ile, alacağın %20'si oranında olmak üzere 20.000,00-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ..." dair karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili süresi içinde verdiği istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararında verilen gerekçelerde eksik ve hatalı değerlendirmeler yapıldığını, dava konusu teminat senedinden kaynaklı menfi tespit olmasına rağmen gerekçeli kararda da kira sözleşmesinden ve tahliye ihtarnamelerinden hiç bahsedilmediğini, görevsiz mahkeme tarafından karar verilmesi nedeniyle dava dosyamızın görevli Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesinin gerektiğini, kira sözleşmesi ve tahliye hakkındaki ihtarnamenin mahkemece hiç incelenmediğini, davalı müvekkilinin ev sahibinin ihtarı üzerine evi tahliye etmesine ve davalıya herhangi bir borcunun olmamasına rağmen davalının elinde bulunan teminat senedini müvekkiline teslim etmeyip Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra dosyasıyla takibe konu ettiğini, yapılan takipin usul ve yasaya aykırı olduğunu, takibe konu senedin 2 yıllık kira karşılığına teminat olarak verildiğinin kira sözleşmesine yazılarak taraflarca imza altına alındığını, takibe konu edilen senet ile kira sözleşmesinin keşide tarihinin aynı olduğunu, kira sözleşmesinin son sayfasına da senetle ilgili olarak yazılan kayıtla birlikte takibe konu edilen senedin kira bedeline teminat olarak verildiğinin görüleceğini, müvekkili ile davalı arasındaki uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklı teminat senedi olarak verilen kambiyo senedine ilişkin olduğunu, bu nedenle görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunu, ayrıca davalının bu şekilde mağdur ettiği onlarca insan bulunduğunu, bununla alakalı olarak başka bir müvekkili adına açmış olduğu benzer içerikli istirdat davasında Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/344 Esas ve 2024/438 Karar sayılı dava dosyasının olduğunu, görevsiz mahkemenin karar vermesi nedeniyle bu karara itiraz ettiklerini, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini, alacaklının talep etmediği mahkemece verilmiş olan icra inkar tazminatına da ayrıca itiraz ettiklerini belirterek arz ve izah edilen nedenlerle Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/186 Esas ve 2024/1192 Karar sayılı kararının bozulmasını ve dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep ettikleri görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi gereğince ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.
Duruşma açılmasını gerektiren sebepler bulunmadığından HMK'nın 353 ve 355. maddeleri gereğince inceleme ve müzakereler dosya üzerinden yürütülmüştür.
Dava dilekçesindeki talebe göre taşınmaz kira sözleşmesinden kaynaklanan kambiyo senedi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Eldeki davada taraflar arasında taşınmaz kira sözleşmesi bulunduğu ihtilaflı olmayıp, davacı davaya konu kambiyo senedinin taşınmaz kira sözleşmesinin teminatı olarak verildiğini ancak bu senetten dolayı borçlu olmadığını iddia ederek dava açtığına göre, ilk derece mahkemesince davacının dayandığı vakıalar üzerinden taleple bağlı kalınmak şartıyla uyuşmazlığın neticelendireceğine kuşku bulunmamaktadır. Zira mahkemenin görevi belirlenirken taraflarca getirme ilkesinin göz önünde bulundurulması zorunludur.
01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nın 4/1-a maddesine göre; kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda "Sulh Hukuk Mahkemesi" görevlidir.
Somut olayda davacı, takibe konu senedin kira sözleşmesinin teminatı olarak verildiğini iddia ederek işbu davayı açmış, davalı ise bononun teminat senedi olmadığını ve bononun sebepten mücerret, temel ilişkiden bağımsız bir alacak bahşettiğini savunmuştur. Bu tür davalarda görev konusu davacının ileri sürdüğü maddi vakıalar ve talep sonucuna göre belirlenmesi gerekir. Uyuşmazlığın çözümü senedin kira sözleşmesi kapsamında teminat olarak verilip verilmediği, verilmiş ise teminat senedinin takibe konulma koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığına ve bunların ispatı meselesi de sübut ve esasa ilişkin olup görevin belirlenmesine bir etkisinin olmamasına göre 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesi uyarınca davanın, kira uyuşmazlıklarında münhasır görevli olan Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görülüp sonuçlandırılması gerekir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 04/07/2017 tarihli, 2017/376 Esas ve 2017/10998 Karar sayılı ve 2017/7932 Esas ve 2018/9212 Karar ilamları).
Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.
Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olmuştur.
Bu itibarla, istinaf başvurusunda bulunan davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a/3. maddesi gereğince kaldırılarak, dava dosyasının yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davacı ...'ın istinaf başvurusunun KABULÜ ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a/3 maddesi gereğince Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/186 Esas, 2024/1192 Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-)Davanın yukarıda gerekçe bölümünde belirtilen hususlar değerlendirilerek yeniden görülmesi için dosyanın MAHKEMESİNE İADESİNE,
3-)Peşin alınan istinaf karar harcının istek halinde istinaf kanun yoluna başvurana iadesine,
4-)İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-)İstinaf kanun yoluna başvuran tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
6-)İstinaf yargılaması bakımından istinaf kanun yoluna başvuran tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının HMK'nun 333. maddesi, Yönetmeliğin 207/1. maddesi ve HMK Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesi hükümleri uyarınca yatırana iadesine,
7-) Kararın kesin olması nedeniyle taraflara tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin HMK'nın md. 302/5 ve 359/3 uyarınca ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; tarafların yokluğunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a/3 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK md. 353/1-a, 362/1-g maddeleri uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 13/11/2025