T. C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/389
KARAR NO: 2025/847
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/11/2023
NUMARASI: 2021/440 Esas, 2023/1069 Karar
DAVANIN KONUSU: Ölüm ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat
DAVA TARİHİ: 26.12.2017
İSTİNAF KARARININ
VERİLDİĞİ TARİH: 08.05.2025
YAZILDIĞI TARİH: 08.05.2025
Kayseri 1. Aslsiye Ticaret Mahkemesinin 2021/440 Esas, 2023/1069 Karar sayılı kararına karşı davacılar vekili, davalı ...A.Ş. vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusu nedeniyle Dairemize gönderilmiş olmakla inceleme aşamasında dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLÜP GÖRÜŞÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın önce orta refüje sonra karşı yöne geçerek müvekkili ... idaresindeki ... plaka sayılı araca ... tarihinde çarptığını ve yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkillerinin kaza nedeniyle kalıcı maluliyetlerinin oluştuğunu, halen tedavilerinin devam ettiğini belirterek kazaya karışan ... plakalı araç üzerinde dava sonuna kadar devrini engellemek amacıyla tedbir kararı verilmesini, davacı ... için kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 25.000,00-TL manevi tazminat, ... için kaza nedeniyle yaşamış olduğu geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık zararlarının belirlenmesini belirlendiği taktirde arttırılmak üzere şimdilik 500,00-TL geçici iş göremezlik tazminatı, 500,00-TL sürekli sakatlık tazminatı, ... için 50.000-TL manevi tazminat ile 500,00-TL geçici iş göremezlik tazminatı, 500,00-TL sürekli sakatlık tazminatı, ... için 1.000,00-TL manevi tazminatın, ... için 10.000,00-TL manevi tazminat ile 200,00-TL geçici iş göremezlik tazminatı, 200,00-TL sürekli sakatlık tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın maddi tazminat taleplerinin açık olmadığını, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalısının kusuru nispetinde olduğunu, davanın açılmasına müvekkili şirketin sebep olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, kaza tarihi olan ... tarihinde müvekkili adına kayıtlı olmadığını, davalının kazaya sebebiyet verecek kasti bir davranışının bulunmadığını, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda;
Taraflar arasında uyuşmazlık;
... tarihli trafik kazasının oluşumunda kimin ne oranda kusurlu olduğu, davalı ...'a husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği, kaza nedeniyle davacılar ..., ... ve ...'ün tüm davalılardan maddi tazminat talep edip edemeyeceği, edebilecek iseler miktarlarının ne olduğu, yine tüm davacıların bu kaza nedeniyle manevi zararlarının olup olmadığı, varsa davacıların davalılar ... ve ...'dan manevi tazminat talep edip edemeyecekleri noktalarında toplanmaktadır.
KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;
Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir." Davacılar tarafından ZMMS poliçesi nedeniyle davalı ...A.Ş.'nden maddi tazminat talebinde bulunmuştur. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2018/4932 Esas ve 2018/12056 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere KTK'nun 97. maddesindeki düzenlemenin tamamlanabilir nitelikte bir dava şartı olması hususu da dikkate alınarak deliller toplandıktan sonra bu hususta davacılar vekiline 27/09/2018 tarihli celse de kesin süre verilmiş, kesin süre içerisinde davalı sigorta şirketine istenilen tüm belgeler ile başvurulmuş olması nedeniyle davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) vekilinin KTK'nun 97. maddesine yönelik dava şartı yokluğuna ilişkin itirazına itibar edilmemiştir.
Kusur durumunun değerlendirmesinde;
Dosya kapsamına göre, ... tarihinde davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobil ile orta refüjle bölünmüş ...Caddesini takiben ...Bulvarı istikametine doğru seyri sırasında direksiyon hakimiyetini kaybettiği, daha sonra aracının kontrolden çıkarak orta refüjü aşıp karşı yönden gelen trafiğin kullandığı yol bölümüne girerek burada karşı yönden gelmekte olan davacı ...'ün sevk idaresindeki ... plakalı otomobile çarptığı, bu çarpışmanın etkisiyle ... plakalı otomobilin savrularak yolun sağında park halinde bulunan dava dışı ... plakalı otomobile çarptığı anlaşılmıştır.
Davaya konu ... tarihli trafik kazasında davalı ...'ın KTK'nun 52/1-a. maddesini ihlal ettiği ve kavşağa yaklaşırken hızını azaltmayarak gereken dikkate ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde hareket ettiği, bu nedenle de dikkatsizliği, tedbirsizliği ve kurala uymaması nedeniyle kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Davacı ...'ün ise herhangi bir kural ihlalinin bulunmaması nedeniyle atfedilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Mahkememizce yapılan yargılama esnasında üç kişilik Adli Tıp Uzmanının içerisinde bulunduğu Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı Trafik İhtisas Dairesi'nden rapor alınmıştır. Mahkememizce aldırılan raporunun gerek ...tarihli tarik kazası tespit tutanağı ve gerekse de Kayseri 6. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2017/469 esas 2017/753 karar sayılı dosyası kapsamında alınan 12/07/2017 tarihli bilirkişi raporu ve ceza mahkemesinin kabulü ile aynı mahiyette olması ve benzer tespitler içermesi atk raporunun objektif, gerekçeli, yeterli, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olması nedeniyle itibar edilmiştir.
Geçici ve sürekli iş göremezlik durumuna ilişkin değerlendirmede;
Yargıtay uygulamalarına göre, maluliyet raporu adli tıp uzmanları tarafından düzenlenmeli ve maluliyet oranı kaza tarihindeki mevzuata uygun olarak belirlenmelidir.
"Cismani Zarar Halinde Lazım Gelen Zarar ve Ziyan" başlığı altında düzenlenen TBK'nun 54. maddesinde, bedensel zarara uğranılması nedeni ile talep edilebilecek zarar türleri belirtilmekte olup çalışma gücü kaybı da bu zarar türleri arasında yer almaktadır. Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebinin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşların çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Maluliyete ilişkin alınacak raporların, haksız fiil; 11/10/2008 tarihinden önce ise Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğüne, 11/10/2008 ila 01/09/2013 tarihleri arasında ise Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne, İşlemleri Yönetmeliği'ne, 01/06/2015 tarihinden sonra ise Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 20/02/2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri, yaralananın çocuk olması halinde ise 20/02/2019 tarihinde yürürlüğe giren Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirilmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre maluliyetin tespiti gerekmektedir.
Mahkememizce Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 2021/9 Esas ve 2021/758 Karar sayılı ilamı gereğince İstanbul Adli Tıp Kurumu 3. Adli Tıp İhtisas Kurulu'ndan ... tarihli trafik kazası sonucu yaralanmalarından dolayı davacılar ... ve ...'ün her birinin ayrı ayrı bu kazaya bağlı fizyolojik ve psikolojik sekelleri dikkate alınarak kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri gereği maluliyeti (tüm vücut fonksiyon kaybı) olup olmadığı, varsa her bir adı geçen davacının maluliyet (özür) oranının % kaç olduğu ve söz konusu maluliyet oranı ile ... tarihli trafik kazasında adı geçen davacıların yaralanması arasında illiyet bağı olup olmadığı konusunda rapor alınmıştır. Bu rapora davacılar vekilini itirazları nedeniyle İstanbul Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulu'dan davacılar ... ve ... hakkında Adli Tıp Kurumu İstanbul 2. Adli Tıp İhtisas Kurulu'nun düzenlediği ... tarihli raporlar ile ERÜ Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nca düzenlenen raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi, davacılar vekilinin Adli Tıp Kurumu raporuna itirazlarının karşılanması, ... tarihli trafik kazası sonucu yaralanmalarından dolayı davacı ... ve davacı ... 'ün her birinin ayrı ayrı bu kazaya bağlı fizyolojik ve psikolojik sekelleri dikkate alınarak kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması Ve Özürlülere verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik Hükümleri Çerçevesinde Maluliyetleri (tüm vücut fonksiyon kaybı) olup olmadığı, varsa adı geçen her bir davacının maluliyet (özür) oranının yüzde kaç olduğu ve söz konusu maluliyet oranları ile bu davacıların ... tarihli trafik kazasında yaralanmaları arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığı, geçici iş göremezlik sürelerinin her bir davacı yönünden ne kadar olduğu, (kaç günde iyileşebilir oldukları) hususlarında daha önce alınan raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi, hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor düzenlenmesi istemiyle rapor alınmıştır.
Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulu'nca 17/05/2023 tarihli raporda özetle; "... hakkında düzenlenmiş adli ve tıbbi belgelerde bildirilen veriler İkinci Üst Kurul'ca tekrar değerlendirildiğinde; ...oğlu, 1984 doğumlu, ...’ün... tarihinde geçirdiği trafik kazasına bağlı gelişen yaralanmasının; a-)... tarih ve... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik Hükümleri kapsamında özürlülüğe neden olacak düzeyde araz bırakmamış olduğu dolayısıyla; kişinin tüm vücut engellilik oranının %0 (yüzde sıfır) olduğu, b-) İyileşme (iş göremezlik) süresinin kaza tarihinden itibaren 6 (altı) aya kadar uzayabileceği" belirtilmiştir. Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulu'nca 17/05/2023 tarihli diğer raporda ise özetle; "... hakkında düzenlenmiş adli ve tıbbi belgelerde bildirilen veriler İkinci Üst Kurul'ca tekrar değerlendirildiğinde;... kızı, 1990 doğumlu, ...’ün ... tarihinde geçirdiği trafik kazasıyla illiyetli yaralanması nedeniyle; a-)... tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları hakkında yönetmelik hükümlerine göre değerlendirildiğinde; I. kulak burun boğaz, g. çiğneme ve yutma, hafif kısıtlanma - %10, kişinin tüm vücut engellilik oranının %10 (yüzde on) olduğu, b-)İyileşme (iş göremezlik) süresinin kaza tarihinden itibaren 6 (altı) aya kadar uzayabileceği" belirtilmiştir. Bu raporun, dosya kapsamındaki delillerle örtüştüğü, hüküm vermeye ve denetime elverişli olduğu değerlendirilmiş ve bu raporlar mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Aktüer bilirkişi ek raporuna ilişkin değerlendirmede;
Anayasa Mahkemesi'nin 17/07/2020 tarihli, 2019/40 Esas ve 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı KTK'nun 90. ve 92. maddelerinde "genel şartlara" atıf yapan cümlelerin iptaline karar verilmiş ve bu karar 09/10/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olmasıyla birlikte, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nce zarar görenlerin cismani zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı alacağının hesaplanmasında TRH 2010 ve %10 artırım %10 iskonto yöntemi benimsenmiş olup TRH 2010 yaşam tablosunun uygulamasından vazgeçilmemiştir (Yargıtay 17. H.D.'nin 22/12/2020 tarihli, 2019/5206 Esas ve 2020/8874 Karar sayılı emsal ilamı).
Aktüer Bilirkişi ...tarafından düzenlenen 13/09/2023 tarihli ek raporda özetle; "1-Davacı ...'ün; geçici iş göremezlik zararın bulunmadığı, sürekli iş göremezlik zararının bulunmadığı, 2-Davacı ...'ün; geçici iş göremezlik zararın 146,18-TL, olduğu, söz konusu zararın davalı sigorta şirketi tarafından temin edilen Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi sağlık/tedavi giderleri teminat limiti (kaza tarihi itibariyle 310.000,00-TL) kapsamında kaldığı, sürekli iş göremezlik zararının bulunmadığı, davacı ...'ün; geçici iş göremezlik zararın 1.177,46-TL, tedavi giderleri zararının 6.582,88-TL, toplam (geçici iş göremezlik ve tedavi giderleri) zararının ise 7.760,344-TL olduğu, söz konusu zararın davalı sigorta şirketi tarafından temin edilen Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi sağlık/tedavi giderleri teminat limiti (kaza tarihi itibariyle 310.000,00-TL) kapsamında kaldığı, sürekli iş göremezlik zararı 131.029,71-TL olduğu, söz konusu zararın davalı sigorta şirketi tarafından temin edilen Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi sakatlık/ölüm teminat limiti (kaza tarihi itibariyle 310.000,00-TL) kapsamında kaldığı" belirtilmiştir. Bu rapor; dosya içinde bulunan delillere ve yerleşik Yargıtay uygulamalarına uygun, ayrıca denetime elverişli olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Davalıların sorumluluğuna ilişkin değerlendirmede;
Bilindiği üzere; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, "İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1. maddesinde, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar."; 85/son. maddesinde ise, "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükümlerine yer verilmiştir. Yine, aynı sorumluluk olgusu Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de benzer düzenlemeye yer verilmiştir.
6098 sayılı TBK'nun 54. maddesinde çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile kazanç kaybı, bedensel zararlar kapsamında sayılmış olup, geçici iş görmezlik zararlarının da bu kapsamda olmasına, sürücü ve işletenin, zarar görenin geçici iş görmezlik zararlarından sorumlu olması nedeniyle, aracın sigortalı olması halinde 2918 Sayılı Yasanın 90. maddesi gereğince, sigortanın sorumluluğu da TBK hükümlerine göre belirleneceğinden ve geçici iş göremezlik zararları da 2918 Sayılı Kanunun 92. maddesinde sigorta teminatı dışında tutulmadığından, davacının geçici iş göremezlik tazminatını, davalı sigorta şirketinden talep edebilmesine, her ne kadar davalı tarafından ZMSS yeni genel şartları ve 6111 Sayılı Yasa ile değişiklik yapılan 2918 Sayılı Yasanın 98. maddesi gereğince geçici iş görmezlik zararlarının tedavi giderleri kapsamında olduğundan bahisle, SGK'nın sorumluluğunda olduğu iddia edilmiş ise de, genel şartlara atıf yapan kanuni düzenleme Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildiği gibi, geçici iş göremezlik zararı tedavi gideri olmayıp, 2918 Sayılı Yasanın 98. maddesinde geçici iş göremezlik zararlarının SGK'nun sorumluluğunda olduğuna ilişkin düzenlemenin de yer almamasına göre mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu trafik kazasında yer alan davalı ...'ın kullandığı ... plakalı aracın ise zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi kaza tarihi itibariyle davalı... A.Ş. tarafından yapılmıştır. Davalı ...'ın aracın sürücüsü olması diğer davalı sigorta şirketinin ise kaza tarihinde ZMMS poliçesi düzenlemiş olması nedeniyle her iki davalının da KTK'nun 92. maddesi uyarınca sorumlulukları müştereken ve müteselsilen bulunmaktadır. Davalı ... yönünden yapılan incelemede ise ... plakalı kazada yer alan aracın kaza tarihinden önce 18/08/2016 tarihinde davalı ...'a devrinin yapılmış olduğu Ankara İl Emniyet Müdürlüğü'nün ...tarihli yazısı ve trafik tescil kayıtları ile sabit olduğundan davalı ...'un kaza tarihinde işleten sıfatının bulunmaması nedeniyle hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davalarının ayrı ayrı pasif husumet yokluğundan reddine dair karar verilmiştir.
Davacıların talep arttırım istemi;
Davacılar vekili dava dilekçesinde HMK'nun 107. maddesi gereğince davayı belirsiz alacak davası olarak açtığını belirtildiği, 18/09/2019 tarihli "ıslah ve bedel arttırım dilekçesi" başlıklı dilekçesini sunmuştur. Bu dilekçe incelendiğinde, "a-) Davacı ... için 146,18-TL geçici iş göremezlik zararı, 311.355,10-TL sürekli iş görmezlik zararı olmak üzere toplam 311.501,28-TL'nın olay tarihi olan ...tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (Sigorta şirketi yönünden sigorta had ve teminatları ile sınırlı olmak üzere), b-) Davacı ...için 1.177,46-TL geçici iş göremezlik zararı, 216.302,42-TL sürekli iş görmezlik zararı, 6.582,88-TL SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararı olmak üzere toplam 224.062,76TL'nın olay tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (Sigorta şirketi yönünden sigorta had ve teminatları ile sınırlı olmak üzere) karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet üceritinin davalıya yüklenmesi arz ve talep olunur." şeklinde beyan ve talepte bulunmuş ve tamamlama harcını yatırmıştır. Bu dilekçe, davalılara usulünce tebliğ edilmiştir. Her ne kadar davacı tarafça "ıslah ve bedel arttırım dilekçesi" olarak isimlendirilmişse de dosya kapsamı itibarı ile 18/09/2019 tarihli dilekçesinin talep arttırım dilekçesi mahiyetinde olduğu değerlendirilmiştir.
Usuli kazanılmış haklara ilişkin değerlendirmede;
Mahkememizin 21/09/2020 tarihli, 2017/516 Esas ve 2020/485 Karar sayılı gerekçeli kararı sadece davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf edilmiştir. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nce yapılan istinaf incelemesi sonunda 03/06/2021 tarihli, 2021/9 Esas ve 2021/758 Karar sayılı karar ilamı ile bu davalının istinaf talebinin kabulü ile mahkememizin az yukarıda sözü edilen kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bir davada, mahkemenin veya tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine (diğeri aleyhine) doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakka, usule ilişkin kazanılmış hak denir. Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (6100 sayılı Kanun/HMK) "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Konu, yargı içtihadı ile gelişmiştir.
Mahkememizin 21/09/2020 tarihli, 2017/516 Esas ve 2020/485 Karar sayılı gerekçeli kararını istinaf etmeyen davalı ... yönünden davacıların usuli kazanılmış haklarının korunması gerekmektedir. Dosya kapsamına göre; hüküm verilirken mahkememizce usuli kazanılmış haklar gözetilmiştir.
Manevi tazminat istemine ilişkin değerlendirmede;
Zaman itibarı ile somut uyuşmazlığa uygulanması gereken 6098 sayılı TBK'nun 56. maddesinde "Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünü zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedelsel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarında da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca 22/06/1966 tarih ve 2/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'nda manevi tazminat, bir ceza ya da gerçek anlamda bir tazminat olmayıp, zarara uğrayan kişinin manevi ıstırabını bir nebze dindiren, ruhsal tahribatını onaran bir araç olabileceğini belirtmiştir. Dosya kapsamı ve toplanan bütün delilere göre kazanın oluş şekli, kazada davalı ...'ın %100 oranında kusurlu olduğu, davacılardaki yukarıda ayrıntıları belirtilen yaralanmalar, davacıların kaza sonrası duyduğu elem ve üzüntüler, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, meydana gelen zararlar ve kusur durumu, olay tarihine göre paranın alım gücü ve hakkaniyet ilkeleri, TBK'nun 56. maddesinin hükmü ve yukarıda sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararı bir arada değerlendirildiğinde davacıların davalı ... hakkındaki manevi tazminat talebinde haklı olduğu değerlendirilmiş ve davacılar ... ve ...'ün davalı ... hakkındaki manevi tazminat davasının kabulü ile davacı ... için 25.000,00-TL ve davacı ... için 1.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan ...tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak ayrı ayrı bu davacılara verilmesine, davacılar ... ile ...'ün davalı ... hakkındaki manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile davacı ... için 30.000,00-TL ve davacı ... için 3.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak ayrı ayrı bu davacılara verilmesine, davacılar ... ile ...'ün davalı ... hakkındaki fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine dair karar verilmiştir.
Davalıların temerrütüne ve faiz türüne ilişkin değerlendirmede;
Trafik kazaları haksız fiil niteliğinde olup somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık haksız fiilden kaynaklanmaktadır. Haksız fiilin faili ihtara veya ihbara gerek olmaksızın zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylemin işlendiği tarihten itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Haksız fiil faili olan borçlu temerrüde düştüğünden artık faiz haksız fiil tarihinden itibaren ve yasal faiz istenebilir. Bu nedenle davalı ... hakkında hükmedilen tazminatlara trafik kaza tarihi olan ...tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
2918 sayılı KTK'nun 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları'nın B-2/a maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Sigortaya başvurulmadan dava açılması veya icra takibi başlatılması halinde ise bu tarihlerde temerrüt gerçekleşir. Bu durumda, ilke olarak davadan önce usulüne uygun başvuru yapılmış ise bundan 8 iş günü sonrasında, başvuru yapılmamış ise dava tarihi itibarıyla, belirlenen tazminat alacağının tamamı için anılan tarihlere uygun faiz uygulanması gerekir. Somut olayda davacıların davadan önce ...A.Ş. (Eski ünvanı ... A.Ş.)'ye dava öncesi eksik belgelerle başvurdukları, bu eksikliğinde yargılama sırasında yukarıda da belirtiliği üzere giderildiği yani dava öncesi usulüne uygun davalı sigorta şirketine yapılmış bir başvuru olmadığından ve sigorta şirketi yönünden temerrüt gerçekleşmediğinden davacılar vekili dava ve talep arttırım dilekçesi ile talep ettiği sigorta şirketi yönünden de kaza tarihinden yasal faiz işletilmesi talebine itibar edilmemiş davalı ...A.Ş. (Eski ünvanı ... A.Ş.) yönünden ZMMS poliçesi teminat limiti olan 310.000,00-TL ile sınırlı ve işbu dava tarihi olan 26/12/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olmasına hükmedilerek;
1- Davacı ...'ün davalılar ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) ve ... hakkındaki geçici iş göremezlik zararına ilişkin davasının KISMEN KABULÜ ile 146,18-TL'nın davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.)'nin ZMMS poliçesinin sağlık/tedavi giderleri teminat limitinden karşılanması, bu teminat limiti ile sınırlı ve işbu dava tarihi olan 26/12/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşulu ile bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,
2-Davacı ...'ün ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) ve davalı ... hakkındaki geçici iş göremezlik zararına yönelik fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin REDDİNE,
3-Davacı ...'ün davalı ... hakkındaki sürekli sakatlık (maluliyet) zararına ilişkin davasının usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak KABULÜ ile 311.355,10-TL sürekli sakatlık (maluliyet) zararına yönelik maddi tazminatın trafik kaza tarihi olan ...tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı ...'e verilmesine,
4-Davacı ...'ün davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) hakkındaki sürekli sakatlık (maluliyet) zararına ilişkin maddi tazminat davasının REDDİNE,
5-Davacı ...'ün davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) ve davalı ... hakkındaki geçici iş göremezlik zararına ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararına ilişkin maddi tazminat davasının KABULÜ ile 1.177,46-TL geçici iş göremezlik zararı ve 6.582,88-TL SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararı olmak üzere toplam 7.760,34-TL maddi tazminatın davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.)'nin ZMMS poliçesi sağlık/tedavi giderleri teminat limitinden karşılanması, bu limit ile sınırlı ve işbu dava tarihi olan 26/12/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşulu ile bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,
6-Davacı ...'ün sürekli sakatlık (maluliyet) zararına ilişkin maddi tazminat davasının davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ...A.Ş.) yönünden KISMEN KABULÜ ve davalı ... yönünden usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak KABULÜ ile davalı ...'ın 216.342,42-TL maddi tazminatın trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.)'nin ise bu maddi tazminatın 131.029,71-TL'lik kısmından ZMMS poliçesinin sakatlık/ölüm teminatı limitinden karşılanması, bu teminat limiti ile sınırlı işbu dava tarihi olan 26/12/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sınırlı sorumlu olması koşulu ile bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,
7-Davacı ...'ün davalı ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) hakkındaki fazlaya ilişkin sürekli sakatlık (maluliyet) zararına yönelik maddi tazminat isteminin REDDİNE,
8-Davacı ...'ün davalılar ...A.Ş. (Eski unvanı ... A.Ş.) ve ... hakkındaki maddi tazminat davasının REDDİNE,
9-Davacılar ..., ... ve ...'ün davalı ... hakkındaki maddi tazminat davalarının PASİF HUSUMET YOKLUĞUNDAN REDDİNE,
10-Davacılar ... ve ...'ün davalı ... hakkındaki manevi tazminat davasının KABULÜ ile davacı ... için 25.000,00-TL ve davacı ... için 1.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak ayrı ayrı bu davacılara verilmesine,
11-Davacılar ... ve ...'ün davalı ... hakkındaki manevi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile davacı ... için 30.000,00-TL ve davacı ... için 3.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan...tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak ayrı ayrı bu davacılara verilmesine,
12-Davacılar ... ve ...'ün davalı ... hakkındaki fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin REDDİNE,
13-Davacılar ..., ..., ... ve ...'ün davalı ... hakkındaki manevi tazminat davasının PASİF HUSUMET YOKLUĞUNDAN REDDİNE, dair karar verildiği anlaşılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; aktüer raporunda ki iş göremezlik tazminat hesabında kaza tarihinde ki asgari ücretin esas alındığını, güncel asgari ücrete göre hesaplama yapılmadığını, tazminat hesaplamasında kazanılmış haktan söz edilmesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, Müvekkili ...'ün %0 oranında ki maluliyet raporuna karşı itiraz ettiklerini ancak mahkemece değerlendirilmeden karar verildiğini, Adli Tıp Kurumunun düzenlediği rapor ile ...Üniversitesinin düzenlediği raporlar arasında çelişki bulunduğunu, ...Üniversitesinin düzenlediği raporda %25 maluliyet olduğunun belirtildiği ve çelişkinin giderilmeden karar verildiğini, müvekkili ...'ün bozma öncesi %25 olan maluliyetinin bozma sonrasında %10'a düşürülmesinin hatalı olduğunu, müvekkilleri lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının da düşük olduğunu belirterek verilen kararın kaldırılmasını ve talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...A.Ş. vekili İstinaf Başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin usulü müktesep haktan bahsederek ... hakkında ki davanın kabulüne karar vermesinin doğru olmadığını, davacı ...'ün sürekli sakatlık tazminatına ilişkin ... aleyhine verilen kararda ...'ın müvekkili Sigorta Şirketine rücu etmesinin ileride mümkün olacağından yasaya aykırı olduğunu, davacılardan ...'ün sürekli iş göremez raporunun bulunmadığını, olmayan bir hakkın kazanılmasının mümkün olmayacağını belirterek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ...'ın İstinaf Başvuru Dilekçesinde Özetle; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, yapılan kusur tespitinin hatalı olduğunu, kendisinin kazada hiç bir kusurunun bulunmadığını, davacıların kırmızı ışıkta geçtiklerini ve kural ihlali yaptıklarını, davacıların tam kusurlu olduklarını, davacıların beyanlarının çelişkili olduğunu, hiç birinin emniyet kemeri takmadıklarını, takılı olsa idi söz konusu yaralanmaların olmayacağını, mahalinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiğini, Adli Tıp Kurumu raporlarında ki engel durumunu kabul etmediğini, mahkemece eksik inceleme ve araştırma yapılarak karar verildiğini davacılardan ...'ün kazanılmış bir hakkının bulunmadığını, %0 malullük oranı olduğunu belirterek verilen kararın kaldırılmasını ve davanın Reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dairemizce, HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınmak suretiyle yapılan incelemede;
Dava, ZMMS poliçesini düzenleyen sigorta şirketi ile birlikte araç sürücüsüne ve işletenine karşı açılmış maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada toplanan deliller, ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan kusur raporu ve Dairemizin daha önceki kaldırma kararı dikkate alınarak ATK İstanbul 2. Adli Tıp İhtisas Kurulundan alınan maluliyet raporuna göre düzenlenmiş aktüerya raporu ve usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak kurulan hükümde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.
Davacı taraf dairemizin kaldırma kararından sonra güncel asgari ücret dikkate alınarak aktüerya raporunun düzenlenmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de ilk derece mahkemesince usuli kazanılmış hak dikkate alınarak önceki rapor tarihindeki verilere göre aktüerya raporunun düzenlenmesinde herhangi bir isabetsizlik yoktur. (Benzer mahiyette Yargıtay 4. HD. 2024/3435 Esas, 2024/3699 Karar sayılı ilamı)
Tarafların ekonomik ve sosyal durumları, davacıların yaralanma dereceleri, kaza tarihindeki paranın satın alma gücü ve usuli kazanılmış haklar dikkate alındığında ilk derece mahkemesince hükmedilen manevi tazminat miktarlarının dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır.
Davacı ...'ün toplam maddi tazminat talebinden 146,18 TL'nin kabul edildiği anlaşılmakla AAÜT 13/2 maddesi gereği davalı ...A.Ş. vekilinin vekalet ücretine ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir.
Bu haliyle; ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucu vakıa ve hukuki değerlendirmede kanuna aykırılığın bulunmadığı, davanın kısmen kabulüne yönelik ilk derece mahkemesinin verdiği kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince davacılar vekili, davalı ...A.Ş. vekili ve davalı ...'ın istinaf başvurularının esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere)
1-) Davacılar vekili, davalı ...A.Ş. ve davalı ...'ın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince esastan REDDİNE,
2-) a-) Alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 187,80-TL harcın davacılardan alınarak Hazineye irat kaydına,
b-) İstinaf başvurusu nedeniyle alınması gereken 36.587,11 TL istinaf karar harcından davalı ...A.Ş. tarafından başvuru sırasında peşin yatırılan 1.933,39 TL harç ve davalı ... tarafından başvuru sırasında peşin yatırılan 10.154,35 TL'nin mahsubu ile eksik kalan 24.499,37 TL istinaf karar ve ilam harcının istinaf eden davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye irat kaydına, (...A.Ş.'nin 6.355,15 TL'sinden sorumlu olmasına)
3-) Davacılar, davalı ...A.Ş. ve davalı ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
4-) İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından AAÜT md. 2/2 uyarınca taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-) Taraflarca istinaf yargılaması bakımından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının, HMK'nun 333. maddesi, Yönetmeliğin 207/1. maddesi ve HMK Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesi hükümlerine göre yatırana İADESİNE,
6-) Kararın kesin olması nedeniyle taraflara tebliği ve gider avansı iadesi işlemlerinin 6100 sayılı HMK md. 302/5 ve 359/3 uyarınca ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; tarafların yokluğunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/1 - a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 08/05/2025