T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/419
KARAR NO: 2024/468
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/01/2024 ARA KARAR
ESAS NO: 2023/1120
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 21/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 21/02/2024
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Çekin davalıdan istirdatı ile müvekkile iadesi, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespiti, çekin iptali ve çeke ilişkin ödeme yasağı konulması icra takibine konu edilmesinin yasaklanması isteminden ibaret olduğunu, Keşidecisi ... olan, ... Şubesi'nin ... keşide tarihli 147.500,00 TL bedelli ... seri numaralı çek Müvekkil şirket uhdesinde iken KAYBOLduğunu, Söz konusu çekin bir örneği ekte sunulduğunu, müvekkili şirkete teslim edildiğine dair çek tahsilat makbuzu ile çek çıkışlarının yapıldığını gösteren muhasebe evrakında dilekçeleri ekinde sunduklarını, İşbu çekin kaybolması sebebiyle taraflarınca Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi mahkemesinde 2023/736 E. Sayılı dosyası üzerinden çeke ilişkin iptal kararı verilmesi ve ödeme yasağı konulması talepli dava açıldığını, Bu dava ile 01.08.2023 tarihinde çeke ilişkin ödeme yasağı konulduğunu aynı tarihte dava konusu ... Şubesine ait ... keşide tarihli, keşidecisi... olan ... seri numaralı 147.500,00 TL bedelli çeki elinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren 3 ay içinde mahkemeye ibraz etmeleri, aksi halde çekin iptaline karar verileceği ilan olmuştur. Söz konusu ilanın üzerine ...Bankasının 17.11.2023 tarihli cevabıyla, taraflarınca kaybolduğu düşünülen çeklerin çalındığının ortaya çıktığını, ...Bankasının cevabında belirtildiği üzere, 01.08.2023 tarihinde bankanın ... Şubesi nezdinde ... tarafından mezkur çek ibraz edildiğini, ... Bankası tarafından söz konusu çekin ibraz eden davalıya iade edildiğini, İbraz ve çek görüntüleri incelendiğinde tespit edildiği üzere, dava konusu çekin müvekkili şirketin uhdesinden çalınarak, üzerine müvekkil şirketin kaşesi basılmak ve kaşenin üzerine müvekkil şirket yetkilisine ait olmayan bir imza, sahte imza atılmak suretiyle ciro edildiğini, söz konusu imza hiçbir surette müvekkil şirket yetkililerine ait olmadığını bu imzanın ... TC Nolu ... tarafından atıldığının tespit edilmesi neticesinde şikayetleri üzerine kayseri cumhuriyet başsavcılığına şikayette bulunulduğunu, söz konusu çek, müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalındığını ve müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, ardından ... isimli şahıs tarafından müvekkil şirketin kaşesi izinsiz ve haksız yere kullanılarak basılmış ve aynı şahıs tarafından sahte imza kullanılmak suretiyle imzalanarak önce çağlar çakmak isimli şahısa, bu şahıstan da davalı ...'a cirolandığını . mezkur çek bu şahıslar ve davalı tarafından haksız şekilde iktisap edildiğini, söz konusu çek, hala davalının uhdesinden bulunduğunu, çekin ivedilikle taraflarına iadesi gerektiğini yargıtay hukuk genel kurulu 2017/(19)11-2738 e. 2021/1513 k. sayılı kararının emsal nitelikte karar olduğunu, somut olayda çek zayiine ilişkin tarafımızca açılan dava henüz derdestken çeke ilişkin ödeme yasağı koyulduğunu ; söz konusu çek de henüz dava derdest iken ibraz edildiğini lehtarın cirosunun sahte olması sebebiyle birbirini takip eden geçerli ciro zinciri olmadığı için çeki elinde bulunduranın müvekkil şirkete başvurma hakkı bulunmadığını, dava konusu çek üzerine atılan imza sahte olduğunu, çalınarak elde edildiği gibi davalı tarafından da kötü niyetle iktisap edildiğini arz ve izah olunan nedenler ve sayın mahkemenizce resen nazara alınacak hususlar doğrultusunda; davalarının kabulüne, keşidecisi ...olan, ... şubesi'nin ...keşide tarihli 147.500,00 TL bedelli ... seri numaralı çekin ihtiyati tedbir konularak tedbiren, icra takibine konu edilmesine ilişkin yasak konulmasına, kötü niyetli kişilerce tahsilini engellemek bakımından ödeme yasağı konulmasına, neticeten anılan çekin iptaline, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine, mezkur çekin davalıdan istiradadına ve müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekilinin sunmuş olduğu 19/12/2023 havale tarihli dava dilekçesinde, dava konusu çekin icra takibine konu edilmemesi ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve borçlu olmadığının tespitine ve çekin iptaline karar verilmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; "...Somut uyuşmazlık, yapılan genel açıklamalar ve bahse konu yasa maddeleri ile talep bir bütün halinde değerlendirildiğinde; dosya kapsamı itibariyle bu aşamada davacının istirdatını talep ettiği çeke ilişkin imza sahteliğine ilişkin iddiası yönünden yaklaşık ispat koşullarının bulunmadığı gözetilerek tedbir talebin reddine karar gerekmiştir.- Davacı vekilinin ihtiyati tedbir taleplerinin REDDİNE, ..." şeklinde karar verilmiştir.
Bu ara karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/1120 E. Sayılı dosyası üzerinden görülmekte olan davada tarafımızca davaya konu çekin ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edildiğini, bu taleplerine ilişkin yerel mahkemenin 03.01.2024 tarihli ara kararı ile "bu aşamada davacının istirdatını talep ettiği çeke ilişkin imza sahteliğine ilişkin iddiası yönünden yaklaşık ispat koşullarının bulunmadığı gözetilerek tedbir talebin reddine" karar verildiğini İşbu kararın hukuka aykırı olduğunu , Her ne kadar yaklaşık ispat koşullarının oluşmadığından bahisle, ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verildiğini ancak imza sahteliği iddiamıza ilişkin yaklaşık ispat koşullarının oluştuğunun açık olduğunu . Nitekim Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/736 E. Sayılı dosyası, 31.07.2023 tarihinde, çekin müvekkil şirketin uhdesinden rıza dışı çıktığının fark edilmesi üzerine, çekin zayii iddiası ile derhal ve aynı gün açılmış, aynı şekilde dava konusu ÇEK DE yalnızca 1 gün sonra müvekkil tarafından tanınmayan şahıslarca bankaya ibraz edilmiştir. işbu hususların hepsi kayseri 1. asliye ticaret mahkemesi'nin 2023/736 e. sayılı dosyası ile sabittir. yine aynı dosyada çekin üzerine ödeme yasağı da konul ve de çekin iptaline karar verildiğini çek ile alakalı sahte imza nedeniyle kayseri cumhuriyet başsavcılığına şikayetçi olunulduğunu, sırf bu husus dahi yaklaşık ispat şartını açıkça karşıladığını, zira kayseri cbs soruşturma no:2023/76932 sayılı dosya ile soruşturma devam ettiğini, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2013/12652 E. 2013/18593 K. 14.5.2013 tarihli kararının emsal nitelikte karar olduğunu, Somut olayda da dava konusu çekin üzerinde tahrifat yapıldığı gibi; keşide tarihinde yapılan tahrifatın yanında herhangi bir imza-paraf da konulmadığını, Bu sebeple dava konusu çekin, 3. Kişiler tarafından ibraz süresi geçirilmediğini bir konuma kavuşturulmuş olduğu ve de çekin üzerine sahte imza atılmak suretiyle bankaya ibraz edildiğinin ortada olduğunu, Tüm bu sebeplerle dava konusu çekin üzerinde bulunan imzanın müvekkiline ait olmadığını, yaklaşık ispat koşulları fazlasıyla oluştuğunu, Bu sebeple dava konusu çeke ödeme yasağı konulması, çekin iptalinin ve tarafımıza iadesinin sağlanması gerektiği gibi, ivedilikle ihtiyati tedbir konulması da müvekkilinin geri dönülemez bir kayba uğramaması için zaruri olduğunu arz ve izah olunan nedenlerle; Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/1120 E. Sayılı dosyasında ihtiyati tedbire ilişkin taleplerimiz hakkında verilen red kararının kaldırılmasına, yapılacak olan istinaf incelemesi sonucunda, taleplerimiz doğrultusunda dava konusu çeke ödeme yasağı konulması, çekin iptalinin ve tarafımıza iadesinin sağlanması ve çekin ödenmemesi ve icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesinE, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini, talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Derdest dava "... Çekin davalıdan istirdatı ile müvekkile iadesi, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespiti, çekin iptali ve çeke ilişkin ödeme yasağı konulması icra takibine konu edilmesinin yasaklanması isteminden ibaret olduğunu, Keşidecisi ...olan, ... Şubesi'nin ... keşide tarihli 147.500,00 TL bedelli ...seri numaralı çek Müvekkil şirket uhdesinde iken KAYBOLduğunu, Söz konusu çekin bir örneği ekte sunulduğunu, müvekkili şirkete teslim edildiğine dair çek tahsilat makbuzu ile çek çıkışlarının yapıldığını gösteren muhasebe evrakında dilekçeleri ekinde sunduklarını, İşbu çekin kaybolması sebebiyle taraflarınca Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi mahkemesinde 2023/736 E. Sayılı dosyası üzerinden çeke ilişkin iptal kararı verilmesi ve ödeme yasağı konulması talepli dava açıldığını, Bu dava ile 01.08.2023 tarihinde çeke ilişkin ödeme yasağı konulduğunu aynı tarihte dava konusu ... eski sanayi Şubesine ait ... keşide tarihli, keşidecisi ... olan ... seri numaralı 147.500,00 TL bedelli çeki elinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren 3 ay içinde mahkemeye ibraz etmeleri, aksi halde çekin iptaline karar verileceği ilan olmuştur. Söz konusu ilanın üzerine ... Bankasının 17.11.2023 tarihli cevabıyla, taraflarınca kaybolduğu düşünülen çeklerin çalındığının ortaya çıktığını, ... Bankasının cevabında belirtildiği üzere, 01.08.2023 tarihinde bankanın ... Şubesi nezdinde ... tarafından mezkur çek ibraz edildiğini, ... Bankası tarafından söz konusu çekin ibraz eden davalıya iade edildiğini, İbraz ve çek görüntüleri incelendiğinde tespit edildiği üzere, dava konusu çekin müvekkili şirketin uhdesinden çalınarak, üzerine müvekkil şirketin kaşesi basılmak ve kaşenin üzerine müvekkil şirket yetkilisine ait olmayan bir imza, sahte imza atılmak suretiyle ciro edildiğini, söz konusu imza hiçbir surette müvekkil şirket yetkililerine ait olmadığını bu imzanın ...TC Nolu ... tarafından atıldığının tespit edilmesi neticesinde şikayetleri üzerine kayseri cumhuriyet başsavcılığına şikayette bulunulduğunu, söz konusu çek, müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalındığını ve müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, ardından ...isimli şahıs tarafından müvekkil şirketin kaşesi izinsiz ve haksız yere kullanılarak basılmış ve aynı şahıs tarafından sahte imza kullanılmak suretiyle imzalanarak önce ... isimli şahısa, bu şahıstan da davalı ...'a cirolandığını . mezkur çek bu şahıslar ve davalı tarafından haksız şekilde iktisap edildiğini, söz konusu çek, hala davalının uhdesinden bulunduğunu, çekin ivedilikle taraflarına iadesi gerektiğini yargıtay hukuk genel kurulu 2017/(19)11-2738 e. 2021/1513 k. sayılı kararının emsal nitelikte karar olduğunu, somut olayda çek zayiine ilişkin tarafımızca açılan dava henüz derdestken çeke ilişkin ödeme yasağı koyulduğunu ; söz konusu çek de henüz dava derdest iken ibraz edildiğini lehtarın cirosunun sahte olması sebebiyle birbirini takip eden geçerli ciro zinciri olmadığı için çeki elinde bulunduranın müvekkil şirkete başvurma hakkı bulunmadığını, dava konusu çek üzerine atılan imza sahte olduğunu, çalınarak elde edildiği gibi davalı tarafından da kötü niyetle iktisap edildiğini arz ve izah olunan nedenler ve sayın mahkemenizce resen nazara alınacak hususlar doğrultusunda; davalarının kabulüne, keşidecisi ... olan, ... şubesi'nin ... keşide tarihli 147.500,00 TL bedelli ...seri numaralı çekin ihtiyati tedbir konularak tedbiren, icra takibine konu edilmesine ilişkin yasak konulmasına, kötü niyetli kişilerce tahsilini engellemek bakımından ödeme yasağı konulmasına, neticeten anılan çekin iptaline, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine, mezkur çekin davalıdan istiradadına ve müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesi".... talebine ilişkindir.
Mahkemece, 03/01/2024 tarihli gerekçeli ara kararı ile HMK 389 v.d. Maddeleri gereğince bu aşamada davacının istirdatını talep ettiği çeke ilişkin imza sahteliğine dair iddiası yönünden yaklaşık ispat koşullarının bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermiştir. Davacı vekili iş bu ara kararını süresinde istinaf etmiştir.
İstinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri, mahkemece verilmiş ve istinaf edilmiş olan gerekçeli ara kararda yazılı açıklamalar ile bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamı birlikte incelenip edğerlendirildiğinde; Derdest iş bu menfi tespit ve istirdat talepli davada, davacının istediği dava konusu çeke ihtiyati tedbiren ödeme yasağı konulması, icra takibine konu edilmemesine yönelik ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü için HMK 389 v.d maddeleri gereğince aranan gerekli ve yaklaşık ispata dair yeterli koşulların bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamına göre bulunmadığından reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle ve mahkece de, istinaf edilen grekeçeli ara kararı ile davacının söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olduğundan, istinaf edilen ara kararda usul , yasa ve mevcut dosya kapsamı yönlerinden bir isabetsizlik ya da aykırılığın bulunmadığı, ara kararının hukuka uygun olduğu, bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun HMK nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 03/01/2024 tarih ve 2023/1120 E - sayılı ARA KARARININ hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli olan 427,60 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafça peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının derdest dava sonunda ilk derece mahkemesince verilecek olan nihai kararda değerlendirilmesine,
4-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-f ile 391/3 maddeleri uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 21/02/2024