T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/1580
KARAR NO: 2023/1621
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/07/2023
ESAS NO: 2023/674
KARAR NO: 2023/704
DAVANIN KONUSU: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 05/10/2023
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 09/10/2023
KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 19/07/2023 tarih ve 2023/674 E - 2023/704 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı dava dilekçesinde; dava konusu ettiği ... Bankası ... Şubesine ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... nolu çeklerin zilyedi olduğunu ve ev taşırken bu çeklerin kaybolduğunu belirterek işbu çekin iptaline karar verilmesini ve çekler üzerine ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İddia ve savunmalar, yapılan yargılama, toplanan deliller ve tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; "... İptali istenen çeklerde davacı keşideci konumunda olup, TTK nun 651. maddesindeki genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çekin iptalini talep edebileceği, keşideci olan davacının dava açma hakkı olmadığı anlaşılmıştır. Nitekim keşidecinin gönderdiği çeklerin taşınma esnasında kaybolduğu iddiasıyla keşideci tarafından açılan çek iptali davasına ilişkin Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2016/8102 E. 2018/1789 K sayılı kararında; "Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, iptali istenen çekin keşidecisinin davacı olduğu, çek iptali davası açma hakkının hamile tanındığı, keşideci tarafından çekin kaybı nedeniyle çek iptali davası açılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir. Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına," şeklinde karar verilmiştir. Dava basit usule tabi olup H.M.K.'nun 320. Maddesi gereğince Mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden de karar verebilir. Yukarıda açıklanan nedenlerle talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. Davacının çek iptali talebinin REDDİNE,..." şeklinde karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/674 E numaralı 2023/704K sayılı kararı ile kıymetli evrakın iptali yönünden açtıkları davanın reddedildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu söz konusu kararda eksik inceleme yapıldığını "TTK 757 (1):İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." Çekin zayi olması halinde yetkili hamil ,Asliye Ticaret Mahkemesinden çek iptali davası açabildiğini, İptal davası açan kişi , çekin Zayi olduğuna yönelik inandırıcı deliller mahkemeye sunmak zorunda olduğunu, bu olayda da çeki elinde bulunduranın kendisi olduğunu, ve çekin zayi olduğuna dair makul nedenlerin dosyaya sunulduğunu, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararında TTK 757naddesinde sadece hamilin zayi nedeniyle çekin iptalini talep edebileceği , keşideci olan tarafın dava açma hakkı olmadığı gerekçesiyle taleplerinin reddedildiğini burada çekleri elinde bulunduranın da bizzat kendisi olduğunu, yani çekin hamili de aynı zamanda kendisinin olduğunu Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 09.06.2017 tarihli ve 2015/15123 E ;'017/2747 sayılı kararı ile : "... Davacı banka çeki almakla vekil hamil olup , çekin zayi olması redeniyle iptal davası açma yetkisini haizdir. Bu nedenle davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu kabul edilerek , işin esasına girilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken , yazılı şekilde davacının dava ehliyetinin olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır" şeklinde karar verildiğini, bu kararın emsal karar olduğunu, tüm bu sebeplerle haklı davalarının kabulü gerekirken reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, açıklanan sebeplerle Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/674 E numaralı 2023/704K sayılı kararının kaldırılmasını ve davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.Dava, zayi nedeniyle açılmış hasımsız çek iptali talebine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar ilk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiş ise de, dosya kapsamında davacının keşideci olduğuna dair dosyada yeterli delil bulunmadığı gözetilerek mahkemece öncelikle ilgili bankadan talebe konu çeklerin hesap sahibinin kim olduğu sorularak ve ayrıca HMK 27. md uyarınca tarafların/davacının hukuki dinlenilme hakkı ile 31. md deki hakimin davayı aydınlatma görevine ilişkin usul kuralları da birlikte gözetilmek suretiyle bu konuda davacının beyanı alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile ve eksik inceleme ile dosya üzerinden talebin reddine karar verilmiş olması yerinde görülmemiş, belirtilen gerekçelerle davacı istinafı yerinde görülmekle HMK'nın 353/1-a.6.maddesi gereğince kararın kaldırılarak dosyanın davanın yeniden görülmesi için hükmü veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
2-HMK'nın 353/1-a.6 md. gereğince, KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 19/07/2023 tarih ve 2023/674 E - 2023/704 K sayılı kararın KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre esastan bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye geri GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde davacıya iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
7-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4.maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 05/10/2023