T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/428
KARAR NO: 2024/531
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/10/2023
ESAS NO: 2020/785
KARAR NO: 2023/947
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/02/2024
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 23/02/2024
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2023 tarih ve 2020/785 E -2023/947 sayılı kararı davalı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; söz konusu bononun 13/03/2020 tarihinde davalı şirkete ödenmiş olmasına karşın ödemeyi hamil bankaya bildirmeyen davalı şirketin ihmal ve kusuruyla 01/04/2020 tarihinde... A.Ş tarafından ödememe protestosu gönderilmesine sebebiyet vermesi üzerine maddi ve manevi zarara uğrayan müvekkili lehine fazlaya ilişkin hak ve taleplerinin saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 maddi ve 400.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiilin meydana geldiği 07/04/2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tazmini talebi olduğu, delillerin ise davalı şirket ile davacı şirket arasında 02/01/2020 tarihinde imzalanan ... Fuarı Katılım Sözleşmesi, ... Fuarcılık tarafından düzenlenen ve davaya konu bonoların tahsilini gösteren ... numaralı tahsilat makbuzu, davaya konu 29/02/2020 ve 30/03/2020 vade tarihli bonoların fotokopileri, senet hamili ...A.Ş tarafından müvekkiline gönderilen Senet İhbarnamesi, davaya konu bonoların bedelini müvekkilinin banka hesapları üzerinden EFT yoluyla ödediğini gösteren dekont ve banka kayıtları, ödememe protestosu, mail kayıtları, defter ve belge kayıtları, olduğunun tesbitine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldığı, cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; somut olayda banka kayıtları, dinlenen tanık beyanları çerçevesinde haksız protesto sebebiyle davacının ticarî itibarının kısmen kaybettiği, ticarî ilişkilerinde yarattığı güven duygusunu sarsacak nitelikte olduğu, kanun gereği tacir olan ticaret şirketlerinin ticari hayatta varlıklarını devam ettirilebilmeleri ticari hayatın gerektirdiği doğruluk ve güven kuralları çerçevesinde sürdürebilmeleri bakımından ticari itibarın hayati önemde olduğu, davacının kredi başvurusunun olumsuz sonuçlanmasının altında yatan nedenin bankalar nezdinde düzenlenen istihbarat raporu olduğunun sunulan banka cevap yazısında açıkça ifade edildiği, tanıkların da bu hususu teyit ettiği, yerleşik Yargıtay uygulaması çerçevesinde haksız protesto gören senet nedeniyle davacı şirketin ticari itibarının zedelenmesinden kaynaklı adil ve hakkaniyete uygun bir tazminata hükmedilmesi gerektiği açık olup; davacının dava dilekçesinde 400.000,00-TL manevi tazminat talep ettiği hususu dikkate alındığında davacının piyasada sahip olduğu ekonomik büyüklük, işlem hacmi, sahip olduğu marka ve bu marka bünyesinde üretmiş olduğu ticari malların yaygın bir pazara sahip olması, meydana gelen zararın ağırlığı ve ayrıca davacının talep ettiği manevi tazminat tutarının davalının ödeme gücü ile orantılı olduğu dikkate alınarak, davacının manevî tazminat talebinin tümüyle kabulüne karar vermek gerekmiş ..." gerekçesiyle Davanın KABULÜ İLE , (taleple bağlı kalınarak) 10.000,00 TL maddi tazminatın ve 400.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 07/04/2020 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davacı yararına davalıdan tahsiline karar verilmiştir.İşbu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ... Ltd Şti. senetten doğan yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmediğini, ödememe protestosunun haklı veya haksız olduğu tartışmasının müvekkili ...A.Ş’den bağımsız bir tartışma olduğunu, manevi zararın çok yüksek hesaplandığını, davaya konu 30.03.2020 vadeli senedin bedeli 42.856,98 TL olduğunu, müvekkilinin ödememe protestosundan doğan zararlardan sorumlu olmadığı gerçeği bir an için göz ardı edilse dahi, 42.856,98 TL bedelli bir işleme ilişkin uyuşmazlık sonucunda 400.000 TL gibi ciddi bir manevi tazminat miktarına hükmetmek manevi tazminatı bir zenginleşme aracına dönüştürmek manasına geldiğini, ek olarak, bilirkişilerce yapılan incelemeye göre davacının 2020 yılı net dönem karının 192.222,22 TL olduğu tespit edildiğini, bu olgunun da göz önünde bulundurulduğunda takdir edilen manevi tazminat miktarının çok çok yüksek olduğu açıkça anlaşıldığını belirterek; istinaf dilekçesinde açıklanan sebeplerle; istinaf başvurumuzun kabulüne, kayseri 2. asliye ticaret mahkemesinin 2020/785 e. 2023/947 k. sayılı kararının kaldırılmasına, davanın tümüyle reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, Karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; İstinafa cevap dilekçesinde belirttiği nedenlerle; davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Dava sözleşme gereği verilen senedin bedelinin ödenmesine rağmen protestoya uğraması nedeni ile uğranılan maddi ve manevi zararın tazminine ilişkindir.
Taraflar arasında fuar katılım sözleşmesi düzenlendiği, bu sözleşme gereğince hizmet bedelinin 2 ayrı bono ile ödeneceği, 2 adet bononun davacı tarafından davalıya verildiği, 30.03.2020 vade tarihli 42.856,98 TL bedelli 13.03.2020 tarihinde ödemesi yapılan bononun ödememe protesto işlemine maruz bırakıldığı hususlarının uyuşmazlık konusu olmadığı, uyuşmazlığın bedelin ödenmesine rağmen bononun davalı tarafça davacı şirkete iade edilmeyerek protesto işlemine maruz bırakılması nedeni ile maddi zararın olup olmadığı, davacı şirketin itibar kaybına uğrayıp uğramadığı, bundan dolayı bir manevi zararın söz konusu olup olmadığı, böyle bir zarar söz konusu ile davalı şirketin kusurunun bulunup bulunmadığı ve maddi ve manevi tazminat miktarının ne olması gerektiği hususlarında toplandığı görülmektedir.
Davalının tahsil etmesine rağmen senedi ciro ederek dava dışı bir firmaya teslim ettiği, bu davranışın basiretli ve dürüst bir davranış olduğundan söz edilemeyeceği, öte yandan bir ticari firmanın senedinin haksız yere protesto edilmesinin ticari ilişkilerinde yarattığı güven duygusunu sarsabileceği, bundan dolayı ticari itibarinin zedelenebileceği, tüzel kişilerin saygınlık, onur, sır çevresi gibi manevi nitelikteki kişisel değerlerle, mesleki ve ekonomik kişisel değerlere, gerçek kişiler gibi tüzel kişilerinde sahip olacağı, senedinin protesto edilmesi şeklinde gerçekleşen ödeme gücünün olumsuz algılanmasının, o tüzel kişinin toplumsal şeref ve haysiyetiyle yakından ilgili olduğu (bknz. Yargıtay HGK.E.2011/4-687, K.2012/26, T.01.02.2012), bu bağlamda davacı şirketin maddi ve manevi tazminat talep etmesinde herhangi bir hukuki ve yasal engelin de bulunmadığı, somut olayda da davalı şirketin, bedeli ödenmesine rağmen, kendisine iade edilmeyen senedin haksız yere ciro yolu ile teslim edilerek, protesto işlemine maruz bırakılmasında, davacı şirketin ticari itibarının zedelendiği, olayın meydana gelmesinde basiretli ve dürüst bir tacir gibi davranmayan davalı şirketin kusurunun bulunduğu, bu bağlamda tazminat ödeme yükümlülüğünün söz konusu olacağı anlaşılmıştır.
6098 Sayılı TBK.nun 49 maddesi gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. TBK.nun 58/1. Maddesine göre ise, kişilik hakkının zedelenmesinden dolayı zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat altında bir miktar paranın ödenmesini isteyebilir. Zira tüzel kişinin ekonomik faaliyetini yürütürken kazandığı saygınlık, onun kişisel değerleri içinde yer almaktadır. Ticari şeref ve haysiyetin çiğnenmesi, onun ekonomik yaşam içindeki yerini ve durumunu sarsabilir. Somut olayda, davacının ticari itibarının haksız fiil niteliğindeki bu protesto ile zedelendiği, davacının kişilik haklarının saldırıya uğradığı, bu saldırıdan dolayı, davacının TBK.nun 49. ve 58. maddeleri gereğince manevi tazminat talebinde haklı olduğu anlaşıldığından, olayın özellikleri dikkate alınarak uygun bir tazminata hükmedilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesince hükmedilen tazminatın yüksek olduğu anlaşılmıştır. Tazminatı doğuran olayın işleniş biçimi, sonuçları, meydana getirdiği etkiler, tarafların sosyal konumları gibi olgular da manevi tazminatın takdirinde etkili olan etmenlerdir. Yine olayın oluş şekli, olay tarihi, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, hak ve nesafet kurallarına, söz konusu senet bedeline göre ilk derece mahkemesi tarafından hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğuna kanaat edilmiş, hakkaniyet gereği manevi tazminat tutarının 40.000,00 TL olmasına karar verilmiştir. Fakat bu husus ayrıca yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalının istinaf isteminin bu nedenle kabulü ile kararın kaldırılarak, hükmün bu yönleriyle HMK.353/1-b.2 mad gereği düzeltilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE ; HMK'nın 353/1-b,2. maddesi gereğince düzelterek yeniden karar verilmek üzere KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 26/10/2023 tarih ve 2020/785 E - 2023/947 K. sayılı nihai kararının KALDIRILMASINA,
Düzeltilerek yeniden bir karar verilmesine, buna göre;
"1-Davanın kısmen KABULÜ İLE, (taleple bağlı kalınarak) 10.000,00 TL maddi tazminatın ve 40.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 07/04/2020 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacının manevi tazminatla ilgili fazlaya ilişkin talebinin Reddine,
2-Alınması gereken harç 3.415,50-TL olup, peşin alınan 7.001,78-TL'nin mahsubu ile bakiye 3.586,28-TL fazladan alınan harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine
3-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; ilk dava açma gideri 3469,90-TL, posta ve tebligat masrafı 446,60-TL, bilirkişi ücreti 9.900,00 TL olmak üzere toplam 13.816,50,58-TL yargılama giderinin davanın kabul oranı nazara alınarak 1.657,98 TL inin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalanın davacı üzerinde bırakılmasına
4- Maddi tazminat davası yönünden; davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT 13/2. Maddesi gereğince taktir olunan 10.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Manevi tazminat davası yönünden; davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT 10/4. Maddesi gereğince taktir olunan 17.900,00 TL nispi vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Manevi tazminat davası yönünden; davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT 10/2. Maddesi gereğince taktir olunan 17.900,00 TL nispi vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,"
2-Davalı tarafın istinaf aşamasında yatırmış olduğu 7.002,00 TL istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,
3-Davalı tarafın istinaf aşamasında yapmış olduğu posta gideri 272,00 TL'nin ve 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Kararın tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 361/1 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.22/02/2024