T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/362
KARAR NO: 2024/529
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/12/2023
ESAS NO: 2023/819
KARAR NO: 2023/1084
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/02/2024
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 23/02/2024
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile dava dışı ...' nin yüklenici firması olarak bir çok inşaat işini sözleşme gereği yerine getirildiğini, müvekkilinin hakedişlerinin bir çoğunu alamadığını, davalı kooperatifin borçlarını tahsil etmek amacı ile kesin maliyet bedeli çıkardığını, genel kurulca belirlenen bedellerin üyelerden tahsilinin istendiğini, bir çok üyenin bu bedeli ödemekten kaçındığını, bu nedenle de dava dışı kooperatifin müvekkiline olan borçlarının yerine getiremediğini, bu nedenle üyelerden alacaklı olan dava dışı kooperatifin davalı ...' tan olan kesin maliyet alacağını, müvekkiline temlik ve devrettiğini, davalının kooperatifin üyesi olduğunu, kesin maliyet bedelinin ödemediğini, bu nedenle Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, yapılan takibe itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı firmanın ... adına kurulduğunu ve sözleşme sahibinin bu şahıs olduğunu, kooperatif kanununda kooperatif başkanı ile kooperatifin işlem yapmasının yasak olduğunu, bu nedenle ...' in ... inşaatı kurduğunu, kooperatifin yöneticiliği de üstlendiğini, inşaatı da kendi yaptığını ve kooperatiften ödemeyi de kendisi kararlaştırdığını, Kayseri 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/8 Esas sayılı dosyasında davacı şirketin kayıtlar üzerinde sahibi görünenin ... ve başkaca kişilerin "şirketin gerçek sahibinin kuruluştan itibaren ... olduğunu" beyan ettiğini, bir kısım kooperatif üyelerinin ...' in yaratmış olduğu mağduriyetten kaynaklı 2017 yılından bu yana ...' in ve atamış olduğu başkanın kendilerini korumaya almak için kooperatif evraklarının yandı süsü verilerek gizlendiğini ve yeni yönetime devredilmediğini, dava dilekçesinde belirtilen temliğin kayıtlarda yer almadığını, bunun varlığı kabul edilse dahi müvekkilinin kooperatife borcu bulunmadığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Dosyada mevcut 18/08/2021 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile yeniden kesin konut maliyetinin hesaplanmasına ve komisyonca belirlenecek kesin maliyetin ortaklara gönderilmesine dair karar alındığı, davalı hakkında belirlenen kesin maliyet borcunun da bila tarihli sözleşme ile davacıya alacağın temliki sözleşmesi ile temlik edildiği, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/67 Esas sayılı dosyasında davacı kooperatifin kesin maliyet alacağının tahsili için açmış olduğu davada, davacı kooperatif vekili tarafından kooperatifin inşaatların devam ettiğinin beyan edilmesi üzerine davanın reddine karar verildiği, dolayısıyla dava dışı temlik veren kooperatifin inşaatları devam ettiğinden çıkarılan kesin maliyetin temlik alan davacı şirket tarafından da talep edilemeyeceği anlaşıldığından" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.İşbu kararı davacı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Dosya arasına alınan Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022 / 67 Esas numaralı dosyasında, davacı vekili tarafından verilen beyanda kooperatifin üyelerine karşı inşa etmekle yükümlü olduğu inşaatların bittiğini, yalnızca arsa sahiplerine karşı yapılacak inşaatların devam ettiğini beyan ettiğini,Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin anılan kararında yerel mahkeme Yargıtay 6. H.D'nin 2021/6310 E, 2022/185 K sayılı kararına atıf yaptığını, Yargıtay kararının yerel mahkemelerce hatalı bir şekilde yorumlanmakta, kooperatifin üyelere karşı olan edimlerini yerine getirdiğinin gözetilmediğini, anılan karar da izah edildiği üzere kooperatifin ana borcunun ortaklara karşı olan borçları olduğunu, dava dışı temlik veren ... ise üyelere karşı olan tüm edimlerin yerine getirilmiş ve bağımsız bölümler teslim edildiğini, yapılacağı izah edilen inşaatların ise üyelere değil, arsa sahiplerine tahsis edilecek bağımsız bölümlerin inşaatları olduğunu, hal böyle olunca yerel mahkemece bunun gözetilerek, dava dışı kooperatifin üyelere karşı olan bağımsız bölüm teslim etme borcunu yerine getirip getirmediği gözetilmeli, çıkacak sonuca göre işin esasına girilmesi gerektiğini, davalının, dava dışı kooperatifin üyesi olduğunu, davalıya kooperatif tarafından yapılan ve kendisine tahsis edilen dairenin ferdileştirme suretiyle geçirilmiş olup, kooperatif tarafından üyeye gerekli ifa yapıldığını, buna karşılık KoopK ve ana sözleşme hükümleri gereği, kooperatif üyesi, kooperatifin aldığı daire için ana sözleşme hükümleri çerçevesinde yapacağı kesin maliyeti ödeyerek, kooperatife karşı ifa yükümlülüğünü yerine getirmek zorunda olduğunu belirterek; yapılacak istinaf incelemesi neticesinde Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/819 Esas ve 2023/1084 Karar numaralı kararının hukuka aykırılığı gözetilerek kaldırılmasına, istinaf mahkemesince işin esasına girilerek davamızın kabülüne karar verilmesine, heyet aksi kanaate varacak olur ise dosyanın yeniden incelenmek üzere yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesine,Avukatlık ücreti ve masrafın davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Yandığı iddia edilen tüm evrakların peyder pey dava dilekçelerine davacı tarafça sunulduğunu, özetle olmayan bir borcun temliki mümkün olmayacağından davanın reddinin isabetli olduğunu, davacının dava dilekçesi ile davalının kooperatif üyesi olduğunu ve kesin maliyet alacağı talebinde bulunduğunu, "Mahkememizce davacının inşaatlarının devam edip etmediği sorulmuş, 20/09/2022 tarihli duruşmada davacı vekili inşaatların devam ettiğini beyan ettiğini, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2021/6282 E., 2022/1315 K. Sayılı ilamında belirtildiği üzere müvekkilinin temliğe konu kesin hesap maliyetinden kaynaklı bir borcunun olmaması nedeni ile davanın reddi gerektiğini belirterek; istinafa cevap dilekçesinde izah edilen nedenlerle istinaf başvurusunun davanın reddi ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Dava, kooperatif kesin maliyet alacağının tahsili istemiyle başlatılan ilamsız icra takibine İİK'nun 67. Maddesi gereğince yapılan itirazın iptali talebine ilişkindir. Davacı, takibe ve davaya konu alacağı kooperatiften olan alacaklarına binaen temlik almış, temlik alan sıfatıyla takip ve davayı açmıştır.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 20/01/2022 tarih ve 2021/6310 E - 2022/185 K sayılı ilamında belirtildiği üzere;Yapı kooperatiflerinin amacı ortaklarının konut ihtiyaçlarının karşılamaktır. Bu amaçla bir araya gelen ortaklar emeklerini ve birikimlerini birleştirerek amaçlarını gerçekleştirirler.
Kooperatifler Kanunu 23.maddesine göre "kooperatif ortakları bu yasanın kabul ettiği ilkeler ışığında hak ve yükümlülüklerde eşittirler. Kooperatif ana sözleşmesi kooperatif ortaklarının birbiri ve ortaklarla kooperatif tüzel kişiliği arasında özel hukuk sözleşmesindir. Ana sözleşmeye Kooperatifler Kanunu'na aykırı olmamak koşulu ile sözleşme serbestisi çerçevesinde istenilen hükümler konulabilir. Somut olayda; Kooperatif Ana Sözleşmesinin kesin maliyete ilişkin 61.maddesi ve kur'a çekimine ilişkin 62.maddesinde değişiklik yapılarak kooperatifin etap etap yapılacağı, inşaat sona erdikçe, biten binalar için kur'a çekileceği ve çıkarılan kesin maliyet hesabına göre %10 fazla ödeyenlerin bağımsız bölümlerin teslim edilerek kooperatiften istinaf edebilecekleri ana sözleşme hükmü olarak belirlenmiştir. Bu ana sözleşme hükmü; gerek kanunla belirlenen kooperatiflerin ana ilkesine, gerekse eşitlik ilkesine aykırıdır. Her ne kadar ana sözleşme değişikliği ile ilgili iptal davası açılmamış ise de kanuna aykırı kararlar yok hükmünde olacağından her zaman göz önünde bulundurulur. Ana sözleşmenin 61 ve 62.maddelerindeki değişiklikler Kooperatifler Kanununda çerçevesi çizilen ana ilkelere ve eşitlik ilkesine aykırı olduğundan yok hükmünde oldukları eldeki davada da gözetilmelidir. Konut sahibi olmak isteyen kooperatif ortakları son bağımsız bölüm bitip teslim edilene kadar kooperatif ortağı olmaya devam etmelidir. Kooperatif, inşaatlar bitmeden bağımsız bölümü teslim alıp istifa eden üyelerden bağımsız bölümü geri alma hakkına sahiptir. İnşaatlar devam ederken başkaca aidat alınmayacağını ilişkin taahhütlerin kooperatif açısından geçerli kabul edilemeyeceği, maliyetlerin artması halinde bu bedelin kooperatif ortaklarından talep edilebileceği yerleşmiş Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiştir. Yine somut olaya gelindiğinde kooperatif yukarıda belirlenen gerekçeyle, geçersiz olan ana sözleşmenin 61 ve 62.maddesi uyarınca kesin maliyet hesabı çıkartıp, bu bedeli davalıdan talep etmiş ise de, henüz tüm inşaatlar bitmeden yapılacak kesin maliyet hesabı hiçbir zaman kesin maliyet sonucunu vermeyecek, her genel kurul sonrasında yapılacak hesaplamaya göre ortaklardan yeniden talepte bulunma zorunluluğu doğacaktır. Bu gerekçeler doğrultusunda kanuna aykırı olarak düzenlenen ana sözleşme uyarınca belirlenen bedelin davalıdan talep edilebilmesini kabul etmek mümkün değildir. Ancak kooperatif, inşaatlarının bitmesini müteakip yapılacak kesin hesap sonucunda belirlenen bedeli bağımsız bölüm teslim alan ortaktan kooperatiften istifa edip etmediğine bakılmaksızın talepte bulunabilecektir. Bu durumda eldeki davanın erken açılmış dava olduğu, davalı kooperatifin talep edemediği alacağı temlik alanın da talep etmesi mümkün görülmemiş, ilk derece mahkemesinin kararı usul ve yasaya uygun bulunmuş, davacının istinaf isteminin reddi gerekmiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 01/12/2023 tarih ve 2023/819 E. - 2023/1084 sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli olan 427,60 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafından peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-HMK. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, HMK. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a bendi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 22/02/2024