T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/868
KARAR NO: 2024/928
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/02/2024
NUMARASI: 2023/700 E. 2024/130 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 25/04/2024
KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 13/02/2024 tarih ve 2023/700 E - 2024/130 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; ... Şubesi'ne ait, 30/06/2023 tarihli 35.000,00-TL bedelli, keşidecisi ... olan, ... çek seri nolu, müvekkili şirket tarafından ... 'nun ... Şubesinden kargoya verildiğini, ancak çek kargoda iken kaybolduğunu, kargoya verilen işbu çekin işbirliği içinde hareket ettiklerini düşünülen diğer cirantaların eline geçtiğini ve... Banka cirolandığını, ... A.Ş tarafından ise çekteki cirantalara ve keşideciye karşı İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, ödeme emri tebliğ edilene kadar çekin kimin elinde olduğunu bilmediklerini, takiple birlikte haberdar olduklarını, dava konusu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, davalının işbu çeki haksız şeklide elinde bulundurduğunu, çekte ciranta olarak yer alan hiçbir firmayı ve şahsı müvekkilinin tanımadığını ve aralarında hiçbir alışveriş ve sözleşme bulunmadığını belirterek ... Şubesi'ne ait, 30/06/2023 tarihli 35.000,00-TL bedelli, keşidecisi ... olan, ... çek seri nolu çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunun tespiti ile çekin müvekkili şirkete iadesine, haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere müvekkili lehine tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Müvekkili banka ile dava dışı ... A.Ş. arasında imzalanan Genel Kredi Sözleşmesi uyarınca dava dışı şirkete kredi hesabı tesis edildiğini ve krediler kullandırıldığını, dava dışı müvekkili banka borçlusu şirket tarafından keşidecisi dava dışı ... olan ... 'nin ... seri nolu, 35.000,00-TL tutarlı ve 30/06/2023 tarihli çekin müvekkili bankaya cirolandığını ve teslim edildiğini, müvekkili bankaya cirolanmış olan çekin ilgili bankasına 03/07/2023 tarihinde takas merkezi üzerinden ibraz edildiğini, ancak çekin takas merkezine ibraz edilmesi ile birlikte Kayseri 1. Asliye Ticaret mahkemesi'nin 2022/1074 esas sayılı dosyasından verilen karar uyarınca çek üzerinde herhangi bir işlem yapılamayacağına dair şerh düşüldüğünü, bu nedenle çek bedelinin müvekkili banka tarafından tahsil edilemediğini, bunun üzerinden müvekkili banka tarafından İstanbul Banka Alacakları İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından kambiyo takiplerine özgü haciz yolu ile ilamsız icra takibi yoluna başvurularak bedeli tamamen karşılıksız kalan çekin tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, öncelikle işbu davanın yetkili mahkemede ikame edilmediğini, müvekkili bankanın iyi niyetli hamil olup davacının kötü niyetli beyanlarda bulunduğunu, müvekkili banka müşterisi olan dava dışı ... A.Ş'nin takas sistemine ibraz gerçekleştikten sonra haberdar olduğunu belirterek yetki itirazlarının kabulü ile dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, haksız ve kötü niyetli şekilde imza itirazında bulunmuş olan davacı şirket hakkında %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkeme kararında; "...Tüm dosya kapsamı incelenmeke; davaya konu edilen ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... olan ... seri nolu hamiline yazılı 30 Haziran 2023 keşide tarihli 35.000,00 TL bedelli çek yönünden, davalı bankaya karşı istirdat talebinde bulunulmuş olup, davacı vekilince tanık deliline dayanılarak, 30/01/2024 tarihli dilekçe ile hangi hususlarda tanık dinletileceği açıklanmıştır. Anılan dilekçe içeriği gözetildiğinde tanık dinletilmesinin dosya kapsamına katkı sağlamayacağı açıktır nitekim çekin kargoda çalınmış olması, davacının cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmaması gibi hususlar davalının kötüniyetli olduğu hususunu ispatlamayacağından davacı vekilinin tanık dinletme talebi yerinde görülmemiştir. Hemen burada belirtmek gerekir ki Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/42222 soruşturma sayılı dosyasında yürütülen soruşturmada diğer cirantalara ilişkin soruşturma yürütülmekte ise de davalı bankanını anılan dosyada taraf olmadığı sonuç itibariyle soruşturma sonucunun eldeki dosyayı etkilemeyeceği açıktır. Her ne kadar davacılar vekili tarafların ticari defter ve kayıtlarında inceleme yapılmasını talep etmiş ise de taraflar tacir dahi olsa kambiyo senetlerinin deftere kayıt zorunluluğunun olmaması nedeni ile ticari defter incelemesine gerek görülmemiştir. Nitekim Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2015/8407 E. 2016/12396 K. sayılı ile Yargıtay 19.Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/17145 E. 2018/1865 K. sayılı kararında da açıklandığı üzere çekin ticari defterlere kaydedilme zorunluluğu bulunmamaktadır. Kaldı ki davaya konu çekin hamiline düzenlendiği davacı şirketin ciro silsilesinde adının yer almadığı, davalı bankanın ise çeki elinde bulunduran yetkili hamil olduğu görülmekle aralarında ticari ilişki olması da beklenilemez. Son olarak davacı tarafından yemin deliline başvurulmuş ise de HMK.226/1-c maddesi gereği yemine konu edilemeyecek vakalardan olduğu anlaşılmakla davalının kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlanamamış olup, buna göre dava konusu çekte ciro silsilesinde bir kopukluk da bulunmaması dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Dava İİK'nun 72. maddesi uyarınca açılan bir istirdat davası olmadığından iş bu dava yönünden reddedilmesi halinde tazminata hükmedilemeyeceği kanaati ile davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine dair karar vermek gerekmiştir. Davanın reddine, Davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine, ..." şeklinde karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel mahkemece her ne kadar davayı ispatlayamadıklarından bahisle davanın reddine karar verilmişse de mahkemece davayı ispatlamlarına müsaade edilmediğini, müvekkili firma ile keşideci arasında ve yine çeklerin gönderildiği firma arasındaki ticari ilişkinin ispatı ve benzeri nedenlerle taraflarınca tanık dinletilmek istendiğini, bilirkişi deliline başvurulduğunu fakat mahkemece bu taleplerinin kabul görmediğini, müvekkili firmanın ticari defterlerinin incelendiğinde açıkça yargılamaya konu çekin kaydı görüleceğini, bununla birlikte yine ticari defter incelemesi yaptırıldığında müvekkilininin kendisinden sonra gelen cirantalarla ticari ilişkisinin olmadığının görüleceğini, vakıanın aynı kargoda çalınan çeklere yönelik taraflarınca açılmış 18 çek istirdatı davasının bulunmakta olup bu dosyaların tanık dinleme yahut bilirkişi incelemesi yaptırılma aşamasında olduğunu, ayrıca mevcutta devam eden bir ceza soruşturması bulunduğunu, yine çekte ciranta olarak yer alan tarafların müvekkili dışında başkaca firmaların çeklerini de ele geçirdiğinden bahisle haklarında başkaca ceza soruşturmalarının da mevcut olduğunu, bu hususların tamamının daha önce dosyaya bildirildiğini ve UYAP sistemi üzerinden gerekli sorguların yapılması talep edilmesine rağmen mahkemece değerlendirmeye alınmadığını, çeklerin müvekkilinin gönderdiği firmaya ulaşmadığını ve kargoda ele geçirildiğini, çekteki ciro silsilesinin koptuğunu ve daha sonra çekin kötüniyetli olan firmaların eline geçtiğini, müvekkilinin kendisinden sonra gelen cirantalarla ticari ilişkisinin olmadığını, tüm bu hususların ve ayrıca davalının diğer cirantalarla ticari ilişkisinin olup olmadığının ticari defterlerin incelenmesi ile ortaya çıkacağını, ancak başta ticari defter ve kayıtlar olmak üzere hiçbir delillerinin toplanmadığının ortada olduğunu, ayrıca davalının basiretli bir tacir olarak hırsızlığa konu çeki iktisap etmesinde ağır kusuru olduğu hususunun araştırılması, davalının ticari defterlerinde de inceleme yapılması gerektiğini, huzurdaki yargılamaya konu çekin; ... Şubesi, ... tarihli, 35.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, ... seri no.lu çekin, işbirliği içinde hareket ettiklerini düşündükleri diğer cirantaların eline geçtiğini ve neticede ... 'a cirolandığını, ... A.Ş. Tarafından ise çekteki cirantalara ve keşideciye karşı İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesinin ... Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibinin başlatıldığını, söz konusu icra takibinden ödeme emri gelene kadar taraflarınca bu çeki kimin ele geçirdiğinin bilinmemekte iken takiple birlikte vakıf olunduğunu, mezkur çekte görünen ciro silsilesinde yer alan firmaların hiçbirini müvekkilinin tanımadığını, bu firmalarla hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, faaliyet alanlarının dahi taraflarınca bilinmediğini, çek üzerinde ciranta olarak yer alan... , ... , ... ... hakkında ve bu çekte yer almayan neva cephe sistemleri firması hakkında Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuş olup soruşturma numarasının 2023/42222 şeklinde olduğunu, tüm bu firmaların aynı kargodan çalınan çekleri kendi aralarında birbirlerine ciro ettiğini ve icra takiplerine giriştiğini, yine aynı kargoda çalınan ... 31/05/2023 tarihli, 34.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, ... seri nolu çeki de sayılan firmaların kendi aralarında birbirine ciro ettiğini ve taraflarına karşı İstanbul 14. İcra Dairesinin ... Esas no.lu dosyası kapsamında başlatılan kambiyo takibi başlattıklarını, söz konusu takibin Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/688 Es. Nolu dosyası kapsamında verilen tedbir kararıyla durdurulduğunu, bu firmaların yine ... Şubesi, 30/05/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, ... seri nolu çeki de kendi aralarında ciro ettiklerini ve bu çeki de İstanbul 1. İcra Dairesinin ... Es. Nolu dosyası kapsamında kambiyo takibine konu ettiklerini, müvekkilinin yetkili hamili olduğu çeklerin organize eylemlerin bütünüyle ele geçirildiğini, ... firmasının yer aldığı çeklerde ... Sistemlerinin cirosunun bulunmadığını, iki firmanın sahibinin aynı şahıs olduğunu, dava konusu çekin, müvekkilinin elinden rızası dışında çıkmış olup davalının haksız şekilde elinde bulundurduğunu, bu çekin kendisine verilmesini gerektirecek hiçbir sözleşme, ticari ilişki, mal alım satımı ve hukuki gerekçe olmadığını, zira müvekkilinin çekte ciranta olarak yer olan hiçbir firmayı ve şahsı tanımadığını ve aralarında hiçbir alışveriş ve sözleşme bulunmadığını, ayrıca dayanak çeke bakıldığı zaman ilk ciranta olarak ... isimli bir şahıs göründüğünü fakat müvekkili şirketin bu kişi ile de hiçbir ticari veya başka türlü bir ilişkisi/bağlantısı bulunmadığını, müvekkili şirketin çekte ciranta olarak yer alan söz konusu şirketlerin faaliyet alanını dahi bilmediğini, müvekkilinin bu şirketlerle hiçbir ticari faaliyeti, çek veya başka bir belge düzenlenmesini gerektirecek ilişkisi olmadığı gibi bu şirketlerin de elinde çek düzenlenmesini gerektirecek hiçbir fatura, irsaliye vb. en geniş manasıyla bilgi ve belge bulunmadığını, bununla birlikte çekte ciranta olarak adı geçen aynı firmaların ve şahsın başkaca kişilerin çeklerini de aynı kargo firmasından yahut kargo firması ile işbirliği içinde ele geçirdikleri ve bu kişiler hakkında da icra takipleri yapıldığına haricen vakıf olunduğunu, bu firmalar ve yetkilileri hakkında Develi Cumhuriyet Savcılığının 2022/3408 Sor. Nolu dosyasında da haklarında soruşturma yürütüldüğünü, yine aynı cirantaların başkaca bir mağdurdan aynı şekilde ... A.Ş. Aracılığıyla çaldıkları birtakım çeklere yönelik Ayrıca Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/1251 Esas sayılı dosyasında da çek iptali davası açıldığını ve istirdat davası açılmayan tüm çeklerin iptaline karar verildiğini, henüz icra takibi başlatılmayan diğer çeklerin de aynı kişi ve kişiler tarafından çalınarak piyasaya sürüldüğü inancında olduklarını, nitelikli şekilde birden fazla şirkete ciro ettirilerek müvekkilinin yasal haklarını kullanımı engellenmeye çalışıldığını, çekte görünen tüm cirantalar arasında mutlak bir bağlantı olduğu ve haksız kazanç elde etmek amacıyla çeklerin çalındığının açık olduğunu ileri sürerek Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/700E.-2024/130K. Nolu kararının istinaf incelemesinden geçirilerek kaldırılmasına, neticede davanın kabulüyle ... Şubesi, 30/06/2023 tarihli, 35.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, ... seri nolu çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunun tespiti ile çekin müvekkili şirkete ait olduğundan müvekkili şirkete iadesine, açıkça haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere müvekkili lehine tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın çekin kaybolduğuna ilişkin itirazlarının taraflarınca kabulünün mümkün olmamakla birlikte iyi niyetli hamil olan müvekkili bankaya karşı bu yöndeki itirazlarını ileri sürmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacı tarafın diğer cirantalar ile hiçbir ticari ve hukuki ilişkisi olmadığı yönündeki beyanların hukuki bir dayanağının bulunmadığını beyan ederek istinaf başvurusunun reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı ... Şubesi, ... tarihli, 35.000,00-TL bedelli, ... tarafından keşide edilen ... seri nolu çekte lehdar olduklarını bu çeki ... Şubesinden ... kargo takip no.lu ve ... seri no.suna kayıtlı olarak ... Sk. Kapı No:... adresinde ... ... isimli firmaya kargoladıklarını çekin kargoda iken çalındığını daha sonra Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/1251 Esas sayılı dosyasında da çek zayi davası açtıklarını çekin davalı bankanı elinde olduklarını öğrenmeleri üzerine eldeki davayı açtıklarını beyan ettiği görülmüştür.Davalı, dava konusu çeki, çekte cirosu bulunan ... A.Ş ile imzalanan ... tarihli ... 'den kaynaklı borcun ödenmesi amacıyla aldığını savunmuştur. Davaya konu edilen çek incelendiğinde; ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... olan ... seri nolu hamiline yazılı 30 Haziran 2023 vade tarihli 35.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin ... tarafından ... Limited şirketine , ... şirketi tarafından ... Limited Şirketine, ... Lİmited şirketi tarafından ... Anonim Şirketine, ... Anonim Şirketi tarafından ... Anonim Şirketine, ... Anonim Şirketi tarafından da ... Anonim Şirketine ciro edildiği, ... tarafından 03.07.2023 tarihinde takas odasına ibraz edildiği görülmüştür. Dava konusu çek, hamiline yazılı yazılı olup çekte davacı şirketin lehdar ve ilk ciranta olduğuna dair bir kayıt bulunmamaktadır.6102 sayılı TTK'nın 790'ıncı maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardananlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı 792. Maddesinde ise; ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çekin, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunması halinde hamilin hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etmesi halinde çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı düzenlenmiştir.Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup, 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca kural olarak gerçek hamil olduğunu iddia eden davacının, dava konusu çeki, davalının ağır kusur veya kötüniyetle ele geçirdiğini kanıtlaması zorunludur.Somut olayda davacı çekin yetkili hamili olduğunu ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat edecek yazılı deliller sunmadığı ispata konu hususunda yemine konu olabilecek vakalardan olmadığı görülmüştür.
Bu açıklamalar karşısında, mahkemece davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmüştür. ( Benzer şekilde Dairemizin 2022/1389 Esas 2022/1379 Karar: 2022/2317 Esas 2022/2396 Karar )
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 13/02/2024 tarih ve 2023/700 E - 2024/130 K sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli olan 427,60 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafça peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3- İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan incelemeyle H.M.K'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 25/04/2024