T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/1561
KARAR NO: 2024/1586
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/03/2023
NUMARASI: 2017/450Esas- 2023/268Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/07/2024
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 18/07/2024
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2017/450 Esas ve 2023/268 Karar sayılı ilamına karşı , davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili 03/04/2017 tarihli dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında 15.08.2011 tarihinde “açık kasa semi-treyler teknik protokolü (boy:13,60), satış sözleşmesi ... tarihinde ise “...” imzalandığını, sözleşmenin ödeme şeklinin peşin ödemeli teslim koşulu olduğunu, davacının sözleşmeye konu aracı sözleşmede belirtilen ve mutabık kalınan donanım, ekipman ve spesifik özelliklere uygun olarak imal etiğini, ancak davalının bu aracı bir türlü müvekkilden teslim almadığı gibi parasını da ödemediğini, davacı tarafından araç bedelini ihtiva eden 05.10.2011 tarihli 91.428,00 TL. fatura ile araç otopark bedelini ihtiva eden 01.03.2012 tarihli 8.543.20 TL faturaların davalıya gönderildiğini ve aracın hazır edildiği otoparktan teslim alınmasının ve bedelinin ödenmesinin defalarca bildirildiğini, fatura bedellerinin ihtarnamenin keşide edildiği tarih itibarıyla ödenmediğini ve yasal süresi içinde de iade edilmediğini, bunun üzerine müvekkilin Kartal 1. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile aracın teslime hazır halde olduğu ve bedelinin 7 iş günü içinde ödenmesi aksi taktirde temerrüde düşmeleri nedeniyle müvekkil şirketin üçüncü kişilere ödemek zorunda kalacağı cezai şartlar, yoksun kalınan kâr, müspet ve menfi zararların talep edileceğini, sorumluluk ve tazminat davaları açılacağının ihtar edildiğini, bu ihtardan sonra davalının 31.12.2012 tarihli 91.428.00-TL faturasının davacının eline ulaştığını ve davalı şirketin bu fatura ile davaya konu ... şasi nolu aracı muhasebesel olarak davacıya devretmiş bulunduğunu, bu aşamada davacının sıfir aracın hâlâ tescilinin yapılmadığını düşünmekte olup iade faturasını sorun etmediğini ve sıfir aracın halen kendi mülkiyetinde kaldığını, sorunun çözüldüğünü düşündüğünü, ancak davacı şirketin dava konusu (hiç kullanılmamış) ... şasi nolu aracı dava dışı bir müşterisine satıp devretmeye çalışmış ise de aracın davalı tarafın adına 2012 yılında tescil edildiğinin öğrenildiğini, bu nedenle hem aracı satamadığını hem de müşterisine karşı mahcup olduğunu, ayrıca araç üzerinde kamu kurumlarının ve icra dairelerinin hacizleri de bulunduğunu, davalı tarafa bu durum Kartal 23.Noterliği'nin ... tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirilmiş ise de herhangi bir cevap verilmediğini, davalı tarafın aracı kendi mülkiyetine geçirdiğini, ruhsat ve plaka çıkardığını hile ile gizlediğini ve müvekkile 91.428,00-TL araç iade faturasını hile ile kabul ettirdiğini, bu nedenle faturanın geçersiz olduğunu, alacağın tahsili için 27.02.2015 tarihinde açılan icra takibi İstanbul Anadolu 2.İcra Müdürlüğü'nün... E. dosyasından başlatılmış ise de davalı tarafın yetki itirazında bulunduğunu, dosyanın Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün... E. sayılı takip numarasını aldığını, ödeme emrine ise 06.04.2016 tarihinde itiraz etmiş olmakla itirazın iptalini sağlamak amacıyla işbu davayı açmak zorunda kaldıklarını beyanla, davalının itirazının iptaline, takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : İlk derece Mahkemesi tarafından (Red)Subut Bulmadığından kararı ile; Sonuç olarak; davacının, dava dilekçesi ile birlikte ileri sürdüğü talep sonucunu 19/04/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile değiştirdiği, ıslah sonrası asıl talebinin uyuşmazlık konusu aracın teslimi, terditli talep olarak aracın satış bedeli ve araç otopark bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın ıslah dilekçesi ile birlikte değiştirildiği, bu uyuşmazlık noktasında davacının, asıl talebinin aracın teslimi istemine ilişkin olmakla alının bilirkişi raporu ve davacı tarafın yazılı ve sözlü beyanları ile sabit olduğu üzere, aracın davacının zilyetliğinde olduğu, zilyetliğinde olan aracın teslimine ilişkin talebin yerinde olmadığı açık olup, davacının asıl talebinin yerinde olmaması nedeniyle reddi gerekmektedir. Davacının, ıslah dilekçesi ile birlikte ileri sürdüğü terditli alacak talebi yönünden yukarıda yapılan genel açıklamalar çerçevesinde, davacının satış bedelini tahsil istemine ilişkin talebinin ve ayrıca araç otopark bedeli olarak belirttiği zarar - ziyan talebinin yerinde olmadığı sonucuna varılmakla, davacının davasının reddine dair "1-Davacının davasının reddine," şeklinde hüküm kurulmuştur.
Davacı vekili işbu kararı istinaf etmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle ; Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 15.08.2011 tarihinde "Açık Semi Treyler Teknik Protokolü , Satış Sözleşmesi, " ... tarihinde ise "..." imzalandığını, sözleşme uyarınca, davalı şirket uyuşmazlık konusu ... şasi nolu aracı peşin ödemeli teslim koşuluyla satın aldığını, sözleşmede aracın tesliminin Ağustos 2011 tarihinde gerçekleştirileceği yazıldığını, bu teslimden önce de bedelin ödenmesi gerektiği imza altına alındığını, söz konusu araç, davalı tarafından talep edildiği şekilde özel nitelikler ve ekipmanlarla davalı için özel olarak üretildiğini, davalı şirket tarafından peşinat olarak 10.000-TL bedelli çek Müvekkil şirkete verildiğini, fakat davalı şirket bu aracın bir türlü bedelini ödemediğini, müvekkilden teslim almadığını, müvekkil şirketin ticari defterlerinde davalı şirketin yaptığı 10.000-TL. ödeme (çek ile yapıldığını ) peşinat ödemesi olduğunu, taraflar arasında imzalanan 15.08.2011 tarihli satış sözleşmesinin 5.2. maddesinde davalının aracı almaktan vazgeçmesi durumunda peşinat için yaptığı ödemeyi geri alamayacağının imza altına alındığını, müvekkil şirket tarafından davalı şirkete 5.000-TL' sinin iade edildiğini, bakiye 5.000-TL' sinin peşinat ödemesi olarak satıcı Müvekkil şirket tarafından sözleşme uyarınca irad olarak kaydedildiğini, müvekkil şirketin, aracın satış bedelini ve araç otopark bedelini ihtiva eden 8.543,20-TL lik fatura davalıya gönderilmiş olup aracını muhafaza edildiği fabrika merkezinden alması ve araç bedelini ödemesi için defalarca bildirimde bulunulduğunu, bunun üzerine müvekkil şirket tarafından davalı şirkete Kartal 1. Noterliği ... Tarih Ve ... Yevmiye Nolu İhtarnameleri Keşide edildiğini, söz konusu ihtarda aracın teslime hazır olduğu, sözleşme gereği davalı tarafından bedeli ödenerek teslim alınması gerektiği ihtaren davalıya bildirildiğini, bu ihtardan sonra davalı 31.12.2012 tarihli iade faturası ile davaya konu aracı Müvekkil şirkete iade ettiğini bildirdiğini, bunun üzerine gerek aracı teslim almaması gerekse iade faturası düzenlemiş olması nedeniyle Müvekkil davalının aracı satın almaktan vazgeçtiğine emin olduğunu, davalının aracı kendi adına tescil ettirdiğinden bi haber, iade faturasını kayıtlarına işlediğini ve söz konusu araç için yeni müşteriler aramaya başladığını, müvekkil şirkette davalı için üretilen ancak davalı tarafça satın alınmayan aracı müşterilerine satılığa çıkardığını ; 06.12.2013 tarihinde dava dışı...Ltd. Şti. adlı müşterisinden sipariş aldığını, müvekkil şirket hiç kullanılmamış ... şasi nolu aracı dava dışı müşterisine 72.609,63-TL. bedelle satıp fatura ettiğini ve ... tarihinde Mersin Trafik Tescil Müdürlüğünde devretmeye çalışmış ise de; aracın davalı tarafından 2012 yılında adına tescil ettirildiğini öğrendiğini, bu nedenle aracı satamadığını müşterisine karşı çok mahcup olduğunu, her şeyden önce müvekkil davalı müşteriye özel olarak ürettiği aracın devir ve teslimini neden önermediği çıkarımı yapıldığı anlaşılamadığını, olayda, müvekkil sıfır ürettiği aracın faturasını ve uygunluk belgesini davalıya teslim ettiğini , davalı da kendi başına aracın kaydını üzerine aldığını, müvekkil ifayı önermek bir yana zaten edimini ifa ettiğini, aracı fiziken de teslim almayan davalı müşteriyi defalarca aradığını, en sonunda da aracın teslime hazır olduğu ancak kendisi tarafından bir türlü teslim alınmadığına ilişkin Kartal 1. Noterliği' nin ... tarih ve ...yevmiye nolu ihtarnameleri keşide ettiğini, bu durumda hem aracın mülkiyetini üzerine alan kötü niyetli davalının bir de iade faturası düzenlemesi ve sözleşmeyi feshetmesine rağmen aracın mülkiyetini müvekkile geri vermemesi asıl haksız olan durum olduğunu, araçlarda, mülkiyet tescil ile devredildiğinden, huzurdaki davada talebin aracın mülkiyetinin tarafına devri yönünde olduğunu, mahkeme bu talebi zilyetliğin devri olarak yorumlayıp aracın zilyetliği müvekkilde olduğundan talebin yerinde olmadığına hükmettiğini, mahkeme tarafından, alacak talebin de davalı tarafça sözleşmenin haklı feshi sebebiyle yerinde olmadığına hükmedildiğini, aracın tesliminden/mülkiyetinin naklinden evvel, bedelinin ödenmesi gerektiği, Satış Sözleşmesinde açıkça yazdığını, davalının hileli işlemlerle yaptığı bu işlemin geçerli bir hukuki sebebe dayanmadığı açıkça ortada olduğu gibi iade faturasını düzenlemesiyle de bu sebep kendi açısından da ikrar edildiğini, müvekkil davalının aracı kendi adına tescil ettirdiğinden bihaber şekilde, ihtarlara rağmen aracı teslim de almayan davalının düzenlediği iade faturasına istinaden, aracı satın almaktan vazgeçtiğini düşündüğünü ve iade faturasını kayıtlarına aldığını, bu nedenle huzurdaki dava nezdinde yapılan ticari defter incelemesinde iade faturası dolayısıyla müvekkilin alacağı kayıtlarda görünmediğini, davalının yarattığı bu garabetin çözülmesi bakımından, hakimin hukuki nitelendirmeyi kendisinin yapacağı ilkesi göz önüne alınarak; davalının haksız hukuka aykırı ve kusurlu eylemleri sebebiyle, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/450 Esas sayılı dosyasında verilen 30.03.2023 tarihli kararın istinafen incelenerek kaldırılması ile haklı davanın kabulüne, aracın mülkiyetinin müvekkil adına tesciline, aracın o tarihteki bedeli olan 91.428-TL. ve araç otopark bedeli olan 8.543,20-TL.'nin 05.10.2011 tarihinden itibaren avans faiziyle taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu Düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ :
İşbu dava derdest iken ilk derece mahkemesince verilen 31/10/2017 tarihli müteferrik(ara) kararının (İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin) istinafı nedeniyle Ankara BAM 27. HD ce istinaf incelemesi yapılarak, 01/03/2018 tarihli, 2018/229 esas-2018/165 karar sayılı ilamla istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md uyarınca esastan reddine dair karar verildiği, yargılama sonunda da işbu 2017/450 esas-2023/268 karar sayılı ve 30/03/2023 tarihli nihai kararın verildiği, bu kararın istinaf edildiği ve dosyanın ilk derece mahkemesince dosyada ilk istinaf incelemesini yapmış olan Ankara BAM 27.HD ne gönderildiği, bu dairece 2023/758 esas-2023/799 karar sayılı ilamla işbölümüne göre Ankara BAM 22.HD ne yönelik görevsizlik/aidiyet kararı verildiği, Ankara BAM 22.HD ce ise 2023/1126 esas-2023/1103 karar sayılı ilamıyla Kayseri BAM ilgili hukuk dairesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verildiği,bunun üzerine,ilk derece mahkemesince dosyanın dairemize gönderildiği , en son Kayseri BAM HD leri başkanlar kurulunun kararıyla da işbölümüne göre dosyanın dairemize gönderildiği görülmüşse de, dava derdest iken verilen ihtiyati tedbirin reddine ilişkin ara kararının istinafının Ankara BAM HD ce esastan incelenerek karar verilmiş olması nedeniyle en son verilen işbu nihai kararla ilgili istinaf başvurusunu incelemek yetkisi yönünden 5235 sayılı kanunun Ek-1 maddesi gereğince Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin yetkili olduğu bu nedenle de dairemizin yetkili olmadığı anlaşılmıştır. Yargıtay'ın (Yargıtay 5.HD nin) yerleşik kararları da gözetilerek dairemizin yetkili olmaması nedeniyle karşı yetkisizlik kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Bu durumda olumsuz yetki uyuşmazlığının çıkması nedeniyle merci tayini için dosyanın resen Yargıtay 5. Hukuk dairesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
Dosyada daha önceden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince de yetkisizlik kararı verilmiş olmakla ortaya iki ayrı yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı çıktığından, HMK 22. Maddesine göre 2 ayrı yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilmiş yetkisizlik kararı nedeniyle ortaya olumsuz yetki uyuşmazlığının çıkması halinde bunun çözümü ile yetkili Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'nin neresi olduğunu yani yargı yerini belirlemek yetkisi ve görevinin de Yargıtay ilgili Hukuk Dairesine (5.Hukuk Dairesine) ait olması nedeniyle dosyanın bu yönden resen Yargıtay 5. Hukuk dairesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2017/450 Esas 2023/268 Karar sayılı ilamı hakkında yapılmış istinaf başvurusu yönünden 5235 sayılı kanunun Ek-1 maddesi gereğince Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin yetkili olması nedeniyle DAİREMİZİN YETKİSİZLİĞİNE,
2-Dosyada daha önceden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince de yetkisizlik kararı verilmiş olmakla ortaya iki ayrı yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı çıktığından, HMK 22. Maddesi gereğince bunun çözümü ile iş bu istinaf başvurusunu incelemek yönünden yetkili Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesinin belirlenmesi için dosyanın RESEN YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan ön inceleme sonunda, HMK 22 ve 352/1-a maddeleri gereğince oy birliğiyle karar verildi. 18/07/2024