T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/1633
KARAR NO: 2023/1744
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/03/2023
ESAS NO: 2022/1055
KARAR NO: 2023/270
DAVANIN KONUSU: Tazminat
İSTİNAF KARAR TARİHİ:25/10/2023
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ:25/10/2023
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/03/2023 tarih ve 2022/1055 Esas 2023/270 Karar sayılı ilamına karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı firmanın uzun yıllardır gümrük müşavirliği hizmetinin yanında gümrükleme operasyonlarındaki başarısına entegre olarak karar, deniz, hava yolu taşımacılığı ve depoculuk faaliyetleri sürdürdüğünü, davalı şirket arasında ticari ilişkiden dolayı davalıya verilen taşıma hizmetinden kaynaklı olarak toplam 18.800,00-USD alacağı bulunduğunu, faturalar düzenlendiğini, davacı şirket kayıtlarında bulunduğunu, alacak kaynağının davacı tarafından taşıması gerçekleştirilen malların ... Liman Müdürlüğünden davalı tarafça süresi içinde teslim alınmaması sebebi ile beklemeden kaynaklı zarar ücretlendirildiğini, buna istinaden davacı şirketçe davalı şirkete ödenmemiş fatura alacaklarının tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, davalının icra takibine haksız ve mesnetsiz olarak itiraz ettiğini, takibin durduğunu, dava ikame edildiğini, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin davanın reddine dair verilen verilen kararın istinaf incelemesinde de başvurunun esastan reddine karar verildiğini, kesin kararda davacı şirketin kesin kararın gerekçesinde de tespit ve kabul edilen boşaltma limanından beklenilen süreden kaynaklı zararın tazmini isteme hakkı bulunduğunu, bu nedenle bu davanın açıldığını, davalının söz konusu bekleme sürelerinden kaynaklı zarardan TTK 1174 maddesinin atfı ile genel hükümler uyarınca sorumlu olduğunu, konteynerların ithalat işlemi bittikten sonra Türkiye de boşaltma işleminin yapılarak boş konteynerlerin davalı tarafından tesliminin geç yapılması sonucunda davacının zarara uğradığını, davacının 14/05/2015 tarihinde üzerine düşen tüm yükümlülüğü yerine getirdiğini, bu tarihten sonra doğmuş hiçbir ücretten davacının sorumlu tutulamayacağını, bu tarihten öncesinde oluşan demuraj ücretlerinin ise davalı tarafından ödemenin geç yapılması sebebiyle davalının kusurundan kaynaklanması sebebiyle oluşan ücret olduğunu, taraflar arasında davacı tarafından taşımanın gerçekleştirildiği, malların davalı tarafından teslim alındığı ve gümrükte beklediği için demaruj çıktığı konusunda bir ihtilaf bulunmadığını, ödeme yapılan tarihten itibaren faiz yürütülmesi gerektiğini, bu nedenlerle fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile 18.800,00-USD zararın ödeme tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALI VEKİLİ'NİN İLK DERECE MAHKEMESİNE SUNMUŞ OLDUĞU CEVAP DİLEKÇESİNDEN ÖZETLE:
Dava konusu talep hakkında verilmiş kesin hüküm bulunduğunu, Kayseri 1. ATM dosyasında yapılan yargılama sonunda davacının haksızlığının sübuta erdiğini, talebin reddedildiğini, istinaf başvurusunun da reddedildiğini, eldeki davaya konu talep hakkında kesin hüküm bulunduğunu, davanın yeniden açılmasının mümkün olmadığını, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, dava konusu talebin zaman aşımına uğradığını, davacının dava dışı konteyner sabiline ödediğini iddia ettiği bedeli davalıdan talep etmesinin mümkün olmadığını, iddia edilen zararın ortaya konulmadığını, talep edilen alacağa istinaden düzenlenen faturaların davalıya tebliğ edilmediğini, davalıdan kaynaklı herhangi bir gecikme yaşanmadığını, taraflar arasında bir sürastarya anlaşması bulunmadığını, dolayısıyla davacının TTK 1174 hükmüne dayanarak davalıdan herhangi bir talepte bulunmasının mümkün olmadığını, dava dışı firmaya ödendiği iddia edilen demuraj bedeline ilişkin herhangi bir belge sunulmadığını, bu nedenlerle kötü niyetli ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda 26/05/2022 tarihli,2022/126 esas-2022/425 karar sayılı nihai karar verilmiştir.Bu kararın istinafı nedeniyle dosya dairemize gelmiş ve dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonunda 12/10/2022 tarihli, 2022/1990 esas-2022/2007 karar sayılı ilamla ;
"...Dava dava dışı şirkete ödenen sürastarya bedelinin davalıdan tahsili amacıyla açılan alacak davasıdır.
Mahkemece yapılan yargılama sonucu; mevcut davanın Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/84 Esas 2019/657 Karar sayılı dosyası ile kesin hükme bağlandığını belirterek 6100 sayılı HMK'nun 114/1-i, 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden reddine karar verildiği görülmüştür.
Uyuşmazlığın çözümü açısından her iki dava dosyasındaki iddia sonuç ve hukuki sebeplerin irdelenmesinde fayda olacaktır.
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/84 Esas 2019/657 Karar sayılı dosyası incelendiğinde; Davanın demuraj(sürastarya )ücretinden kaynaklanan faturaya dayalı olarak başlatılan takibe yapılan itirazın iptali davası olduğu görülmüştür.
Dosyada alınan 22.02.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre; Davacının takibe dayanak yaptığı faturaların ... tarih ...numaralı 1.600 USD "1 adet 20 lik konteyner Çinden gelen yük için demuraj bedeli" şeklinde
... tarih ... numaralı 8.400 USD" 7 adet 20 lik konteyner Çinden gelen yük için demuraj bedeli" şeklinde
... tarih ... numaralı 8.800 USD" 4 adet 20 lik konteyner Çinden gelen yük için demuraj bedeli" şeklinde düzenlendikleri,
Günlük demuraj hesabının ne şekilde yapıldığının belirtilmediği, hangi tarifeye göre hangi sebeple düzenlendiğinin belli olmadığının " belirtildiği görülmüştür.
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/126 Esas 2019/657 Karar sayılı dosyası incelendiğinde;
Davacının dava dilekçesi incelendiğinde, davalı/borçlu ... ile arasındaki ticari ilişkiden dolayı davalıya verilen taşıma hizmetinden kaynaklı olarak ticari defter ve kayıtlarından doğan toplam 18.800,00 USD alacağı bulunduğunu( EK -1 : 1.600,00 USD bedelli 11/06/2015 Tarihli ,8.400,00 USD bedelli 11/06/2015 Tarihli ve 8.800,00 USD bedelli 11/06/2015 Tarihli Fatura),Uğradıkları bu zararın; davalının konteyneri boş olarak tesliminde gecikmesi sebebi ile, dava dışı ... şirketi tarafından şirketleri adına faturalar tanzim edildiğini, kendilerince konteyner sabi dava dışı ...' şirketine fatura bedellerinin ödenmek zorunda kalındığını, ödemek zorunda kaldıkları bu fatura bedelleri nedeniyle fatura bedeli kadar zarara uğradıklarını, bu zararın davalının konteynerleri kusurlu şekilde geç teslim etmesinden kaynaklandığını belirterek TTK 1174 Maddesi uyarınca eldeki davayı açtığı görülmüştür.
6100 sayılı HMK 303/1 Maddesinde; Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.
Her iki davanın tarafları aynı olmakla birlikte ilk açılan davanın faturaya dayalı itirazın iptali davası olduğu ikinci açılan davanın rücuen tazminat davası mahiyetinde bulunduğu bu anlamda hukuki sebeplerinin farklı olduğu dosya kapsamlarından anlaşılmaktadır.
Bu doğrultuda mahkemece işin esasının incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.
Açıklamalar ışığında davacının istinaf talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
2-HMK'nın 353/1-a.6 md. gereğince, KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 26/05/2022 tarih ve 2022/126 E - 2022/425 K sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle yukarıda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,..." dair kesin olarak karar verilmiştir.
Dairemizn işbu kararından sonra mahkemece esasa kaydı yapılarak yeniden yapılan yargılama sonunda 30/03/2023 tarihli,2022/1055 esas-2023/270 karar sayılı nihai karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacının davasının BAM kaldırma kararında belirtildiği suretle rucüen tazminat davası olduğu şeklinde hukuki nitelendirme yapıldığında dahi 6102 sayılı TTK m.1246/1 hükmü uyarınca Denizde eşya taşıma sözleşmelerinden kaynaklı her türlü alacak ve tazminat taleplerinin bir yılda zamanaşımına uğradığı, davalının süresi içerisinde sunmuş olduğu cevap dilekçesi ile zamanaşımı defi ileri sürdüğü, davacının dava dilekçesindeki anlatımlarından ve dilekçesine ekli delil ve belgelerden zararın 2015 yılı içerisinde doğduğu ve aynı yıl içerisinde tazminat yükümlüsünü öğrendiği ve fakat iş bu alacak (BAM Kaldırma kararında belirtildiği şekliyle rucüen tazminat) istemiyle davanın 2022 yılı içerisinde açıldığı anlaşılmakla davacının davasının zamananşımı nedeniyle süre yönünden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. 1-Davanın zamanaşımı nedeniyle REDDİNE, 2-Alınması gerekli 179,90-TL maktu karar harcının dava başında yatırılan 4.370,33-TL peşin harçtan mahsubu ile artan 4.190,43-TL 'nin karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine..." dair hüküm kurulmuştur.
İşbu kararı davacı vekili ve davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili tarafından sunulan istinaf başvuru dilekçesinden özetle; ilk derece mahkemesinde görülen dava süresi içerisinde açıldığını, zamanaşımı nedeniyle davanın reddi kararı hukuka aykırı ve hatalı olduğunu, ilk derece mahkemesinde ikame edilen davaya konu ... tarihli 1.600,00-USD bedelli, ... tarihli 8.400,00-USD bedelli ve ... tarihli 8.800,00-USD bedelli 3 faturadan kaynaklı toplam 18.800,00-USD tutarındaki alacağın tahsili amacıyla öncelikle İstanbul 7. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasından davalı şirket aleyhine icra takibi başlatıldığını, borca yönelik itiraz nedeniyle Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/84 Esas sayılı dosyadan itirazın iptali davası ikame edildiğini, itirazın iptal davasına yönelik yapılan yargılama neticesinde Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/84 Esas, 2019/567 Karar ve 19.06.2019 Karar Tarihli kararı ile davanın esastan reddine karar verildiğini, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20.Hukuk Dairesi 2019/1725 Esas, 2021/978 Karar ve 24.06.2021 tarihli kesin kararı ile istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar verildiğini, davalı şirket alacağına yönelik açılan itirazın iptali davasının Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 24.06.2021 tarihli kesin kararı ile hükme bağlanmış olduğu ve kesin karar tarihinden itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlayacağından ilk derece mahkemesinde ikame edilen 09.02.2022 tarihli dava süresinde olup zamanaşımına uğramadığını, bu nedenle ilk derece mahkemesince verilen zamanaşımı nedeniyle ret kararının kaldırılarak dosyanın esas yönünden inceleme yapılmak üzere ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmesini talep ettiğini, müvekkil şirket, davalı şirketin kusuru nedeniyle zarara uğradığını, zararın tazmini talep edildiğini, aynı alacağın farklı hukuki sebeplerle talep edildiğini, kesin hüküm oluşturmadığı istinaf mahkemelerince açıkça hüküm altına alındığını bu sebeple de davanın zamanaşımı sebebiyle reddi kararı hukuka aykırı olduğunu, istinaf başvuru sebepleri baki kalmak ve ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasını talep etmekle birlikte, maddi tazminat davasında davanın tamamen reddi halinde maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, açıklanan ve resen göz önünde bulundurularak nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile; tehiri icra talebinin kabulünü, usul ve yasaya aykırı Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1055 Esas, 2023/270 Karar ve 30.03.2023 Karar tarihli ilamına karşı istinaf başvurusunun kabulünü, istinaf incelemesi neticesinde kararın ortadan kaldırılmasını, esas yönünden inceleme yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili tarafından sunulan istinaf başvuru ve cevap dilekçesinden özetle; Yerel mahkemenin uyuşmazlığın esası bakımından vermiş olduğu karara hukuka uygun ve doğru olduğunu, davacı tarafça yapılan istinaf başvurusunun kabulünün mümkün olmadığını, eldeki dosyada istinaf kanun yoluna başvuru süresi zaten gerekçeli karar tebliğinden sonra başladığını, davacının, gerekçeli kararın yazıldığı tarihten sonraki bir tarihte “süre tutum talepli” bir istinaf dilekçesi sunmasında hukuki bir menfaat bulunmadığını, söz konusu dilekçe ile istinafa başvuru iradesini koyan davacının artık bu noktadan sonra ayrıca gerekçeli ve/veya ek istinaf dilekçesi sunması hukuken mümkün olmadığını, uyuşmazlığın esası bakımından doğru olan yerel mahkeme kararının vekalet ücreti bakımından ise düzeltilmesi gerektiğini, dosya kapsamı ile sabit olduğu üzere davanın konusu 18.800,00 USD olup yani yabancı para alacağın olduğunu, yerel mahkeme davanın reddi ile dava konusu 18.800,00 USD'nin dava tarihindeki TCMB Efektif Satış Kuru karşılığı olan 255.911,24 TL üzerinden yaptığı hesaplama doğrultusunda taraf lehine 38.827,57 TL vekalet ücretine hükmettiğini, konusu yabancı para alacağı olan davalarda hükmedilecek vekalet ücretinin, dava konusunun karar tarihindeki TCMB Efektif Satış Kuru karşılığı üzerinden hesaplanması gerektiğini, eldeki davada dava konusu 18.800 USD'nin karar tarihi olan 30.03.2023'teki TCMB Efektif Satış Kuru (1 USD — 19,2092 TL) * karşılığı (18.800 x 19,2092) 361.132,96 TL'dir. Bahsi geçen tutar üzerinden AAÜT ışığında yapılan bir hesaplama sonucu hükmedilmesi gereken nispi vekalet ücreti de 53.558,61TLolduğunu, izah edilen nedenlerle:
davacı tarafça yapılan mesnetsiz istinaf başvurusunun reddini, haklı istinaf başvurusunun kabulünü, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1055 Esas – 2023/270 Karar sayılı ilamının vekalet ücreti
bakımından düzeltilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dava, demuraj/süresterya ücreti ödemesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına,, mahkemece somut olayda Dairemizin 12.10.2022 tarihli kaldırma kararı doğrultusunda dosyanın yeniden ele alındığı ve bu kez davalı vekilinin cevap dilekçesinde zamanaşımı def'inde bulunduğu dikkate alınarak davacının rücuen alacak istemi yönünden TTK.1246/1 maddesinde düzenlenen 1 yıllık dava zamanaşımı süresinin dolduğunun belirlenmesinde ve keza ilk derece mahkemesinin raporları/ delilleri takdirinde bir isabetsizlik bulunmasına göre ilk derece mahkemesince davanın zamanaşımından dolayı reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davacı ve davalı taraf vekillerince yapılan istinaf itirazlarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla; yerel mahkemece verilen kararda yazılı açıklamalara,yasal sebep ve gerekçelere binaen kararda usul,yasa ve dosya kapsamı yönlerinden herhangi bir aykırılığın bulunmadığı,kararın hukuka uygun olduğu,bu nedenlerle usul ve yasaya uygun mahkeme kararına karşı taraf vekillerince yapılan istinaf itirazlarının reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davacı vekili ile davalı taraf vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekili ile davalı vekilinin Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/03/2023 tarih ve 2022/1055 Esas 2023/270 Karar sayılı ilamına karşı yaptığı istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2-Davacıdan alınması gerekli olan 269,85 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından istinaf eden davacı tarafça peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye eksik kalan 89,95TL istinaf karar ve ilam harcının istinaf eden davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davalıdan alınması gerekli olan 269,85 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından istinaf eden davalı tarafça peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye eksik kalan 89,95TL istinaf karar ve ilam harcının istinaf eden davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-İstinaf eden davacı ile davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerlerinde bırakılmasına,
5-Duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; HMK'nın 359/4 maddesi gereğince de karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a bendi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 25/10/2023