T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/1503
KARAR NO: 2024/1688
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/04/2024
ESAS NO: 2021/528
KARAR NO: 2024/378
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 12/09/2024
İSTİNAF KARAR
YAZIM TARİHİ: 13/09/2024
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/04/2024 tarih ve 2021/528 Esas - 2024/378 sayılı kararı davalı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı kooperatifin ... numaralı üyesi iken Hacıbektaş Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye sayılı bildirim ile kooperatif üyeliğinden istifa ettiğini ve tüm haklarının yasal süresi içerisinde kendisine iade edilmesini davalıya bildirdiğini, davalı tarafından 20/02/2015 tarihli belge gereğince davalıya ait üyelik nedeniyle o tarihli tahsilat nominal tutar 73.970,00 TL olarak hesap edildiğini, tespit edilen borçların ödeme şekil ve şartlarının genel kurulda kararlaştırılacağının beyan edildiğini, davalı kooperatifin 06/04/2015 karar tarihli ...karar numaralı Yönetim Kurulu kararı ile davacının istifasının kabul edilerek daha önce kooperatife yaptığı ödemelerin ana sözleşme hükümleri ve alınacak genel kurul kararları çerçevesinde iadesine karar verilmiş olmasına rağmen davacının bugüne kadar kooperatife yapmış olduğu ödemeleri nedeniyle hiçbir geri ödeme gerçekleştirilmediğini, bu yaşananlar sonrasında davacı tarafça Kayseri Genel İcra Dairesi'nin...Esas sayılı dosyası üzerinden davacının davalı kooperatiften alacaklarının tahsili amacı ile icra takibi başlatıldığını ancak davalı tarafın 28/01/2021 tarihinde borca, takibe, faiz oranına, faize, işlemiş faize ve takibin tüm ferilerine itiraz ettiğini, takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, davalının asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, davacı tarafın istifasının 06.04.2015 tarihinde davalı kooperatif tarafından kabul edildiğini, davacı tarafın icra takibini 2021 yılında başlattığını, davanın zamanaşımı nedeni ile reddinin gerektiğini, kooperatiften talep edilen çıkma payı alacağının 01/08/2018 tarihinde muaccel olduğunu, bu tarihten önce faiz talep edilemeyeceğini, davacının davalı kooperatifin üyesi iken Hacıbektaş Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile kooperatif üyeliğinde istifa ettiğini, davalı kooperatif Yönetim Kurulu'nun 06.04.2015 tarih ve ... no'lu kararı ile davacının ortaklıktan istifasının Kooperatifler Kanunu'nun 12-13. maddeleri uyarınca kabulü ile ortaklığa yapmış olduğu ödemelerin ana sözleşme hükümleri ve genel kurul kararları çerçevesinde hesaplanarak iade edilmesine karar verdiğini, Kooperatifler Kanunu’nun 12. maddesine göre çıkmanın ancak bir hesap senesi sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilmek suretiyle yapıldığını, ayrılma payının genel kurul onayı ile bilançonun kesinleşmesinden sonra muaccel hale geldiğini, kooperatiften ayrılan ortağın, yaptığı ödemeler için ayrılma payını talep ederken faiz talep edemeyeceğini, çünkü kooperatiflerin kâr amacı gütmeyen, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma suretiyle ortaklarının ekonomik menfaatlerini koruyan kuruluşlar olduğunu, alacağı muaccel hale gelen ayrılan ortağa, kooperatifin adî işlere ilişkin temerrüt faizi ödemesi gerektiğini, davacının takip dosyasında 38.612,34 TL faiz istemesinin yerinde olmadığını, kooperatif çıkma payı alacağından genel giderlerin düşülmediğini, davacı yanın Kayseri Genel İcra Dairesinde başlattığı icra takibinde 73.970,00 TL asıl alacak, 38.612,34 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 112.582,34 TL alacak talebinde bulunduğunu, ortaklıktan ayrılan ortağın kooperatife ödemiş olduğu miktar üzerinden genel giderler ve birtakım düşülmesi gereken miktarlar düşülmeden talepte bulunulduğunu, davacının icra inkar tazminatı talebinin reddedilmesi gerektiğini, davacının kooperatife ödemiş olduğu toplam miktardan genel giderler düşülmeden talep ettiği asıl alacak ile ve 01/08/2018 olan temerrüt tarihinden değil de istifa tarihinden itibaren başlatılan faiz alacağı taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, davacının alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Mahkememizce muhasebeci bilirkişi Prof. Dr. ... 25/11/2021 tarihli raporunda davacının davalı kooperatiften ayrılmasına yönelik olarak davalı kooperatifçe 06.04.2015 tarihinde... numaralı yönetim kurulu kararı alındığını, davacının çıkma payı alacağı 2015 yılı bilançosunun onaylandığı tarihten bir ay sonra muaccel olacağını, davalı kooperatifin 2014-2015-2016-2017 yıllarına ilişkin genel kurullarının 30.06.2018 tarihinde yapıldığını, ancak ana sözleşmeye göre (md. 25) genel kurulun her yılın ilk altı ayı içinde yapılmasının zorunlu olduğunu, buna göre davacı alacağının 01.08.2016 tarihinde muaccel olacağını, davacının davalı kooperatife yapmış olduğu ödeme tutarının 76.970 TL olduğunu, davacının yaptığı ödeme tutarından 954,71 TL genel gider payı mahsup edildiğinde davacının alacağının 76.015,29 TL kaldığını, ancak davacı talebinin 73.970 TL olduğunu, davalının temerrüde düştüğü 01.08.2016 tarihinden takip tarihine kadar işleyen faiz tutarının 29.802,82 TL olarak hesaplandığını bildirir yönde rapor sunmuştur. Dosya icra iflas hukukunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek davalı tasfiye halinde kooperatifinin iflas tarihi itibari ile rapor alınmış iflas tarihi olan 20/12/2021 tarihi itibariyle 124.896,98 TL alacağın hesaplandığını belirtmiştir. Yapılan bu incelemeler, tarafların iddia ve savunmalarına göre; davacının müflis kooperatiften alacaklı olduğu, alacağının dayanağının kooperatif ortaklığından çıkma payı karşılığında verilen karar ve icra takibine dayandığı, davacının alacağının varlığı ve miktarının usulünce ispatlanmış olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 16/01/2019 tarihli 2016/2864 Esas ve 2019/64 Karar sayılı içtihatı da dikkate alınarak sıra cetveline itiraz davaları maktu harç ve maktu vekalet ücretine tabi olduğundan mahkememizce maktu harç ile maktu vekalet ücretine hükmedilmiş...." gerekçesiyle Davacının davasının KABULÜ İLE, açılan itirazın iptali davası, kayıt kabul davasına dönüşmüş olmakla, 73.970-TL asıl alacak ve 35.876,46-TL iflas tarihine kadar işlemiş yasal faiz, 14.385,41-TL vekalet ücreti, 665,11-TL takip masrafı olmak üzere toplam 124.896,98 TL alacağın davalı müflis ... Yapı Kooperatifi'nin iflas masasına davacı alacağı olarak KAYIT VE KABULÜNE, Davanın Kayıt kabul davasına dönüşmesi nedeni ile yasal koşulları bulunmadığından davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.
İşbu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/528 E. 2024/378 Karar sayılı ilamına göre, davacının alacağının 76.015,29 TL kaldığını, ancak davacı talebinin 73.970 TL olduğunu, davalının temerrüde düştüğü 01.08.2016 tarihinden takip tarihine kadar işleyen faiz tutarının 29.802,82 TL olarak hesaplandığını bildirir yönde rapor sunduğunu, dosya icra iflas hukukunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek davalı tasfiye halinde kooperatifinin iflas tarihi itibari ile rapor alınmış iflas tarihi olan 20/12/2021 tarihi itibariyle 124.896,98 TL alacağın hesaplandığını belirtmiştir ve davanın kabulüne karar verildiğini, talepleri doğrultusunda zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik yargılama ile karar verildiğini, Kooperatiften ayrılan ortak, yaptığı ödemeler için ayrılma payını talep ederken faiz talep edemeyeceğini, çünkü kooperatiflerin kâr amacı gütmeyen, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma suretiyle ortaklarının ekonomik menfaatlerini koruyan kuruluşlar olduğunu belirterek; istinaf dilekçesinde arz ve izah edilen sebeplerle, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/528 E. 2024/378 Karar sayılı ilamının kaldırılarak davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Dava, kooperatif üyesinin çıkma payı alacağı ile ilgili itirazın iptaline ilişkindir.
Alacak için zamanaşımı muacceliyet tarihinden itibaren işlemeye başlar. Kooperatiften çıkan ve çıkarılan ortaklarla ilgili hesaplaşma Kooperatifler Kanunu'nun 17. ve anasözleşme 15. madde uyarınca yapılır. Bu maddelerde davacının alacağı ayrıldığı yıl bilançosunun görüşüldüğü genel kuruldan 1 ay sonra muaccel olur ve bu ödeme 3 yıla kadar ertelenebilir. Erteleme halinde muacceliyet ertelemesinin son bulduğu tarihte oluşur. Davacının talep ettiği alacak TBK’nın 147. maddesine göre 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Somut olayda davacının davalı kooperatif üyeliğinden 11.03.2015 tarihinde istifa ettiği, 2015 yılı bilançosunun 30.06.2018 tarihli genel kurulda görüşüldüğü, genel kurulun zamanında yapılmadığı, bu durumda davacının kusurunun bulunmadığı, davacının alacağının genel kurulun her yılın ilk altı ayında yapılması zorunluluğu karşısında 1 ay sonra 01.08.2016 tarihinde alacağın muaccel olduğu, takip tarihinin 21.01.2021, dava tarihinin 30.07.2021 olduğu anlaşılmaktadır.
Kayıt kabul davaları, iflasından önce müflisten alacaklı olanların, bir diğer ifade ile iflas alacaklılarının alacaklarını iflas masasına kaydettirmek için açtıkları ve dayanağını İİK’nın 235. maddesinden alan davalardır. Dava, bir alacak ya da tazminat davası olmayıp masaya kayıt davasıdır. Bilindiği gibi kayıt kabul davası bir para alacağının tahsili amacını gütmez; bu dava ile o alacağın o iflas tasfiyesinden pay alıp almayacağı hususu belirlenir. Kayıt kabul davalarında tahsile değil, alacağın iflas masasına kaydına karar verilmekle yetinilir. Alacağın ödenmesi ancak tasfiye sonunda masa mevcudunun sıra cetveline uygun biçimde dağıtımı aşamasında gerçekleşir ve alacakların tam olarak ödenip ödenmeyeceği ancak bu aşamada anlaşılabilir. Bu sebeple kayıt kabul davalarında maktu karar ve ilam harcı alınması, maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.
Kayıt kabul davası basit yargılama usulüne tabi olup, bu davalarda ispat yükü kural olarak masaya yazdırılması gereken bir alacağı bulunduğunu iddia eden davacı alacaklıdadır.
Dosya kapsamında somut olayın özelliklerine uygun, denetlenebilir bilirkişi raporu, toplanan deliller, ilk derece mahkemesinin olay nitelendirilmesi ve gerekçesi nazara alındığında; davacının davalıdan alacaklı olduğunu ispatladığı, toplam 124.896,98-TL alacağının kayıt ve kabulüne dair verilen kararda yazılı açıklamalara, yasal sebep ve gerekçelere binaen istinaf edilen kararda usul, yasa ve dosya kapsamı yönlerinden bir aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenlerle davalı yanın istinaf isteminin reddi gerekmiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davalı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 16/04/2024 tarih ve 2021/528 E. - 2024/378 sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli olan 427,60 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davalı tarafından peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-HMK. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, HMK. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a bendi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 12/09/2024