T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/760
KARAR NO: 2024/884
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/02/2024
NUMARASI: 2022/1311 E. 2024/136 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 18/042024
KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 14/02/2024 tarih ve 2022/1311 E - 2024/136 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davacı tarafından dava dışı sigortalı "... Ltd.Şti." lehine 21.11.2019 başlangıç, 21.11.2020 bitiş günlü, ... poliçe no'lu "Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta Poliçesi " tanzim edilmiş olduğunu, dava dışı gönderen/ ... A.Ş., dava dışı alıcı/... Ltd.Şti. 'ye 16 paket, 1006 adet,6039 metre profil boru cinsi emtia satmış olduğunu, ... nın Gebze/Kocaeli- İzmir taşınmasında dava dışı ... A.Ş. ilk nakliyeci, ve 22.08.2019 günlü "Nakliye Sözleşmesi" ne istinaden, davacı ... 'in sigortalısı ... Ltd.Şti. nakliyeci olarak yer almış olduğunu, davalı ... alt/fili nakliyeci olduğunu, bu taşımanın davalı ... adına kayıtlı ... plakalı kamyon ile gerçekleştirilmiş olduğunu, davalı ... ’ın ise araç sürücüsü olduğunu, davalı sürücü Ramazan Bulut’un bu taşımayı diğer davalı ... adına kayıtlı ... plakalı kamyon ile 04.06.2020 günü gerçekleştirdiğini, ancak taşımaya konu yük alıcıya teslim edilmemiş olduğunu, taşımaya konu emtia davalı sürücü ... kontrolündeki, diğer davalı ... adına kayıtlı ... plakalı kamyona 04.06.2020 günlü taşıma irsaliyesi ile teslim edilmiş olduğunu, ancak aracın teslim noktasına gitmemesi üzerine, dava dışı sigortalı ... Nakliyat, kendi yaptığı sorgulama sonucu İzmir'e gitmesi gereken aracın Konya iline gitmiş olduğunu tespit etmiş olduğunu, aynı olaya ilişkin ... Araştırma Danışmanlık tarafından hazırlanan ... nolu raporda " kendisine teslim edilen malları kimliği belirsiz kişilere satarak güveni kötüye kullanma suçunu gerçekleştiren ... 'un eylemde kullandığı, ... plakalı aracın maliki ... 'ın nakliye firmasının SGK bağlı personeli olması sebebi ile bu yönde vuku bulan olaya müdahil olabileceği " kanaatine varılmış olduğunu, bu halde hasarın emniyeti suistimale bağlı olarak oluşmuş olduğunu, ... Ltd.Şti. tarafından hazırlanan 25.07.2020 günlü Ekspertiz Raporu nda, hasar miktarı, 1.500,00 ₺ muafiyet tenzili sonrası 68.397,82 ₺ (KDV hariç) olarak tespit edilmiş olduğunu, dava dışı Gönderen/... A.Ş dava dışı Alıcı/ ... Ltd.Şti. adına 04.06.2020 gün ... nolu 82.479,43.TL bedelli mal faturası tanzim etmiş olduğunu, dava dışı ilk Nakliyeci/... Taşımacılık hasar için dava dışı Sigortalı/nakliyeci ... Nakliyata 05.06.2020 gün, ... no ve 82.479,43 ₺ bedelli hasar yansıtma faturası tanzim etmiş olduğunu, davacı ... Sigortalı/nakliyeci ... Nakliyat'a EFT yolu ile, 27.08.2020 günü 68.398,00₺ ödemiştir. Havale Hasar- ... açıklaması ile yapılmış olduğunu, bu ödemeye bağlı olarak, Davacı ... ... maddesinde yer alan Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. hükmü gereği Sigortalı/nakliyeci ... 'nin yasal halefi, olmuş olduğunu, davaya konu taşıma edimi, davalı ... üzerine kayıtlı ... plakalı araç ile diğer davalı ... 'ın şoförlüğü sorumluluğunda ifa edilmiş olduğunu, dava dışı Gönderen/... tanzim ettiği 04.06.2020 gün, ... nolu irsaliye ile, irsaliye kapsamı mallar davalı sürücü ... 'ın imzasına teslim edilmiş olduğunu, hasar, taşıması kapsamı boru emtiasının davalı sürücü ... tarafından yedine geçirilmesi yolu ile olmuş olduğunu, Sigortalı ... ... Tic.Ltd.Şti. Gebze Cumhuriyet Başsavcılığın 12.06.2020 günü 2020/10486.Esas no ile şikayette bulunmuş olduğunu, TTK875 maddesi gereğince davalı ... alt/ fiili nakliyeci sıfatı ile sorumlu olduğunu, davalı ... ’ın ise malları teslim alan ve taşımayı gerçekleştiren sürücü olarak, doğan zarardan TBK49.maddesinde yer alan haksız fiil hükümlerine göre davalı ... ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu belirterek, şimdilik 68.398,00₺' nin sigortalıya ödeme tarihi olan 27.08.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanun 2. Maddesine göre TCMB belirlenen kısa vadeli avanslar için açıkladığı faiz oranları üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesini, ... plakalı aracın kaydına 3.kişilerin devrinin engellenmesi bakımından teminatsız olarak aksi bir düşünce halinde teminat karşılığında ihtiyati tedbir uygulanmasına karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Davalıların cevap dilekçesi sunmadığı ve böylece HMK madde 128 gereği bütün vakaları inkar etmiş sayılacağı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkeme kararında; "... Mahkememizce verilen 2021/321 esas, 2021/766 karar sayılı görevsizlik kararının Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi’nin 2022/2425 esas, 2022/2432 K sayılı kararı ile kaldırılması üzerine yapılan yargılama sonucunda, delillerin toplanmasından sonra bilirkişi heyetinden 04/09/2023 tarihli rapor ile rapora itiraz edilmesi üzerine 04/12/2023 tarihli ek raporlar alınmış olup raporlarda, davacının ödeme yaptığı hasarın poliçe kapsamında olmaması nedeni ile ödemenin davalılara rücu edilemeyeceğinin belirtildiği görülmekle, bilirkişi raporunun denetime elverişli ve yeterli olması nedeni ile rapora itibar edilmiş ve böylece, Davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davanın reddine,..." şeklinde karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel mahkemece, dosyaya kazandırılan kök ve ek rapor dikkate alınarak davacının ödeme yaptığı hasarın poliçe kapsamında olmaması nedeni ile ödemenin davalılara rücu edilemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verildiğini, hükme esas alınan 04.12.2023 günlü ek raporda; Davalılarca yapılan taşımanın Davacı ... e bildirildiğine dair dosyada bir belge bulunmaması, Taşımayı yapan Davalılara ait aracın sigortalının kendisine ait olmaması ve kiraladığı araç olduğuna dair dosya kapsamında herhangi bir belge bulunmaması gerekçeleri ile dava konusu hasarın Davacı ... 'in tanzim ettiği poliçe kapsamında olmadığı değerlendirmesi yapıldığını, bu görüşün esas alınarak davanın red edilmesinin hatalı olduğunu, hasar bedelini, hak sahibi dava dışı ... A.Ş, ilk nakliyeci ... A.Ş ne çalınan malzemeye ait fatura açıklaması ile faturaettiğini, ilk nakliyeci ... A.Ş'nin ise, hasar bedelini kayıp ürün bedeli yansıtması açıklaması ile Sigortalı ... 'e fatura ettiğini, bu şekilde hasar üzerinde hak sahibi olan Sigortalı ... ise haklarını, davacı ... 'e temlik ettiğini, buna göre Davacı ... TBK183 ve devamı maddelerine göre akdi halef sıfatını da haiz olduğunu, bir an için, hasarın poliçe kapsamı dışında olduğu gerekçesi kabul görse bile, Davacı ... , "temlik alacaklısı" sıfatı ile aktif husumet ehliyetine sahip olduğunu, aksi kararın hatalı olduğunu , yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep ettiğini, davalılarca yapılan taşımanın davacı ... 'e bildirildiğine dair dosyada bir belge bulunmaması nedeni ile hasarın teminat kapsamında olmadığını, sigortalı taşıma ihbarını, yapmak ile yükümlü olduğu tarihinden bir ay önce, hasar ihbarı ile birlikte zaten yaptığını, hükme esas alınan raporlarda yer alan "bildirimin yapılmadığı" ve/veya ayrı bir bildirimin yapılması gerektiği görüşü ile, hasarın poliçe kapsamında olmaması nedeni ile davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, taşımayı yapan davalılara ait aracın sigortalının kendisine ait olmaması ve bu aracın kiralandığına dair dosyada belge olmaması gerekçesi yönünden de istinaf ettiklerini beyan ederek Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/1311.E sayılı dosyasından verdiği 14.02.2024 gün ve 2024/136.Karar sayılı kararının, istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın esastan kabulüne karar verilmesine, dava ve istinaf harç, masraf, vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine, arabuluculuk ücretinden davalıların sorumlu tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.Davacı dava dışı ... Limited şirketi ile 21.112019 başlangıç tarihli taşıyıcı sorumluluk poliçesi imzaladıklarını, sigortalısı ... şirketi ile dava dışı ... şirketi arasında 22.08.2019 tarihli nakliye sözleşme imzalandığını, sigortalı ... şirketinin imzalanan bu nakliye sözleşmesi kapsamında dava dışı ... Şirketinin asıl taşıyıcı olduğu ve taşımayı üstlendiği yükü Gebze ilçesinden İzmir'e taşımayı üstlendiğini, sigortalı ... Şirketinin sözleşmeye konu yükün taşınması amacıyla alt taşıyıcı konumundaki davalılar ile anlaştığını, yükü alt taşıyıcılara teslim ettiğini, alt taşıyıcı konumundaki davalıların yükü satmaları üzerine asıl taşıyıcı şirket tarafından gönderen tarafa ödeme yapıldığını, ödeme yapan ana taşıyıcının zararını yansıtma yoluyla sigortalılarından talep ettiğini kendilerince ana taşıyıcıya ödeme yapıldığını, yapılan bu ödemeyi davalılardan tahsili amacıyla eldeki davayı açtıklarını beyan ettiği görülmüştür.Somut olayda taraflar arasında nakliyeye konu yükün davalılar tarafından dava dışı alıcı şirkete teslim edilmediği davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı gönderici firmaya sigortalısı adına ödeme yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık davacı sigorta şirketi ile kendi sigortalısı ... şirketi arasında imzalanan 21.112019 başlangıç tarihli taşıyıcı sorumluluk poliçesinde yükün alt taşıyıcının alt taşıyıcının hırsızlık veya emniyeti sui istimal eylemleri nedeniyle teslim edilmemesi halinini poliçe kapsamında kalan bir teminat olup olmadığı, teminat kapsamında değil ise davacının davalılardan alacağı temliki hükümlerine göre talepte bulunup bulunmayacağı noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır. Somut olayda ispat külfeti kendisinde olan davacı sigorta şirketinde olup davacı sigorta şirketi sigortalısı ile imzalanan 21.112019 başlangıç tarihli taşıyıcı sorumluluk poliçesinde alt taşıyıcının hırsızlık veya emniyeti sui istimal eylemleri nedeniyle eşyanın teslim edilmemesi halinin sigorta poliçesi kapsamında teminat altına alındığını yada sigortalısına ödeme yapan sigorta şirketinin sigortalısının zarara neden olan kişilere karşı sahip olduğu alacak haklarını usulüne uygun temlik sözleşmesi uyarınca temlik aldığını ispat külfeti altındadır.Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalı ... 'un kollukta verdiği ifadesinde; ... isimli kişinin ... . inde; Davacının sigortalısı dava dışı ... şirketinin sahibi olduğunu davalı ... ve ... plakalı kamyonun sahibi ile Gebze'den İzmir'e yük götürmeleri için 1.700 TL karşılığında anlaştıklarını anlaşma uyarınca davalı ... 'un yükü fabrikadan yüklediğini sonradan sattığını beyan ettiği görülmüştür. ... plakalı kamyonunun davalı ... adına tescil edildiği görülmüştür.Davacının sigortalısı dava dışı ... şirketi ile dava dışı ... şirketi arasında imzalanan 22.08.2019 tarihli nakliye sözleşmesinin 21. Maddesi incelendiğinde; Nakliyeci ... Limited Şirketinin bu sözleşmeden doğan hak ve yükümlülükleri hiç bir şekilde devir edemeyeceği sözleşme süresinden önce ... şirketinin onayını almadan sözleşme ile taahhüt ettiği işleri bırakması halinde ... 'ın tüm zararlarını karşılamayı taahüt ve kabul ettiği şeklinde düzenleme olduğu görülmüştür.Davacı sigorta şirketi sigortalısı ile imzalanan 21.112019 başlangıç tarihli taşıyıcı sorumluluk poliçesi incelendiğinde; Sigortanın konusu başlıklı 1. Maddesi incelendiğinde:"Sigortalının kendisine ait ve/veya kiraladığı araçlarla Türkiye sınırları içi muhtelif mahallerden muhtelif mahallere "muhtelif ticari yük" ( istisnalar hariç) emtiasını (orijinal, yola , yüke , araca uygun ambalajlı ve istifli olarak) taşıması sırasında meydana gelen ve bu sözleşme ile temin edilen rizikoların gerçekleşmesi sonucu, yasadan doğan sorumluluklara bağlı olarak taşıtan tarafından, sigortalıya karşı ileri sürülebilecek zarar, ziyan ve hasar taleplerine ilişkin yurtiçi taşıyıcı mali mesuliyet sigortasıdır. ""Teminat kapsamı ve Özel şartlar" başlıklı 2.maddesinin Özel Notlar bölümünün 1.maddesi incelendiğinde: "Sigorta konusu yükü taşıyan kiralık araçların plaka motor ve şasi numaraları ile sürücü belgesinin sahta olması halinde meydana gelecek her türlü zarar ziyan kayıp ve masraflar ile bir suistimal sonucu taşınan malın alıcıya teslim edimemesi sonucu doğacak sorumluluk tazminatların teminat dahil olduğu sigorta ettirenin her koşulda yükü kiralık araç şoförüne teslim etmeden önce araç ruhsatının ve sürücünün ehliyet ve kimlik fotokopisini almak zorundadır.""Teminat kapsamı ve Özel şartlar" başlıklı 2.maddesinin Özel Notlar bölümünün 2.maddesi incelendiğinde: "Araç sahibi veya sürücüsünün veya sigortalının bizzat istihdam ettiği şoförlerin, kasıt veya hilesi alkol ve uyuşturucu alması, ehliyetsiz veya yetersiz ehliyetle araç kullanmasından veya bu araçlarda münhasıran bakımsızlıktan kaynaklanan teknik arızalardan dolayı meydana gelen kaza veya olay nedeniyle emtiada oluşabilecek hasar ve kayıplar ile kısmi hırsızlık söz konusu olduğunda sigortacı ilgili hasar tazminatını sigortalıya ödeyecek, sigortalının bizzat istihdam ettiği araçlara rücu etmeyecek olup ancak aracın sürücüsüne veya kiralık araçlarda araç sahibine karşı rücu hakkını kullanacaktır. ""Teminat kapsamı ve Özel şartlar" başlıklı 2.maddesinin Özel Notlar bölümünün 3.maddesi: "Araç sahibi veya sürücüsünün veya sigortalının bizzat istihdam ettiği şoförlerin kötü niyet veya emniyeti suistimalden dolayı taşınan malın tamamının çalınması, kaybolması veya teslim edilememesi sonucu doğacak sorumluluk tazminatı teminata dahil edilmiştir. Sigorta emniyeti suistimali gerçekleştiren araç sahibi, sürücüsü veya şoföre rücu hakkını kullanacaktır. (Özmal araçlarda; araç sahibine rücu edilmeyecektir, sadece kiralık araçlarda araç sahibine rücu edilecektir.) "şeklinde düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.Görüldüğü üzere sigorta poliçesinde "Sigortalının kendisine ait ve/veya kiraladığı araçlarla Türkiye sınırları içi taşıması sırasında meydana gelen ve bu sözleşme ile temin edilen rizikoların gerçekleşmesi sonucu taşıtan tarafından, sigortalıya karşı ileri sürülebilecek zarar, ziyan ve hasar taleplerine ilişkin olduğu belirtildikten sonra Teminat kapsamı ve Özel şartlar" başlıklı 2.maddesinin Özel Notlar bölümünün 3.maddesinde de "Araç sahibi veya sürücüsünün veya sigortalının bizzat istihdam ettiği şoförlerin kötü niyet veya emniyeti suistimalden dolayı taşınan malın tamamının çalınması, kaybolması veya teslim edilememesi sonucu doğacak sorumluluk tazminatının poliçe kapsamında olduğu belirtilmiştir. Dava dışı ... v... dava dışı ... Limited şirketinin çalışanları olmadığı gibi taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi de bulunmadığı gibi sigortalı şirketçe yük araç şoförüne teslim etmeden önce araç ruhsatının ve sürücünün ehliyet ve kimlik fotokopisinin alınmadığı görülmüştür. Bununla birlikte davacının sigortalısı dava dışı ... şirketi ile asıl taşıtan dava dışı ... şirketi arasında imzalanan 22.08.2019 tarihli nakliye sözleşmesinin 21. Maddesinde alt taşıma hususu dava dışı ... şirketinin onayına bağlı tutulmuş olup dosyada buna ilişkin bir belgeye rastlanılmamıştır. İlk Derece Mahkemesince, hasarın poliçe teminatı kapsamında olmadığı, ödemenin lütuf ödemesi (ex gratia) niteliğinde olduğu ve davalıya rücu imkanının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de davacı delilleri arasında temlikname isimli belgeye dayanmış olup dosyaya sigortalı ile arasında düzenlenen “Tazminat makbuzu&İbraname” başlıklı belgeyi sunduğu görülmüştür. Bahse konu belge incelendiğinde; davacının, hasar ile ilgili olarak sigortalının üçüncü şahıslara karşı olan talep ve dava haklarını temlik aldığı, başka bir deyişle, dava dışı sigortalı şirket, dava konusu hasar ile ilgili kendi akidi davalılar ile aralarındaki " taşıma sözleşmesi" gereği talep edebileceği alacağını davacı sigorta şirketine temlik ettiği görülmüştür. Bu itibarla mahkemece, davacının sigorta ilişkisi dışında alacağın temliki hükümlerine göre de talep hakkı bulunduğu kabul edilerek, davalıların tazminat yükümlülüğünün iddia, savunma ve davalının kendi akidi ile yaptığı sözleşme hükümleri de incelenerek oluşacak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, hatalı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.( Benzer mahiyette Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/1965 Esas 2021/3211 Karar-11. Hukuk Dairesi 2015/15447 Esas 2016/4944 Karar)
Açıklamalar ışığında davacının istinaf talebinin HMK 353/1-a-6 uyarınca kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
2-HMK'nın 353/1-a.6 md. gereğince, KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 14/02/2024 tarih ve 2022/1311 E - 2024/136 K sayılı kararın KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle yukarıda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının talepleri halinde kendilerine iadesine ,
5-İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
7-H.M.K. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, H.M.K. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, KESİN olarak oybirliği ile karar verildi.18/04/2024