T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2025/2038
KARAR NO: 2025/2262
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 08/09/2025
NUMARASI: 2025/799Esas - 2025/738Karar
DAVANIN KONUSU: İflas (Adi Takipten Doğan İtirazın Kaldırılması Ve İflas (İİK 156))
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 03/12/2025
İSTİNAF KARAR YAZIM
TARİHİ: 03/12/2025
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2025/799 Esas 2025/738 Karar sayılı ilamına karşı , davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; daha önce huzurdaki davanın Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/733 Esas 2025/722 Karar sayılı dosyası ile açıldığını ve mahkemece Kayseri İcra Müdürlüğü olmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiğini, Kayseri Genel İcra Dairesi ... İcra Dosyası üzerinden yapılmış borçlu vekili aracılığıyla yeniden itirazda bulunduklarını, mülkiyeti ... Limited Şirketi (VKN: ...) şirkete ait olan Kayseri ... ... Mah.... ada ... parsel sayılı adresinde mukim taşınmazın dış cephe imalat yapım işlerinden kaynaklı olarak davalı iflası istenen ... 1000.000,00-TL yine iflası istenen ... 150.000,00-TL toplamda banka kanalıyla 1.150.000,00-TL'nin tarafımızca ödendiğini yine bu ödemeye binaen müflis tarafından 13.03.2023 tarihli 520.006,65-TL bedelli faturanın keşide edildiğini, karşı tarafın Kayseri 2 Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/499 ikrar ettiği üzere sunulan faturadan anlaşılacağı üzere 629.993,40-TL fazla ödeme yapıldığını, ödemeyi yapan kurumun tüm hak ve alacaklarını huzurdaki davacıya devir ve temlik ettiğini, davacıya devir temlik ile birlikte davacının hak sahibi olduğu, müflis davalıların bu fazla ödemeye ilişkin geri herhangi bir ödeme yapmadıkları gibi Medeni Kanun Madde 2'de belirtilen "Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır acıkça bu ilkeye aykırı davrandıkları müflis davalılar, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz" ilkesi gereği dürüst olmadıklarını Kayseri 2 Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/499 esas sayılı dava dosyasında açıkça görüldüğünün sabit olduğunu, alacak konusu belge ve dekontların dava dilekçesi ekinde sunulduğunu, borçlu davalılar adına ..., ..., ...'ın 26.08.2025 tarihinde Kayseri Genel İcra Dairesi ... Esas nolu dosyası ile iflas takibi yaptıklarını, borçluların vekili aracılığıyla, dosyaya koyduğu 28.08.2025 tarihli dilekçe ile borcunun olmadığını bildirdiğini, borçluların bu itirazlarının yersiz olduğunu, borçlunun dosyaya yapmış olduğu itirazın kaldırılmasına, borçlunun iflasına karar verilmesini, Kayseri Genel İcra Dairesi... Esas nolu dosyasından alacaklı oldukları 629.993,40-TL ve ferilerinin nakit belgeli ve ikrarlı olması nedeniyle miktarda davalı borçluya ait taşınmaz ve bankalara üzerine duruşma yapılmaksızın ihtiyati tedbir/haciz İİK159/muhafaza tedbirleri kararın verilmesini yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karşı taraf vekalet ücretinin avukat olarak adımıza hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda;" somut olayda, davalı ...'un gelen müzekkere cevaplarına göre; Esnaf ve Sanatkarlar Odasına kaydı olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığı yazı cevabında kaydı olmadığı, Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün yazı cevaplarında ise kaydı olmadığı, ticaretten men edilen şahıslardan olmadığı, kollektif ve komandit şirket ortağı olmadığı ve anonim şirket ortağı ve yöneticisi olmadığı anlaşılmakla ilgilinin tacir olmadığı görülmüştür.
6102 sayılı TTK'nın 18/1. maddesi birinci cümlesine göre, "tacir her türlü borcu için iflasa tabidir." Yasal düzenlemeye göre, iflasa tabi olma, tacir olmanın bir sonucudur. Bununla birlikte, tacir olmasalar dahi iflasa tabi olanlar vardır. Davalı, iflasa tabi olan ancak tacir olmayan kişilerden de değildir.
Dava şartları 6100 sayılı HMK'nın 114. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin 1. fıkrasının "d" bendinde dava ehliyetinin dava şartı olduğu belirtilmiştir. Davalı gerçek kişilerin iflas davası bakımından pasif dava ehliyeti yoktur. Yine iflas için davalılar bakımından yukarıda açıklanan nedenlerle, diğer kanunlardaki dava şartı (HMK 114/2 maddesi) bulunmamaktadır. Aynı Kanunun 115/2. Maddesinde dava şartı bulunmaması halinde davanın usulden reddedileceği emredici şekilde düzenlenmiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-d, 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince pasif dava ehliyeti bulunmaması ve diğer kanunlardaki dava şartlarının gerçekleşmemesi nedenleri ile usulden reddine karar vermek gerekmiş" gerekçesiyle Davanın dava şartı yokluğu nedeni ile HMK' nın 114/1-d, 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca REDDİNE karar verilmiştir.
İşbu kararı davacı süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı istinaf başvuru dilekçesinde özetle; 1.HMK Madde 30 Usul ekonomisi, medeni yargılama hukukuna egemen olan ilkelerden biri olduğunu, hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmasını sağlamakla yükümlü olduğunu, sayın mahkeme iş bu kurala aykırı olarak sırasıyla 18.08.2025 tarihinde Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/733 Esas iik 156 dayalı dava derdest olunmuş icra müdürlüğü kayseri olmadığı gerekçesiyle dava ret edildiğini, müteakiben yukarıda verilen ret kararı gereği İzmir menderes icra müdürlüğü dosyası yetkisizlik talebiyle Kayseri Genel İcra Müdürlüğü yeniden esas almış ve borçlulara tekrardan tebligat yapılmış devamında borçlu aynı itiraz ileri sürmüş bunun üzerine borçlu hakkında tekrara dan 28.08.2025 de Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/769 Esas , borçlular aleyhine iik 156 dayalı dava derdest olunduğunu, ikinci ödeme emrine İtiraza binaen derdest olunan Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/769 Esas yapılan tensip zaptında 30.000 TL iflas avansı 200 000 TL gider avansı olmak üzere ara karar kurulduğunu, mahkemece fahiş oranda gider avansı istenmiş bu karar tarafımca yerine getirilmiş olmakla birlikte mahkemenin bu kararı hukuka usule ve kanunlara aykırı olduğunu, mahkeme bu bedeli ödemeye tarafımı mecbur bıraktığını, tensip zaptında alacağın garantilenmesi adına iik 159 madde kapsamında muhafaza talep olunduğunu, mahkmece tedbir talebini harçı yatırılıp yeniden talep halinde değerlendirileceğine karar verilmiş sonradan verilen ara kararla tedbirden bilinmeyen nedenden rücu ederek muhafaza kararı vermediği tarafımca yatırılan 200.000 TL avansı iadesi talep ettiğim vakit mahkeme keyfi olarak yeniden ara karar kurup bu bedelide iade etmeyeceğini yine muhafaza tedbiri veremeyeceğin karar altına aldığını, hal böyleyken borçlu müflislerin tarafımı dolandırması bir yana derdimize çare olacak sayın mahkeme dolanmam yetmez gibi birde alacağımız oranında mahkeme eliyle haksız tahsilat yapılması doğru olmadığı hukuka güveni zedelediğini, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü yazmış olduğu müzakerede davalı ...ve eşi ... tacir olduğu eşinin ... 31.12.2024 ticareti terk ettiği diğer davlı hakkında mahkeme araştırma yapmadan ik davalı da davsını tefrik ederek karara çıkardığını, bu husu usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalılar arasına daHMK Madde 59 Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır. Bu nedenle dosyası ayrılan ve karara çıkan istinaf konusu olan 08.09.2025 tefrik edilen Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/799.Esas Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/800 Esas dosyalarının Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi2025/769 esas birleştirmesi gerektiğini, istinaf taleplerinin dosyayı öne alınarak; istinaf taleplerinin kabulüne, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/799.Esas Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/800 Esas dosyalarının usul ekonomisi ve zorunlu dava arkadaşlığı neticesi Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi2025/769 esas birleştirtmesi gerektiğini, borçlu ve müflisleri dinlenmek üzere meşruhatlı tebligat gönderilmesi gerekli şerhin tebligat üzerine yazılmasına yapılmasına talebinin davanın kabulüne, İİK nun 181. Maddesinde, 159- 160-164-165 -Ve 166, Maddeler, Vukua Gelen İflaslara da Tatbik Olunumasına ve mahkemece iik159/2 madde kapsamında Tedbir Muhafaza kararı Verilmesine talebinin kabulüne, fazla alınan 200 000 TL gider avansının i yedesi talebin davanın kabulüne, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/769 Esas ile huzurdaki 2025/799-800 davanın usul ekonomisi zorunlu dava arkadaşlığı gereği birleştirmesine talebinin kabulüne, Kayseri Genel İcra Dairesi İcra Dosyası ... - Esas ₺1.302.048,50 alacak hakkın hakkında İİK 159/2 madde ve diğer tedbir kapsamında Tedbir Muhafaza kararı Muhafaza Tedbir talebinin davanın kabulüne, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesince usul ve ve yasaya aykırı verilen 08/09/2025 tarihli 2025/800 Esas 2025/739 Kararının usule aykırı olduğu davalının resmi yazıyla 1. sınıf tacir oluşundan dolayı mahkemece verilen kararının kaldırılması karar verilmesi dava dilekçesinde arz olunan talebin davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Dava, İİK’nın 154. maddesinde düzenlenen iflas yolu ile başlatılan takibe itirazın kaldırılması ve İİK’nın 156. maddesi gereğince davalının iflasına karar verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece, davalı gerçek kişinin tacir olmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, davacı hükmü istinaf etmiştir.
İstinaf konusu uyuşmazlık; davalı gerçek kişinin tacir olup olmadığı, ticari işletme işletip işletmediği hususlarında toplanmaktadır.
Öncelikle, dava şartlarının varlığı incelenmek zorundadır. İİK'nun 43.maddesinde ''İflas yolu ile takip, ancak Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi bulunanlar ile özel kanunlarına göre tacir olmadıkları halde iflasa tabi bulundukları bildirilen hakiki veya hükmi şahıslar hakkında yapılır. Şu kadar ki, alacaklı bu kimseler hakkında haciz yolu ile de takipte bulunabilir.'' şeklinde düzenleme mevcuttur.
Bu nedenle davalının tacir sıfatına haiz olması dava şartıdır. TTK.nun 18. maddesine göre, tacirler, her türlü borçlarından dolayı iflasa tabidir. “Tacir” den kasıt, TTK.nin 12/1. maddesinde belirtildiği gibi bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişidir. Ayrı yasa maddesinin ikinci fıkrasına göre bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. Nihayet üçüncü fıkrasına göre de bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur.
Davalı bir ticari işletmeyi kendi adına işletmemiş, ticaret siciline kaydolmamış, tacir sıfatıyla vergi mükellefiyeti başlatmamış ve ilan ve sirküler gibi yollarla tacir olduğu intibaını yaratacak şekilde faaliyet göstermemiştir. Bu nedenle mahkemece, davalının iflasa tabi şahıslardan olmadığının kabulü ile davanın reddine karar verilmesi yerindedir.
Özetle, davalının iflasa tabi kişilerden olduğuna dair somut bir delil, belge olmadığı anlaşılmıştır. İflası talep edilen davalının tacir olması, iflas yoluyla takip için özel takip ve dava şartı olup, tacir olmayan kişi hakkında yapılan iflas yoluyla takibin usulüne uygun bir takip sayılamayacağı, diğer tefrik edilen davalılar ile işbu davalı arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmadığı, ihtiyari dava arkadaşlığı olmakla davanın tefrik edilmesinde ve HMK'nun 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesine dair ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2025/799 Esas 2025/738 Karar sayılı kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılması nedeniyle davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
Alınması gereken istinaf karar harcı davacıdan peşin olarak alındığından hakkında harçla ilgili yeniden karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yapılan istinaf yoluna başvuru harcı ve istinaf posta giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ,
İstinaf incelemesi aşamasında duruşma yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına ,
Kararın tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde , 6100 sayılı HMK'nın 361/1 maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 03/12/2025