T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1289
KARAR NO: 2025/1334
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/04/2025
NUMARASI: 2023/584 E. 2025/372 K.
Asıl Dava Yönünden;
DAVA: İstirdat
DAVA TARİHİ: 16/06/2023
Birleşen Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/478 Esas sayılı dosyası yönünden;
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
|3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/06/2025
KARAR YAZIM TARİHİ: 25/06/2025
KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 17/04/2025 tarih ve 2023/584 E - 2025/372 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Develi İlçesinde faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, Müvekkil keşidecisi; ... Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Ziraat Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çeki ve ...Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Halk Bankası ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 20.04.2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çeki ve 4 adet farklı bedelli çekleri; ... Ltd. Sti. ... Mah. ... Sk. NO: ... ... İzmir adresine ... A.Ş. ... KARGO NO ...irsaliye numarası ile yolladığını, 12.12.2022 tarihinde teslim edilen kargodan karşı tarafın beyanına göre söz konusu çeklerin çıkmadığını, yetkili hamilin müvekkili olduğunu, Çeklerin kargoya verilmesi sonrasında çalındığını, bu çeklerin tahsilinden de endişe ettiklerini, bu nedenle Develi Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, ve 2022/3408 numaralı soruşturma dosyası açıldığını, ayrıca Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/1251 Esas sayılı dosyası ile dava konusu çeklerin ve diğer çeklerin iptali için dava açıldığını, davalı tarafın müdahele dilekçesi sunmuş ve dava konusu ... ve ... seri numaralı çekin kendileri tarafından Kuveyt Türk Bankasına ibraz edildiği bildirilmiştir (Ekte sunulmuştur). Ancak ödeme yasağı olması sebebiyle çeki ibraz eden kişiye ödeme yapılmadığını, çeklerin müvekkilin elinden rızası dışında çıkmış olup davalının haksız şekilde elinde bulundurduğunu, müvekkilinin, davalı şirketleri tanımadığını, dava sonuna kadar davalı ... A.Ş tarafından Develi İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ihtiyati tedbir kararı verilerek dava müddetince durdurulmasına; tüm haciz ve blokelerin kaldırılmasını, Dava konusu ... seri numaralı çeke ilişkin davalılar tarafından bir icra takibi başlatılmamıştır. Mahkemenizce belirlenecek teminatın tarafımızca yatırılması ile dava sonuna kadar dava konusu çekin icra takibine konu edilmemesine, tüm mahkeme masraflarının ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada feri müdahil olan Kuveyt Türk Katılım Bankası vekili davanın ihbarı üzerine sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çekin müvekkil bankanın kredi borçlusu ...A. Ş. 'nin kredi borçlarına karşılık olarak usulüne uygun bir ciro zinciri ile müvekkile verildiğini, çekin müvekkil banka uhdesinde bulunduğunu, müvekkilinin bu çeki, müşterisinin kaşe ve imzasını taşıyan usulüne uygun bir ciro ile aralarında kredi ilişkisi bulunan müşteri/cirantanın borçlarına karşılık olarak aldığını, müvekkilinin söz konusu çeki usulüne uygun ciro silsilesi ile iktisap ettiğini, müvekkil meşru hamil olup, müvekkilin hiçbir şekilde mezkur çekin keşidecisi olan huzurdaki davanın davacısını ve davalısını zarara uğratma amacı bulunmadığını, müvekkilin, davaya konu çek bakımından meşru ve iyiniyetli hamil olması ve aşağıda ifade edeceğimiz üzere taraflar arasındaki defilerin müvekkile karşı ileri sürülemeyecek olması nedeniyle tedbir kararının şartları oluşmadığını, yargılama neticesinde verilecek karar müvekkil Bankanın hak ve alacaklarına kavuşmasını etkileyeceğinden öncelikle davaya müdahil olarak kabul edilmelerini, davaya konu çeke ilişkin tedbir kararının ivedilikle kaldırılmasını, İlgili çek yönünden davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/478 Esas sayılı dosyası yönünden;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait keşidecisi ... Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Ziraat Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çekin ...Vergi Numaralı ...A.Ş yetkilisi tarafından bankaya ibraz edildiğini, ancak ilgili çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, davalı taraf çeki haksız şekilde elinde bulundurduğunu belirterek; müvekkili davacının keşidecisi ... Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Ziraat Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çeke ilişkin lehtardan sonra cirosu bulunan davalılara karşı borcu olmadığının tespiti ile çeklerin müvekkiline iadesine, davalılar aleyhine asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere müvekkil lehine tazminata hükmedilmesine, dava sonuna kadar davalı ... A.Ş tarafından Karapınar İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ihtiyati tedbir kararı verilerek dava müddetince durdurulmasına; haciz ve bloke konulmamasına varsa tüm haciz ve blokelerin kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkeme kararında; "... davalıların ticari defter ve belgelerini ibraz etmemesi, davacının ticari defter ve belgelerinde davalılar ile ticari ilişkisinin bulunduğuna dair bir kayıt bulunmaması, uyuşmazlığın kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemi olduğundan tek başına davacı lehine delil olarak değerlendirilemez. Öte yandan; davacı taraf, dava konusu çekin, rızası dışında elinden çıktığını ileri sürerek çekin geri verilmesini ve aynı zamanda çekten ötürü borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup, çekin istirdadına ilişkin az evvel yukarıda yapılan açıklamalar menfi tespit istemi yönünden de geçerlidir. Şöyle ki; TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Davacı kanunda belirtilen bu karinenin aksini geçerli delil ve belgelerle kanıtlayamamıştır. Aynı Kanun’un 801 inci maddesine göre cirosu kabil bir çeki ödeyecek muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir. Birleşen dosya bakımından dava konusu 631.000 TL bedelli çekte, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davacının ciranta imzasının geçerli olduğu, imzaların sahteliğinin ileri sürülmediği, çekin rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülmüş ise de hamilin çeki iktisapta ağır kusuru bulunduğu ispatlanamadığı gibi bile bile borçlunun zararına hareket ettiğinin de anlaşılamadığı, bu doğrultuda davacının iddiasının yerinde olmadığına kanaat getirilerek menfi tespit ve tazminat isteklerinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Asıl dava yönünden; Davacının çekin istirdadı yönündeki talebinin reddine, Davacının tazminat talebinin reddine, Asıl dava yönünden alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından dava açılırken davacılardan alınan 179,90-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Birleşen Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/478 E. 2023/860 Karar sayılı dosya yönünden, Davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespiti talebinin reddine, Davacının tazminat talebinin reddine,..." şeklinde karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme tarafından hukuka ve hakkaniyete aykırı şekilde karar verilerek davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddi yönünde hüküm kurulduğunu, gerekçe kısmında ise ticari defterlere kambiyo senedinin işlenmesinin mecburi olmadığının son ciro beyaz ciro dahi olsa mücerretlik ilkesi nedeniyle tahsil edilebilir olduğunun ileri sürüldüğünü, fakat ilgili karara katılmanın mümkün olmadığını, zira mevcut olaylarında söz konusu çeklerin çalındığını ve çeki ibraz eden kişi/kişiler tarafından bu durumun bilindiğini, müvekkiline ait keşidecisi ... Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Ziraat Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çekin ...Vergi Numaralı ...A.Ş yetkilisi tarafından ibraz edildiğini, fakat ilgili çekin müvekkilinin rızası dışında çıkmış olup haksız şekilde davalının elinde bulunduğunu, bu sebeple müvekkiline iadesi gerektiğini, müvekkili şirketin Develi İlçesinde faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, müvekkili keşidecisinin; ... Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Ziraat Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çeki ve 5 adet farklı bedelli çekleri; ... Ltd. Sti. ... Mah. ... Sk. NO: ... ... İzmir adresine ... A.Ş. ... KARGO NO ...irsaliye numarası ile yolladığını, 12.12.2022 tarihinde teslim edilen kargodan karşı tarafın beyanına göre söz konusu çeklerin çıkmadığını, dosyaya sunulan son çek görüntülerinden de görüleceği üzere yetkili hamilin müvekkili olduğunu, çeklerin kargoya verilmesi sonrasında çalındığını, müvekkilinin yüklü miktar olan bu çeklerin tahsilinden de endişe ettiğini, bu nedenle Develi Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu ve 2022/3408 numaralı soruşturma dosyası (2024/3065 Srş dosyası şeklinde değişmiştir.) açıldığını, CBS dosyası kapsamında ilgili ... Ltd. Sti. yetkilisi ile kargo şirketi çalışanının ifadelerinin alındığını, çekler üzerinde cirosu olan tüm şirketlerin ve şahısların ifadelerinin alınması ve ilgili belgelerinin temininin istendiğini, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/1251 Esas sayılı dosyası ile dava konusu çeklerin ve diğer çeklerin iptali için dava açıldığını, taraflarınca ilgili mahkeme tarafından dava sonuna kadar ödemeden men yasağı getirilmesinin talep edildiğini ve bu doğrultuda taleplerinin kabul edilerek ilgili bankalara müzekkere yazıldığını, davalı tarafın müdahele dilekçesi sunduğunu ve dava konusu ... ve ... seri numaralı çekin kendileri tarafından Kuveyt Türk Bankasına ibraz edildiğinin bildirildiğini, ancak ödeme yasağı olması sebebiyle çeki ibraz eden kişiye ödeme yapılmadığını, kötü niyetle çalınan senedi elinde bulunduran son hamil davalı ...a.ş. ve diğer cirantaya müvekkilinin hiçbir borcunun olmadığını, dava konusu çeklerin çalınması ile alakalı olarak davalıları benzer olan aynı olayda açmış oldukları benzer dosyalarda davanın kabulüne karar verildiğini ve ilgili ilamların kesinleştiğini, Asıl Dava Yönünden İstinaf Başvuruları Hakkında; müvekkiline ait keşidecisi ...Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Halk Bankası ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 20.04.2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çeklerin ...Vergi Numaralı ...A.Ş yetkilisi tarafından ibraz edildiğini, fakat ilgili çekin müvekkilinin rızası dışında çıkmış olup haksız şekilde davalının elinde bulunduğunu, birleşen davadaki istinaf gerekçelerinin konusu aynı olduğu için aynen tekrarla işbu dosyaya karşı da istinaf başvurusunu yapma zaruretinin hasıl olduğunu, yerel mahkeme tarafından verilen kararda gerekçe kısmında; "Somut olayda davacı vekili, davaya konu çeklerin kargoya verildikten sonra müvekkilinin elinden çıktığını iddia etmiştir. Çeklerin olay sonrası bankaya ibraz anındaki ekran görüntüsü ve icra takibine konu edilmeleri nedeniyle icra kasasına alınan önlü arkalı birer sureti temin edilmiştir. Temin edilen çek suretlerine göre; davacının 200.000 TL bedelli çekte lehtar olduğu, (beyaza) ciro yoluyla çeki devrettiği, kendisinden sonra gelen davalının yine (beyaza) ciro yoluyla çeki devrettiği, çekteki ciro imzasının sahteliği ileri sürülmediği gibi ciro zincirinde kopukluk bulunmadığı, davalı şirketlerin temsilcisi olan kimseler hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması yürütülmediği gibi hırsızlık ve benzeri suçlardan mahkumiyet kararı verilmediği, davacının ileri sürdüğü kargo gönderisinin de alıcısına teslim edildiği sabit olup, mevcut delil durumu itibari ile davalıların kötüniyetli oldukları kanıtlanamadığı gibi davalı hamilin ağır kusurundan söz edilmesi de mümkün değildir. Sonuç olarak; yukarıda açıklanan ilke ve yaklaşımlar ışığında davacının çek istirdadı ve tazminat isteklerinin reddine karar vermek gerekmiştir." denildiğini, ilgili kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, nitekim somut olayda da yine müvekkiline ait olan çekin çalınarak dolaşıma sokulduğunu ve neticede feri müdahil olan ...na takas odası yerine geçmek üzere ibraz edildiğini ve söz konusu çekte Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/1251 sayılı ödeme yasağı kararı bulunması sebebiyle ödeme yapılamadığının şerh düşüldüğünü, ardından üzerine iptal yazılarak çekin karşılıksız olduğu ve ödeme yasağı konulduğu belirtilerek imza altına alındığını ve ibraz eden şirkete ödeme yapılmadığını, fakat karşılığı ödenmemesine rağmen dava dışı banka tarafından Kozaklı İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında icra takibine başlanıldığını, söz konusu bankanın Kayseri 1. Aliye Ticaret Mahkemesi 2022/1251 Esas sayılı dosyası ile alınan ödeme yasağını öğrendiğini ve buna aykırı davrandığını, bunun yanında mahkemece Kozaklı İcra Dairesine mahkemece müzekkereler yazılmasına ve dava konusu çeklerden ... seri numaralı çek hakkında henüz icra takibi başlatılmadığı dönemde çek hakkında icra takibine konu edilemeyeceğine ilişkin ihtiyati tedbir kararı alındığı hususunda bilgi verilmesine ve icra takibinin durdurulması gerektiği belirtilmesine rağmen icra takibinde haciz işlemlerine devam olunduğunu, bu açıklamalar ışığında bankanın iyiniyetinden söz edilemeyeceğini, kötü niyetle hareket ederek; alınan ödeme yasağı ve ihtiyati tedbir kararlarını bilmesine rağmen haksız menfaat elde ettiğini,icra dairesinin yerel mahkeme müzekkerelerine aykırı işlem ve kararlarına ısrarla devam etmesi neticesinde; icra dosyasındaki hacizlerin kaldırılması adına 05/12/2023 tarihinde 320.000,00 TL teminat bedelinin taraflarınca yatırıldığını, fakat yatırılan bu teminat bedelinden Kuveyt Türk Bankası vekilinin hesabına aktarılarak dosyanın infaz edildiğini ileri sürerek istinaf talepleri doğrultusunda yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen davalar yönünden davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.
Asıl dava lehdar ... Limited Şirketi tarafından Halkbank ... Şubesi'ne ait keşidecisi ...Ltd Şti. Lehdarı ... Ltd Şti emrine düzenlenmiş 20.04.2023 keşide tarihli "..." çek ile Ziraat Bankası Şubesi'ne ait keşidecisi ... Ltd Şti. Lehdarı ... Ltd Şti emrine düzenlenmiş 30.03.2023 keşide tarihli "..." çek numaralı çekten dolayı Borçlu olunmadığının tespiti ile çeklerin iadesine yönelik davalı ikinci ciranta ... Ltd. Şti ve davalı üçüncü ciranta ... Limited Şirketi'ne karşı açılan davadır.
Birleşen dava keşideci ... Limited Şirketi tarafından Ziraat Bankası Şubesi'ne ait keşidecisi ... Ltd Şti. Lehdarı ... Ltd Şti emrine düzenlenmiş 30.03.2023 keşide tarihli "..." çek numaralı çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti ile çeklerin iadesine yönelik davalı ikinci ciranta ... Ltd. Şti ve davalı üçüncü ciranta ... Limited Şirketi ve çeke dayalı Karapınar İcra Dairesi'nin... esas takip başlatan ... Limited şirketine açılan davadır.
Develi İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası incelendiğinde; ... Limited Şirketi ve ... A.Ş tarafından ... Limited Şirketi hakkında 06/06/2023 tarihli 30/03/2023 vade ... numaralı 631.000,00 TL meblağlı çekten kaynaklı olarak toplam 699.709,85 TL üzerinden 19.06.2023 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı görülmüştür.
Karapınar İcra Dairesi'nin... esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; ... Limited Şirketi ve ... A.Ş tarafından ... Limited Şirketi hakkında 631.000 TL çekten kaynaklı olarak toplam 699.709,85 TL üzerinden 11.07.2023 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı görülmüştür.
Kozaklı İcra Dairesi'nin... esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; Kuveyt Katılım Şirketi tarafından ... Limited Şirketi, ... A.Ş ve ... Ltd Şti ve ... Ltd Şti. hakkında "20/04/2023 günlü ... Seri Numaralı 200.000,00 TL" meblağlı çekten kaynaklı olarak toplam 242.043,84 TL üzerinden 10.11.2023 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı görülmüştür.
Dava konusu Halkbank ... Şubesi'ne ait keşidecisi ...Ltd Şti. Lehdarı ... Ltd Şti emrine düzenlenmiş 20.04.2023 keşide tarihli "..." çek numaralı "200.000" TL meblağlı çek örneğinin incelenmesinde; davacının çekin lehtarı ve birinci cirantası olduğu, davacıdan sonra davalı ... Ltd. Şti.'nin ikinci ciranta olduğu ve üçüncü cirantanın ise davalı ... Limited Şirketi olduğu çekin 24.04.2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği ödeme yasağı bulunduğundan bahisle ödeme yapılmadığının belirtildiği görülmektedir.
Dava konusu Ziraat Bankası Şubesi'ne ait keşidecisi ... Ltd Şti. Lehdarı ... Ltd Şti emrine düzenlenmiş 30.03.2023 keşide tarihli "..." çek numaralı "631.000" TL meblağlı çek örneğinin incelenmesinde; davacının çekin lehtarı ve birinci cirantası olduğu, davacıdan sonra davalı ... Ltd. Şti.'nin ikinci ciranta olduğu ve üçüncü cirantanın ise davalı ... Limited Şirketi olduğu çekin 30.03.2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği ödeme yasağı bulunduğundan bahisle çekin iade edildiğinin belirtildiği görülmektedir.
6102 sayılı TTK'nun 792. maddesi; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanuni düzenleme bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Aynı Kanunun 790. maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.
TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.
TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın 06/04/2021, E. 2017/11-159, K. 2021/417 tarih ve sayılı kararı). ( Yargıtay 11. HD 2024/4276 Esas 2024/6607 Karar)
Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. (Yargıtay 11. HD 2021/5597 Esas 2023/274 Karar)
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi gereğince ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Ayrıca, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu yoktur.
Somut olaya gelince, dava konusu çeklerde mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmeyecektir. Davacılar ancak davalı tarafın TTK’nın 792. maddesinde öngörüldüğü üzere, çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu kanıtladığı takdirde davalıların çeki iade etmekle sorumlu olacağı kuşkusuzdur.
Asıl dava davacısı ... Limited Şirketi dava konusu edilen ... ve ... numaralı çeklerde lehtar ve ilk ciranta birleşen dava davacısı ... Limited Şirketi ise ... seri numaralı çekin keşidecidir.
Asıl dava davacısı ... Limited Şirketi davaya konu edilen ... ve ... numaralı çeklerin kendi lehine keşide edildiğini kendisi tarafından İzmir'de bulunan ... Şirketine teslim edilmek üzere kargoya verildiğini ancak çeklerin kargoda çalındığını belirterek asıl davayı açmıştır.
Davalılar ise davaya cevap vermemiş bu şekilde davacının iddialarını inkar etmişlerdir.
Davacıların çeklerdeki imzalarına yönelik sahtelik iddiaları bulunmamaktadır.
Davacı tarafça çeklerin çalındığı iddiasıyla Develi Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuş olup Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/3408 soruşturma numarasında müştekinin şikayeti üzerine başlanılan şikayetle ilgili daimi arama kararı verildiği görülmüştür
Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacıların söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek davacı tarafın asıl ve birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 17/04/2025 tarih ve 2023/584 E - 2025/372 K sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin asıl ve birleşen davalar yönünden yaptığı istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2-Asıl dava yönünden; Alınması gerekli olan 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafça peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Birleşen dava yönünden; Alınması gerekli olan 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafça peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
4-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 361/1 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/06/2025