Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-69 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-02/30-9
Karar Tarihi : 14.01.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: M. Selim ÜNAL, Yavuz KÜÇÜKTAŞÇI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Kayseri ili Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren otogaz bayileri
(1) E. DOSYA KONUSU: Kayseri ili Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren otogaz
bayilerinin aralarında anlaşarak otogaz satış fiyatlarını ortaklaşa belirledikleri
iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.10.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 26.10.2015 tarih ve 2015-1-69/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 03.11.2015
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-39/650-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 04.01.2016 tarih ve 2015-1-69/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Kayseri ili Yahyalı ilçesinde bulunan otogaz bayilerinin otogaz fiyatlarını aralarında
anlaşmak suretiyle ortaklaşa belirledikleri,
Belirli bir fiyatın altında satış yapılmayacağına ve rekabet edilmeyeceğine dair tüm
istasyon sahiplerinin anlaşma imzaladığı,
01.10.2015 tarihi itibarıyla ilçede bulunan beş otogaz istasyonunuda (OMV Petrol
Ofisi A.Ş. (POAŞ) bayisi Aydın Kardeşler Koll. Şti. (AYDIN KARDEŞLER), Opet
Petrolcülük A.Ş. ve Aygaz A.Ş. (AYGAZ) bayisi Haskılıç Petrol İnş. Tarım Turizm
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (HASKILIÇ PETROL), Mogaz Petrol Gazları A.Ş. (MOGAZ)
bayisi Hacıoğlu Petrol Ürün Tic. ve San. Ltd. Şti. (HACIOĞLU PETROL), TP Petrol
Dağıtım A.Ş. (TP PETROL) ve İpragaz A.Ş. (İPRAGAZ) bayisi Yıldırım Petrol A.Ş.
(YILDIRIM PETROL)) otogaz pompa satış fiyatının 2,35 TL olduğu, aynı tarihte
Kayseri il merkezinde ise fiyatların 1,92 TL ile 2,05 TL arasında değiştiği,
TP PETROL bayisi YILDIRIM PETROL’ün yönetim değişikliği üzerine otogazı diğer
istasyonlardan 10 kuruş daha ucuza satmaya başladığı, fakat daha sonra AYDIN
KARDEŞLER’in baskı yapması nedeniyle YILDIRIM PETROL’ün de diğer
istasyonlarla aynı fiyatı belirlediği,
Ortaklaşa fiyat belirleme anlaşmasının organizatörlüğünü AYDIN KARDEŞLER’in
yaptığı
16-02/30-9
2/7
iddia edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Kayseri ili Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren
akaryakıt bayilerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 4. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin yeterli bulguya ulaşılamadığı ve dolayısıyla
aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan İnceleme ve Tespitler
(5) Yahyalı ilçesinde halihazırda yedi lisanslı akaryakıt istasyonu faaliyet göstermekte
olup1, akaryakıt istasyonlarından beşi ilçe merkezinde ikisi ilçe merkezi dışında
bulunmaktadır. Yürütülen önaraştırma kapsamında raportörlerce; Yahyalı ilçe
merkezinde yer almaları ve şikayete konu akaryakıt bayileri olmaları sebebiyle
14.12.2015 tarihinde AYDIN KARDEŞLER, HASKILIÇ PETROL, HACIOĞLU PETROL
ve YILDIRIM PETROL’de yerinde inceleme yapılmıştır. Yapılan yerinde
incelemelerde, otogaz fiyatlarının şikayete konu teşebbüslerce ortaklaşa belirlendiğine
dair herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır.
(6) Öte yandan raportörlerce söz konusu iddialara yönelik olarak yukarıda sayılan beş2
akaryakıt istasyonundan 16.06.2015 – 01.12.2015 tarihleri arasında uyguladıkları KDV
hariç otogaz alış ve satış fiyatlarına ilişkin bilgiler alınmış veya bu bilgiler
teşebbüslerce Kurum adresine ulaştırılmıştır.
(7) Yerinde incelemede alınan bilgiler ile teşebbüsler tarafından gönderilen cevabi yazılar
doğrultusunda, değişim tarihleri ile birlikte otogaz pompa alış ve satış fiyatlarına ilişkin
bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:
Tablo 1: AYDIN KARDEŞLER POAŞ Bayisi Haziran-Aralık Dönemi Otogaz Alış ve Satış Fiyatları
Değişim Tarihleri KDV Hariç Birim Litre Alış Fiyatı (TL) Değişim Tarihleri
KDV Hariç Litre
Satış Fiyatı (TL)
16.06.2015 (…..) 16.06.2015 (…..)
05.07.2015 (…..) 03.07.2015 (…..)
07.08.2015 (…..) 05.07.2015 (…..)
18.08.2015 (…..) 06.07.2015 (…..)
24.08.2015 (…..) 08.07.2015 (…..)
07.09.2015 (…..) 09.07.2015 (…..)
17.09.2015 (…..) 15.07.2015 (…..)
03.10.2015 (…..) 16.07.2015 (…..)
12.10.2015 (…..) 06.08.2015 (…..)
15.10.2015 (…..) 08.08.2015 (…..)
01.11.2015 (…..) 22.08.2015 (…..)
01.12.2015 (…..) 05.09.2015 (…..)
15.09.2015 (…..)
02.10.2015 (…..)
15.10.2015 (…..)
01.12.2015 (…..)
Tablo 2: HASKILIÇ PETROL AYGAZ Bayisi Haziran-Aralık Dönemi Otogaz Alış ve Satış Fiyatları
Değişim Tarihleri KDV Hariç Birim Değişim Tarihleri KDV Hariç Litre
1 Kaynak: (Son erişim tarihi: 28.12.2015).
2 Şikâyete konu teşebbüs sayısı beş olmakla birlikte AYDIN KARDEŞLER’in Yahyalı ilçesinde iki adet
petrol bayisi olup ikisinde de aynı fiyatlar uygulanmaktadır. Bu itibarla tablo ve grafiklerde diğer bayiye
ait bilgilere yer verilmemiştir.
16-02/30-9
3/7
Litre Alış Fiyatı (TL) Satış Fiyatı (TL)
16.06.2015 (…..) 16.06.2015 (…..)
17.06.2015 (…..) 04.07.2015 (…..)
06.07.2015 (…..) 05.07.2015 (…..)
10.07.2015 (…..) 06.07.2015 (…..)
30.07.2015 (…..) 16.07.2015 (…..)
10.08.2015 (…..) 07.08.2015 (…..)
22.08.2015 (…..) 22.08.2015 (…..)
05.09.2015 (…..) 23.08.2015 (…..)
16.09.2015 (…..) 05.09.2015 (…..)
05.10.2015 (…..) 15.09.2015 (…..)
18.10.2015 (…..) 02.10.2015 (…..)
01.12.2015 (…..) 11.10.2015 (…..)
17.10.2015 (…..)
18.10.2015 (…..)
19.10.2015 (…..)
01.12.2015 (…..)
Tablo 3: HACIOĞLU PETROL MOGAZ Bayisi Haziran-Aralık Dönemi Otogaz Alış ve Satış Fiyatları
Değişim Tarihleri KDV Hariç Birim Litre Alış Fiyatı (TL) Değişim Tarihleri
KDV Hariç Litre
Satış Fiyatı (TL)
16.06.2015 (…..) 16.06.2015 (…..)
19.06.2015 (…..) 17.06.2015 (…..)
08.07.2015 (…..) 03.07.2015 (…..)
13.07.2015 (…..) 07.07.2015 (…..)
31.07.2015 (…..) 08.07.2015 (…..)
10.08.2015 (…..) 09.07.2015 (…..)
26.08.2015 (…..) 10.07.2015 (…..)
05.09.2015 (…..) 11.07.2015 (…..)
11.09.2015 (…..) 13.07.2015 (…..)
17.09.2015 (…..) 14.07.2015 (…..)
03.10.2015 (…..) 15.07.2015 (…..)
20.10.2015 (…..) 16.07.2015 (…..)
23.11.2015 (…..) 08.08.2015 (…..)
25.11.2015 (…..) 09.08.2015 (…..)
01.12.2015 (…..) 10.08.2015 (…..)
18.08.2015 (…..)
22.08.2015 (…..)
05.09.2015 (…..)
15.09.2015 (…..)
30.09.2015 (…..)
01.10.2015 (…..)
02.10.2015 (…..)
17.10.2015 (…..)
18.10.2015 (…..)
19.10.2015 (…..)
25.10.2015 (…..)
28.10.2015 (…..)
29.10.2015 (…..)
31.10.2015 (…..)
01.11.2015 (…..)
01.12.2015 (…..)
Tablo 4: YILDIRIM PETROL İPRAGAZ Bayisi Haziran-Aralık Dönemi Otogaz Alış ve Satış Fiyatları
Değişim Tarihleri KDV Hariç Birim Litre Alış Fiyatı (TL) Değişim Tarihleri
KDV Hariç Litre
Satış Fiyatı (TL)
16.06.2015 (…..) 16.06.2015 (…..)
20.06.2015 (…..) 17.06.2015 (…..)
05.07.2015 (…..) 03.07.2015 (…..)
16-02/30-9
4/7
06.08.2015 (…..) 17.07.2015 (…..)
22.08.2015 (…..) 06.08.2015 (…..)
08.09.2015 (…..) 22.08.2015 (…..)
19.09.2015 (…..) 23.08.2015 (…..)
02.10.2015 (…..) 05.09.2015 (…..)
17.10.2015 (…..) 15.09.2015 (…..)
21.10.2015 (…..) 16.09.2015 (…..)
01.12.2015 (…..) 28.09.2015 (…..)
29.09.2015 (…..)
02.10.2015 (…..)
13.10.2015 (…..)
14.10.2015 (…..)
15.10.2015 (…..)
01.12.2015 (…..)
(8) Yukarıda yer verilen değişim tarihleri ile birlikte otogaz pompa alış ve satış fiyatlarına
ilişkin bilgiler grafik halinde aşağıda sunulmaktadır:
Grafik 1: İstasyonların 01.06.2015-01.12.2015 Döneminde KDV Hariç Otogaz Pompa Alış Fiyatları (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Grafik 2: 01.06.2015-01.12.2015 Döneminde Bayilerin ve Dağıtıcıların3 KDV Hariç Otogaz Pompa Satış
Fiyatları (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
I.2. Değerlendirme
(9) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar
yasaklanmış ve aynı maddenin ikinci fıkrasında ise tahdidi olmamak üzere yasaklanan
hallere ilişkin örneklere yer verilmiştir. Söz konusu fıkranın (a) bendinde, “mal veya
hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her
türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan hallerden sayılmıştır.
(10) Yukarıda özetlenen başvuruda, Kayseri ili Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren akaryakıt
istasyonlarının, LPG fiyatlarını belirlemek hususunda anlaşma içerisinde oldukları
iddia edilmektedir. Bu bakımdan dosya konusu iddialar, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında incelenmiştir.
(11) Şikâyete konu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri
yönündeki iddiaları araştırmak üzere raportörlerce Yahyalı ilçesindeki akaryakıt
istasyonlarında yapılan yerinde incelemelerde, iddia edilen fiyat birlikteliğinin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmadan
kaynaklandığına işaret eder nitelikte herhangi bir delil bulunamamıştır.
3 İPRAGAZ’a ait tavsiye satış fiyatları resmi internet sitesinden; AYGAZ ve POAŞ’a ait tavsiye satış
fiyatları sırasıyla YILDIRIM PETROL ve AYDIN KARDEŞLER yetkilisine gelen cep telefonu
mesajlarından alınmıştır.
16-02/30-9
5/7
(12) Öte yandan, yukarıda yer verilen grafiklerden, şikayete konu teşebbüslerin
uyguladıkları KDV hariç LPG satış fiyatlarında 16.06.2015-01.12.2015 tarihleri
arasında hemen hemen her dönemde örtüşmelerin/paralelliklerin bulunduğu açıkça
görülmektedir. Bu nedenle bahse konu durumun 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin
üçüncü fıkrası bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu fıkrada;
“Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin
veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin
engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi,
teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder.” şeklinde hüküm yer
almaktadır.
(13) Rekabet Kurulunun 26.07.2007 tarih ve 07-62/742-269 sayılı kararında uyumlu eylem
halinin tespitinde üç temel bulgunun ortaya çıkartılmasının yeterli olduğu ve bu
bulguların; rakip teşebbüsler arasındaki bir ilişkinin varlığı, rakip teşebbüsler arasında
ortak tavır sonucunu doğuran ve diğer rakip teşebbüslerin hareketlerini etkileyen
davranışların varlığı ve rakip teşebbüsler arasında bağımsız hareket etme durumunun
ortadan kalktığı durumların varlığı” koşullarından oluştuğu belirtilmektedir. Dolayısıyla
Kurul kararlarında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki uzlaşmalar ile salt
paralel davranışlar arasındaki ayrımın, ilave çeşitli delillerle ortaya konulması gerektiği
vurgulanmaktadır. Buna karşın, önaraştırma kapsamında yapılan yerinde
incelemelerde teşebbüsler arasında uyumlu eylemin varlığını gösterebilecek nitelikte
bir ilişkinin, iletişimin veya davranışın bulunduğuna işaret eden herhangi bir bulguya
rastlanmamıştır.
(14) Kurul’un, otogaz pazarı özelinde almış olduğu Eskişehir Oto LPG4, Aksaray Oto LPG5,
Niksar Akaryakıt6 ve Beyşehir Akaryakıt7 kararlarında da, istasyonların benzer fiyatlar
uygulamasına rağmen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına yer olmadığına
karar verilmiştir.
(15) Ayrıca 14.12.2015 tarihinde raportörlerce HASKILIÇ PETROL’de yapılan yerinde
incelemede, teşebbüs yetkilisi tarafından, bayilerde uyguladıkları otogaz fiyatlarının
dağıtıcılar tarafından belirtilen tavsiye fiyatların altında olduğu, bununla birlikte Yahyalı
ilçesinin konum itibarıyla geçiş yolları üzerinde olmaması ve dolayısıyla müşteri
sayısının düşük seviyelerde olması sebebiyle otogaz fiyatlarının Kayseri merkeze göre
yüksek olduğu; düşük kar marjlarında çalıştıklarında ise bayi faaliyetlerinin
sürdürülebilirliğinde zorluklar yaşandığı; ancak herhangi bir şekilde fiyatların rakiplerle
anlaşma içerisinde belirlenmediği ifade edilmiştir.
(16) Netice itibarıyla, inceleme konusu dönem itibarıyla, Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren
şikayete konu akaryakıt istasyonlarının otogaz satış fiyatlarının hemen hemen her
dönemde büyük oranda benzerlik gösterdiği görülmektedir. Bununla birlikte,
raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde fiyatların birlikte belirlendiğine ilişkin bir
anlaşma ve/veya uyumlu eylemin varlığına işaret eden herhangi bir bilgi ya da belgeye
ulaşılmadığı gibi söz konusu teşebbüsler arasında, rekabeti sınırlayıcı koordinasyonu
4 14.10.2010 tarihli ve 10-65/1374-512 sayılı Kurul kararı.
5 03.02.2011 tarihli ve 11-07/132-41 sayılı Kurul kararı.
6 25.08.2011 tarihli ve 11-46/1131-396 sayılı Kurul kararı.
7 25.08.2011 tarihli ve 11-46/1131-396 sayılı Kurul kararı.
16-02/30-9
6/7
gösterir herhangi bir iletişime veya bilgi paylaşımına da rastlanmamıştır. Dolayısıyla,
Kurul’un önceki tarihli kararları da dikkate alındığında, önaraştırma konusu iddialara
yönelik olarak Kayseri ili Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren şikayete konu akaryakıt
istasyonları hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYÇOKLUĞU ile karar
verilmiştir.
16-02/30-9
7/7
KARŞI OY GEREKÇESİ
(14.01.2016 tarihli ve 16-02/30-9 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 14.01.2016 tarihli ve 16-02/30-9 sayılı toplantısında görüşülen Kayseri ili
Yahyalı ilçesinde faaliyet gösteren otogaz bayilerinin aralarında anlaşarak otogaz satış
fiyatlarını ortaklaşa belirledikleri iddiasına yönelik olarak hazırlanan Raporda bayiler
arasında fiyatlara yönelik olarak anlaşma niteliğinde bir bulguya ulaşılmaması
nedeniyle 4054 Sayılı Kanun’ un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ve soruşturma
açılmaması kararına; Raporda Yahyalı’daki otogaz bayilerinin benzer ve paralel fiyat
artışları yaptıklarına ve uygulamanın 6 ayı aşan bir süre devam ettiğine, Yahyalı’daki
fiyatların çevre il ve ilçelerden yüksek olarak belirlendiğine yönelik tespitleri içermesi,
tespiti yapılan eylem ve davranışların şüpheden öte tespit niteliğinde olması,
soruşturma döneminde yeni bilgi ve belgeler ile aktif pişmanlıktan yararlanabilecek
kişilerden elde edilecek delillere ulaşma imkân ve ihtimalinin bulunması sebebiyle
soruşturma açılması gerekirken bunun yapılmaması alınan karara karşı
olmamızı gerektirmiştir.
Arslan NARİN Fevzi ÖZKAN
II. Başkan Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy