Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-14 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-17/332-102
Karar Tarihi : 24.3.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, Nilgün KOCADAĞ
C. ŞİKAYET
EDENLER :- Felahiye Toprak Analiz Lab. Bah. Kül. Zir. Mak. ve Aletleri Zirai
İlaç ve Güb. Tar. Ür. Yaş Mey. Seb. San. ve Tic. Ltd. Şti. 20
Kale Mah. Belediye Sarayı Kat:3 Felahiye / Kayseri
- Özel İrem Toprak Analiz Merkezi
Eski Sanayi Bölgesi 9. Cad. 17-B Kocasinan / Kayseri
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Kayseri İl Özel İdaresi Çevre, Tarım ve Hayvancılık Daire
Başkanlığı Toprak Analiz Laboratuvarı
Kocasinan Bulvarı No:157 Kayseri
30
E. DOSYA KONUSU: Kayseri İl Özel İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı’nın
uyguladığı düşük fiyatların diğer toprak analiz laboratuvarlarını zarara uğrattığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Felahiye Toprak Analiz Laboratuarı Bah. Kül. Zir. Mak. ve
Aletleri Zirai İlaç ve Güb. Tar. Ür. Yaş Mey. Seb. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Felahiye
Toprak Analiz Lab.)’ye ait başvuruda özetle; Türkiye genelinde devlet kurumları ve
özel toprak analiz laboratuvarlarında 25-35 TL arasında bir fiyatla toprak analizi
yapıldığı, başvuru sahibinin maliyetleri doğrultusunda … TL’ye toprak analizi
yapabildiği, buna karşılık Kayseri İl Özel İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı’nın 8 40
TL’ye toprak analizi yaptığı, bu durumun kendilerini zor durumda bıraktığı belirtilerek
gereğinin yapılması talep edilmiştir.
Öte yandan Özel İrem Toprak Analiz Merkezi tarafından yapılan başvuruda özetle;
piyasada ortalama toprak analiz ücretinin 35 TL civarında olduğu, analizin maliyetinin
ise …… TL olduğu, Kayseri İl Özel İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı’nın analiz
birim fiyatını 9 TL olarak uyguladığı belirtilerek, bu fiyat politikası hakkında gereğinin
yapılması talep edilmiştir
11-17/332-102
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.1.2011 tarih ve 459 sayı; 21.1.2011 50
tarih ve 660 sayı ile giren başvurular üzerine hazırlanan 21.1.2011 tarih ve 2011-3-
14/İİ-11-376.NV sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 3.2.2011 tarih ve 11-
07/125-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
15.3.2011 tarih ve 2011-3-14/ÖA-11-376.NV sayılı Önaraştırma Raporu 18.3.2011
tarih ve REK.0.07.00.00-110.02.02/87 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-17 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
60
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle; Kayseri İl Özel İdaresi Toprak
Analiz Laboratuvarı’nın düşük ücretle toprak analizi yaptığı iddialarına yönelik olarak,
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığı ve
dolayısıyla şikâyetlerin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
70
Önaraştırmaya konu iddialar, diğer teşebbüsler tarafından ….. TL aralığında
ücretlendirilen toprak analiz hizmetlerinin Kayseri İl Özel İdaresi Toprak Analiz
Laboratuvarı tarafından maliyetlerin altında olduğu tahmin edilen 8-9 TL olarak
ücretlendirildiği yönündedir. Kayseri İl Özel İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı’nın
şikayetlere konu tek taraflı faaliyetleri 4054 sayılı Kanun’un “Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması” başlıklı 6. maddesi kapsamında “yıkıcı fiyatlandırma” olarak
değerlendirilebilecektir. Yıkıcı fiyat konusunu ilginç kılan, kavram ile rekabet
politikasının amacı arasındaki gerilimdir. Rekabet politikasının bir hedefi de
teşebbüsleri rekabete teşvik ederek pazarda fiyatların düşmesini sağlamaktır. Oysa
kimi zaman düşük fiyatlar da rekabeti bozucu etki yapabilirler. Herhangi bir düşük 80
fiyat stratejisinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin “yıkıcı fiyat” uygulamak suretiyle
ihlali olarak nitelendirilebilmesi için;
- ihlal iddialarının yöneltildiği teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda olması,
- teşebbüsün maliyetinin altında fiyat uygulaması,
- belirlenen maliyet altı fiyatlandırmanın ilgili pazardaki diğer teşebbüsleri piyasa
dışına itecek kadar uzun sürmesi,
şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlardan herhangi birinin
eksikliği durumunda ise bu tür fiyatlandırma stratejileri, rekabet hukuku bağlamında 90
yıkıcı fiyatlandırma olarak nitelendirilemeyecektir.
Öte yandan hakim durumun kötüye kullanılması iddialarının incelenmesi sürecinde
öncelikle ihlal iddiasının yöneltildiği teşebbüsün hakim durumda olup olmadığının
tespiti yoluna gidilebileceği gibi, hakim durum değerlendirmesinden bağımsız olarak
uygulamanın kötüye kullanma olup olmadığı da değerlendirilebilmektedir. Zira bir
teşebbüsün eylemi kötüye kullanma teşkil etmiyorsa, teşebbüsün hakim durumda
olup olmadığından bağımsız olarak, eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal
eder nitelikte olmadığı söylenebilecektir. Mevcut dosya kapsamında, Kayseri İl Özel
11-17/332-102
3
İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı’nın hakim durumda bulunup bulunmadığının 100
tespiti yapılmaksızın, uygulamanın kötüye kullanma sayılıp sayılmayacağı
değerlendirilecektir.
Toprak analizi, tarımsal faaliyetler için kullanılacak olan arazilere yeterli ve gerekli
gübreleme yapılabilmesini sağlamak amacıyla o arazinin toprağının yetkilendirilmiş
laboratuvarlarda incelenmesi işlemidir. Önaraştırma sürecinde, şikayet konusu ile
ilgili bilgi almak amacıyla şikayet edilen kuruluşun sorumlusu ile Raportörlerce
yapılan görüşmeden, Kayseri’de toprak analizini desteklemek amacıyla çok sayıda
özel teşebbüs ve kamu teşebbüsünün faaliyet gösterdiği, bu teşebbüslerin çok geniş
bir ücret aralığının bulunduğu bilgilerine ulaşılmıştır. Öte yandan Kayseri İl Özel 110
İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı da toprak analizi yapabilmek için gerekli izinleri
almak suretiyle bu alandaki faaliyetlerini sürdürmektedir.
Buna ek olarak yapılan görüşmede laboratuvar sorumlusu, Laboratuvarın daha
önceden Köy Hizmetleri bünyesinde faaliyet gösterdiğini, ancak daha sonradan İl
Özel İdarelerinin kurulması ile birlikte Kayseri İl Özel İdaresi bünyesine alındığını,
Laboratuvarda verilen toprak analiz hizmetinin daha önceki dönemlerde ücretsiz
yapıldığını, halihazırda çiftçilerden sadece analiz masraflarına karşılık gelen 9 TL’nin
talep edildiğini beyan etmiştir.
120
Elde edilen bilgilerden, şikayetlere konu Toprak Analiz Laboratuvarının, Kanun ile
kurulmuş olan Kayseri İl Özel İdaresi’nin organlarından Çevre Tarım ve Hayvancılık
Daire Başkanlığı bünyesinde hizmet veren Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü’ne bağlı
olarak faaliyet gösteren bir birim olduğu anlaşılmıştır. İl Özel İdareleri, 5302 sayılı İl
Özel İdaresi Kanunu’na dayanılarak, il halkının mahallî müşterek nitelikteki
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel
kişileridir. Tarım faaliyetleriyle ilgili hizmetlerde bulunmak, il özel idarelerine Kanun ile
verilmiş yetki ve görevler arasında yer almaktadır. Kayseri İl Özel İdaresi Toprak
Analiz Laboratuvarı, bu yetkiyi kullanarak faaliyet göstermekte, Laboratuvarın
uygulayacağı ücretler İl Genel Meclisi tarafından her yılın Aralık ayında 130
belirlenmektedir. Laboratuvar Sorumlusu, İl Özel İdaresi Toprak Analiz
Laboratuvarı’nın toprak analiz hizmetini karlılık amacı gütmeden, maliyetine verdiğini,
amaçlarının Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından da çeşitli şekillerde desteklenen1
toprak analizinin yaygınlaştırılması olduğunu beyan etmiştir. Analiz Laboratuvarı
tarafından yapılan analizlerin bir süre öncesine kadar ücretsiz yapılıyor olması ve
halihazırda sadece analiz masraflarının çiftçilerden talep ediliyor olması bu hizmetin
ekonomik bir kaygıyla, rakiplerini piyasa dışına itmek amacıyla değil, tarımsal
politikalar doğrultusunda kamu yararı amacıyla yapıldığını göstermektedir. Öte
yandan Laboratuvar bu hizmetinden dolayı herhangi bir zarara da katlanmamaktadır.
140
Dolayısıyla, dosya kapsamında Kayseri İl Özel İdaresi Toprak Analiz Laboratuvarı’nın
faaliyetlerinin kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
1Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından 18 Mart 2010 tarih ve 27525 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren, Çiftçi Kayıt Sistemine Dahil Olan Çiftçilere Mazot, Gübre ve Toprak Analizi Destekleme Ödemesi
Yapılmasına Dair 2010/10 sayılı Tebliğ uyarınca çiftçilere verilecek toprak analiz desteği dekar başına 2,5 TL’dir.
11-17/332-102
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
150
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy