Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-125 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-53/1490-518
Karar Tarihi : 01.11.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Cemal Ökmen YÜCEL, Emine TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş.
Seyitgazi Mah. Nuh Naci Yazgan Cad. No:32 Melikgazi/Kayseri
(1) E. DOSYA KONUSU: Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş.'nin, dağıtım bölgesindeki
serbest tüketicilere indirimli fiyatlar uygulamak suretiyle, elektrik tedarik
şirketlerinin kendisiyle rekabet etmesini engellediği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.07.2012 tarih ve 5281 sayı giren başvuru
üzerine hazırlanan, 02.07.2012 tarih ve 2012-1-125/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
düzenlenen 17.10.2012 tarih ve 2012-1-125/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş. (KCETAŞ) tarafından, dağıtım bölgesindeki serbest
tüketicilere, diğer elektrik tedarik şirketlerine kıyasla çok düşük fiyatlardan elektrik
satışı yapıldığı,
- Çok sayıda serbest tüketiciye, piyasa fiyatlarının çok altında ve toptan satış
şirketlerinin KCETAŞ ile rekabet edebilmesine olanak vermeyecek ölçüde düşük
fiyatların uygulandığı ve bu suretle, rakip tedarik şirketlerinin pazarda yayılmasının
engellendiği
iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamaması nedeniyle
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(5) KCETAŞ’ın faaliyet alanı ve bu faaliyet alanına ilişkin daha önceki Kurulumuz kararları
dikkate alındığında, dosya kapsamında ilgili pazarlardan ilki, elektrik enerjisinin dağıtımı
pazarı olarak belirlenmiştir. Bu ilgili ürün pazarı bakımından ilgili coğrafi pazar ise,
KCETAŞ’ın dağıtım faaliyeti gösterdiği bölge olan Kayseri ilinin tamamı ile Sivas ili
Gemerek ilçesine bağlı Tekmen, Eğerci, Ağcaşar, Dendil, Eşikli, Çat, Arpaözü ve Sızır
köyleri sınırları içinde kalan, KCETAŞ’ın dağıtım ve perakende satış lisansı uyarınca
elektrik dağıtımı yetkisine sahip olduğu bölge olarak kabul edilmiştir.
12-53/1490-518
2/3
(6) KCETAŞ’ın, ayrıca, ikili anlaşmalar yoluyla serbest tüketicilere indirimli şekilde elektrik
satışı da yapabildiği ve bu şekilde bölgesindeki serbest tüketicilere elektrik satışı ile
iştigal eden elektrik toptan satış şirketleri ile rekabet edebildiği dikkate alındığında, işbu
dosyanın ilgili pazarlarından ikincisi ise elektriğin perakende satışı pazarı olarak
belirlenmiştir. Bu pazarın, hanehalkına yapılan satışlar, ticarethanelere yapılan satışlar
ve sanayi kuruluşlarına yapılan satışlar olmak üzere ayrı alt pazarlar olarak ele
alınabileceği görülmektedir. Coğrafi pazar açısından yapılan değerlendirmede ise
rekabet koşullarındaki farklılığa binaen, pazarın bölgeselden tüm Türkiye’ye kadar
değişen ölçeklerde tespit edilebileceği görülmektedir. Bununla birlikte dosya özelinde,
rekabetçi bir endişe doğmaması nedeniyle, içinde bulunulan aşamada elektriğin
perakende satışına ilişkin nihai bir pazar tanımının yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
(7) Dosya konusu şikâyet, KCETAŞ’ın bölgesindeki serbest tüketicilere aşırı düşük fiyatla
satış yaparak rakip tedarik şirketlerini dışlamasına ilişkindir. Bu husus 4054 sayılı
Kanun’un hâkim durumun kötüye kullanılmasını düzenleyen 6. maddesi kapsamında,
dışlayıcı nitelikteki kötüye kullanma hallerinden biri olarak kabul edilen yıkıcı fiyatlama
uygulaması ile örtüşmektedir. Esasen bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması
olarak değerlendirilebilmesi için teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve hâkim
durumdaki teşebbüsün eyleminin kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte
olması gerekmektedir. Bu çerçevede, eylem kötüye kullanma niteliğinde değilse,
teşebbüsün hâkim durumda olup olmamasının önemi yoktur. Bu noktadan hareketle,
mevcut olay bakımından, öncelikle şikâyete konu eylemin hâkim durumu kötüye
kullanma davranışı teşkil edip etmediği incelenmiştir.
(8) Raportörlerce yerinde yapılan incelemede elde edilen ve KCETAŞ tarafından gönderilen
bilgiler incelendiğinde; KCETAŞ tarafından 2009 yılı Ekim ayından itibaren serbest
tüketicilere ikili anlaşma ile enerji satışına başlandığı, 2009 yılı için serbest tüketicilere
yapılan satışlarda tüm tüketicilere aynı fiyatın uygulandığı, 2010 yılı Aralık ayından
itibaren ise artan tüketime düşen fiyat şeklinde bir fiyatlama stratejisinin izlendiği
görülmektedir. Bu şekilde izlenen fiyat stratejisi sonucu serbest tüketiciler özelinde kâr-
zarar durumu irdelendiğinde;
- 2009 Ekim-2011 Haziran arası (…..) boyunca kâr edildiği,
- 2011 Temmuz-2012 Ağustos arası dönemde (…..) zarar edildiği
görülmektedir. Dolayısıyla (…..) alış fiyatlarında 2011 Temmuz ayında ortaya çıkan
yükselişin olduğu görülmektedir. KCETAŞ, elektrik üretimi olmaması nedeniyle kısa
vadeli bir spot piyasa niteliğinde olan ve TEİAŞ tarafından işletilen Gün Öncesi Piyasası
ve Dengeleme Güç Piyasası’ndan alım yapmaktadır. Bu iki piyasada oluşan fiyatlar ise
arz-talep durumuna göre mevsimsel olarak ciddi dalgalanmalar gösterebilmektedir.
Nitekim 2011 Temmuz sonrası dönemde KCETAŞ elektrik alış fiyatları sadece
yükselmemiş, dosyadaki bilgilerden anlaşıldığı üzere, KCETAŞ'ın alış fiyatları ile kısa
vadeli piyasalardaki fiyatlar, piyasadaki teşebbüsler açısından tahmin yapmayı
zorlaştıracak şekilde, dalgalı bir seyir takip etmiştir.
(9) İlgili dönemde KCETAŞ’ın fiyatlama stratejisini ise (…..) görülmektedir. KCETAŞ’ın satış
fiyatlarının, (…..) arkasında serbest tüketiciler ile yapılan sözleşmelerin niteliği, piyasada
meydana gelen dalgalanmaların öngörülemezliği ve bu fiyat dalgalanmalarının KCETAŞ
tarafından etkin bir şekilde yönetilememesi olduğu düşünülmektedir. Bu hususlar
yerinde incelemede bulunan belgelerdeki iç yazışmalarda da dile getirilmiş ve bu
doğrultuda KCETAŞ’ın 27.07.2012 tarih ve 364 numaralı Yönetim Kurulu Toplantısı’nda
(…..) karar verilmiştir.
12-53/1490-518
3/3
(10) Bu noktada incelenmesi gereken bir diğer husus ise, KCETAŞ’ın rakiplerini dışlayıcı bir
saikle hareket etmesi ve bu minvalde müşterileri kendisine çekmek amacıyla fiyatlarını
düşürmesi durumunda bu müşterilere hizmet edebilme kabiliyetine de sahip bulunması
gerekliliğidir. Zira yıkıcı fiyatlama, uzun dönemde tekelleşme stratejisi izleyen bir
firmanın avantajına olacak bir stratejidir. Ancak burada, KCETAŞ’ın kısa dönemde de
müşterileri çekmek bir yana (…..) düşündüğü görülmektedir. Dolayısıyla KCETAŞ’ın
bariz bir şekilde dışsal faktörlerden etkilendiği ve yıkıcı fiyatlama yoluyla tekelleşmeye
gitme stratejisi izlemesinin söz konusu olmadığı değerlendirilmektedir.
(11) Bu çerçevede KCETAŞ’ın serbest tüketicilere yaptığı elektrik satışında zarar etmesinin
temel nedeninin rakiplerini piyasadan çıkarmak veya potansiyel rakiplerin piyasaya
girmesini engelleyecek bilinçli bir fiyatlama stratejisi değil, KCETAŞ’ın elektrik alış
fiyatlarındaki değişim olduğu anlaşılmaktadır.
J. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy