Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-3-060 (Devralma)
Karar Sayısı : 21-07/95-41
Karar Tarihi : 11.02.2021
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Arın Özge HİMMETOĞLU, Ömer Mert AKÇİL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Vladimir KIM
Temsilcileri: Av. Itır ÇİFTÇİ, Av. Aslı Ece KURAL
Kanyon Ofis Binası Kat:10 Büyükdere Cad. No:18 Levent,
Beşiktaş, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: KAZ Minerals PLC’nin ortak kontrolünün Vladimir KIM ve
Oleg NOVACHUK tarafından devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 08.12.2020 tarih ve 13306 sayı ile
giren ve eksiklikleri 28.01.2021 tarih ve 14726 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 02.02.2021 tarih ve 2020-3-060/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda, KAZ Minerals PLC’nin (KAZ) dolaylı ortak kontrolünün Vladimir Kim
(Kildare) ve Oleg Novachuk (Norfolk) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talep edilmiştir.
(5) KAZ, 31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla toplam (…..) hissedarı barındıran dağınık bir
ortaklık yapısına sahiptir. Teşebbüs herhangi bir hissedarı tarafından veya herhangi
bir teşebbüs tarafından kontrol edilmemektedir. Gerçek kişiler Kildare ve Norfolk
doğrudan veya dolaylı1 olarak KAZ’ın sermayesinin sırasıyla %(…..)’lık ve %(…..)’lik
kısmına karşılık gelen paylarına sahiptir2. Hâlihazırda Norfolk KAZ’ın Yönetim Kurulu
başkanı, Kildare ise KAZ’ın Bağımsız Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır.
Bildirim konusu işlem kapsamında Kildare ve Norfolk, KAZ’ın çıkarılmış ve çıkarılacak
sermayesini teşkil eden payların tamamını halka açık pay alım teklifi yoluyla devralmak
üzere bir konsorsiyum kuracaktır. Halka açık pay alım teklifinin özel amaçlı şirket olan
Nova Resources B.V. (Bidco) aracılığıyla gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Bu
1 Söz konusu holding şirketlerinin KAZ’ın paylarına sahip olmak dışında herhangi bir fonksiyonu veya
ekonomik faaliyeti olmayan ve yalnızca payların ellerinde tutulması amacıyla kurulmuş şirketler olduğu,
Kildare’nin tamamına sahip olduğu holding şirketleri olan Cuprum Holding Limited ve Perry Partners
S.A. aracılığıyla, Norfolk’un ise tamamına sahip olduğu holding şirketleri olan Harper Finance Limited
ve Kinton Trade Ltd aracılığıyla KAZ üzerinde pay sahibi olduğu ve bu şirketlerin hiçbir ekonomik
faaliyetleri olmaması sebebiyle gelir elde etmedikleri belirtilmektedir.
2 KAZ’ın Kildare ve Norfolk haricindeki en büyük üç hissedarının pay sahipliği oranı %(…..), %(…..) ve
%(…..)’dir.
21-07/95-41
2/6
kapsamda, Kildare ve Norfolk tarafından ortak kontrol edilen Vostok Cooper B.V.
(Holdco), Bidco’nun üzerinde yeni bir holding şirketi olarak kurulmuştur. Holdco3
üzerinde Kildare’nin dolaylı olarak %(…..), Norfolk’un ise dolaylı olarak %(…..) pay
sahipliği bulunmaktadır. Bildirim konusu işlemin tamamlanması ile birlikte Kildare ve
Norfolk’un, Holdco’nun bağlı ortaklığı Bidco aracılığı ile dolaylı olarak KAZ’ın
hisselerinin tamamına sahip olması amaçlanmaktadır.
(6) Kildare ve Norfolk’un pay sahibi olarak Holdco’daki ve planlanan işlemin
tamamlanması üzerine KAZ’daki hissedarlığını düzenleyen Hissedarlar Sözleşmesi4
(Sözleşme) akdedilmiştir. Kildare ve Norfolk’un Holdco üzerinde ortak kontrole sahip
olduğu, planlanan işlemin tamamlanmasıyla KAZ üzerinde ortak kontrole sahip
olacakları belirtilmiştir. Sözleşmeye göre Bidco ve hedef şirket KAZ dâhil olmak üzere
Holdco’nun önemli iştirakleri, Holdco ile aynı şekilde yönetilecek ve her bir iştirakin
yönetim yapısı Holdco’nun yönetim yapısını yansıtacaktır. Bu doğrultuda Sözleşmenin
ilgili hükümleri ve bildirim formunun ilgili kısımları incelendiğinde; (…..) ve (…..)
görülmüştür. Sözleşmeye göre “Yönetim Kuruluna Mahfuz Meseleler” olarak belirtilen
konulara ilişkin kararların alınabilmesi için Holdco yönetim kurulu üyelerinin oy birliği
ile kabulünün gerektiği, diğer tüm kararların ise üyelerin basit çoğunluğunun olumlu
oyları ile alınabilmektedir. Yıllık bütçenin %15’ine kadar olan toplam harcamaların
dışında şirketin iş planının ya da bütçesinin belirlenmesi ve tadil edilmesi “Yönetim
Kuruluna Mahfuz Meseleler” arasında yer almaktadır.
(7) Bu bilgiler kapsamında, planlanan işlem neticesinde KAZ’ın dolaylı olarak Kildare ve
Norfolk tarafından ortak kontrol edileceği, bu çerçevede planlanan işlem öncesinde
herhangi bir teşebbüs tarafından kontrol edilmeyen KAZ üzerinde kalıcı bir kontrol
değişikliği meydana geleceği anlaşılmıştır. Bu nedenle bildirime konu işlem 2010/4
sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Diğer taraftan,
tarafların cirolarının Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirlenen eşikleri aşması
nedeniyle işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir.
(8) Devre konu KAZ, ağırlıklı olarak Kazakistan ve Bağımsız Devletler Topluluğu
bölgesinde bakır madenlerinin geliştirilmesi ve işletilmesi alanında faaliyet
göstermektedir. KAZ’ın Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya fiziki varlığı bulunmamakta
olup Türkiye’deki faaliyetlerini müşterilere doğrudan satış ve distribütörlere satış
yoluyla Türkiye’ye bakır katot ihracatı oluşturmaktadır. Teşebbüsün Türkiye’de
herhangi bir madencilik veya üretim faaliyeti de bulunmamaktadır.
(9) İşlem taraflarından Kildare’nin ekonomik faaliyetlerini KAZ ve KAZAKHMYS’deki
faaliyetleri oluşturmaktadır. Kildare’nin kontrol ettiği KAZAKHMYS’nin de KAZ gibi
Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya fiziki varlığı bulunmamaktadır. Türkiye’deki
faaliyetlerini müşterilere doğrudan satış veya distribütörlere satış vasıtasıyla Türkiye’ye
bakır katot ihracatının oluşturmaktadır.
(10) Devre konu teşebbüs KAZ ile ortak kontrol taraflarından Kildare’nin kontrolünde olan
KAZAKHMYS’nin Türkiye’deki faaliyetlerinin bakır katot pazarında yatay olarak
3 Holdco planlanan işlem için kurulmuş özel amaçlı bir şirkettir ve herhangi bir ekonomik faaliyeti
bulunmamaktadır.
4 Hissedarlar Sözleşmesinin taraflarının Holdco ile Folin Universal Trust REG ve Vostok Holdings Ltd.
olduğu görülmekte olup ek bilgi yazısında Folin Universal Trust REG’in Kildare’nin tek kontrolü, Vostok
Holdings Ltd.’nin Norfolk’ün tek kontrolü altında olduğu, bunların özel amaçlı şirketler olup yalnızca
planlanan işlemin amacı doğrultusunda kurulduğu, bu sebeple herhangi bir ekonomik faaliyetlerinin
bulunmadığı belirtilmiştir.
21-07/95-41
3/6
örtüştüğü görülmüştür. Kurulun geçmiş tarihli kararları5 da dikkate alınarak ilgili ürün
pazarı “bakır katot” olarak belirlenmiştir.
(11) Katot bakır, yüksek saflık oranına sahip endüstriyel bir ana ürün olup bakır tel, levha,
ayrıca pirinç-bronz alaşımları dâhil olmak üzere çeşitli alaşımların üretiminde
kullanılmaktadır. Bakırın en önemli kullanım alanı, elektrik iletkenliğinin çok yüksek
olmasından kaynaklı olarak elektrik ve elektronik sanayidir. Tel üretiminin ana maddesi
olan bakır ayrıca inşaat sektöründe, metal kaplama sanayinde, ulaşım sektöründe,
renkli cam ve aydınlatma sanayinde kullanılmaktadır. Bakır katot ihtiyacının büyük
kısmı, yurt içi üretimin yetersiz olması sebebiyle ithalat yoluyla sağlanmaktadır6.
(12) ETİ BAKIR, Türkiye’de bakır cevherinden bakır katot üretimi yapabilen tek teşebbüs
olduğunu belirtmektedir. Bunun dışında SARKUSYAN ve ERBAKIR’ın kendi
üretimlerinde ham madde olarak kullanmak üzere bakır katot üretimi yaptığı
öğrenilmiştir. Türkiye toplam bakır katot ithalat miktarı ve ETİ BAKIR’ın yurt içi satış
miktarı birlikte değerlendirildiğinde ETİ BAKIR’ın 2019 yılı için ilgili pazarda %(…..)
pazar payına sahip olduğu anlaşılmıştır.
(13) Ayrıca Türkiye bakır katot pazarının büyüklüğü miktar açısından 2017 yılı için
446.172,814 ton, 2018 yılı için 444.290,244 ton ve 2019 yılı için 424.421,397 ton olarak
hesaplanmıştır. İstanbul Bakır ve Pirinç Sanayicileri Derneği’nin bakır katot satış
fiyatının 2017 yılı için ortalama 6.275 ABD Doları/ton, 2018 yılı için ortalama 6.625
ABD Doları/ton ve 2019 yılı için ortalama 6.100 ABD Doları/ton olarak alınabileceği
yönündeki beyanı ışığında yapılan hesaplamayla Türkiye bakır katot pazarının
büyüklüğü değer açısından 2017 yılı için 2.799.734.407 ABD Doları, 2018 yılı için
2.943.422.866 ABD Doları ve 2019 yılı için 2.588.970.521 ABD Doları olarak
hesaplanmıştır.
(14) Öte yandan ERBAKIR tarafından Türkiye bakır katot pazarının miktar ve değer
açısından büyüklüğü tahmini olarak 2017 yılı için 445.928 ton ve 2.787.052.969 ABD
Doları, 2018 yılı için 425.632 ton, 2.809.171.398 ABD Doları ve 2019 yılı için 415.299
ton, 2.533.323.174 ABD Doları olarak ifade edilmiştir. Pazarın toplam büyüklüğüne
ilişkin olarak ERBAKIR tarafından sağlanan verilerinin ihmal edilebilir seviyede olsa da
pazarın büyüklüğünü daha az olarak göstermesi sebebiyle Türkiye toplam pazar
büyüklüğü hesaplamasında, daha temkinli davranmak amacıyla ERBAKIR tarafından
verilen tahmini veriler esas alınmıştır.
(15) Bildirim formunda ve ek bilgi yazısında beyan edilen KAZAKHMYS’in ve KAZ’ın 2017-
2019 yıllarına ilişkin Türkiye’deki bakır katot satış miktar ve değerlerine aşağıdaki
tablolarda yer verilmektedir. Başvuru kapsamında KAZ’ın 2017, 2018 ve 2019 yıllarına
ait Türkiye cirosunun (…..) yapılan bakır katot satışlarından elde edildiği, KAZ’ın son
beş yıl içinde (…..) beyan edilmiştir. KAZAKHMYS’in ise Türkiye’deki müşterilerinin
(…..) ve (…..) olduğu ve bunlara 2019 yılında sırasıyla (…..) ton ve (…..) ton bakır katot
satışının yapıldığı, teşebbüsün Türkiye’de başka bir müşterisinin bulunmadığı, ifade
edilmiştir. Aşağıdaki tablolarda, bildirim kapsamında beyan edilen KAZAKHMYS’in ve
KAZ’ın 2017-2019 yıllarına ilişkin Türkiye’deki bakır katot satış miktar ve değer bilgisi
ile bunlar kullanılarak hesaplanan pazar payı bilgisine yer verilmektedir.
5 06.09.2007 tarihli ve 07-69/854-322 sayılı, 25.12.2008 tarihli ve 08-75/1196-461 sayılı, 29.06.2011
tarihli ve 11-40/847-268 sayılı Kurul kararları.
6 13.08.2014 tarihli, 14-28/566-247 sayılı ve 28.07.2020 tarihli, 20-36/482-210 sayılı Kurul kararları.
Ayrıca Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünün “Türkiye ve Dünyada Bakır” başlıklı Eylül 2016
tarihli raporunda da (s.29) ülkemizin blister ve özellikle katot şeklinde yarı mamul ithal ettiği
belirtilmektedir.
21-07/95-41
4/6
Tablo 1: 2017 yılına ilişkin KAZAKHMYS ve KAZ’ın Bakır Katot Satış Değeri (ABD Doları) ve Miktarı
(Ton) ile Pazar Payı Bilgisi
Türkiye’deki Satış
Değeri (ABD
Doları)
Türkiye’deki
Satış Miktarı
(Ton)
Değer Açısından
Pazar Payı (%)
Miktar Açısından
Pazar Payı (%)
KAZAKHMYS (…..) (…..) (…..) (…..)
KAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu ve ek bilgi yazısı.
Tablo 2: 2018 yılına ilişkin KAZAKHMYS ve KAZ’ın Bakır Katot Satış Değeri (ABD Doları) ve Miktarı
(Ton) ile Pazar Payı Bilgisi
Türkiye’deki Satış
Değeri (ABD
Doları)
Türkiye’deki
Satış Miktarı
(Ton)
Değer Açısından
Pazar Payı (%)
Miktar Açısından
Pazar Payı (%)
KAZAKHMYS (…..) (…..) (…..) (…..)
KAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu ve ek bilgi yazısı.
Tablo 3: 2019 yılına ilişkin KAZAKHMYS ve KAZ’ın Bakır Katot Satış Değeri (ABD Doları) ve Miktarı
(Ton) ile Pazar Payı Bilgisi
Türkiye’deki Satış
Değeri (ABD
Doları)
Türkiye’deki
Satış Miktarı
(Ton)
Değer Açısından
Pazar Payı (%)
Miktar Açısından
Pazar Payı (%)
KAZAKHMYS (…..) (…..) (…..) (…..)
KAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu ve ek bilgi yazısı.
(16) Başvuru kapsamda her ne kadar KAZ’ın ve KAZAKHMYS’nin Türkiye’den elde ettikleri
gelirin yukarıdaki tabloda sunulanlar kadar olduğu belirtilmekteyse de
değerlendirmenin tam olarak yapılması için başka satıcılar vasıtasıyla Türkiye
pazarına arz edilen KAZ ve KAZAKHMYS ürünlerinin miktarının incelenmesine ihtiyaç
duyulmuştur. Bu doğrultuda bakır katot alımı yaptığı bilinen ERBAKIR ve
SARKUSYAN’a ve bunlara ilave olarak bakır katot alımı yapabileceği değerlendirilen
HES KABLO, HASÇELİK, VATAN KABLO, ÖZNUR KABLO ve MEGA METAL’e KAZ
ve KAZAKHMYS üreticilerinin ürünlerini hangi tedarikçiler vasıtasıyla ve ne kadar
miktarda temin ettikleri sorulmuştur.
(17) Cevaplardan, KAZ’ın doğrudan (…..)’a gerçekleştirdiği bakır katot satışları haricinde
tedarikçiler tarafından Türkiye pazarına sağlanan KAZ ürünlerinin, miktar açısından
2017 yılı pazar büyüklüğünün %(…..)’ine tekabül edecek şekilde (…..) ton, 2018 yılı
pazar büyüklüğünün %(…..)’sine tekabül edecek şekilde (…..) ton ve 2019 yılı pazar
büyüklüğünün %(…..)’ine tekabül edecek şekilde (…..) ton olduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca (…..) satıcısından temin edilen ihmal edilebilir düzeyde KAZAKHMYS ürününün
de pazarda dolanımda olduğu, bunun miktar açısından 2017 yılı pazar büyüklüğünün
%(…..)’üne tekabül edecek şekilde (…..) ton, 2017 yılı pazar büyüklüğünün %(…..)’ine
tekabül edecek şekilde (…..) ton ve 2019 yılı pazar büyüklüğünün %(…..)’sına tekabül
edecek şekilde (…..) ton olduğu öğrenilmiştir.
(18) KAZ ve KAZAKHMYS’ın Türkiye’ye doğrudan satışlardan elde ettikleri gelir ve bakır
katot alan teşebbüslerden edinilen KAZAKHMYS ve KAZ ürünlerinin temin miktarları
21-07/95-41
5/6
bir arada değerlendirildiğinde dahi KAZ ve KAZAKHMYS’ın ürünlerinin pazardaki
payının rekabetçi endişe yaratacak seviyede olmadığı kanaati oluşmuştur.
(19) Ayrıca SARKUSYAN işlemin Türkiye bakır katot pazarını rekabet bakımından
etkilemeyeceğini, ERBAKIR gerek doğrudan üreticiler gerekse uluslararası ticaret
yapan firmalar aracılığıyla satışı yapılan birçok bakır katot markasının bulunduğunu,
fiyatların arz-talep dengesine ve başkaca kriterlere göre belirlendiğini, ayrıca satıcı ve
üreticilerin pazardaki paylarının farklı dönemlerde değişkenlik gösterebildiğini, anılan
devralma işleminin Türkiye pazarındaki rekabet ortamını nasıl etkileyeceğine dair
öngörülerinin bu aşamada bulunmadığını belirtmiştir.
(20) İşlem taraflarının küresel pazar payları da incelenmiştir. Bakır katot üretim miktarı
açısından 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ait toplam küresel pazar payı KAZAKHMYS
için sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..), KAZ için ise sırasıyla %(…..), %(…..) ve
%(…..)’dir. Söz konusu pazarda BHP, CODELCO ve Freeport McMoRan Inc.’nin
aşağıdaki sahip oldukları pazar payıyla teşebbüsler üzerinde rekabetçi baskı
oluşturabileceği değerlendirilmektedir.
Tablo 4: KAZ, KAZAKHMYS ve En Büyük Beş Rakibinin Küresel Pazar Payları (%)
Teşebbüs Küresel Pazar Payı
2017 2018 2019
Grupo Mexico (Southern Copper) (…..) (…..) (…..)
GLENCORE (…..) (…..) (…..)
BHP (…..) (…..) (…..)
CODELCO (…..) (…..) (…..)
Freeport- McMoRan Inc. (…..) (…..) (…..)
KAZAKHMYS (…..) (…..) (…..)
KAZ (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Ek bilgi yazısı (Belge-15)
(21) Bu kapsamda, işlem sonucunda yatay etkilenen pazar olan bakır katot pazarında
küresel seviyede rekabetçi baskı oluşturabilecek rakiplerin bulunması, Türkiye bakır
katot ihtiyacını karşılamaya yönelik yurt dışında birçok tedarikçinin varlığı, KAZ’ın ve
KAZAKHMYS’nin satış verileri üzerinden hesaplanan pazar paylarının rekabetçi
endişe doğuracak seviyede olmaması, ayrıca bunlar haricinde başka satıcılar
aracılığıyla pazarda dolanımda olan KAZ ve KAZAKHMYS ürünlerinin sınırlı olması,
pazar payı %(…..) seviyesinde kalsa da ETİ BAKIR’ın pazardaki varlığı, pazardaki
oyuncuların işlemin rekabet bakımından doğuracağı etkilere ilişkin değerlendirmeleri,
KAZAKHMYS’nin kontrolüne sahip olan Kildare’nin planlanan işlem sonrasında Norfolk
ile ortak kontrolüne sahip olacağı KAZ’ın miktar açısından pazar payının 2019 yılı için
%(…..) ile düşük bir seviyede olması birlikte değerlendirildiğinde bildirim konusu
işlemin rekabetçi bir endişe doğurmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
(22) Başvuru kapsamında değerlendirilmesi gereken bir diğer husus Kildare ve Norfolk’tan
oluşan konsorsiyum ile KAZ arasında imzalanan Gizlilik Mektubu’nun 12. maddesinde
yer alan “Çalışanların Ayartılmaması” başlıklı maddedir. Anılan madde uyarınca Bidco
ve ortakları, herhangi bir gizli bilgiyi teslim almış olan, işlem ve teklif edilen işlem
detaylarını bilen ve vakıf olan veya Bidco’nun talimatı altında hareket etmekte olan
kişilerin söz konusu Gizlilik Mektubunun tarihinden itibaren bir yıllık süre boyunca,
işlem müzakeresi sırasında herhangi bir zamanda KAZ veya onun grubunun herhangi
bir üyesi tarafından istihdam edilen veya bir görevlisi konumunda olan herhangi bir
kişiyi işe almak için ayartmayacak, ikna etmeyecek, işe almayacak veya işe alma
teklifinde bulunmayacak veya böyle bir kişinin işten ayrıldığı zaman ilgili hizmet
21-07/95-41
6/6
sözleşmesini ihlal etmesine neden olacak hiçbir teklifte bulunmayacaktır. Bidco,
ortaklarının da bu şekilde hareket etmelerini temin edecektir. Bu çerçevede, taahhüt
edilen yükümlülüğünün bildirim konusu işlemle sınırlı olduğu ve Birleşme ve
Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz’da belirtilen
“doğrudan ilgililik” ve “gereklilik” unsurlarını taşıdığı değerlendirilmiş, dolayısıyla yan
sınırlama olarak kabul edilmiştir.
(23) Bu değerlendirmeler ışığında, işlemin etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak bir etki yaratmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy