Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-3-34 (Devralma)
Karar Sayısı : 15-27/297-82
Karar Tarihi : 30.06.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Pelin ERDOĞAN, Yusuf ÜLKER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- CarrefourSA Carrefour Sabancı Tic. Merk. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Merter ÖZAY
Barbaros Mah. Ak Zambak Sok. Uphill Towers A1A Blok D:117
Batı Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin %85’ini
temsil eden hisselerin Carrefour Sabancı Tic. Merk. A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 18.05.2015 tarih ve 2538
sayı ile giren ve en son 03.06.2015 tarih ve 2713 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan
bildirim üzerine, düzenlenen 19.06.2015 tarih ve 2015-3-34/Öİ sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesi
gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
(4) Devralma işleminde hisseleri devredilen Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.
(KİLER), hızlı tüketim malları (HTM) perakende satışı alanında faaliyet gösteren bir
anonim şirket olup, 68’i %100 iştiraki Kiler Ankara Mağazacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin
(KİLER ANKARA) olmak üzere toplam 202 mağaza işletmektedir.
(5) Devralan CarrefourSA Carrefour Sabancı Tic. Merk. A.Ş. (CARREFOURSA) Türkiye’de
kurulu halka açık bir anonim şirket olup; Türkiye çapında 06.05.2015 tarihi itibarıyla 27
Hipermarket, 219 Süpermarket, 171 Mini ve 26 Gurme Format ile toplam 443 mağazada
HTM perakendeciliği alanında faaldir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgi
(6) HTM perakendeciliği; raf devir hızları yüksek, kısa süreli stoklanan ve sürekli tüketilen
gıda, içecek, kişisel bakım ürünleri, kozmetik ve temizlik ürünleri gibi ürünlerin son
kullanıcılara satışı hizmetidir. Büyük ölçekli HTM perakende mağazalarının bir kısmında
aynı zamanda mobilya, elektronik eşya gibi dayanıklı tüketim malları ve tekstil gibi çeşitli
ürünlerin de satışı yapılmakla birlikte, bu sektörün cirosunun büyük bölümü HTM
15-27/297-82
2 / 15
satışından elde edilmektedir. Dosya içeriği bilgilerden, 2012 yılı itibarıyla HTM
perakendeciliği pazarının toplam büyüklüğünün 141,43 milyar TL olduğu, HTM
perakendeciliği sektörünün devamlı büyüdüğü ve özellikle 2012 yılındaki hızlı büyümenin
dikkat çektiği anlaşılmıştır.
(7) Gerek Rekabet Kurulunun (Kurul) sektöre ilişkin geçmiş tarihli kararlarında1 gerekse
25.04.2012 tarihli HTM Perakendeciliği Sektör İncelemesi Nihai Raporu’nda (HTM Sektör
Raporu) HTM perakendeciliği pazarı, organize ve geleneksel kanal ayrımında ele alınmış
ve bu bağlamda organize kanalın sahip olduğu ölçek ve kapsam, sunulan ürün ve hizmet
portföyü ve fiyat gibi kriterler bakımından tüketici nezdinde geleneksel kanaldan ayrı bir
pazar teşkil ettiği şeklinde bir yaklaşım benimsenmiştir. Yukarıda yer verilen 2012 HTM
perakende pazarı büyüklüğü esas alındığında organize kanalın payı 54,16 milyar TL’ye
tekabül etmektedir.
(8) Dosya içeriğinden; toplam HTM perakendeciliği pazarında mağaza sayısının 2011
yılından 2012 yılına kadar %0,22 azalma göstermesine karşın organize kanalda bu
sayının %16,27 arttığı, satış değerinin ise toplam HTM perakendeciliği pazarında %0,15
artarken organize kanalda %14,02 arttığı anlaşılmaktadır. Bu veriler dikkate alındığında,
HTM perakendeciliği pazarı içinde organize kanalın giderek daha büyük pay aldığı
sonucuna ulaşılmıştır.
(9) Organize HTM perakendeciliği, başta mağaza alanı olmak üzere çeşitli özellikleriyle
birbirinden ayrılan alt ayrımlara tabi tutulmakta olup; hipermarket, büyük süpermarket,
süpermarket, küçük süpermarket ve orta büyüklükteki market şeklinde sıralamak
mümkündür. Dosya içeriğinden, en büyük alana sahip olan (2500 m2 ve üzeri)
hipermarketlerde 8 veya daha fazla kasa bulunabildiği; ayrıca tüketicilere araç park alanı,
ATM gibi ilave hizmetler sunulabildiği, hipermarketlerden orta büyüklükteki marketlere
gidildikçe kasa sayısının azaldığı ve ilave hizmet sunumu imkânının daraldığı
anlaşılmaktadır. HTM perakende sektöründe mağaza alanı birçok açıdan önem arz
etmektedir. Şöyle ki; mağaza alanı bakımından göreli büyüklük perakendeciye hem HTM
hem de HTM dışındaki tüketim ürünleri kategorilerinde daha fazla ürün çeşitliliği sunma
ve bu paralelde tüketicilere HTM dışındaki ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik “tek duraklı
alışveriş (one-stop shopping)” imkânı sağlamaktadır. Küçük süpermarketlerde ise ürün
portföyü büyük oranda HTM kategorilerinden oluşmakta, mağaza alanı küçüldükçe
portföyde temel gıda kategorilerinin ağırlığı artmaktadır. Ürün portföyünün sınırlı olması,
bu perakendecilerin tüketicilere “tek duraklı alışveriş”e tamamlayıcı nitelikte olan
“telafi/tamamlayıcı alışveriş (top-up shopping)” imkânı sağlamasına yol açmaktadır.
(10) Mağaza alanı küçüldükçe ürün portföyü gerek çeşitlilik olarak azalmakta gerekse
satışların HTM üzerindeki yoğunluğu artmaktadır. Bu çerçevede organize perakende
kanallarının mağaza büyüklüğünden başlayıp bunun sonucunda şekillenen ürün ve
hizmet sunumu ile birbirinden ayrıştığını söylemek mümkündür.
(11) Bu noktada, mağaza satış alanı kriteri ile bağlantılı olarak; HTM perakendeciliği
sektöründe organize perakende kanalı içerisinde ikinci bir ayrım da söz konusudur. Bu
ayrım büyük ölçüde küçük süpermarket mağaza alanı dâhilinde faaliyette bulunan ancak
fiyat odaklı yaklaşım ile şekillenen indirim mağazaları (ucuzluk marketleri) ve
süpermarketler (küçük süpermarketler, süpermarketler, büyük süpermarketler ve
hipermarketler) şeklinde ele alınmaktadır.
1 17.06.2005 tarih ve 05-4-/557-136 sayılı Carrefoursa/Gima Kurul kararı; 31.10.2005 tarih ve 05-76/1030-
287 sayılı Migros/Tansaş Kurul kararı; 06.05.2006 tarih ve 06-32/392-102 sayılı Kiler/Canerler Kurul kararı
ve 17.08.2011 tarih ve 11-45/1044-357 sayılı Ülker/Şok Kurul kararı.
15-27/297-82
3 / 15
(12) İndirim mağazaları ve süpermarketler fiyat başta olmak üzere mağaza alanı, stok tutma
birimi (SKU)/çeşit sayıları, mağaza yerleşimi, özel markalı (private label) ürün oranı gibi
unsurlar bakımından farklılaşmaktadır. İndirim mağazacılığının temelini oluşturan fiyat
odaklı yaklaşım; indirim mağazalarının organizasyon, ürün portföyü ve hizmet
bakımından maliyetlerinin en azlaştırılması gerekliliğini doğurmakta; bu gereklilik indirim
mağazalarında SKU sayısının belirli seviyenin altında olması, ürün portföylerinin yüksek
stok devir oranına sahip ve düşük maliyetle tedarik edilebilen ürünlerden oluşması
sonucunu doğurmaktadır. Ayrıca indirim marketlerinin ürün portföylerinde özel markalı
ürünlerin belli bir ağırlıkta olduğu görülmektedir. Personel ve mağaza işletme maliyetleri
ise küçük satış alanı ve basit yerleşime sahip, az sayıda personel ile asgari ilave hizmet
sunumu veren mağazalar ile minimize edilmektedir. Yüksek stok devir oranına sahip az
sayıda SKU ve küçük mağaza alanları, ürün portföyü ve dolayısıyla satışlarda temel
tüketim ürünlerinin ağırlık kazanmasına yol açmaktadır. Bu durum tüketici tercihleri
bakımından hızlı tüketime ve sık alışveriş ihtiyacına odaklı bir mağazacılık anlayışını
beslemekte; bu yönüyle indirim mağazaları müşterilerine daha geniş bir ürün portföyü ile
tek duraklı alışveriş imkânı sunan süpermarketlerden farklılaşmaktadır.
(13) Dosya içeriğinde yer alan verilerden, tüketicilerin tek duraklı alışveriş imkânı sağlayan
hipermarketlere ayda 2-3 defa, süpermarket ve indirim marketlerine ayda 7-8 defa
gittikleri anlaşılmıştır.
(14) Perakendecilik pazarı bağlamında yer verilmesi gereken bir diğer husus bölgesel/yerel
perakendecilerdir. Bölgesel/yerel perakendeciler belirli bir il veya bölgede faaliyet
gösteren zincir ve tekil marketleri içermektedir. Ağırlıklı olarak süpermarket formatında
faaliyet gösteren bölgesel/yerel perakendeciler, Türkiye’de özellikle ulusal gıda
perakende zincirleri ile rekabet etmektedir.
(15) Dosya içeriğinden, 2008-2011 yılları arasında HTM sektöründe Türkiye Perakendeciler
Federasyonuna (TPF) üye olan perakendeci sayısı ile şube ve çalışan sayılarının sürekli
arttığı anlaşılmaktadır. 2013 yılı itibarıyla TPF’ye üye olan perakendeci sayısının 348’e,
şube sayısının 3.375’e ve toplam metrekarenin 2.103.000 m2’ye yükseldiği2 dikkate
alınırsa TPF’nin devam eden bu gelişiminin bölgesel/yerel perakendecilerin pazardaki
önemini giderek arttırdığını söylemek mümkündür.
G.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(16) HTM perakendeciliği sektöründe ilgili pazar tanımının iki temel ekseni bulunmaktadır.
Bunlar tedarik zincirinde üst pazar olarak da nitelendirilebilecek alım (tedarik) pazarı ile
alt pazar olarak nitelendirilebilecek perakende pazarıdır3.
G.2.2.1. Perakende Pazarı
(17) HTM perakendeciliği bakımından, geçmiş tarihli Kurul kararlarında yapılan pazar
tanımları da dikkate alındığında, kesin ölçütler kullanılarak ilgili pazar tanımını net bir
şekilde ortaya koymak oldukça güçtür4. İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un
(Kılavuz) 20. maddesine göre; işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif
pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı
yapılmayabilmektedir. Bu doğrultuda dosya kapsamında kesin bir ilgili pazar tanımı
2
3 31.10.2005 tarih ve 05-76/1030-287 sayılı Migros/Tansaş Kurul kararı
4 Migros-Tansaş Kararı
15-27/297-82
4 / 15
yapılmasına gerek duyulmamıştır. Ancak, hâkim durum analizi iki alternatif çerçevesinde
“300 m2 ve üzeri” ile “300-999 m2 arası” ve “1.000 m2 ve üzeri” ayrımına göre yapılmıştır.
G.2.2.2. Tedarik Pazarı
(18) Üreticiler ile perakendeciler arasındaki pazarı nitelendirmek için kullanılan tedarik pazarı,
bildirime konu devralmadan etkilenecek pazarlardan biridir. HTM perakendeciliğinde alıcı
gücü kaynaklı sorunlar bakımından öne çıkan pazar da tedarik pazarıdır.
(19) Tedarik pazarında üretici açısından kritik faktör, üreticinin üretimini değiştirme ve üretimini
farklı kanallarda satabilme esnekliğidir. Genelde üreticiler belli bir ürün veya ürün
grubunda uzmanlaşarak üretim yapmakta, başka bir ürün grubunu üretebilmek için ilave
yatırıma ve know how’a ihtiyaç duymaktadır. HTM perakendeciliği sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüsler binlerce çeşit ürüne raflarında yer verirken tedarikçilerin ürün
portföyü ve perakendeciye tedarik ettiği ürün çeşidi sınırlıdır. Bu bakımdan HTM
perakendeciliği sektörü için tek bir tedarik pazarından bahsedilememektedir. Bu
bakımdan tedarik pazarını etkileyecek olan alıcı gücüyle ilgili yapılacak incelemede,
üretim anlamında birbirine ikame olan ürünlerin bir araya geldiği ürün grupları ayrı ayrı
ilgili pazarlar şeklinde tanımlanabilmektedir.
(20) Ürün kategorileri bazında tedarik pazarının tanımlandığı Migros/Tansaş kararı ile
başlayan süreçte alınan Kurul kararlarında, alım pazarına ilişkin olarak çeşitli ürün
grupları bazında değerlendirme yapılmasının yerinde olacağı belirtilmiş ve son olarak
17.08.2011 tarih ve 11-45/1044-357 sayılı Ülker/Şok kararında organize HTM
perakendecilerinde satılan gıda ağırlıklı hızlı tüketim ürünleri “içecekler”, “süt ve süt
ürünleri”, “et ve et ürünleri”, “taze meyve, sebze”, “atıştırmalık ve şekerlemeler”, “yağlar”,
“dondurulmuş ürünler”, “bakliyat ve unlu mamuller”, “temel gıda”, “sigara”, “kişisel bakım
ürünleri” ve “ev temizlik ürünleri” olmak üzere 12 ana kategori altında değerlendirilmiştir.
(21) Bildirime konu işlem bakımından da tedarik pazarında yukarıdaki karara paralel olarak “et
ve et ürünleri”, “beyaz et ve yumurta ürünleri”, “süt ve süt ürünleri”, “bakliyat ve unlu
mamuller”, “alkollü içecekler”, “alkolsüz içecekler” (kahve ve çay dâhil), “atıştırmalık ve
şekerlemeler” (çikolata ve kek gibi), “dondurulmuş ürünler”, “bebek mamaları”, “tütün
ürünleri”, “ev temizlik ürünleri”, “vücut bakım ürünleri” ve “taze meyve ve sebze ürünleri”
kategorilerinin kullanılmasının uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
G.2.3.1. Perakende Pazarı Açısından Coğrafi Pazar
(22) HTM perakendeciliği bakımından mağazaların müşteri çekim alanları, bir başka deyişle
tüketicilerin ne kadarlık bir mesafede yer alan HTM perakendecilerinden alışveriş
yaptıkları önem taşımaktadır. Bu doğrultuda il ve ilçe gibi yerel coğrafi pazar tanımları
yapılması gerekliliği doğmaktadır. Ancak, Türkiye bakımından HTM perakendeciliğinde
günümüze kadarki süreçte yoğun rekabet ortamı paralelinde, yoğunlaşmaların görece
düşük seyretmesine bağlı olarak coğrafi pazarın geniş tanımlanmış olmasının işlemin
rekabet hukuku çerçevesindeki değerlendirmesinde ulaşılacak sonucu değiştirmeyeceği,
bu nedenle coğrafi pazarların pek çok dosya bakımından kritik bir parametre olmadığı da
belirtilmelidir.
(23) Bu bağlamda, dosya konusu devralma işleminin perakende pazarında yaratacağı etkiler
devralma işlemine taraf teşebbüslerin faaliyetlerinin kesiştiği Adana, Ankara, Bolu,
Çorum, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Hatay, İstanbul, Karabük, Kırklareli, Kocaeli, Kütahya,
Mardin, Mersin, Sakarya, Şanlıurfa, Tekirdağ ve Tokat mağazalarının yer aldığı iller ve
söz konusu illerin bazı ilçeleri bakımından değerlendirilmiş olmakla birlikte, alternatif
15-27/297-82
5 / 15
pazar tanımları çerçevesinde işleme ilişkin değerlendirmenin değişmemesi nedeniyle
kesin bir coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.
G.2.3.2. Tedarik Pazarı Açısından Coğrafi Pazar
(24) Tedarik (alım) pazarında coğrafi pazar, “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.2.4. Etkilenen Pazarlar
(25) Hâkim durum analizini değiştirmeyeceğinden hareketle, etkilenen pazarlar kesin olarak
tanımlanmamıştır.
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. İşlemin Niteliği
(26) 14.05.2015 tarihli Pay Alım Sözleşmesi uyarınca KİLER’in toplam sermayesinin %85’ini
temsil eden hisseler, CARREFOURSA tarafından devralınacaktır.
(27) İşlemin gerçekleşmesiyle birlikte CARREFOURSA, Türkiye’nin çeşitli illerinde kurulu 202
KİLER mağazasının kontrolüne sahip olacağından, söz konusu işlem 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
(2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında bir devralma işlemidir.
(28) Dosya içeriğinden, işlem taraflarının 2014 yılı cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7.
maddesinde yer alan ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından bildirime konu işlem izne tabidir
G.3.2. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 saylı Kanun) 7.
Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
(29) İlgili coğrafi pazar olarak belirlenen il/ilçe merkezlerinde hâkim durum analizi yapılırken,
mağazalar “300m2 ve üzeri”, “300-999 m2 arası” ve “1.000 m2 ve üzeri” ölçütüne göre
ayrıma tabi tutulmuştur. Bu tespitten hareketle, işlem taraflarının faaliyetlerinin kesiştiği
bölgelerde m2 bazında hesaplanan pazar paylarına dosya içeriğinde yer verilmiştir.
Aşağıda rekabetçi endişe doğurma ihtimali olan bölgelere odaklanılarak, inceleme
konusu devralma işlemi sonrasında tarafların pazar paylarının önemli seviyelere
ulaşacağı pazarlara ilişkin değerlendirme yapılmıştır. Dosya kapsamında Sakarya’da
işlem taraflarının faaliyetleri kesişmediğinden, Adana (Çukurova ilçesi hariç), Ankara ve
Hatay’da bulunan il ve ilçelerde ise tarafların işlem sonrası bir değerlendirme yapılmasını
gerektirecek kadar yüksek pazar gücüne ulaşmayacağı anlaşıldığından, bu il ve ilçeler
özelinde bir inceleme yapmaya gerek duyulmamıştır.
(30) İstanbul/Avcılar’da bulunan 168 perakende satış noktasından 80’i “300 m2 ve üzeri” satış
alanına sahip iken, 75 mağaza “300-999 m2” aralığındadır. Bu bölgede işlem taraflarından
CARREFOURSA’nın toplam dört mağazasından biri (…..) m2, diğer üç mağazanın her
biri yaklaşık (…..) m2 satış alanına sahiptir. KİLER’in ise her biri yaklaşık (…..) m2’ye sahip
dört mağazası bulunmaktadır. İstanbul Avcılar’da işlem tarafları haricinde 21 rakip faaliyet
göstermektedir. CARREFOURSA işlem ertesinde ilgili pazarın 300 m2 ve üzeri
tanımlanması halinde yaklaşık %(…..), “300-999 m2” satış alanı aralığında
tanımlandığında ise yaklaşık %(…..) pazar payına ulaşacak ve birinci konuma
yükselecektir. CARREFOURSA’nın çok sayıda küçük çaplı bölgesel rakipleri bulunduğu
gibi, Happy Center ve Migros gibi kayda değer rakiplerinin de üst sıralarda yer almaları
nedeniyle, söz konusu pazarlarda rekabetçi parametreleri rakiplerinden bağımsız bir
şekilde değiştiremeyeceği kanaati oluşmuştur.
(31) İstanbul/Bağcılar’da bulunan 209 perakende satış mağazasından 102’si “300 m2 ve üzeri”
satış alanına sahiptir. Bu bölgede CARREFOURSA’nın bir adet 7.267 m2, bir adet 258
m2; KİLER’in ise her biri yaklaşık 460 m2 satış alanına sahip üç mağazası bulunmaktadır.
Dolayısıyla devralmaya taraf teşebbüslerin işlem sonrası 300 m2 ve üstü satış alanına
15-27/297-82
6 / 15
sahip mağazalar pazarında pazar payının %(…..)’e ulaşacak olmasının; küçük ölçekli
bölgesel rakiplerinin %(…..) paya sahip olduğu verisi karşısında, Bağcılar bölgesinde bir
hâkim durum yaratmayacağı kanaati oluşmuştur.
(32) İstanbul/Bakırköy ilçesinde bulunan 106 perakende satış mağazasından 47’si “300 m2 ve
üzeri” satış alanına sahiptir. Bakırköy’de CARREFOURSA’nın ikisi (…..) m2’nin altında,
diğer üç mağazası (…..) m2, (…..) m2 ve (…..) m2 ; KİLER’in ise bir adet (…..) m2 satış
alanına sahip mağazası bulunmaktadır. “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar
pazarında %(…..) pazar payına ulaşacak işlem taraflarının karşısında Migros’un
%(…..)’lik pazar payının dengeleyici bir güç olacağı kanaati oluşmuştur. Ayrıca bölgede
Özen Market ve Makromarket’e ait 1.000 m2’nin üzerinde satış alanına sahip birer
mağazanın bulunması bu savı desteklemektedir.
(33) İstanbul/Bayrampaşa’da bulunan 67 mağaza “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir.
Bayrampaşa’da CARREFOURSA’nın bir adet (…..) m2, KİLER’in ise bir adet (…..) m2
satış alanına sahip mağazası bulunmaktadır. Bölgede “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına
sahip beş mağaza mevcuttur. CARREFOURSA ve KİLER’in birer mağazasının dışında
Real’in ((…..) m2), Biçen’in ((…..) m2) ve Doğan’ın ((…..) m2) birer mağazası faaliyet
göstermektedir. Real %(…..) pazar payıyla, yaklaşık %(…..)’lük bir pazar payına ulaşacak
olan birleşik teşebbüs üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilecektir. Bölgesel
perakendeciler dışında henüz başka bir ulusal oyuncu pazara girmemiştir. Pazar payı
hesaplamasının satış alanı üzerinden yapılması nedeniyle yeni bir mağaza açıldığında
pazar payları kayda değer biçimde değişebilecektir. Örneğin bu bölge özelinde 1.000 m2
ve üzeri satış alanı pazarında 1.000 m2’lik veya 3.000 m2’lik bir mağaza ile yeni bir
oyuncunun girmesi durumunda pazar payları da değişebilecektir. Bu varsayım altında,
1.000 m2’lik bir mağaza ile yeni bir oyuncunun pazara girmesi ile CARREFOURSA ve
KİLER’in toplam payının, %(…..)’ten %(…..)’e düşeceği dosya içeriği verilerden
görülmektedir. Yeni mağazanın 3.000 m2 satış alanına sahip olması durumunda ise
%(…..)’ten %(…..)’e ani bir gerileme meydana gelecektir. Dolayısıyla salt satış alanına
göre hesaplanan tahmini pazar paylarının diğer parametrelerle birlikte değerlendirilmesi
gerekmektedir. 2015 yılında Migros’un 150-200 yeni mağaza açmayı hedeflediği haberi5
karşısında henüz 1.000 m2 ve üzeri mağazası olmayan Migros’un potansiyel rakip
olduğunu, dolayısıyla rekabetçi endişe doğmayacağını söylemek mümkündür. Ayrıca
indirim mağazacılığı segmentinde faaliyet gösteren ve önder konumda olan BİM, 2015
yılında File markası altında süpermarket konseptiyle ilk etapta on şube açmayı
hedeflemektedir.6 İndirim mağazacılığı segmentinde hızlı bir biçimde büyüyen BİM de
önemli bir potansiyel rakip olabilecektir.
(34) Öte yandan pazarın “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar pazarında %(…..)
pazar payına ulaşacak olan işlem taraflarının, bölgede %(…..) pazar payına sahip irili
ufaklı 18 rakibinin olacak olması, ayrıca bu rakiplerin içinde Migros’un bulunması; söz
konusu işlemin ilgili pazarda rekabetçi parametreleri rakiplerinden bağımsız bir şekilde
değiştirmeye yetecek kadar bir yoğunlaşmaya neden olmayacağına işaret etmektedir.
(35) İstanbul/Beykoz bölgesinde bulunan 116 perakende satış mağazasından 75’i “300 m2 ve
üzeri”, altısı da “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. Bu mağazaların ikisi işlem tarafı
teşebbüslere aittir. Beykoz’da Migros’un “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahip üç,
Papoğlu Gıda’nın ise bir mağazasının olması, bahse konu rakiplerin bölgede “1.000 m2
5
6
15-27/297-82
7 / 15
ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar pazarında %(…..) pazar payına ulaşacak olan
birleşik teşebbüs üzerinde bir rekabetçi baskı yaratabileceği kanaati oluşmuştur.
(36) İstanbul/Beylikdüzü’nde bulunan 84 perakende satış mağazasından 72’si “300 m2 ve
üzeri” satış alanına sahiptir. Bu bölgede CARREFOURSA’nın satış alanları
(…..),(…..),(…..) ve (…..) m2 olan dört mağazası; KİLER’in ise satış alanları
(…..),(…..),(…..),(…..),(…..) m2 olan beş mağazası bulunmaktadır. Bu bölgede
devralmaya taraf teşebbüsler haricinde “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahip 20, “300-
999 m2 arası” 32 mağaza olması nedeniyle; tüm pazar tanımlarında birleşik teşebbüsün
ulaşacağı pazar payı herhangi bir rekabetçi endişeye meydan vermeyecektir.
(37) İstanbul/Büyükçekmece’de bulunan 112 perakende satış noktasından 74’ü “300 m2 ve
üzeri” satış alanına sahiptir. Büyükçekmece’de CARREFOURSA’nın
(…..),(…..),(…..),(…..) ve (…..) m2 satış alanına sahip beş; KİLER’in ise
Büyükçekmece’de biri (…..) m2, diğeri (…..) m2 olmak üzere iki mağazası bulunmaktadır.
İşlem taraflarının “300 m2 ve üzeri” pazarda toplam %(…..), “300-999 m2” pazarda ise
toplam %(…..) pazar payına ulaşacağı görülmektedir. Fakat her iki pazar tanımında da
CARREFOURSA’nın ilgili pazarlarda 15 rakibinin olması, herhangi bir hâkim durumdan
söz edilebilmesinin önünde engel oluşturmaktadır.
(38) İstanbul/Esenyurt’ta bulunan 166 perakende satış noktasından 107’si “300 m2 veya
üzeri”; 18’i ise “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. CARREFOURSA’nın Esenyurt’ta
ikisi (…..) m2’nin altında, diğerleri (…..),(…..) ve (…..) ve (…..) m2 olmak üzere altı;
KİLER’in ise bu bölgede (…..) m2’lik satış alanına sahip bir mağazası bulunmaktadır.
Pazarın “1.000 m2 ve üzeri” tanımlanması durumunda CARREFOURSA’nın ilgili pazarda
16 rakibinin olduğu görülmektedir. Buna ek olarak Esenyurt’ta yerel oyuncuların yanı sıra
Migros gibi ulusal perakendecilerin varlığı, işlem sonrası ilgili pazarın rekabetçi yapısının
devam edeceğine işaret etmektedir.
(39) İstanbul/Eyüp’te bulunan 112 perakende satış mağazasından, 61’i “300 m2 ve üzeri”; 10’u
ise “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. CARREFOURSA’nın Eyüp’te
(…..),(…..),(…..) ve (…..) m2 satış alanına sahip dört; KİLER’in biri (…..) m2, diğeri (…..)
m2 olmak üzere iki mağazası bulunmaktadır. CARREFOURSA’nın Eyüp ilçesinde “300
m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağazaların oluşturduğu pazarda 12, “300-999 m2” satış
alanı sahip mağazaların oluşturduğu pazarda 14, “1.000 m2 ve üzeri” pazarda ise sekiz
rakibinin olması ve rakiplerinin kayda değer pazar paylarına sahip olması; söz konusu
pazarın rekabetçi yapısının bahse konu işlem sonrasında da devam edeceğini
göstermektedir.
(40) İstanbul/Fatih’de bulunan 171 perakende satış mağazasının 77’si “300 m2 ve üzeri”; 73’ü
“300-999 m2”; dördü ise “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. CARREFOURSA’nın
Fatih’te üçü (…..) m2 altında, ikisi (…..) m2 ve (…..) m2 satış alanına sahip beş; KİLER’in
ise (…..) m2 ve (…..) m2 olmak üzere iki mağazası bulunmaktadır. Buna göre
CARREFOURSA’nın işlem sonrası her iki pazar tanımlamasında da ulaşacağı pazar
paylarının ihmal edilebilir boyutta olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(41) İstanbul/Gaziosmanpaşa’da bulunan 166 perakende satış mağazasından 86’sı “300 m2
ve üzeri”; 78’i “300-999 m2” arası; sekiz mağaza da “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına
sahiptir. CARREFOURSA’nın (…..) m2’lik satış alanına sahip bir; KİLER’in ise biri (…..)
m2, diğeri (…..) m2 satış alanına sahip iki mağazası bulunmaktadır. Buna göre bölgede
pazarın “300 m2 ve üzeri” veya “300-999 m2 arası” tanımlanması durumunda, ilgili
pazarda bahse konu devralma işlemi herhangi bir rekabetçi endişe yaratmayacaktır.
(42) İstanbul/Güngören’de bulunan 118 perakende satış mağazasının 51’i “300 m2 ve üzeri”,
46’sı “300-999 m2” aralığında, beşi “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir.
15-27/297-82
8 / 15
CARREFOURSA’nın Güngören’de (…..) m2 ve (…..) m2 satış alanına sahip iki mağazası;
KİLER’in ise (…..),(…..) ve (…..)m2’lik üç mağazası bulunmaktadır. Bu çerçevede
CARREFOURSA, “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar pazarında yaklaşık
%(…..), “300-999 m2” arası satış alanına sahip mağazalar pazarında ise yaklaşık %(…..)
pazar payına ulaşacaktır. Söz konusu pazar paylarının oldukça fazla sayıda mağaza ve
rakibin bulunduğu Güngören ilçesinde herhangi bir rekabetçi endişe yaratmayacağı
kanaatine varılmıştır.
(43) İstanbul/Kadıköy’de bulunan 277 mağazadan 108’i “300 m2 ve üzeri”, 100’ü “300-999 m2”
arası, sekizi ise “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. CARREFOURSA’nın “1.000 m2
ve üzeri” satış alanına sahip iki mağazasının satış alanları (…..) ve (…..) m2’ olup, 13’ü
de (…..) m2 altında olmak üzere toplam 19 mağazası, KİLER’in ise bu bölgede (…..) m2
satış alanına sahip bir mağazası bulunmaktadır. Bölgede “300 m2 ve üzeri” satış alanına
sahip mağazalar pazarında CARREFOURSA’nın yukarıda belirtilen satış noktalarına
karşılık Migros’un dört mağazasının bulunması; işlem sonrası yaklaşık % (…..) pazar
payına ulaşacak olan CARREFOURSA’ya karşı dengeleyici güç olarak görülmüştür.
(44) İstanbul/Kağıthane’de bulunan 144 mağazadan 88’i “300 m2 ve üzeri”; 79’u “300-999 m2”
aralığında; dokuzu da “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. Bu dokuz mağazanın
ikisi işlem taraflarına aittir. Buna göre “300 m2 ve üzeri” ve “300-999 m2 arası” pazar
tanımlamalarında bölgede işlem taraflarının 20’ye yakın rakibi olduğu görülmektedir.
“1.000 m2 ve üzeri“ satış alanına sahip mağazalar pazarında ise devralma sonrası
CARREFOURSA’nın 8 rakibinin olması ve bu irili ufaklı rakiplerin toplam pazar paylarının
kayda değer olması nedeniyle, söz konusu pazarda herhangi bir teşebbüsün hâkim
durumda olması mümkün değildir.
(45) İstanbul/Küçükçekmece’de bulunan 272 mağazadan 138’i “300 m2 veya üzeri”, 125’i
“300-999 m2”, 13’ü “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. Bu 13 mağazadan ikisi,
devralma taraflarına aittir. Migros ve Makromarket gibi ulusal çaplı rakiplerin yanı sıra
yerel rakiplerin de parçalı pazar paylarına sahip olması karşısında, Küçükçekmece’de
herhangi bir teşebbüsün rekabetçi parametreleri rakiplerinden bağımsız bir şekilde
değiştirebilmesi mümkün değildir.
(46) İstanbul/Pendik’te bulunan 240 perakende satış noktasından 144’ü “300 m2 ve üzeri”,
136’sı “300-999 m2”aralığında, sekizi ise “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir.
Bölgede CARREFOURSA’nın ikisi (…..) m2 altında; diğerleri (…..),(…..) ve (…..) m2
olmak üzere beş mağazası; KİLER’in ise (…..) m2 satış alanına sahip iki mağazası
bulunmaktadır. Bu veriler dikkate alındığında, gerek “300 m2 ve üzeri” gerekse “300-999
m2 arası” satış alanına sahip mağazalar pazarında CARREFOURSA’nın devralma işlemi
sonrası ulaşacağı pazar payının ihmal edilebilir boyutta olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(47) İstanbul/Zeytinburnu’nda bulunan 73 satış noktasından 33’ü “300 m2 ve üzeri”, 30’u “300-
999 m2” aralığında, üçü de “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. CARREFOURSA’nın
(…..) m2 satış alanına sahip bir, KİLER’in (…..) m2 alana sahip bir mağazası vardır. Bu
mağazalar karşısında bölgede (…..) m2 satış alanına sahip Selam Market’in işlem sonrası
“300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar pazarında CARREFOURSA üzerinde bir
rekabetçi baskı yaratacağı kanaati oluşmuştur.
(48) Tokat ilinde bulunan 97 perakende satış noktasından 47’si Merkez’de olup, bunların 40’ı
“300 m2 ve üzeri“ satış alanına sahiptir. Buna göre “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip
mağazalar pazarında devralma sonrasında CARREFOURSA’nın toplam pazar payı
yaklaşık %(…..) olacaktır. Tokat/Merkez’de hâlihazırda faaliyet gösteren birçok yerel ve
ulusal perakendecinin varlığı ve kayda değer pazar paylarının olduğu dikkate alındığında,
bahse konu devralma işleminin ilgili pazarda dengeleri değiştirmeyeceği kanaatine
varılmıştır.
15-27/297-82
9 / 15
(49) Adana/Çukurova’da bulunan 101 perakende satış noktasından 83’ü “300 m2 ve üzeri”
satış alanına sahip iken, 69’u “300-999 m2”, 14’ü “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir.
İlçede CARREFOURSA’nın satış alanları (…..),(…..),(…..),(…..) ve (…..)m2 olan beş
mağazası bulunmaktadır. KİLER’in dokuz mağazasından sekizi “300-999 m2” aralığında
değişen satış alanlarına sahip iken, bir mağazası (…..) m2 satış alanına sahiptir. “300 m2
ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar pazarında yaklaşık %(…..) pazar payına ulaşacak
olan CARREFOURSA’nın Çukurova ilçesinde rakibi konumunda 11 farklı marka mevcut
olup, dağınık bir pazar payı sahipliği söz konusudur. Migros gibi büyüme stratejisi olan
ulusal çaplı rakipler ve yerel rakiplerin varlığı dikkate alındığında; potansiyel rekabetin
olduğu bu pazarda rekabetçi endişelerin olmayacağı ve CARREFOURSA’nın
rakiplerinden bağımsız olarak hareket etmeyeceğini varsaymak mümkündür. Öte yandan,
ilçede “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağazalar pazarında işlem tarafı
teşebbüslerden başka 12 mağaza daha faaldir. Bunlardan Migros %(…..), yerel
perakendeciler Ekorama Market ve Groseri Market %(…..)’er pazar payına sahiptir.
Migros’un büyüme stratejisi ve tüketici satın alma gücünün, dolayısıyla talebinin artması
ile birlikte mevcut ve muhtemel rakiplerin potansiyel rekabetinin CARREFOURSA
üzerinde rekabetçi bir baskı oluşturacağı kanaatine varılmıştır.
(50) Bolu/Merkez’de bulunan 57 perakende satış noktasından 50’si “300 m2 ve üzeri”, 43’ü
“300-999 m2” satış alanı aralığında ve yedisi de “1.000 m2 ve üzeri” satış alanında hizmet
vermektedir. CARREFOURSA’nın (…..) m2 satış alanına sahip bir, KİLER’in ise “300-999
m2” satış alanı aralığında hizmet veren (…..) mağazası bulunmaktadır. Bu çerçevede
devralma sonrası CARREFOURSA’nın ulaşacağı pazar payının ilgili pazarda rekabetçi
endişe doğuracak radikal bir değişikliğe yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
(51) Çorum/Merkez’de bulunan 109 mağazadan 69’u “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir.
Çorum/Merkez’de CARREFOURSA’nın (…..) m2 satış alanına sahip bir mağazası,
KİLER’in ise “300-999 m2” aralığında (…..) mağazası bulunmaktadır. İşlem ertesinde
CARREFOURSA’nın pazar payı %(…..)’e ulaşarak, pazarda dördüncü konuma geleceği,
Migros’un da dâhil olduğu ilk üç oyuncunun %(…..)’er paya sahip olacağı dosya
içeriğinden anlaşılmaktadır. Bu durumda CARREFOURSA’nın dördüncü büyük oyuncu
olarak piyasadaki rekabeti canlandıracağı varsayılarak, herhangi bir rekabetçi endişe
taşınmamaktadır.
(52) Diyarbakır’da faaliyet gösteren 118 perakende satış noktasının 44’ü Kayapınar ilçesinde
olup, 37’si “300 m2” ve üzeri, 33’ü “300-999 m2” aralığında, dördü “1.000 m2 ve üzeri”
satış alanına sahiptir. İlçede CARREFOURSA’nın (…..),(…..),(…..) m2 satış alanlarına
sahip üç mağazası, KİLER’in (…..) ve (…..) m2 satış alanlarına sahip iki mağazası vardır.
İlçede faaliyet gösteren Migros’un ve yerel oyuncuların devralma sonrası diğer bölgelere
nazaran yüksek pazar paylarına ulaşacak olan CARREFOURSA karşısında dengeleyici
bir güç olacağı değerlendirilmiştir. Özellikle 1.000 m2 ve üzeri pazar ayrımına göre
pazarın potansiyel rakipler için artan satın alma gücü ve tüketici talebiyle birlikte cazip
hale geleceğini söylemek mümkündür. Bu çerçevede bildirime konu işlem sonucunda
hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
(53) Diyarbakır/Yenişehir ilçesinde bulunan 31 perakende satış noktasından 27’si “300 m2 ve
üzeri” satış alanına sahip olup, bu mağazalardan da 24’ü “300-999 m2” satış alanı
aralığındadır. İlçede CARREFOURSA’nın (…..) ve (…..) m2, KİLER’in ise (…..) ve (…..)
m2 satış alanına sahip olmak üzere ikişer mağazası bulunmaktadır. İncelemeye tabi
devralma işlemi sonrası CARREFOURSA’nın nispeten yüksek pazar payına ulaşmasının
(%(…..) ve %(…..)) yerel rakipler ve Migros’un dengeleyici gücü ve potansiyel rekabet ile
birlikte pazarda rekabetçi endişeye yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
15-27/297-82
10 / 15
(54) Düzce/Merkez’de bulunan 52 mağazadan 40’ı “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip iken,
36’sı “300-999 m2” satış alanı aralığında hizmet vermektedir. Bölgede
CARREFOURSA’nın (…..) ve (…..)m2, KİLER’in ise (…..) ve (…..)m2 satış alanına sahip
ikişer mağazası vardır. Düzce Merkez’de yüksek pazar payına sahip yerel oyuncuların
varlığı karşısında, CARREFOURSA’nın işlem sonrası “300 m2 ve üzeri” ve “300-999 m2
arası” satış alanına sahip mağazalar pazarında sırasıyla %(…..) ve %(…..) pazar payına
ulaşacak olmasının ilçedeki hâlihazırda rekabetçi yapıyı değiştirmeyeceği kanaatine
varılmıştır.
(55) Edirne’de bulunan 100 perakende satış mağazasından 56’sı Merkez’de olup, 46 mağaza
“300 m2 ve daha üzeri”, beş mağaza “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. Bu
mağazalardan ikisi işlem tarafı teşebbüslere aittir. Fakat 1.000 m2 ve üzeri satış alanına
sahip mağazalar pazarında ilgili pazarda Tesco ve Migros gibi iki ulusal ve bir yerel
oyuncunun hâlihazırda faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, CARREFOURSA’nın
devralma işlemi sonrası oluşacak olan %(…..)’lük pazar payının herhangi bir rekabetçi
endişe yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
(56) Karabük/Merkez’de faaliyet gösteren 28 perakende satış noktasından 22’si on farklı
marka ile “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. Bu çerçevede “300 m2 ve üzeri” satış
alanına sahip mağazaların oluşturduğu pazardaki oyuncuların pazar paylarındaki
dağılım, bahse konu işlem sonrası %(…..) pazar payına ulaşacak olan
CARREFOURSA’nın ilgili pazarda pazarın dinamiklerini değiştirecek bir güce
ulaşamayacağına işaret etmektedir. Öte yandan, “1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahip
mağazaların oluşturduğu pazarda üç oyuncu mevcuttur. Bu mağazalardan ikisi işlem
taraflarına; diğeri ise yerel bir oyuncuya aittir: CARREFOURSA ((…..)m2), Kiler ((…..) m2)
ve Erhaller ((…..)m2). İşlem sonrası CARREFOURSA’nın payı %(…..) gibi kayda değer
bir büyüklüğe ulaşacak, tek rakibi olarak %(…..) pay ile Erhaller unvanlı yerel bir oyuncu
kalacaktır. Pazar payının satış alanı üzerinden hesaplanmasından hareketle, yeni bir
mağaza açıldığında payların kayda değer biçimde değişebileceği örnek üzerinden
gösterildiğinde; bu bölge özelinde 1.000 m2 ve üzeri satış alanı pazarında 1.000 m2’lik
veya 2.000 m2’lik bir mağaza ile yeni bir oyuncunun girmesi durumunda pazar payları
değişebilecektir.
- Bu durumda, 1.000 m2’lik bir mağaza ile yeni bir oyuncunun pazara girmesi ile
CARREFOURSA ve KİLER’in toplam payı, %(…..)’dan %(…..)’ye düşecektir. Yeni
mağazanın 2.000 m2 satış alanına sahip olması halinde ise %(…..)’dan %(…..)’e ani bir
gerileme meydana gelecektir. Dolayısıyla salt satış alanına göre hesaplanan tahmini
pazar paylarının diğer parametrelerle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla,
tüketim davranışlarının organize perakende lehine değişim göstermesi ve artan satın
alma gücü ve taleple birlikte gerek ulusal gerekse yerel oyuncuların potansiyel rekabetinin
söz konusu olacağı, özellikle büyümeyi hedefleyen Migros’un bu pazarda henüz
mağazasının olmamasına bağlı olarak pazara girişinin muhtemel olduğu, dolayısıyla
işlemin pazarda rekabeti olumsuz etkileyecek bir duruma yol açmayacağı kanaatine
varılmıştır.
(57) Kırklareli’nde bulunan 115 mağazanın 49’u Lüleburgaz’da olup, Lüleburgaz’daki
mağazaların 40’ı “300 m2 ve üzeri”, 38’i “300-999 m2 arası” satış alanına sahiptir. Bu
pazarda 11 farklı oyuncunun faaliyet gösteriyor olması, ulusal oyuncu Tesco’nun
pazardaki varlığı ve küçük çaplı yerel oyuncuların toplamda önemli bir pazar payını elinde
bulunduruyor olması; Lüleburgaz ilçesinde “300 m2 ve üzeri” ve “300-999 m2 arası” satış
alanına sahip mağazalar açısından sırasıyla yaklaşık %(…..) ve %(…..) pazar payına
ulaşacak olan CARREFOURSA’nın rakiplerinden bağımsız bir şekilde rekabetçi
parametreleri değiştirmesini olanaksız kılmaktadır.
15-27/297-82
11 / 15
(58) Kocaeli/Körfez’deki 33 perakende satış noktasından 27’si “300 m2 ve üzeri” satış alanına
sahiptir. İşlem taraflarının bölgede birer mağazası bulunmaktadır. Bölgede hâlihazırda
faaliyette bulunan dokuz rakibin varlığı ve bunlardan özellikle yerel oyuncu Mopaş’ın her
iki pazarda da %(…..) gibi önemli bir paya sahip olması karşısında, işlem sonrası %(…..)
pazar payına ulaşacak olan CARREFOURSA’nın hâkim duruma gelmesinin mümkün
olmadığı kanaatine varılmıştır.
(59) Mardin/Kızıltepe’de “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip mağaza sayısı 28’dir. İşlem
ertesinde CARREFOURSA’nın pazar payının %(…..)’e ulaşacak olmasına karşın;
Kızıltepe’de hâlihazırda 11 rakibin faaliyet gösteriyor olması, CARREFOURSA’ya en
yakın rakip Migros’un %(…..)’lük bir pazar payına sahip olması ve potansiyel rekabetin
varlığı nedenleriyle inceleme konu işleme izin verilmesinin ilgili pazarda bir hâkim durum
yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
(60) Tekirdağ/Çorlu’da hâlihazırda faaliyet gösteren 101 perakende satış noktasından 79’u
“300 m2 ve üzeri”, 75’i ise “300-999 m2” satış alanı aralığında faaliyet göstermektedir.
CARREFOURSA’nın iki mağazası (…..)m2 altında, diğer iki mağazasının satış alanları
ise (…..) ve (…..) m2’dir. KİLER’in “300-999 m2 arası” satış alanı aralığında her biri
yaklaşık (…..) m2 satış alanına sahip (…..) mağazası bulunmaktadır. Bu çerçevede ilgili
pazarlarda ulusal perakende zincirlerinin yanı sıra yerel oyuncular ile birlikte 14 rakibin
faaliyet gösterdiği Çorlu’da CARREFOURSA’nın “300 m2 ve üzeri” ve “300-999 m2 arası”
satış alanına sahip mağazalar açısından %(…..) ve %(…..) pazar payına ulaşmasının
rekabetçi parametreleri rakiplerinden bağımsız bir şekilde değiştirmeyeceği kanaatine
ulaşılmıştır.
(61) Tekirdağ/Merkez’de 52 mağaza “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip olup,
CARREFOURSA’nın (…..) m2 satış alanına sahip bir, KİLER’in ise her biri yaklaşık
(…..)m2 olan iki mağazası mevcuttur. CARREFOURSA’nın “300 m2 ve üzeri” satış
alanına sahip pazarda ulaşacağı %(…..)’lük pazar payı karşısında bölgedeki Migros’un
(…..) m2 ile (…..) m2’lik ve Cem Hipermarketleri’nin (…..) m2’lik mağazalarının dengeleyici
güç olacağı, dolayısıyla işlemin herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı
kanaatine varılmıştır.
(62) Kütahya merkezde bulunan “300 m2 ve üzeri” satış alanına sahip 60 mağazanın dokuzu
“1.000 m2 ve üzeri” satış alanına sahiptir. Tarafların 1.000 m2 üzeri satış alanına sahip
birer mağazası vardır. Bölgede bulunan yedi rakibin varlığı, özellikle ulusal oyuncular
Tesco ve Migros’un “300 m2 ve üzeri” segmentinde sırasıyla %(…..) ve %(…..), “1.000 m2
ve üzeri” segmentinde sırasıyla %(…..) ve %(…..) dengeleyici nitelikte pazar paylarına
sahip olmaları karşısında, bahse konu işlem sonucunda CARREFOURSA’nın her iki
pazarda da ikinci konuma yükselmesinin Kütahya/Merkez’de bir hâkim durum
yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
(63) Mersin/Akdeniz ilçesinde 27 mağaza 300 m2 ve daha üzeri satış alanına sahiptir. İşlem
sonrasında bu pazarda %(…..) pazar payına ulaşacak olan CARREFOURSA, yerel
oyuncu Lider Gedikler ile birlikte birinci sıraya yükselecek; Migros %(…..) payla ikinciliğini
muhafaza edecektir. Küçük ölçekli diğer yerel oyuncuların da toplamda %(…..) payı
bulunmaktadır. İşlem sonrası dağılımın CARREFOURSA’nın rakiplerinden bağımsız
hareket edebilmesine olanak sağlamayacağı kanaati oluşmuştur. Öte yandan bu bölgede
CARREFOURSA’nın 985 m2 satış alanına sahip bir mağazası, KİLER’in ise 820 m2 satış
alanına sahip bir mağazası bulunmaktadır. 13 farklı rakibin faaliyet gösterdiği 300-999 m2
arası ayrımına göre pazarda işlem sonrasında CARREFOURSA %(…..)’a ulaşacak olup,
Migros %(…..)’lik pay ile kendisini takip edecektir. Düşük paylı yerel oyuncuların da
Migros’la birlikte piyasada dengeleyici olacağı, eş deyişle CARREFOURSA’nın KİLER’i
devralmasının rekabetçi dengeleri değiştirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
15-27/297-82
12 / 15
(64) Mersin/Anamur ilçesinde “300 m2 ve üzeri” segmentte beş mağaza ile işlem taraflarından
başka iki rakip daha faaliyet göstermektedir: CARREFOURSA ((…..)m2), KİLER
((…..)m2), iki mağaza ile Migros ((…..)m2 ve (…..)m2) ve Cüneyt Aşkin ((…..)m2). İşlem
ertesinde kalacak olan üç oyuncu piyasada hemen hemen eşit paylara sahip olacaktır.
Bu segmentte henüz sadece beş mağaza olduğu dikkate alındığında, artan satın alma
gücü ve tüketici talebi ile birlikte organize perakende pazarı öncelikle bu segmentte
gelişmesini sürdürebilecektir. Öte yandan, pazara yeni bir oyuncunun girmesi durumunda
dağılım da değişebilecektir. Bu durumda dosya içeriği verilerden;
- 800 m2’lik bir mağaza ile yeni bir oyuncunun pazara girmesi ile CARREFOURSA ve
KİLER’in toplam payının %(…..)’ten %(…..)’e düşeceği anlaşılmıştır. Dolayısıyla salt satış
alanına göre hesaplanan tahmini pazar paylarının diğer parametrelerle birlikte
değerlendirilmesi gerekmektedir.
- Öte yandan, “300-999 m2 arası” segmentte hâlihazırda üç oyuncu faaliyet
göstermektedir: CARREFOURSA ((…..) m2), KİLER ((…..) m2) ve iki şube ile Migros
((…..) m2 ve (…..) m2). İşlem ertesinde CARREFOURSA’nın “300-999 m2 arası”
segmentte tek rakibi olarak Migros kalacaktır. Yeni bir oyuncunun pazara girmesi
durumunda pazar paylarının yeniden dağılımı dosya içeriği verilerden hareketle; 800
m2’lik bir mağaza ile yeni bir oyuncunun pazara girmesi durumunda CARREFOURSA ve
KİLER’in toplam payının, %(…..)’den %(…..)’e gerileyeceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla
salt satış alanına göre hesaplanan tahmini pazar paylarının diğer parametrelerle birlikte
değerlendirilmesi gerekmektedir.
- Sonuç itibarıyla, potansiyel rekabetin söz konusu olacağı, artan tüketici talebi ile birlikte
ulusal ve yerel oyuncuların piyasaya girişlerinin mümkün olduğu değerlendirilmiş,
dolayısıyla bu koşullar altında CARREFOURSA’nın işlem sonucu dengeleyici güç olarak
Migros’un varlığı karşısında ve potansiyel rekabetten dolayı pazarda hâkim duruma
gelmesi mümkün görülmemiştir.
(65) Mersin/Mezitli ilçesinde 300-999 m2 arası segmentte CARREFOURSA %(…..), KİLER
%(…..) pazar payına sahip iken, pazar “300 m2 ve üzeri” olarak belirlendiğinde tarafların
payları sırasıyla %(…..) ve %(…..)’e düşmektedir. “300 m2 ve üzeri” ayrımına göre
CARREFOURSA’nın %(…..)’ye çıkacak olan payına karşılık, %(…..) ile Migros’un yanı
sıra, başta %(…..)’lik pay ile Lider Gedikler olmak üzere çok sayıda yerel zincir de
bölgede faaliyet göstermektedir. Pazar 300-999 m2 arası olarak belirlendiğinde de durum
pek değişmemektedir: Yine %(…..) ile pazarın öncüsü yerel oyuncu Lider Gedikler
kalacak, CARREFOURSA ikincilik konumunu muhafaza edecek ve çok sayıda yerel zincir
de dağılımdan %(…..) pay alacaktır. Dolayısıyla bu pazar koşulları altında
CARREFOURSA’nın Mezitli’de hâkim duruma geçmesi mümkün görünmemektedir.
(66) Hâlihazırda Şanlıurfa/Viranşehir’de gerek “300 m2 ve üzeri”, gerekse “300-999 m2 arası”
biçiminde belirlenecek pazarda işlem taraflarından başka faaliyette bulunan ulusal
oyuncu olmamasına karşın, yerel perakendeciler yer almaktadır. İşlem sonrasında
CARREFOURSA’nın ulaşacağı birleşik pazar payı, yerel oyuncuların payları açısından
dengeleyici olacağından, işlemin rekabetçi sonuçlara yol açacağı düşünülmektedir. Öte
yandan Migros’un büyüme stratejisi doğrultusunda, 2015 yılında 150-200 yeni mağaza
açmayı hedeflediği haberi karşısında henüz faaliyet göstermediği Viranşehir’de Migros’un
ciddi bir potansiyel rakip olduğuna, tüketicinin satın alma gücünün, dolayısıyla talebin
artması ile birlikte organize perakendenin gelişeceğine, bu doğrultuda
CARREFOURSA’nın ulusal ya da yerel zincirlerin potansiyel rekabetine maruz
kalacağına, bu bakımdan rekabetçi endişe doğmayacağına işaret etmektedir.
15-27/297-82
13 / 15
G.3.3. Mevcut ve Potansiyel Rekabet Işığında Genel Değerlendirme
(67) Küçük süpermarket ve indirim marketlerinde tüketiciler ağırlıklı olarak tamamlayıcı
alışveriş yaparken, perakendecilerin metrekareleri büyüdükçe alışveriş tek duraklı
alışveriş olarak yapılmaktadır. HTM Sektör Raporuna göre; süpermarket/küçük
süpermarket formatında faaliyet gösteren bölgesel/yerel perakendeciler belirli bir il veya
bölgede faaliyet gösteren zincir ve tekil marketleri içermekte ve ulusal gıda perakende
zincirleri ile rekabet etmektedir. Türkiye’de 81 ilde süpermarket formatında faaliyet
gösteren hem çok şubeli hem de tekil gıda perakendecisi bulunmakta olup, bu
teşebbüslerin 377 marka ve 3.714 mağaza ile TPF çatısı altında yer aldığı görülmektedir.7
(68) HTM Sektör Raporuna göre mağaza sayısı ve toplam metrekare büyüklüğü gibi ölçütler
bakımından İstanbul ve Ankara yerel perakendeciler bağlamında listenin başında yer
almakta, bu illeri Bursa takip etmektedir. İstanbul Perakendeciler Derneği üyesi kırk bir
firma bulunmaktadır.8 HTM Sektör Raporunda yerel marketlerin hızlı bir büyüme oranı
yakalayarak hem şube sayısı hem de toplam metrekare büyüklüğünü yıllar itibarıyla
artırdıkları ve pazardaki varlıklarını güçlendirdikleri, bu zincirlerin özellikle meyve-sebze,
et, unlu mamuller, bakliyat, şarküteri gibi temel ürünlerde rekabetçi olmaya çalıştıkları
belirtilmektedir. Dolayısıyla ülkemizdeki yerel perakendecilerin oldukça hızlı bir şekilde
büyüyerek ulusal zincirlere rekabetçi baskı yarattığı ve rekabetçi yapıda dikkate alınan
unsurlar arasında yer aldığı söylenebilir.
(69) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında il/ilçe bazında değerlendirme yapılırken
%40 gibi bir eşik belirlenmiş ve buna göre İşlem taraflarının yüksek pazar paylarına
ulaşacakları İstanbul/Bayrampaşa, Adana/Çukurova, Mersin/Anamur, Karabük Merkez
ve Mardin/Kızıltepe ilçelerine odaklanılmıştır. Buralarda oluşacak olan yüksek pazar
payları ilk bakışta hâkim durum oluşturabilecek büyüklükte olduğu izlenimi verse de,
pazarın genel yapısı incelendiğinde, gerek mevcut rekabet ortamının seviyesi gerekse
potansiyel rekabet koşullarının varlığı nedeniyle bu tür bir risk oluşması ihtimalinin son
derece düşük olduğu kanaati oluşmuştur. Öncelikle salt satış alanı üzerinden pazar payı
hesaplandığında, bir mağaza ile önemli bir pay elde edilmesinin mümkün olduğu, bu
itibarla diğer parametrelerin de göz önünde bulundurulması gerektiği vurgulanmalıdır. Bu
noktada önemle belirtilmelidir ki, işlem taraflarının yüksek paya erişecekleri bölgelerin
ortak özelliği; organize perakendenin henüz gelişmenin başlangıç evresinde bulunması,
dolayısıyla büyüme potansiyelinin yüksek olmasıdır. Artan tüketici talebi ve satın alma
gücü ile birlikte henüz doygunluktan çok uzak olan bu bölgelerde Türkiye’nin en büyük
organize perakendecisi Migros’un faaliyet göstermiyor olması nedeniyle potansiyel
rekabet yüksektir. Rekabetçi endişe taşınmamasında perakende sektörünün genel olarak
pazara giriş engellerinin az olduğu bir alan olmasının etkisi bulunmaktadır. Nitekim
perakende sektörüne yönelik bir pazara giriş engeli değerlendirmesi yapıldığında, yeni bir
market açılması için öne çıkan temel unsurların uygun arsa veya bina bulunması,
sermaye ve gerekli kanuni izinlerin alınması olduğu göze çarpmaktadır. Her ne kadar
büyük şehirlerde doygunluğa ulaşıldıkça uygun arsa bulma, lokasyon gibi giriş engelleri
yükseliyorsa da -özellikle işlem kapsamında rekabetçi açıdan sorunlu olarak görülen
bölgelerde büyüklükten bağımsız olarak- 300 m2 üzeri bir market açmak için gerekli yer
bulmanın ve kanuni mercilerden izin almanın önemli bir giriş engeli olmadığı kanaatine
varılmıştır. Bazı il/ilçelerde bulunmayan ulusal ve bölgesel zincirler, rahat bir şekilde yeni
marketler açabilir.
(70) Bu noktada, yukarıda söz edildiği gibi, Migros’un büyüme stratejisi doğrultusunda,
CARREFOURSA üzerinde ciddi bir rekabetçi baskı uygulayacağı ve yıl içinde anılan
7
8
15-27/297-82
14 / 15
teşebbüslerin olası devralmalar ya da organik büyümelerle rekabet düzleminde karşı
karşıya geleceği öngörüsünde bulunmak mümkündür. Öte yandan, indirim mağazacılığı
alanında Türkiye’nin önder teşebbüsü BİM’in farklı konseptle artık doğrudan Migros,
CARREFOURSA, Kipa ve önemli bölgesel oyunculara rakip olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca hâlihazırda var olan ancak 300 m2’den küçük olan marketler de küçük yatırımlarla
rahatlıkla kapasitelerini büyütebilir.
(71) Diğer yandan, işlem taraflarının kesiştiği merkezlerdeki rakiplerin durumu incelendiğinde
de devralma sonrası oluşacak yapıya rakip olabilecek yeterli sayı ve güçte aktörün
piyasada faaliyet gösterdiği görünmektedir. Vurgulanması gereken bir diğer husus, İşlem
taraflarının yurt çapında konumlanmalarının çakışan değil, tamamlayıcı olmasıdır. Eş
deyişle, genel olarak CARREFOURSA’nın zayıf olduğu yerlerde KİLER’in yer aldığı ve
çoğunlukla da güçlü olduğu ya da tersine CARREFOURSA’nın olduğu yerlerde genel
olarak KİLER’in faaliyette bulunmadığı görülmüş olup, CARREFOURSA’nın amacının
pazarda hâkim durum yaratmaktan ziyade zayıf olduğu bölgelerde yer almak olduğu,
dolayısıyla işlemin rekabetçi nitelik taşıdığı kanaatine varılmıştır. Tüm bu nedenlerle,
CARREFOURSA’nın hâkim durumda olan firma davranışı (yüksek fiyat, düşük kalite gibi)
göstermeyeceği değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, bildirim konusu devralma işleminin,
ilgili pazarlarda herhangi bir hâkim durum oluşumuna yol açarak rekabetin önemli ölçüde
kısıtlanması sonucunu doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
G.3.4. Alım Pazarı Açısından Değerlendirme
(72) Perakende sektöründe yaşanan bir birleşme veya devralma, alım (tedarik) pazarında da
otomatik olarak yoğunlaşmaya yol açacaktır. Bu nedenle satım pazarında ulusal çaptaki
yoğunlaşma oranları alım pazarında doğrudan etki doğurması nedeniyle önem
kazanmaktadır. Satım pazarında yaşanan yoğunlaşma sonucunda alım gücünün artması
tarafın daha uygun koşullarda alım yapmasına imkân verecek ve bunu fiyatlarına
yansıttıkları zaman pazar payları bir başka deyişle satım pazarındaki payı artacaktır.
Spiral etkisi olarak adlandırılan bu durum pazarda hâkim durum yaratana kadar devam
edecektir. Satım pazarında rekabetin azalmasıyla beraber alım gücünden kaynaklanan
avantajlar tüketiciye yansımayabilecektir.
(73) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmenin, alım pazarına
ilişkin olarak tanımlanan ilgili pazarlar çevresinde yapılması anlamlı olacaktır. Ancak ilgili
pazar bölümünde tanımlanan tüm pazarlar için değerlendirme yapma imkânı
bulunmadığından, söz konusu pazarlardan sorunlu olma ihtimali en yüksek olan iki pazar
üzerinde analiz yapılacaktır. Alım pazarları içerisinden, Migros/Tansaş kararı ile de
paralel olarak, organize perakendede ağırlığı en yüksek iki pazar olan deterjan grubu ve
dondurulmuş gıdalara ek olarak kişisel bakım ürünleri seçilmiştir. Dondurulmuş gıda
çoğunlukla süpermarketlerden alınmaktadır. Zira söz konusu ürünlerin muhafazası ilave
yatırım gerektirmekte, bu nedenle bakkal gibi geleneksel kanalda bu ürünlerin satılması
pek mümkün olamamaktadır. Dolayısıyla dondurulmuş gıda için süpermarketler ağırlıklı
dağıtım kanalıdır. Benzer durum deterjan grubunda da görülmektedir. Deterjan grubunda
da tüketiciler alımlarını çoğunlukla süpermarketlerden yapmaktadır. Bu tercihin
gerekçeleri arasında deterjan grubu ürünlerinin gıda maddelerine göre pahalı olmaları ve
dolayısıyla farklı kanallardaki fiyat farklarının tüketiciler için önemli farklara yol açması,
görece fiyatı ucuz özel markalı ürünlerin sadece süpermarket ortamında bulunması
sayılabilir.
G.3.4.1. Ev Temizlik Ürünleri Pazarına İlişkin Değerlendirme
(74) Ev temizlik ürünleri grubu; çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları, çamaşır suları, ev
temizleyicileri, halı şampuanları, yumuşatıcılar, çamaşır katkı maddeleri, kimyasal
olmayan ev temizleyicileri, kısaca ev bakım ürünlerinden oluşmaktadır. Buna göre
15-27/297-82
15 / 15
CARREFOURSA ve KİLER’in ev temizlik ürünleri pazarında faaliyet gösteren üreticilerin
perakende satış noktalarına yaptığı satışlar içerisindeki paylarına bakıldığında; devralma
işlemi sonrası CARREFOURSA ve KİLER’in, üreticilerin toplam satışlarının yaklaşık
%(…..)’sını tek başlarına gerçekleştirdikleri dosya içeriğinden anlaşılmıştır. Bu çerçevede
devralma işleminin bu pazarda alım gücünü artırmış olsa da bir hâkim durum
yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
G.3.4.2. Dondurulmuş Gıda Pazarına İlişkin Değerlendirme
(75) İşlem tarafları, dondurulmuş gıda ürün grubunda yaptıkları alımların büyük bir kısmının
(yaklaşık %(…..)) Kerevitaş ve Yaşar firmalarından sağlanması nedeniyle yalnızca bu
firmalara ilişkin veriler sunabilmişlerdir. Buna göre ilgili ürün grubunda CARREFOURSA
ve KİLER’in bahse konu teşebbüslerin toplam satışları içindeki toplam payının %(…..)
düzeyinde olduğu dosya içeriğinden anlaşılmıştır. Söz konusu paylar bu pazarda
üreticilere karşı bir hâkim durumdan bahsetmek için yeterli değildir.
G.3.4.3. Kişisel Bakım Ürünleri
(76) Kişisel bakım ürünleri geleneksel kanaldan ziyade organize kanalda satışı gerçekleştirilen
bir ürün grubudur. İşlem taraflarının bu pazarda yaptığı alımların toplam satışları
içerisindeki paylarının yaklaşık %(…..) olduğu dosya içeriğinden anlaşılmıştır. Buna göre
ilgili pazar paylarının doğurabileceği rekabetçi endişelerin ihmal edilebilir boyutta olduğu
kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(77) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy