Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-188 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-63/1038-398
Karar Tarihi : 12.11.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, 10
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Özgür Can ÖZBEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Kion Group GmbH
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Bora İKİLER
Çitlenbik Sok. No.12 Yıldız Mah. 34349 Beşiktaş İstanbul
D. TARAFLAR : - Kion Group GmbH 20
Abraham-Lincoln-Strasse 21, 65189 Wiesbaden, ALMANYA
- Jiangsu Baoli Group Co. Ltd.
8 Xinzhou Road, The Jingjiang Economic Development Zone,
Jiangsu Province, ÇİN HALK CUMHURİYETİ
- Jingjiang Baoli Forklift Co. Ltd.
8 Xinzhou Road, The Jingjiang Economic Development Zone,
Jiangsu Province, ÇİN HALK CUMHURİYETİ
E. DOSYA KONUSU: Kion Grubu’nun Baoli şirketlerine ait forklift işini
devralması işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.10.2008 ve 6536 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 24.10.2008 tarih ve 6976 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 04.11.2008 tarih ve
2008-2-188/Öİ-08-HSÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 5.11.2008 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/359 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-63 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, devralma işleminin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında ilgili pazarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve söz konusu işleme izin
verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
08-63/1038-398
2
H. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Konusu 50
Bildirime konu devralma işleminde Kion Grubu, tamamına sahip olduğu iştiraki Kion
Asia aracılığıyla, Baoli Şirketleri ile birlikte yeni bir şirket kuracaktır. Çin Halk
Cumhuriyeti’nde kurulacak olan şirketin unvanı Kion Baoli Forklift Co., Ltd. (Kion-Baoli)
olacaktır. İşlem sonucunda oluşacak tabloda Kion-Baoli hisselerinin %60’ı Kion
Grubu’na, %6,79’u JBG’ye ve %33,21’i JBF’ye ait olacaktır. Ancak işlem sonrası Baoli
Şirketleri’nin sahip olacağı toplam %40’lık hisse onlara Kion-Baoli üzerinde ortak
kontrol sağlamayacaktır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Kion Grubu ve Kion Asia
Kion Grubu, dengelenmiş forkliftler (counterbalanced forklift trucks) ve depo 60
ekipmanları (warehouse equipment) üreten, satan ve bu ürünlerle ilgili hizmetler sunan
bir organizasyondur. Merkezi Wiesbaden/Almanya’da bulunan şirket, Kohlberg Kravis
Roberts &Co. L.P., New York, USA (KKR) ve The Goldman Sachs Group, Inc., New
York, USA (Goldman Sachs) tarafından sermayesinin ve oy haklarının %50’sinin ilgili
şirketlerde tutulması ve bu şirketlerin sahip oldukları stratejik ve ticari kararları veto
etme yetkisi vasıtasıyla ortak kontrol edilmektedir.1 Bu şirketlerden KKR, çeşitli
sektörlerde yatırımları olan bir girişim sermayesi şirketiyken, Goldman Sachs
müşterilerine dünya çapında bankacılık, menkul kıymet ve yatırım hizmetleri sunan bir
yatırım bankacılığı, menkul kıymet ve yatırım yönetimi şirketidir.
Kion Grubu, üretimini ve satışını yapmakta olduğu dengelenmiş forkliftler ve depo 70
ekipmanları alanında boyut ve kaldırma kapasitesi bakımından geniş bir yelpazede
hizmet sunmaktadır. Grup ayrıca ürünlerine ilişkin satış sonrası hizmetler, finansal
hizmetler ve diğer ilgili katma değerli hizmetleri de sağlamaktadır. Ana müşterileri
depolar, perakende ve lojistik merkezleri ve üretim sektörü olan grup ürünlerini çeşitli
sektörlerdeki çok sayıda müşteriye satmaktadır. Kion Grubu, forkliftlere ilişkin olarak
Türkiye’den elde ettiği ciroyu doğrudan satışlar aracılığıyla elde etmiştir
H.2.2. Baoli Şirketleri
Baoli Şirketleri, dengelenmiş forkliftlerin üretimi ve satışı ile esas olarak
buzdolaplarında, çamaşır makinelerinde ve diğer endüstriyel ürünlerde kullanılan
elektronik motorların üretimi ve satışı olmak üzere iki iş kolunda faaliyet 80
göstermektedir. Devralma işlemi sonunda şirket elektronik motorlar işini yürütmeye
devam edecektir.
Şirket, Türkiye’deki faaliyetlerini dengelenmiş forklift satışları düzleminde
gerçekleştirmekte ve bu operasyonu FORMAK Forklift Satış ve Kiralama Ltd. Şti.
(Formak) aracılığıyla yürütmektedir. Formak, promosyon ve reklam faaliyetlerini
gerçekleştirmekte ve Türkiye’deki pazarlama faaliyetlerini geliştirmek için yerel basına
reklam vermektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu işlemin tarafları olan Kion Grubu ve Baoli Şirketlerinin faaliyet alanları 90
incelendiğinde dengelenmiş forkliftlerin üretimi ve satışının örtüştüğü görülmektedir.
Forklift (çatallı kaldırıcı) araçları, yüklerin yüklenmesi ve taşınması için bir çatal veya
1 Bu husus Rekabet Kurulu’nun 20.12.2006 tarih ve 06-92/1168-347 sayılı The Goldman Sachs Group,
Inc./Kohlberg Kravis Roberts&Co. L.P./Linde AG kararında da belirtilmektedir.
08-63/1038-398
3
şahmerdan ve yüklerin dikey olarak hareket ettirilmesi için bir direkle donatılmış, bir
sürücü tarafından çalıştırılan taşıma araçlarıdır. Forkliftler, kaldırdıkları yükün merkezi
tekerleklerin orta noktasının dışına düştüğü için genellikle dengelenmişlerdir. Bu
araçların yük taşıma kapasitesi ve motor tipine bakıldığında farklılık gösteren çok
sayıda modelleri bulunmasına karşın yükleri yatay ve dikey düzlemde taşıyabilmeleri
ve yükleri 4 ila 6 metre arasında değişen yüksekliklere çıkarabilmeleri belirleyici ortak
noktaları olarak öne çıkmaktadır.
Söz konusu devralma işleminin tarafları Bildirim Formu’nda ilgili ürün pazarının 100
forkliftlerle beraber depo araçlarını da içerecek şekilde “endüstriyel taşıma araçlarının
üretimi ve satışı” şeklinde tanımlanması gerektiğini düşündüklerini ifade etmişlerdir.
Depo araçları (ekipmanları), depolarda kullanılmak üzere üretilen ve insanlar
tarafından idare edilen eşya taşıma araçlarına verilen genel isimdir. Bu araçlar, bir
operatör tarafından itilen küçük el arabalarından, sürücünün oturarak veya ayakta
kullandığı daha büyük kamyonlara kadar geniş bir ürün yelpazesini kapsamaktadır.
Bildirim formunda taraflar, i) forklift ve depo araçlarının üreticilerinin büyük ölçüde aynı
teşebbüsler olması ii) üreticiler arasında çok yüksek oranda arz ikamesi olması iii)
forkliftlerin ve depo araçlarının üretim ve montaj süreçleri ve bu araçlarda kullanılan
parçaların temel olarak özdeş olması iv) iki ürün grubunun müşterilerinin büyük ölçüde 110
aynı teşebbüsler olması gibi sebeplerin varlığı dolayısıyla ilgili ürün pazarının
forkliftleri ve depo taşıma araçlarını kapsayacak şekilde tanımlanması gerektiği
düşüncesini aktarmışlardır.
Tarafların ilgili ürün pazarının tanımlanmasında dikkate aldıkları faktörler
incelendiğinde bunların temel olarak arz ikamesine işaret ettikleri görülmektedir. İlgili
Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuza göre arz ikamesi talep ikamesine eşdeğer
etkisi olduğu durumlarda pazar tanımlanmasında hesaba katılabilir. Halbuki dosya
mevcudu bilgilerden de anlaşıldığı üzere bir deponun ve/veya eşya taşıma tesisinin
işleyebilmesi için forklift araçları ve depo araçlarının tümü veya önemli bir kısmı
gerekmektedir. Dolayısıyla talep açısından bakıldığında forklift araçlarıyla depo 120
araçları arasında bir ikame ilişkisinden çok tamamlayıcılık söz konusudur. Bununla
beraber bizatihi depo araçları sınıflandırması da küçük el arabalarından büyük
kamyonlara kadar çok geniş bir sınıfı kapsadığından bu ürünler arasında da kullanım
amaçları bakımından farklılıklar olduğu muhakkaktır. Dolayısıyla dosya konusu işlem
bakımından ilgili ürün pazarı devralma taraflarının ortak faaliyetlerini kapsayacak
şekilde “dengelenmiş forklift üretim ve satışı pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında ülke içinde rekabet şartlarının farklılık arz etmesine neden olan
herhangi bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak ele
alınmıştır. 130
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Dosya konusu işlem, Kion Grubu ile Baoli Şirketleri tarafından yeni bir şirket kurulması
ve kurulacak şirketin hisselerinin %60’ı Kion Grubu’na, %40’ı ise Baoli Şirketleri’ne ait
olacak şekilde taraflarca paylaşılmasıdır. Kurulacak olan Kion-Baoli Şirketi daha sonra
JBF’den forklift işini devralacaktır. Taraflar bu işlemleri düzenlemek üzere aralarında
Kion-Baoli’ye devredilecek varlıkların listesini içeren Özsermaye Ortak Girişim
Anlaşması’nı ve Ana Sözleşme’yi (birlikte devralma dökümanları) akdetmişlerdir.
Kurulacak şirketin yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğu Kion Grubu tarafından
atanacak, başkan da bu üyeler arasından seçilecektir. Ayrıca Baoli Şirketleri’nin Kion 140
08-63/1038-398
4
Grubu’nun yaptığı atamaları veya yönetim kurulu kararlarını veto etme hakkı
bulunmayacaktır. Baoli Şirketleri’nin veto hakları azınlık hissedar olarak menfaatlerini
korumaya imkan vermekle sınırlı olacaktır. Dolayısıyla, bu ortaklık yapısı ile Baoli
şirketlerinin Kion-Baoli’nin stratejik ticari davranışlarında etkisi bulunmamaktadır. Bu
nedenle, Baoli Şirketleri tarafından elde edilecek %40’lık hisse Kion-Baoli üzerinde
ortak kontrol sağlamamaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından bir devralma işlemi olduğu anlaşılmıştır..
Zira 1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre; herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir 150
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme veya
devralma işlemi olarak kabul edilmektedir.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Bakımından Yapılan Değerlendirme
Bilindiği üzere, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi
uyarınca “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı 160
(yirmi beş milyon Yeni Türk Lirası) aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur”.
Taraf temsilcilerinden elde edilen bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarında Kion
Grubu’nun pazar payı yaklaşık %14,5, Baoli şirketlerinin pazar payı ise yaklaşık %6,8
civarındadır. Devralma işlemi sonrasında toplam pazar payları ise yaklaşık %21
civarında olacaktır. Dolayısıyla pazar payı açısından ilgili devralma işlemi %25’lik eşik
altında kalmaktadır. Bununla birlikte, Kion Grubu “endüstriyel taşıma araçları”
pazarında dünya çapında (……………) Avro (yaklaşık ……………. YTL) tutarında ciro
elde etmiştir. Bu cironun %40’ı ise dengelenmiş forklift satışlarından elde edilmiştir.
Kion Grubu, dünya genelindeki satışlar için geçerli olan bu oranın genel olarak ülke 170
bazındaki satışlar için de geçerli olduğu düşüncesindedir.
Bu nedenle, 2007 yılında Türkiye’deki “endüstriyel taşıma araçları” pazarında elde
edildiği ifade edilen cironun (…………….. Avro), %40’ının (……………….. Avro) forklift
satışlarından elde edildiği bilgisi tahmini bir bilgi olarak taraf temsilcisi tarafından
bildirilmiştir.
İlgili ürün pazarı açısından değerlendirildiğinde Kion Grubunun Türkiye cirosunun
yaklaşık (……………) Avro, Baoli şirketlerinin ise (……………) Avro olduğu, devralma
neticesinde ikisinin toplam cirosunun (……………) Avro (yaklaşık ……………. YTL)
civarında olduğu görülmektedir.
Bu nedenle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro eşiğinin tanımlanan 180
pazar itibariyle aşıldığı ve dolayısıyla inceleme konusu işlemin Rekabet Kurulu’ndan
izin alınması gereken bir işlem olduğu tespit edilmiştir.
H.4.3. Bildirimin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, hakim durum yaratan ya da mevcut bir
hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltan birleşme ve
devralmalar yasaktır.
08-63/1038-398
5
Bildirim formu’nda belirtildiği üzere, tarafların ilgili ürün pazarında Türkiye’ye
satışlarının tamamı ithalat yoluyla olup, Türkiye’de yerleşik herhangi bir üretim faaliyeti
ve de tedarikçisi bulunmamaktadır.
Tarafların ilgili ürün pazarı olarak tespit edilen dengelenmiş forklift üretim ve satışı 190
pazarında elde etikleri pazar payları aşağıda gösterilmektedir.
Tablo 1: Tarafların forklift üretim ve satışındaki pazar payları
Rakipler Pazar payları (%)
Kion 14,5
Baoli 6,8
Komatsu 10-15
Daewoo 10
Jungheinrich 5
TCM 5-10
Hyundai 5-10
Yale 5
Diğerleri 25
Tablodan da görüldüğü üzere, her ne kadar rakiplerine göre Kion grubunun pazar payı
bir miktar fazla olsa da, çok önemli farklılıklar bulunmamaktadır. İki grubun bu devirden
sonraki pazar payı yaklaşık %21 olacak ve Türkiye pazarı açısından lider konuma
geleceklerdir. Bununla birlikte %21’lik bir pazar payı ilgili pazarda hakim durum
yaratılması sonucunu oluşturabilecek büyüklükte görülmemektedir.
İlgili ürün pazarını daha geniş anlamda tespit ederek, sanayi araçları pazarı olarak
kabul edildiği durumda ise aşağıda yer verilen pazar payları ortaya çıkmaktadır.
Tablo 2: Tarafların sanayi araçları satışındaki pazar payları 200
Taraflar Pazar Payları (%)
Kion 22,3
Baoli 4,2
Komatsu 12,6
Daewoo 10,0
Jungheinrich 9,5
TCM 8,7
Hyundai 4,6
Yale 3,3
Diğerleri 24,8
Toplam 100
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere Kion grubunun, sanayi araçları satışında,
forklift satışlarına göre pazar payı nispeten daha yüksek olmasına karşın, Baoli
şirketlerinin daha düşüktür. Devralma neticesinde bu pazardaki toplam pazar payları
ise yaklaşık %25 civarında olacak ve forklift pazarına göre çok büyük farklılık
göstermeyecektir.
Devralma İşlemi’nin tarafları, ilgili ürün pazarına girişi etkileyen Türkiye’ye özel bazı
koşulları teşhis edebilmektedirler. Bunlar;
- Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerden ithal edilen sanayi taşıma araçları ve
ATR belgeleri (Türkiye’ye ürün ihraç eden Avrupa Birliği üyesi ülkelerin
şirketleri için ithalat/ihracat belgesi) olmayan forklift araçları için %4.5’lik 210
gümrük vergisi,
- Kullanılmış araçların Türkiye’ye ithal edilememesi,
- İthal edilen bütün araçların CE belgesine sahip olma zorunluluğu,
- İthalatçıların ve satıcıların ürünler için TSE garanti belgesi sağlamak üzere
satış sonrası teşkilat kurma zorunluluğu.
08-63/1038-398
6
Ancak devralma işleminin tarafları, bunların ilgili ürün pazarına ilişkin önemli giriş
engelleri teşkil etmediğini düşündüklerini belirtmişlerdir. Lisans, yatırım maliyet ve
işlemleri ilgili bütün pazarlar için gerekli maliyetler olup, ilgili pazara giriş engeli teşkil
etmemektedir. Mal taşıma araçlarının diğer ülkelerden ithal edilmesi ile ilgili herhangi
bir kota ve tarife bulunmamaktadır. Ayrıca, tarifeli veya tarifesiz gümrük engelleri 220
önemli bir etkiye sahip değildir. Bu tarifelerin rakip teşebbüsler açısından da aynı
olması rekabet dezavantajı veya giriş engeli de yaratmamaktadır. Taşıma
maliyetlerinin ve diğer maliyetlerin önemi, mal taşıma araçlarının değeri ile
kıyaslandığında küçük boyutta kalmakta ve ithalatı etkilememektedir. Bu nedenle, taraf
temsilcilerinin de ifade ettiği üzere, mal taşıma araçlarının uluslararası satışını
etkileyebilecek hukuki, ekonomik veya coğrafi nitelikte herhangi önemli bir ticaret
engeli bulunmamaktadır.
Devralma işleminin Türkiye dışında gerçekleştiriliyor olması, devralma neticesinde
pazarda önemli bir yoğunlaşma görülmemesi ve devralama işlemi sonrasında da
rakiplerin rekabetçi baskısının sürecek olması nedenleriyle, devralma İşlemi’nin ilgili 230
ürün pazarlarında hâkim durum yaratması veya hâkim durumu güçlendirmesi riski
bulunmadığı ve bu nedenle ilgili ürün pazarlarında rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurmayacağı sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 240
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy