Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında anlaşarak havuz oluşturup tek fiyat uyguladıkları iddiası - Karar Sayı 14-17/330-142

Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-2-23 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 14-17/330-142
Karar Tarihi : 08.05.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Burak SAĞLAM, Cemile YÜKSEK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
1. Bilsan Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. (BİL-SÜR MTSK)
Zafer Cad. No: 14 Kat: 2,3,4 Kırıkkale
2. Üçel 71 İnşaat Nak. Tur. Gıda ve Yay. Hiz. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (İNCİ 17 MTSK)
Yenidoğan Mah. Zafer Cad. Doğruer İş Merkezi Kat: 4 Kırıkkale
3. Öz Kardeşler Eğt. ve Öğr. Rehabilitasyon Temizlik Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.
(BAYRAK MTSK)
Yenidoğan Mah. Barbaros Hayrettin Cad. Kutay İşhanı Kat: 3,4 Kırıkkale
4. Hayat 71 Eğt. Öğr. Gıda İnş. Rek. Sağ. Tur. Nak. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(HAYAT MTSK)
Gürler Mah. İsmet İnönü Cad. No: 24 Kırıkkale
5. Özel Oto Sinyal Eğt. Hiz. Tur. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTO-SİNYAL MTSK)
Merkez Yenidoğan Mah. Cumhuriyet Cad. 27. Sok. No:2 Kat: 1,2 Kırıkkale
6. Özgüvenler Eğt. Öğr. Gıda İnş. Mimar Taah. Kom. Rekl. Pazarlama Besicilik Nak.
Tekstil İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ŞALİDA MTSK)
Gürler Mah. Menderes Cad. 688. Sok. Ahmet Gür Apt. Kat: 2,3 Kırıkkale
7. Özel Zengin Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (ZENGİN MTSK)
Gürler Mah. Menderes Cad. Şerife Fisenk Pasajı No:40 Kat: 1,2 Kırıkkale
8. Özel Oto Yükseliş Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (YÜKSELİŞ MTSK)
Yenidoğan Mah. 600. Sok. Güler Apt. Kat: 1 No: 3 Kırıkkale
9. Özel Lider Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (LİDER MTSK)
Gürler Mah. Menderes Cad. 50/1,2,3 Kırıkkale
10. Özel Altınbaşak Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (ALTINBAŞAK MTSK)
Gürler Mah. 688 Sok. No:2 Kat: 1,2,3,4 Kırıkkale
11. Oto Viraj Eğt. Hizm. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTO VİRAJ MTSK)
Yenidoğan Mah. Bankalar Cad. Baştuğ İşhanı No:2 Kırıkkale
12. Altınçağ Eğt. Hizm. ve Tic. A.Ş. (ALTINÇAĞ MTSK)
Gürler Mah. Menderes Cad. Seyidbey Pasajı No: 44/3
13. Birlik Eğt. Öğr. Hiz. Tic. Ltd. Şti. (FATİH MTSK)
Yenidoğan Mah. Zafer Cad. Baştaşlar İşhanı Kat:4 No:40 Kırıkkale
14. Star Bilgisayar Özel Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. (ÖZLEM MTSK)
Ovacık Mah. Zafer Cad. Aslı Murat İşhanı No: 33/44 Kırıkkale
15. A.G. Vatan Eğt. Hiz. Ltd. Şti. (AY-YILDIZ MTSK)
Ovacık Mah. Zafer Cad. İzzet Keskin İşhanı Kat: 4,5 No:23/12 Kırıkkale
16. Yükseliş Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.
(YÜKSELİŞ TURAN MTSK)
Tepebaşı Mah. Doğu Cad. Baycan Apt. Kat: 1 No: 2 Kırıkkale
14-17/330-142
2/33

(1) E. DOSYA KONUSU: Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında
anlaşarak havuz oluşturup tek fiyat uyguladıkları iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren
sürücü kurslarının aralarında anlaşarak havuz kurup ortak hesap açtığı ve tek fiyat
uyguladığı ifade edilmiş ve konu hakkında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.04.2013, 08.04.2013 ve 15.04.2013
tarihlerinde giren ve aynı kişi tarafından yapılan şikayet başvuruları, 15.05.2013 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve Kurulun 13-28/396 sayılı kararı ile Kırıkkale ilinde
faaliyet gösteren sürücü kursları hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 26.06.2013 tarih ve 2013-2-23/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu Kurulun 11.07.2013 tarih ve 13-44/542-M sayılı toplantısında değerlendirilmiş ve
Kırıkkale İlinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine
yönelik olarak, BİL-SÜR MTSK, İNCİ 71 MTSK, BAYRAK MTSK, HAYAT MTSK, OTO-
SİNYAL MTSK, ŞALİDA MTSK, ZENGİN MTSK, YÜKSELİŞ MTSK, LİDER MTSK,
ALTINBAŞAK MTSK, OTO VİRAJ MTSK, ALTINÇAĞ MTSK, FATİH MTSK, ÖZLEM
MTSK ve AY-YILDIZ MTSK hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına karar verilmiştir. 21.08.2013 tarih ve 13-48/677-M sayılı Kurul
toplantısında alınan karar ile YÜKSELİŞ TURAN MTSK soruşturma kapsamına dahil
edilmiştir.
(5) YÜKSELİŞ TURAN MTSK dışında kalan taraflara 24.07.2013 tarih ve 8359 sayılı yazı ile;
YÜKŞELİŞ TURAN MTSK’ya ise 26.08.2013 tarih ve 9697 sayılı yazı ile soruşturma
bildirimi yapılmış, bildirimler YÜKSELİŞ TURAN MTSK dışındaki taraflarca 27.07.2013-
29.07.2014 tarihleri arasında; YÜKŞELİŞ TURAN MTSK tarafından ise 28.08.2013
tarihinde tebellüğ edilmiştir. YÜKSELİŞ TURAN MTSK dışındaki tarafların ilk yazılı
savunmaları 22.08.2013 ve 23.08.2013 tarihlerinde, YÜKSELİŞ TURAN MTSK’nın ilk
yazılı savunması ise 17.09.2013 tarihinde kanuni süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(6) Yürütülen soruşturma kapsamında hazırlanan 10.01.2014 tarih ve 2013-2-23/SR sayılı
soruşturma raporu, hakkında soruşturma yürütülen taraflara 13.01.2014 tarih ve 430 sayılı
yazıların ekinde gönderilmiş ve İNCİ 71 MTSK haricindeki teşebbüsler tarafından
14.01.2014 tarihinde, İNCİ 71 MTSK tarafından ise 23.01.2014 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
Haklarında soruşturma açılan teşebbüsler tarafından gönderilen ikinci yazılı savunmalar,
Kurum kayıtlarına 07.02.2014 ile 17.02.2014 tarihleri arasında kanuni süre içerisinde
intikal etmiş ve söz konusu savunmalara ilişkin hazırlanan 28.02.2013 tarih ve 2013-2-
23/EG sayılı Ek Görüş, soruşturma taraflarınca 05.03.2014 ve 06.03.2014 tarihlerinde
tebellüğ edilmiştir. Soruşturma raporunda haklarında ceza öngörülen teşebbüsler
haricindeki (HAYAT MTSK, ALTINBAŞAK MTSK, YÜKSELİŞ MTSK ve BİL-SÜR MTSK)
soruşturma taraflarınca gönderilen üçüncü yazılı savunmalar ve mali tablolar 14.03.2014
ile 31.03.2014 tarihleri arasında kanuni süresi içinde Kuruma ulaşmıştır. Kanun’da
öngörülen sözlü savunma hakkına ilişkin beyan sunmayan taraflardan sözlü savunma
hakkının kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin ayrıca açıklama istenmiş, soruşturma
taraflarınca gönderilen cevabi yazılar 08.04.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir. Soruşturma raporunda haklarında ceza öngörülmeyen tarafların mali tabloları ve
geçici vergi beyannamesini sunan tarafların kesinleşmiş mali tabloları ise Kuruma
15.04.2014 ile 25.04.2014 tarihleri arasında intikal etmiştir.
(7) Tarafların sözlü savunma talebi olmaması üzerine, dosya mevcudu Kurulun 08.05.2014
tarihli toplantısında görüşülerek nihai karar verilmiştir.

14-17/330-142
3/33

(8) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Kırıkkale ilinde faaliyet göstermekte olan on sürücü kursu arasında akdedilen 2007
tarihli Protokol’ün, fiyat ve ödeme koşullarının birlikte tespiti yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti engelleyici, bozucu, kısıtlayıcı nitelikte bir
anlaşma olduğu,
- 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı başlıklı belgenin birlikte fiyat tespiti içermesi
nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti engelleyici, bozucu,
kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olarak nitelendirilebileceği,
- 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı başlıklı belgede belirlenen fiyatların 2007 tarihli
Protokol’den farklılaştığı, anılan fiyat ilanının 2007 tarihli Protokol’de varılan anlaşmanın
devamı niteliğinde olmadığı,
- 2007 tarihli Protokol’ün ve 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı’nın üzerinden beş yıllık
sürenin geçmesi nedeniyle anılan belgelerin değerlendirilen her durumda lehe hüküm
ilkesi çerçevesinde soruşturma zamanaşımına uğradığı, bu çerçevede belgelerde adı
geçen teşebbüslere yukarıda sayılan anlaşmalar nedeniyle herhangi bir idari para
cezası verilmesine yer olmadığı,
- Kırıkkale ili sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında faaliyet
gösteren İNCİ 71 MTSK, BAYRAK MTSK, OTO-SİNYAL MTSK, ŞALİDA MTSK,
ZENGİN MTSK, LİDER MTSK, OTO VİRAJ MTSK, ALTINÇAĞ MTSK, FATİH MTSK,
ÖZLEM MTSK, AY-YILDIZ MTSK ve YÜKSELİŞ TURAN MTSK’nın 2012 yılında sürücü
belgesi eğitimi ücretlerini birlikte belirleme ve bu amaca yönelik müşterek banka
hesapları açmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri, bu bağlamda
2012 tarihli toplantı tutanağının Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti engelleyici,
bozucu, kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olduğu,
- Soruşturmaya taraf teşebbüslerden İNCİ 71 MTSK, BAYRAK MTSK, OTO-SİNYAL
MTSK, ŞALİDA MTSK, ZENGİN MTSK, LİDER MTSK, OTO VİRAJ MTSK, ALTINÇAĞ
MTSK, FATİH MTSK, ÖZLEM MTSK, AY-YILDIZ MTSK ve YÜKSELİŞ TURAN
MTSK’nın 2012 tarihli anlaşmaya taraf olması nedeniyle söz konusu teşebbüslere 4054
sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve ”Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek
Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” (Ceza Yönetmeliği) uyarınca idari para cezası
uygulanması gerektiği,
- Kartelin en az üç ay sürdüğünün tespit edildiği, yerinde incelemeler itibarıyla bir yılını
doldurmadığı, söz konusu durumun ihlal nedeniyle uygulanacak idari para cezasının
tespitinde dikkate alınmasının uygun olacağı,
- HAYAT MTSK, ALTINBAŞAK MTSK ve YÜKSELİŞ MTSK’nın 2013 yılında kurulmuş
yeni şirketler olduğu anlaşıldığından ve anılan teşebbüslerin 2012 tarihli anlaşmaya
sonradan iştirak ettiğini gösteren herhangi bir delile ulaşılamadığından; BİL-SÜR
MTSK’nın ise 2012 tarihli anlaşmanın tarafı olduğuna ilişkin ek deliller elde
edilemediğinden bu dört sürücü kursu hakkında herhangi bir idari para cezası
uygulanmasına yer olmadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
(9) Soruşturma, Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarından BİL-SÜR MTSK, İNCİ 71
MTSK, BAYRAK MTSK, HAYAT MTSK, OTO-SİNYAL MTSK, ZENGİN MTSK, LİDER
MTSK, OTO VİRAJ MTSK, ALTINÇAĞ MTSK, FATİH MTSK, YÜKŞELİŞ MTSK, ÖZLEM
14-17/330-142
4/33

MTSK, ALTINBAŞAK MTSK, ŞALİDA MTSK, AY-YILDIZ MTSK ve YÜKSELİŞ TURAN
MTSK olmak üzere 16 sürücü kursu hakkında açılmıştır. Bu sürücü kurslarından
YÜKSELİŞ TURAN MTSK’nın girdiği finansal zorluk nedeniyle 2013 yılı başında
araçlarının satışa çıkarıldığı ve 08.07.2013 tarihi itibarıyla İl Milli Eğitim Müdürlüğüne
kapatma dilekçesi verdiği tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler, Savunmalar ve Değerlendirmeler
I.2.1. İlgili Pazar
I.2.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(10) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 41/d maddesi uyarınca sürücü adayları, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde motorlu taşıt kullanabilmek için sürücü kurslarında eğitim
almak ve eğitimden sonra düzenlenen sınavları başarı ile geçmek durumundadırlar.
Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişi için, söz konusu sürücü kurslarında eğitim alınması
kanunen zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi
bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı “sürücü adaylarına yönelik özel öğretim
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) Soruşturmanın Kırıkkale ilindeki sürücü kurslarının faaliyetlerine yönelik olarak açılmış
olması nedeniyle, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Kırıkkale ili” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler ve Teşebbüs Yetkilileri ile Yapılan
Görüşmeler
(12) Dosya kapsamında OTO SİNYAL MTSK, YÜKSELİŞ MTSK, ŞALİDA MTSK, İNCİ 71
MTSK, BAYRAK MTSK, HAYAT 71 MTSK, BİL-SÜR MTSK, ZENGİN MTSK, Kırıkkale
Sürücü Kursu Sahipleri Derneği, ALTINBAŞAK MTSK, AY-YILDIZ MTSK, ÖZLEM MTSK,
ALTINÇAĞ MTSK, OTO VİRAJ MTSK, FATİH MTSK ve LİDER MTSK’da raportörlerce
yerinde inceleme yapılmış ve HAYAT 71 MTSK’da direksiyon öğreticisi olarak görev yapan
(…..) ile görüşülmüştür. Aşağıda önaraştırma ve soruşturma döneminde yapılan yerinde
incelemelerde dosya konusu iddialara ilişkin elde edilen belgelere yer verilmiştir.
I.2.2.1. Belge 1: 2007 Tarihli Protokol
(13) Önaraştırma safhasında ŞALİDA MTSK’da yapılan yerinde incelemede “PROTOKOLDÜR”
başlıklı bir belge elde edilmiştir. 2007 yılına ilişkin olduğu anlaşılan imzasız belgenin
içeriğine aşağıda yer verilmektedir:
“PROTOKOLDÜR
Bu protokol ekte sunulan fiyat birliğinin korunması amacıyla Kırıkkale’deki 10 sürücü kursu
arasında yapılmıştır.
Belirtilen fiyatlara tam olarak uyulacaktır. Fiyata uyulmadığı zaman kursiyer başı belirtilen 2.500
ytl. (ikibinbeşyüz ytl) ilgili kursa ceza uygulanacaktır. Bu miktar diğer 9 kursa 2.500/9 oranında
eşit miktarda paylaştırılır.
Teminat olarak kurs başı 10.000 ytl (onbin ytl) senet verilmiş olup, banka hesabında kurs başı
10.000 ytl olunca, senetler iade olunacak, işlemler hesaptan görülecektir.
Komisyon her kursun hesabında 10.000 (onbin ytl) kalması şartını hep muhafaza edecektir.
Yani hesapta hep 10.000 ytl üzerinde para bulunmalıdır. Bu miktar aşağı düşerse tekrar o
kurstan teminat senedi alınacaktır.
Bankada, şehrimizde faaliyet gösteren 10 kurs adına kurs sahiplerinin imzası ile tek hesap
açılacak, bu hesaptan 6 ay süre ile para çekmeye, yürütme ve denetleme kurulundan 4 kişi (salt
çoğunluk) yetkili kılınacaktır. Her kurs 01.12.2007 tarihinde açılacak olan grubundaki öğrenci
sayısının yüzde on miktarını, her ayın 25’ine kadar bankadaki ortak hesaba yatıracaktır.
Bankadan aldığı dekont ve grup listesini Yürütme Kuruluna teslim edecektir. Alınan ücretin
14-17/330-142
5/33

peşin veya taksit 1/10 u baz alınacaktır. Belirtilen tarihte yatırmayan kurs, bu para miktarının
üzerine yüzde 10 fark koyarak (her ay için) vermek zorundadır. 3 ay üst üste parasını banka
hesabına yatırmayan kursun senedine vade farkıyla beraber işlem yapılarak para tahsil edilir.
01.11.2007 tarihinden 20.11.2007 tarihine kadar kurs başı 500 (beşyüz ytl) yatacaktır. (50 ytl.
içinde)
01.12.2007 tarihinde açılacak olan gruplar için yeni banka uygulaması başlatılacaktır.
Bu protokol 05.11.2007 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.
Kurslar ellerindeki eski dosyaları (dosya yakan, yaş grupları, fark vs. listesini) yürütme kuruluna
05.11.2007 saat 18.00’e kadar teslim edecektir.
Yürütme kurulu 3 kişiden oluşur. 1 başkan, 2 üye
Kursların fiyatları uygulaması, uyarılması, banka işleri cezai işlemler, liste ve dekontların
toplanması, aylık toplantı yapılması ve denetleme görevleri vardır.
Denetleme kurulu 3 kişiden oluşur. Yürütme kurulunun faaliyetlerini denetler.
Banka hesabı 10 kişi adına açılacak, yürütme ve denetimden olan 6 kişinin salt çoğunluğu olan
4 kişinin kararıyla para çekimi ve karar alma işleri uygulanacaktır. (cezai işlem uygulanması.)
Peşin alınan kayıtların ücreti o ay içinde tahsil edilir.
Taksitler grubun başladığı aydan başlamak üzere taksitlendirilir.
Kredi kartına çekimlerde fiyat listesinde belirtilen miktarlar ve taksit miktarları aynen uygulanır.
Fazla taksit yapılmaz.
İtilaf hallerinde yürütme kuruluna sorulur, verilen karar aynen uygulanır.
Kontenjan yüzde 2’dir. F sınıfından geçişler fark sayılmaz.
Yürütme kurulu her ay tüm kursları toplantıya çağırır ve faaliyet hakkında bilgi verir, aksaklıklar
görüşülür, gerekirse denetim kurulu ile karar verir.
Yürütme kurulu toplantı günü ve saatini en geç iki gün önce bizzat kurs ortaklarından birine
telefonla ulaşmak kaydı ile toplantıya davet edilir. Toplantıya gelmeyen sürücü kursu başına
250 (ikiyüzelli) ytl cezai müeyyide verilir. Verilen ceza en geç 7 iş günü içerisinde yürütme
kurulu başkanına verilir. Ve bu ceza, yürütme kurulu tarafından ikram olarak kullanılacaktır.
Denetim kurulu, yürütme kurulunda oluşacak aksaklıklar ve görevi suiistimal vs. durumlarında
tüm kursları toplantıya çağırır. Tüm kursların salt çoğunluğu ile gerekirse;
Alınan yeni kararla, yürütme kurulu üyesi veya üyelerini değiştirebilir, ceza verebilir. Aksaklıklar
vs. sorunlar çözümü konusunda tüm kursların alacağı karar çokluğu ile çözüme
kavuşturulacaktır. Yürütme ve denetim kurulu 6 aylık süre ile faaliyetlerini sürdürür, 6’ıncı ayın
sonunda tekrar çoğunluğun kararı ile yeniden oluşturulur.
Kursların yapacağı reklam ve tanıtım faaliyetlerinde birlikteliğe zarar vermemek amacıyla,
muhakkak yürütme kuruluna bilgi verilecek. Yürütme kurulunun izni doğrultusunda bu
faaliyetlerini yapabilecek.
Yürütme kurulu tüm kursların Milli Eğitim, Trafik, Şoförler Cemiyetinde vs. doğacak sorunların
çözümünde görevlidir. Çözüme kavuşturur.
Yürütme Kurulu ve Denetim Kurulu 6 ay süreyle faaliyetlerini sürdürür. 6 ayda bir kurullar tekrar
oluşturulur.
Yürütme ve Denetim Kurullarında görev taksimatı aşağıdaki gibi oluşturulmuştur.
Bu protokol aşağıda yazılı 10 kursun tüm ortaklarının mutabakatıyla hazırlanmıştır.
YÜRÜTME KURULU DENETLEME KURULU
1 – (…..) Başkan 1 – (…..)
2 – (…..) Üye 2 – (…..)
3 – (…..) Üye 3 – (…..)
14-17/330-142
6/33


ALTINÇAĞ SÜRÜCÜ KURSU AY-YILDIZ SÜRÜCÜ KURSU
(…..) (…..)
(…..)
BAYRAK SÜRÜCÜ KURSU BİL-SÜR SÜRCÜ KURSU
(…..) (…..)
(…..)
(…..)
FATİH SÜRÜCÜ KURSU OTO SİNYAL SÜRÜCÜ KURSU
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..)
ÖZLEM SÜRÜCÜ KURSU ŞALİDA SÜRÜCÜ KURSU
(…..) (…..)
(…..)
YÜKSELİŞ SÜRÜCÜ KURSU ZENGİN SÜRÜCÜ KURSU
(…..) (…..)
FİAT LİSTESİ
SINIFI PEŞİN TAKSİT
B (…..) YTL (…..) YTL 3 TAKSİT
E (…..) YTL (…..) YTL 4 TAKSİT
D (…..) YTL (…..) YTL 4 TAKSİT
H (…..) YTL (…..)YTL 3 TAKSİT
A2 (…..) YTL (…..) YTL 2 TAKSİT
FARKLAR (…..) YTL (…..) YTL 2 TAKSİT
TÜM SINIFLARDAN A2 (…..) YTL (…..) YTL 2 TAKSİT

DİREKSİYON ÜCRETİ : (…..) YTL KURSA YATACAK
DİREKSİYON ÜCRETİ : (…..) YTL KURSA YATACAK
YAZILI HARCI :(…..) YTL ÖĞRENCİ BANKAYA KENDİSİ
YATIRACAK.
SAĞLIK RAPORU : ÖĞRENCİ KENDİSİ ALACAK

(…..) (…..) (…..)
Altınçağ Ay-Yıldız Bayrak

(…..) (…..) (…..)
Bil-Sür Fatih Oto-Sinyal

(…..) (…..) (…..)
Özlem Şalida Yükseliş

(…..)
Zengin”

(14) Yukarıda yer verilen “PROTOKOLDÜR” başlıklı 2007 yılına ilişkin olduğu anlaşılan
belgenin, belgede adı geçen şahıslar tarafından imzalanmış hali ayrıca OTO SİNYAL
14-17/330-142
7/33

MTSK, OTO VİRAJ MTSK ve AY-YILDIZ MTSK’da yapılan yerinde incelemelerde de elde
edilmiştir.
I.2.2.2. Belge 2: 2012 Tarihli Toplantı Tutanağı
(15) ŞALİDA MTSK’da yapılan yerinde incelemede, şirket müdürü (…..) bilgisayarında
“Toplantı Sonrası Alınan Komisyon Kararları’, “Ceza Uygulamaları” ve “Fiyatlar”
başlıklarının bulunduğu bir belge elde edilmiştir. Söz konusu belgenin içeriğine aşağıda
yer verilmektedir:
“Kırıkkale İli Sürücü Kursları Toplantısı 15.06.2012 Kimeski Mahallesinde bulunan Sürücü
Kursları dinlenme tesislerinde yapılmıştır.
Açılış konuşmasını fiyat tespit komisyonu başkanı (…..) yapmıştır.
Komisyon sözcüsü (…..) oylanacak maddeleri geniş olarak genel kurula anlatmıştır. Yapılan
yoklamada onbir sürücü kursu kurucuları toplantıya katılmış olup, Bil Sür ve Ay Yıldız sürücü
kursları adına vekaleten (…..) oy kullanmıştır.
Fiyat oylamasında b seçeneği 7 oyla en çok oyu alarak
B (…..)
E (…..)
A2 (…..)
100 ceza (…..)
Fark A2 (…..)
Fark E (…..) lira olarak kabul edilmiştir.
İkinci madde olan havuza yatırılması düşünülen oranlar bölümü de 7 oyla b seçeneği yüzde (…..)
şeklinde kabul edilmiştir.
Üçüncü madde oylamasında öğrenci sayısı fazla olan kurumlara teşvik a seçeneği 6 oyla
Birinci Kurs yüzde (…..)
İkinci Kurs yüzde (…..)
Üçüncü Kurs yüzde (…..)
Dernek yüzde (…..)
Diğerleri eşit dağılım şeklinde seçilmiştir.
Dördüncü madde havuzda toplanan paranın ne şekilde tahsil edileceği a seçeneği bankada
açılacak ortak hesapta toplanması oy birliği ile kabul edildi.
Beşinci madde sınav ve dosya ücretinin tahsili ve miktarlarının tesbiti b seçeneği kurumların
inisiyatifine bırakılması
Sınav ücreti (…..) lira, dosya ücreti (…..) lira olarak oy birliği ile kabul edildi.
Bu kararlar üzerindeki hesaplamalar ve ayrıntılar fiyat tespit komisyonuna bırakıldı.
TOPLANTI SONRASI ALINAN KOMİSYON KARARLARI
İlimizde mevcut 13 sürücü kursu sahibi şahsi olarak iki bankada ortak hesap açacaklardır.
İş Bankası Menderes Şubesi ve Zafer Cad. TEB bankasında 13 kişilik hesap açılacaktır. Ancak,
bu hesaplarda parayı yalnız beş kişilik komisyon ((…..)) yetkilendirilecek, en az üç komisyon
üyesinin bir araya gelmesiyle hesaptan para çekilebilecektir.
Temmuz 2012 grubu açıldıktan sonra, yeni kayıtlar yeni sisteme göre alınacaktır. Kurslarımız
belirtilen hesap numaralarına havuza atılacak miktarı kursiyere yatırtarak dekontlar
dosyalanacak, sistem çalışmaya başlayacaktır. Dekont yatırmayan kursiyer döneme
alınmayacaktır. Bunun sorumlusu kurs müdürlüğüdür. Kurum gerekiyorsa ortak hesaba parayı
öğrencinin isim ve T.C. numarasına göre kendi yatıracaktır.
Ücretsiz okuyan öğrenci kontenjanı yoktur. Kurumların yüzde 3 kontenjanı da kaldırılmıştır.
Kurumlar, resmi gösterdikleri ücretsiz okuyacak öğrencilerin de parasını ortak havuza
yatıracaklardır. En çok dört taksit yapılabilecek, dosya teslimine kadar borç bitecektir.
14-17/330-142
8/33

Gruplar açılınca komisyon, İl Milli Eğitim Müdürlüğünden listeleri alır, gerekli hesaplamaları
yapar, kurslara hak ettikleri oranda paralarını dağıtır. Öğrenci sayısı en fazla olan ilk üç kursa
yüzde (…..), yüzde (…..), yüzde (…..) oranında ortak havuzdan ayrıca pay verilecektir. Derneğe
ayrıca bir banka hesabı açılıp, ortak havuzdan yüzde (…..) oranında para aktarılacak, dernek
hesapları düzenli olarak kontrol edilecek, derneğin daha aktif duruma gelmesi için çalışmalar
yapılacaktır.
Havuzda kalan miktar 13 kuruma eşit olarak pay edilecektir.

CEZA UYGULAMALARI:
Fiyat kırdığı tespit edilen kurum ya da kurumlar, komisyonca değerlendirilmeye alınır,
havuzdaki paralarına (bir aylık) el konulur. Diğer kurslara pay edilir.
Komisyon üyelerinden kırım yapan olursa, o üye komisyona çağrılmadan havuzdaki parasına
el konulur. Diğer üyelerin verdiği karar geçerlidir. (4 kişi)
Komisyon üye sayısının dört kişiden aşağıya düşmesi halinde dernek başkanı ve yönetim
kurulundan komisyona o karar için iki üye istenecektir (Geçici olarak o karar için.)

SINIFI FİYATI ORTAK HESABA YATACAK KURSUN ALACAĞI

B (…..) (…..) (…..)

E (…..) (…..) (…..)

D (…..) (…..) (…..)

A2 (…..) (…..) (…..)

H (…..) (…..) (…..)

100 CEZA (…..) (…..) (…..)

1- Birinci taksidin yüzde (…..) oranında öğrenci tarafından İş Bankası Merkez ve Menderes
şubesinde açılan hesaplara yatırılması
2- Bu paranın 1 ay blokeli olarak ikinci grubun sonunda eşit miktarda paylaştırılması
3- Fiyatların tüm kurslarda yazılı-direksiyon-dosya ücreti dahil aynı olması. Taksit miktarlarının
aynı olması (faiz farkı ile kredi kartına taksit yapılabilir).
4- Fiyatı kıran kursların tesbiti halinde havuza atılan paradan o ay alacağı hissesi diğer kurslara
pay edilecek.
5- Kurslarımız çeşitli duyumlar karşısında beş kişilik komisyonumuz başkanı (…..) Bey’e
müracaat edecek, katiyen birbirimizi rencide edici küfürlü konuşmalar olmayacak, ispatı halinde
ceza uygulanacak.

FİYATLAR (1)

B SINIFI (…..) ÜÇ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
E SINIFI (…..) DÖRT TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
A2 SINIFI (…..) ÜÇ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
FARKLAR (…..) ÜÇ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
A2 FARK (…..) İKİ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA

DOSYA (…..) LİRA
YAZILI (…..) LİRA
DİREKSİYON (…..) LİRA

FİYATLAR (2)

B SINIFI (…..) ÜÇ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
E SINIFI (…..) DÖRT TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
14-17/330-142
9/33

A2 SINIFI (…..) ÜÇ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
FARKLAR (…..) ÜÇ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA
A2 FARK (…..) İKİ TAKSİT (…..) LİRA BANKAYA




I.2.2.3. Belge 3: Fiyat Birliktelik Çalışma Başlıklı Belge
(16) İNCİ 71 MTSK’da yapılan yerinde incelemede kurucu Müdür (…..) bilgisayarında “Fiyat
Birliktelik Çalışma” başlıklı aşağıda yer verilen belge elde edilmiştir:
1.DÖNEM
B E D A2 FARKLAR
6. AY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
7. AY
8. AY
9. AY

2.DÖNEM
B E D A2 FARKLAR
10. AY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
11. AY
12. AY
1. AY

3.DÖNEM
B E D A2 FARKLAR
2. AY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
3. AY
4. AY
5. AY

1. TABAN TAVAN FİYAT UYGULAMASI KESİNLİKLE GETİRİLMELİ
2. YAZILI DİREKSİYON VE CEMİYET DOSYANIN KURS ÜCRETLERİNE DAHİL
EDİLMESİ
3. TAKSİTLERİN SÜRÜCÜ KURSLARININ İNİSİYATİFİNE BIRAKILMASI
4. TABAN FİYATLARIN ALTINDA ALINMAK ZORUNDA KALINAN KURSİYERLERİN
KOMİSYONA BİLDİRİLMESİ
5. TABAN FİYATIN ALTINA KESİNLİKLE İNİLMEMESİ
6. BİR KURSUN KAYDINI BAŞKA BİR KURS ALMASI DURUMUNDA KURSİYER İSMİ
KOMİSYONA BİLDİRİLECEK EĞERKİ FİYAT KIRILARAK KAYDIN ALINDIĞININ
KOMİSYON TARAFINDAN TESPİT EDİLMESİ HALİNDE O KURSİYERİN ÜCRETİ
DİĞER KURSA ÖDENECEK
7. BİRLİKTELİĞİN BOZULMAMASI İÇİN ALINAN DUYUMLAR KOMİSYONA
BİLDİRİLECEK. KOMİSYON ANINDA OLAYI ARAŞTIRMAK SURETİYLE TARAFLARA
BİLGİ VERECEK.
8. KOMİSYONA AÇILAN DÖNEM LİSTELERİ VE TELEFON NUMARALARI VERİLECEK.
KOMİSYON HER KURSTAN 3 KURSİYERE FİYAT SORACAK.
9. ORTAK HESABIN AYNI ŞEKİLDE DEVAM ETMESİ
10. VATANDAŞIN LAF OYUNUNA GELİNMEMESİ İÇİN GEREK KOMİSYON EŞLİĞİNDE
14-17/330-142
10/33

GEREK YÜZ YÜZE KIRICI OLMADAN YÜZLEŞİLMESİ
11. ÖZEL DERS ÜCRETİNİN BELİRLENMESİ. EHLİYETLİLER HARİÇ.
12. PEŞİN İLE TAKSİT ARASINDA FARK OLMASI

I.2.2.4. Belge 4: Sürücü Kursları Birliği Derneği Ücret Listesi
(17) Soruşturma safhasında FATİH MTSK’da yapılan yerinde incelemede, kurs kurucusu (…..)
bilgisayarından “Kırıkkale İli Sürücü Kursları Birliği Derneği Ücret Listesi” başlıklı bir belge
elde edilmiştir. Anılan belgede 13 sürücü kursu ve Kırıkkale İli Sürücü Kursları Ücret Tespit
Komisyonu Başkanlığı için imza yeri ayrıldığı görülmektedir. Belge 2 ile birlikte
değerlendirildiğinde 2012 yılına ilişkin olduğu anlaşılan söz konusu belgenin son
değiştirilme tarihinin de 16.06.2012 olduğu tespit edilmiştir. Bahsedilen belgenin içeriğine
aşağıda yer verilmektedir:


ÜCRET LİSTESİ


















ALTINÇAĞ MTSK AYYILDIZ MTSK BAYRAK MTSK
BİLSÜR MTSK FATİH MTSK İNCİ MTSK
LİDER MTSK OTO SİNYAL MTSK OTO VİRAJ MTSK
ÖZLEM MTSK ŞALİDA MTSK YÜKŞELİŞ MTSK
ZENGİN MTSK KIRIKKALE İLİ SÜRÜCÜ KURSLARI
ÜCRET TESPİT KOMİSYONU
BAŞKANLIĞI
SÜRÜCÜ BELGESİ SINIFI KURS ÜCRETİ
B (…..)
E (…..)
D (…..)
A2 (…..)
H (…..)
100 CEZA (…..)
B/E FARK (…..)
B/A2 FARK (…..)
BE/D FARK (…..)
A2/B FARK (…..)
KIRIKKALE İLİ
SÜRÜCÜ KURSLARI BİRLİĞİ DERNEĞİ
1- Bu ücretler Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin 53. ve 54.
Maddeleri esaslarına göre tespit edilmiş olup yukarıdaki çizelgede gösterilmiştir.
2- Bu ücretler KDV dahildir. Yıl içerisinde olabilecek öngörülmeyen değişiklikler kurs
ücretine yansıtılacaktır.
3- Ücretler sürücü belgesi sınıfına göre verilen teorik ve direksiyon dersleri karşılığıdır.
4- Merkezi sistem sınav giderleri, direksiyon sınav giderleri, sağlık raporu, sabıka kaydı
ücretleri ve dosya masrafları adaya aittir.
5- Sınavlarda başarısız olan adaylar girecekleri her sınav için ayrıca sınav ücreti
ödeyecektir.
6- Sertifika teslimine kadar kurs ücretinin tamamının ödenmesi gerekmektedir.
14-17/330-142
11/33


I.2.2.5. Belge 5: Sürücü Kursları 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı
(18) Soruşturma safhasında AY-YILDIZ MTSK’da yapılan yerinde incelemede, “Kırıkkale İli
Motorlu Taşıt Sürücü Kursları 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı” başlıklı aşağıda yer
verilen duyuru elde edilmiştir:



DUYURU
KIRIKKALE İLİ ÖZEL MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜ KURSLARI
2008-2009 ÖĞRETİM YILI FİYAT İLANIDIR
4 AYLIK DİLİMLERDE TAHSIL EDİLECEK
MİKTAR
SER
SINIFI
DERS
SAATİ
DERS SAATİ
AZAMİ
ÜCRETİ YTL
AZAMİ
ÜCRET
YTL
ÖĞRETİM
DİLİMLERİ
DERS SAAT
ÜCRETLERİ
(KDV
DAHİL)
TOPLAM
ÜCRET YTL
(KDV
DAHİL)
A1-A2 47
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
B 83
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
C 112
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
D 112
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
E 112
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
F 52
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
G 32
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
H 63
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
B-E
B-D 20
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
C-E 15
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
F-B 31
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
14-17/330-142
12/33

F-E 55
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
A1-A2
B,C,D,E 50
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
B,C,D,E
A1-A2 15
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
C-E
C-D
E-D
15
(…..) (…..) 1.DÖRT AY (…..) (…..)
2.DÖRT AY (…..) (…..)
3.DÖRT AY (…..) (…..)
ALTINÇAĞ M.T.S.K YÜKSELİŞ M.T.S.K ÖZLEM M.T.S.K
BİLSÜR M.T.S.K AYYILDIZ M.T.S.K ŞALİDA M.T.S.K
BAYRAK M.T.S.K OTOSİNYAL M.T.S.K
FATİH M.T.S.K ZENGİN M.T.S.K
(19) Görevli raportörlerce, HAYAT 71 MTSK’da direksiyon öğreticisi olarak görev yapan (…..)
ile dosya konusu iddialara ilişkin bir görüşme yapılmış ve bu görüşmede söz konusu kişi
tarafından;
 Kırıkkale ilinde yukarıda da isimlerine yer verilen 16 sürücü kursunun faaliyet gösterdiği,
 Bu sürücü kurslarından ALTINBAŞAK MTSK ve HAYAT MTSK’nın 2013 yılında
kurulduğu, YÜKSELİŞ TURAN MTSK’nın 2013 yılında aşırı rekabetten dolayı iflas ettiği,
ilgili teşebbüsün dört aydır faaliyet göstermediği,
 Adliyede bilirkişi olarak görev yapması nedeniyle sürücü kurslarının talebi üzerine 2007
tarihli belgenin kanunlara uygun olarak hazırlanmasında hukuki danışmanlık yaptığı,
tarafların bir araya gelmesinde rol oynamadığı,
 2007 tarihli protokolde yer alan kararlardan hiç birinin uygulanmadığı,
 15.06.2012 tarihinde sürücü kursları dinlenme tesisinde yapılan toplantıya katılıp
katılmadığını hatırlamadığı,
 Bununla birlikte ilgili dönemde, Milli Eğitim İl Müdürlüğünün sürücü kurslarının
faaliyetlerine yönelik denetimleri sıklaştırması nedeniyle, ildeki tüm sürücü kurslarının 4-
5 defa bir araya geldiği ve müfredata uygun olarak eksiksiz eğitimin verilebilmesi için
asgari maliyetin belirlendiği,
 Eğitim kalitesinin düşmemesi için belirlenen maliyetin altında değil belirlenen maliyetin
üzerinde rekabet edilmesi yönünde tavsiye niteliğinde karar alındığı, anılan kararın
uygulaması için üç aylık deneme süresi tanındığı, bankada hesap açıldığı ancak alınan
kararların uygulanmadığı
ifade edilmiştir.
I.2.3. Değerlendirme
(20) Bu bölümde, öncelikle önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde soruşturmaya taraf sürücü kurslarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal edip etmedikleri, ardından teşebbüslerin savunmalarına ilişkin değerlendirmeler
yapılmıştır. Devamında 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
yayımlanan Ceza Yönetmeliği bağlamındaki değerlendirmelere yer verilmiştir.
I.2.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri Kapsamında Değerlendirme
14-17/330-142
13/33

(21) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır”
hükmüne yer verilerek amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan
teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına karşı
genel bir yasaklama getirilmiş, aynı maddenin (a) bendinde ise, “Mal veya hizmetlerin alım
ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” ihlal örnekleri arasında sayılmıştır.
(22) Kanun’un 4. maddesinde yer alan hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari
politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bağımsız olarak belirlemesidir.
Rekabeti bozucu nitelikteki anlaşmaların varlığı halinde, teşebbüslerin bağımsız
davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli
davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, serbest piyasa ekonomisinden elde edilmesi
beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve serbest piyasa
sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda dağılmasına yol
açar. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları
içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın
çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olur ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı
bir şekilde işlemesini engellerler.
(23) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde, “Bu Kanunun amacı rekabetin
korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası
anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma,
hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma
ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” denilmek suretiyle, Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar
hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmiştir.
Gerçekten de Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler
arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının bulunması yeterlidir.
(24) Bu genel açıklamalar çerçevesinde; soruşturmaya taraf teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmedikleri aşağıda değerlendirilmiştir.
(25) Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, başvuru konusu iddialara yönelik, 2007 tarihli
Protokol (Belge 1), 2012 tarihli toplantı tutanağı (Belge 2), “Fiyat Birliktelik Çalışma”
başlıklı belge (Belge 3), “Kırıkkale İli Sürücü Kursları Birliği Derneği Ücret Listesi” başlıklı
belge (Belge 4) ve “Sürücü Kursları 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı” başlıklı belge
(Belge 5) olmak üzere beş ana belge elde edilmiştir. Anılan belgeler bir bütün olarak
değerlendirildiğinde, söz konusu belgelerin Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü
kurslarının rekabetin sınırlanmasına yönelik bir çaba-oluşum içinde bulunduğuna yönelik
birçok unsur barındırdığı görülmektedir.
(26) 2007 tarihli Protokol (Belge 1) incelendiğinde, Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü
kurslarının fiyat birlikteliğinin korunması amacıyla aralarında bir Protokol hazırladıkları, söz
konusu Protokol’de Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü kursları adına bankada ortak
bir hesap açılmasının kararlaştırıldığı, fiyat birlikteliğinin devamını sağlamak için kurs başı
10.000 TL’lik teminat ve fiyat birlikteliğine uymayanlara kursiyer başı 2.500 TL’lik
cezalandırma mekanizmalarının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Protokol’ün sonunda ise
farklı sınıf sürücü belgelerine ilişkin belirlenen fiyat listesi ve ödeme koşulları (peşin/taksitli)
yer almaktadır. Ayrıca anılan Protokol’de, alınan kararların uygulanmasına binaen bir
yürütme kurulunun ve yürütme kurulunun faaliyetlerini denetlemek üzere bir denetleme
kurulunun oluşturulduğu görülmektedir. Ayrıca aynı belgede, birlikteliğin zarar görmemesi
bakımından, kursların yapacağı reklam ve tanıtım faaliyetlerinin yürütme kurulunun bilgisi
14-17/330-142
14/33

ve izni dahilinde gerçekleşmesi gerektiği hususuna yer verilmektedir. Özetle, anılan
Protokol’ün içeriği incelendiğinde, Kırıkkale ilinde 2007 yılında faaliyet gösteren sürücü
kurslarının, Kırıkkale ilinde sürücü adaylarına yönelik öğretim hizmetleri pazarında, piyasa
koşullarının piyasa dışında belirlenmesine yönelik ciddi bir yapılanma gayreti içerisinde
olduğu anlaşılmaktadır.
(27) 2007 tarihli Protokol’de ALTINÇAĞ MTSK, AY-YILDIZ MTSK, BAYRAK MTSK, BİL-SÜR
MTSK, FATİH MTSK, OTO-SİNYAL MTSK, ÖZLEM MTSK, ŞALİDA MTSK, YÜKSELİŞ
MTSK ve ZENGİN MTSK olmak üzere Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren 10 sürücü
kursunun yetkililerinin imzası bulunmaktadır. Bu bağlamda Protokol şeklinde düzenlenmiş
olan 2007 tarihli rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki yukarıdaki anlaşmaya anılan 10 sürücü
kursunun taraf olduğu anlaşılmaktadır.
(28) Soruşturma aşamasında AY-YILDIZ MTSK’da yapılan yerinde incelemede ayrıca
“Kırıkkale İli Özel Motorlu Taşıt Sürücü Kursları 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanıdır”
başlıklı (Belge 5) bir fiyat ilanı elde edilmiştir. Hazırlanış tarihi belli olmayan söz konusu
fiyat ilanı Kırıkkale ilindeki sürücü kurslarının 2008-2009 öğretim yılına ilişkin sertifika
bazında belirlenmiş kurs ücretlerini ortak bir ilanla duyurma girişimine işaret etmekle
beraber, soruşturma raporunun hazırlanması sürecinde anılan ilanının herhangi bir
mecrada yayımlandığına ilişkin bir tespit yapılmamıştır1. Her ne kadar ilanda hazırlanış
tarihine ilişkin bir ibare bulunmasa da, sürücü kurslarının mevzuat gereği bir sonraki
öğrenim yılına ilişkin ücretleri Mayıs ayının sonuna kadar ilan etmeleri gerektiğinden
hareketle, söz konusu ilanın en geç 31.05.2008 tarihi itibarıyla hazırlandığı kanaatine
varılmıştır. İlanda eğitim ücretleri dört aylık dilimler halinde üç dönem için sertifika bazında
ayrı ayrı belirlenmiş, ayrıca her sertifika sınıfına yönelik uygulanacak maksimum fiyata yer
verilmiştir. Söz konusu fiyat ilanının altında da 2007 tarihli Protokol’de imzası bulunan
sürücü kurslarının isimleri yer almaktadır. Anılan fiyat ilanının ortak bir fiyat ilanı olması,
Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının bir sonraki öğrenim dönemine ilişkin
Milli Eğitim Bakanlığına bildirdiği sürücü belgesi eğitim ücretlerini 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesine aykırı şekilde birlikte belirlediklerini gösterir niteliktedir.
(29) 2007 tarihli Protokol ile 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı’nın tek bir uzlaşmanın ürünü
olup olmadığının tespiti amacıyla 2007 tarihli Protokol’ün ve 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat
İlanı’nın uygulanıp uygulanmadığı, uygulandıysa ne kadar süre ile uygulandığı
incelenmiştir. Bu amaçla, 2007 tarihli Protokol’de imzası bulunan sürücü kurslarından,
Protokol’ün imzalandığı ay olan 2007 yılı Kasım ayından 2008 yılının sonuna kadar ve
ayrıca 2009, 2010 ve 2011 yıllarının Ocak ayına ilişkin kursiyer listesi ve kayıt ücretleri
istenmiştir.
(30) Sürücü kurslarından gelen kursiyer-fiyat listesi 2007 Kasım-2008 Aralık dönemi için
değerlendirildiğinde, genel manada, tek bir fiyat uygulamasının bulunmadığı, fiyatların her
sürücü kursu dahilinde de farklılaştığı görülmüştür.
(31) Kursiyer-fiyat listelerine ek olarak Protokol’de bahsi geçen, bankada ortak hesap açma
uygulamasının hayata geçirilip geçirilmediğini tespit etmek üzere, Türk Ekonomi Bankası
(TEB) ve Türkiye İş Bankası A.Ş. (İş Bankası)’den bankaları nezdinde Protokol’de yer alan
Yürütme ve Denetleme Kurulu üyelerinden bir veya birkaçının işlem yapmaya
yetkilendirildiği müşterek bir hesabın bulunup bulunmadığına ilişkin bilgi talep edilmiş, her
iki bankadan gelen cevabi yazıların incelenmesi sonucu anılan bankalar nezdinde belirtilen
şekilde bir müşterek hesap bulunmadığı görülmüştür. Bu çerçevede, Protokol’de belirlenen
fiyatların Protokol’ün tarafları arasında uygulanamadığı ve ortak banka hesabı
uygulamasının da hayata geçirilemediği kanaatine varılmıştır.

1 Bununla birlikte, AY-YILDIZ MTSK ikinci yazılı savunması ekinde söz konusu ilanın yer aldığı yerel gazete
ilanına yer vermiştir. İlanın verildiği yerel gazetenin tarihinin 30.05.2008 olduğu ve soruşturma raporunda yer
verilen ilanın 31.05.2008 tarihinden önce hazırlanmış olduğu tespitini doğruladığı görülmektedir.
14-17/330-142
15/33

(32) Diğer yandan 2007 tarihli Protokol ve 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı beraber ele
alındığında, sertifika sınıfına göre belirlenen eğitim ücretlerinin her iki dokümanda
birbirinden farklı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı’nda yer
alan değerler sürücü kurslarından istenen veri seti ile de karşılaştırılmış, söz konusu
değerlerin hiçbir zaman uygulanmadığı görülmüştür.
(33) Bu çerçevede, belgelerde yer alan fiyatların birbirinden kayda değer derecede
farklılaşması, 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı’ndaki fiyatların hiçbir zaman
uygulanmamış olduğunun görülmesi, anılan ilanın sadece tek bir sürücü kursunda elde
edilmiş olması ve anılan belgede sürücü kurslarının imzasının bulunmamasından
hareketle, 2007 tarihli Protokol ve 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı çerçevesinde varılan
anlaşmaların devam eden tek bir uzlaşma niteliğinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(34) 2007 tarihli Protokol ve 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı, soruşturma zamanaşımına tabi
olup olmadıkları bakımından da değerlendirilmiştir. Lehe hüküm ilkesi çerçevesinde,
05.11.2007 tarihli Protokole ilişkin soruşturma zamanaşımı süresinin 05.11.2012 tarihinde;
2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı’nın en geç 31.05.2008 tarihinde hazırlandığının kabulü
halinde, belgeye ilişkin soruşturma zamanaşımı süresinin 31.05.2013 tarihinde dolduğu,
bu itibarla Belge 1 ve Belge 5’de unvanı geçen teşebbüslere herhangi bir idari para cezası
uygulanmasına yer olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(35) Dosya kapsamında elde edilen diğer belge 2012 yılına ait toplantı tutanağıdır (Belge 2).
söz konusu toplantı tutanağı incelendiğinde, toplantı tutanağının içerik olarak 2007 tarihli
Protokol’ün bir benzeri olduğu ve fakat bu defa katılımcılar tarafından imzalanan bir
Protokol şeklinde değil, yerinde inceleme sırasında bilgisayarından elde edildiği (…..)
tarafından hazırlanan bir toplantı tutanağı şeklinde düzenlendiği görülmektedir. Anılan
belgede Kırıkkale ili sürücü kursları toplantısının 15.06.2012 tarihinde yapıldığı, açılış
konuşmasını fiyat tespit komisyonu başkanı (…..) yaptığı, on bir sürücü kursunun
toplantıya katıldığı, BİL-SÜR MTSK ve AY-YILDIZ MTSK adına vekaleten komisyon
sözcüsü (…..) oy kullandığı, sürücü belgesi türü bazında belirlenecek fiyatlara ve havuza
yatırılması düşünülen oranlara ilişkin oylama yapıldığı görülmektedir. 2007 yılındaki
belgenin içeriğine benzer bir şekilde, 2012 tarihli belgede de Kırıkkale ilindeki sürücü
kurslarının bankada ortak hesap açma ve hesaptan para çekebilecek kişileri belirleme
yoluna gittiği ve ayrıca fiyat birlikteliğinin devamına yönelik yine ceza mekanizmalarının
öngörüldüğü (fiyat kırdığı tespit edilen kurumların havuzdaki bir aylık paralarına el konur,
diğer kurslara pay edilir) anlaşılmaktadır. Ücretsiz öğrenci kontenjanının kaldırılması ve
hatta kursiyerin kurs ücretini ortak hesaba yatırması konusunda belgede yer alan kararlar
dikkati çeken diğer hususlardır.
(36) Bu kapsamda, 2007 tarihli Protokol gibi 2012 tarihli toplantı tutanağı da, sürücü belgesi
ücretlerinin ve hatta sınav-dosya ücretleri, taksitler, ücretsiz okuyacak öğrenciler gibi
konuların serbest piyasa koşulları dışında ve sürücü kursları tarafından ortaklaşa
belirlenmesini amaçlayan bir anlaşma niteliğindedir. Belgenin bu şekliyle, belirli bir mal
veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.
(37) 2012 tarihli toplantı tutanağında kararlaştırılan unsurların uygulanıp uygulanmadığını tespit
amacıyla hakkında soruşturma açılan sürücü kurslarından2 Haziran 2012 – Haziran 2013
dönemine ilişkin kursiyer-fiyat listeleri istenmiştir. Kurum kayıtlarına intikal eden listelerin
incelenmesinden, 2007 yılındaki Protokol’e benzer şekilde, 2012 yılındaki toplantı
tutanağında kararlaştırılan fiyatların da tek fiyat şeklinde uygulama alanı bulmadığı, sürücü
kurslarının fiyatlarının kendi aralarında ve her sürücü kursu dahilinde farklılaştığı
görülmüştür.

2 2013 yılında açılan dolayısıyla söz konusu toplantıya katılmadığı anlaşılan sürücü kursları hariç.
14-17/330-142
16/33

(38) 2012 tarihli toplantı tutanağının uygulanıp uygulanmadığı ve uygulandıysa ne kadar süre
ile uygulandığıyla ilgili kursiyer-fiyat listelerine alternatif olarak, 2012 yılına ilişkin toplantı
tutanağında yer alan İş Bankası ve TEB bankalarında 13 sürücü kursu adına ortak bir
hesap açılması ve kursiyerlerin kayıt ücretlerinin bu hesaplara yatırılması ile ilgili ifadeler
üzerine, İş Bankası ve TEB’e bilgi isteme yazıları gönderilmiş ve belgede yer aldığı haliyle
(…..) ve (…..) yetkilendirildiği müşterek bir hesabın bulunup bulunmadığı ve açılış tarihi
sorgulanmıştır. TEB’den gelen cevabi yazı ile anılan kişilere ait Kırıkkale şubelerinde (…..)
No’lu bir müşterek hesabın bulunduğu teyit edilmiştir. TEB’den gelen cevabi yazıdaki
anılan hesaba ait hareketler incelendiğinde, hesaba ilişkin ilk hareketin 06.07.2012, son
hareketin ise 23.10.2012 tarihinde gerçekleştiği, söz konusu tarihler arasında anılan
hesaba ait farklı kursiyerler adına TC kimlik numarası, ehliyet sınıfı ve hatta sürücü kursu
belirtilmek kaydıyla çok sayıda para yatırma işleminin yapıldığı, hesapta biriken tutarın belli
bir büyüklüğe ulaştığında (…..) tarafından çekildiği görülmüştür. İş Bankası’ndan gelen
yazının incelenmesi sonucunda da, benzer şekilde müşterek hesap niteliğinde (…..) No’lu
bir hesabın 04.07.2012 tarihinde açıldığı, hesabın 22.10.2012 tarihinde kapatıldığı, bu
tarihler arasında farklı kursiyerler adına yine TC kimlik numarası, ehliyet sınıfı ve ilgili
sürücü kursu belirtilerek çok sayıda para yatırma işlemi gerçekleştirildiği ve söz konusu
hesapta biriken tutar belli bir miktara ulaştığında, hesaptan çekildiği anlaşılmıştır. Banka
kayıtları, 2012 tarihli toplantı tutanağında kararlaştırılan unsurların tek bir fiyat şeklinde
olmasa dahi, müşterek banka hesaplarının açılması, kursiyerlerin ücretlerinin bu hesaplara
yatırılması ve böylece sürücü kurslarının davranışlarının gözetim altında tutulması yoluyla
uygulamaya konulduğunu ispatlar niteliktedir.
(39) Öte yandan İNCİ 71 MTSK Müdürü Mustafa ZENGİN’in bilgisayarında bulunan “Fiyat
Birliktelik Çalışma” adlı belgenin (Belge 3) 4., 6., 7., 8. ve 9. maddelerinde yer alan
“TABAN FİYATLARIN ALTINDA ALINMAK ZORUNDA KALINAN KURSİYERLERİN
KOMİSYONA BİLDİRİLMESİ”, “BİR KURSUN KAYDINI BAŞKA BİR KURS ALMASI
DURUMUNDA KURSİYER İSMİ KOMİSYONA BİLDİRİLECEK EĞERKİ FİYAT
KIRILARAK KAYDIN ALINDIĞININ KOMİSYON TARAFINDAN TESPİT EDİLMESİ
HALİNDE O KURSİYERİN ÜCRETİ DİĞER KURSA ÖDENECEK”, “BİRLİKTELİĞİN
BOZULMAMASI İÇİN ALINAN DUYUMLAR KOMİSYONA BİLDİRİLECEK. KOMİSYON
ANINDA OLAYI ARAŞTIRMAK SURETİYLE TARAFLARA BİLGİ VERECEK” ve
“KOMİSYONA AÇILAN DÖNEM LİSTELERİ VE TELEFON NUMARALARI VERİLECEK.
KOMİSYON HER KURSTAN 3 KURSİYERE FİYAT SORACAK.” ifadelerinin ve anılan
belgenin 9. maddesinde yer verilen “ORTAK HESABIN AYNI ŞEKİLDE DEVAM ETMESİ”
ifadesinin de gerek banka hesapları, gerekse fiyat birlikteliğinin devamı, kontrolü ve
denetlenmesine ilişkin bir KOMİSYON yapılanması bakımından, 2012 yılına ilişkin toplantı
tutanağı içeriğini desteklediği kanaatine ulaşılmıştır.
(40) 2012 tarihli toplantı tutanağının içeriğini destekleyen bir diğer belge ise, FATİH MTSK’da
elde edilen “Kırıkkale İli Sürücü Kursları Birliği Derneği Ücret Listesi” başlıklı belgedir
(Belge 4). Söz konusu belge de “2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı” başlıklı belgeye
benzer şekilde, Kırıkkale ilinde bulunan sürücü kurslarının birlik ve/veya dernek çatısı
altında tek bir ücret listesi hazırlama ve söz konusu ücretleri 4054 sayılı Kanun’a aykırı
olarak birlikte belirleme girişimine işaret etmektedir. Anılan belgede yer alan fiyat listeleri
incelendiğinde, sertifika bazında listede yer alan fiyatların 2012 tarihli toplantı tutanağında
kararlaştırılan fiyatlarla aynı olduğu, belgenin altında 2012 tarihli toplantı tutanağında da
belirtildiği üzere 13 sürücü kursuna imza yeri ayrıldığı görülmektedir. Bilgisayardan elde
edilmiş olan söz konusu ücret listesinin son değiştirilme tarihi de, toplantı tutanağında yer
alan tarihin bir gün sonrası olan 16.06.2012 olarak tespit edilmiştir. Ek olarak belgenin
altında yer alan Kırıkkale İli Sürücü Kursları Ücret Tespit Komisyonluğu Başkanlığı
şeklindeki ibarenin de, 2012 tarihli toplantı tutanağında yer alan Komisyon yapılanmasına
14-17/330-142
17/33

işaret ettiği ve sürücü kurslarının ortak fiyat belirleme yönündeki çabalarını göstermesi
bakımından ek bir delil arz ettiği kanaatine varılmıştır.
(41) Sonuç olarak, 2012 tarihli toplantı tutanağı, “Kırıkkale İli Sürücü Kursları Birliği Derneği
Ücret Listesi” ve “Fiyat Birliktelik Çalışma” başlıklı belgeler Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren
sürücü kurslarının 2012 yılının Haziran ayından başlayarak bir anlaşma içinde
bulunduğunu, banka hesap hareketleri de söz konusu toplantı tutanağında kararlaştırılan
rekabete aykırı unsurlardan bir ya da birkaçının, tek fiyat şeklinde olmasa dahi minimum
üç ay süre ile uygulandığını gösterir niteliktedir. Bu bağlamda 2012 tarihli toplantı tutanağı,
“Kırıkkale İli Sürücü Kursları Birliği Derneği Ücret Listesi” ve “Fiyat Birliktelik Çalışma”
başlıklı belgelerin aynı bütünün parçaları olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(42) Öte yandan 2012 yılındaki toplantı tutanağı ile ilgili açığa çıkarılması gereken başka bir
husus, söz konusu toplantıya hangi sürücü kurslarının iştirak ettiğinin tespitidir. Anılan
belgede BİL-SÜR MTSK ve AY-YILDIZ MTSK adına (…..) vekaleten oy kullandığı
belirtilmek kaydıyla, söz konusu toplantıya bu kurslar haricinde 11 sürücü kursunun
katıldığı ifadesi yer almaktadır. Tarafların savunmaları incelendiğinde, BAYRAK MTSK,
OTO-VİRAJ MTSK, İNCİ 71 MTSK, ZENGİN MTSK, ÖZLEM MTSK, ŞALİDA MTSK,
LİDER MTSK, OTO-SİNYAL MTSK, FATİH MTSK, ALTINÇAĞ MTSK ve YÜKSELİŞ
TURAN MTSK’nın anılan toplantıya katıldıkları bilgisine savunmalarında yer verdikleri,
BİL-SÜR MTSK ve AY-YILDIZ MTSK’nın ise anılan toplantılara katılmadıklarını ve
herhangi bir kişiye anılan toplantılarda kendileri adına oy kullanılması için vekalet
vermediklerini belirttikleri görülmektedir. Banka hesap bilgileri ve hesap hareketleri de
savunmalarında 2012 yılındaki toplantıya katıldıkları bilgisine yer veren teşebbüslerin
ifadelerini desteklemektedir. Bunun yanı sıra banka hesaplarından TEB’e ait hesap
hareketleri incelendiğinde, savunmasında toplantıya katılmadığını ve herhangi bir kişiye
kendileri adına oy kullanması için vekalet vermediklerini belirten AY-YILDIZ MTSK’ya
ilişkin de birçok kursiyer kaydı-para yatırma işleminin gerçekleştiği görülmüştür. Öte
yandan FATİH MTSK’da elde edilen “Kırıkkale İli Sürücü Kursları Birliği Derneği Ücret
Listesi” başlıklı belgenin altında ise Kırıkkale İli Sürücü Kursları Ücret Tespit Komisyonluğu
Başkanlığı ve yukarıda sayılan 11 kurs yanında AY-YILDIZ MTSK ve BİL-SÜR MTSK’ya
da imza yeri ayrıldığı görülmektedir. Özetle, mevcut belgeler AY-YILDIZ MTSK’nın da
2012 toplantı tutanağında kararlaştırılan uygulamalara katıldığını göstermektedir. Bununla
birlikte, banka hesap hareketlerinde, savunmasında 2012 tarihli toplantıya katılmadığını ve
herhangi bir kişiye kendileri adına oy kullanması için vekalet vermediklerini belirten BİL-
SÜR MTSK’ya ilişkin herhangi bir kayda rastlanmamış ve BİL-SÜR MTSK’nın bu
uygulamalara iştirak ettiğini destekleyen ek bir belge elde edilmemiştir.
(43) Öte yandan, gelen savunmalar ve eklerinden, HAYAT MTSK’nın 22.04.2013,
ALTINBAŞAK MTSK’nın 05.03.2013 ve YÜKSELİŞ MTSK’nın 07.03.2013 tarihinde
faaliyete başladığı tespit edilmiş olup, anılan teşebbüslerin 2012 tarihli belgenin tarafı
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(44) Soruşturmada ayrıca, rekabete aykırı nitelikte olduğu tespit edilen 2007 tarihli Protokol ve
2012 tarihli toplantı tutanağının devam eden tek bir anlaşma-uzlaşma olup olmadığı
incelenmiştir. Bu bağlamda, 2007 tarihli Protokolün hayata geçirildiğine dair bir tespit
yapılmaması ve 2007-2012 tarihleri arasında “2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı” başlıklı
belge haricinde başkaca bir belgeye ulaşılmamasından hareketle, 2007 tarihli Protokol ve
2012 tarihli toplantı tutanağının devam eden tek bir uzlaşma olarak nitelendirilemeyeceği
kanaatine varılmıştır.
(45) Sonuç olarak mevcut bilgi ve belgeler, 2012 yılındaki toplantıda alınan ve rekabet ihlali
niteliğinde olan kararların uygulanması yönünde de bir çaba sergilendiğini göstermekte
olup, toplantı tutanağı şeklinde vücut bulan sürücü kursları arasındaki anlaşmanın gerek
amaç gerek etki bakımından rekabeti sınırlayıcı bir nitelik arz ettiği ve kartel niteliğinde
14-17/330-142
18/33

olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Öte yandan kartel anlaşmaları sonucunda ortaya çıkan artı
değerin sadece kartel üyeleri lehine etki doğurması, kartel anlaşması sonucunda yükselen
fiyatlardan toplumun zarar görmesi ve fiyat ile satış koşullarına ilişkin yatay anlaşmaların
rekabet hukukunda per-se ihlal olarak kabul edilmesinden hareketle, söz konusu
anlaşmaya ilişkin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
incelemesi yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.2.3.2. Teşebbüslerin Birinci Yazılı Savunmalarına Yönelik Değerlendirme
(46) Hakkında soruşturma açılan tarafların savunmaları incelendiğinde içerik ve şekil olarak
büyük oranda birbirine benzediği görülmüştür. Bu nedenle aşağıda taraflardan BAYRAK
MTSK’nın savunması ayrıntılı olarak özetlenmiş, diğer teşebbüslerin savunmalarında ise
bulunan farklı noktalara değinilmiştir. Savunmaların özetlenmesinden sonra ise
savunmaların değerlendirilmesine geçilmiştir.
(47) BAYRAK MTSK tarafından yapılan ilk yazılı savunmada;
- Yerinde inceleme sırasında raportörlere herhangi bir engel çıkarılmadığı, yapılan
yerinde incelemede 4054 sayılı Kanun’a aykırı herhangi bir bilgi ve belgenin
bulunamadığı,
- Milli Eğitim İl Müdürlüğü tarafından sürücü kurslarına gönderilen genelgelerdeki konuları
mütalaa etmek, tam ve eksiksiz eğitim vermek, sürücü kurslarının giderlerinin
azaltılması gibi konularda istişare amaçlı zaman zaman diğer sürücü kurslarıyla bir
araya gelindiği, bu toplantılara işletmelerini temsilen (…..) ya da (…..) katıldığı, bununla
birlikte anılan toplantılarda 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir davranışlarının olmadığı,
anılan toplantıların gündemini eğitim kalitesinin arttırılması, kursiyerlerin sıkıntı ve
şikayetlerinin giderilmesi, sürücü kursları arasında iletişimin sağlanması gibi konuların
oluşturduğu,
- Kırıkkale Merkez’de bulunan sürücü kurslarının aşırı rekabetten vergi ve SGK ödemeleri
gibi mali borçlarını bile ödemekte zorlandığı, hatta YÜKSELİŞ TURAN MTSK’nın aşırı
rekabetten dolayı iflas ettiği, söz konusu durumun sürücü kursları arasında fiyat
birlikteliği anlaşmasının bulunmadığının ve Kırıkkale’deki sürücü kurslarının rekabet
içinde olduklarının kanıtı olduğu, nitekim Kırıkkale’nin bulundukları bölgede en düşük
fiyata hizmet veren il olduğu ve diğer illerden kursiyer çektiği,
- BAYRAK MTSK’nın 2005 yılından günümüze her yıl Mayıs ayında İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne sunulan fiyatın altında kayıt gerçekleştirdiği,
- BAYRAK MTSK’nın havuz kurup tek bir fiyat uygulama amaçlı bankalarda herhangi bir
hesap açtırma fiilinde bulunmadığı, sadece sürücü kurslarının, kursiyerlerin olumsuz
hava koşullarında mağdur olmamaları için kapalı bir alan oluşturmak, her sertifika
sınıfına göre asgari maliyet belirlemek ve bu fiyattan başlamak suretiyle rekabet etmek
ve tüm kursların kullanacağı bir pist alanı yaptırmak amaçlı arazi satın almak için 2012
yılında yaptığı toplantıya BAYRAK MTSK’yı temsilen (…..) katıldığı, bu toplantıda fiyat
birlikteliğinin amaçlanmadığı, yapılan toplantıda kararlaştırılan projelerin
gerçekleştirilmesi amacıyla TEB ve İş Bankası’na hesap açılması yönünde görüş
birliğine varıldığı ve bu bankalarda hesap açıldığı, bununla birlikte belirtilen projelerden
sadece kapalı komisyon alanının yapıldığı, kursların düzenli ve yeterli para
yatırmamaları sebebiyle pist yapımına yönelik arazi satın alımının gerçekleştirilemediği,
bu yüzden hesapların kapatılarak ilgili tutarların kurslara iade edildiği,
- 2007 yılındaki toplantıya ise BAYRAK MTSK adına Şirket Müdürü (…..), Sürücü Kursu
Müdürü (…..) ve Trafik-Motor Usta Öğreticisi (…..) katıldığı, toplantıda Kırıkkale ilinin
ekonomik durumu, ildeki aylık tahmini kursiyer sayısı, her kursun yönetmelik gereği
asgari maliyet belirlemesi, yerel bir gazetede ilan ettirmesi ve İl Milli Eğitim Müdürlüğüne
14-17/330-142
19/33

ibraz etmesi gibi konuların yanı sıra, fiyat birlikteliği konusunun da geçtiği fakat anlaşma
sağlanamadığı ve BAYRAK MTSK yetkililerinin anlaşma sağlanmadan toplantıdan
ayrıldığı, BAYRAK MTSK’nın anılan toplantılarda birliktelik adına veya başka bir amaçla
teminat senedi imzalamadığı, diğer kursları temsilen gelen katılımcıların da böyle bir
senet imzaladıklarını görmedikleri,
- 2007 yılındaki toplantıda yazılı ya da sözlü, imzalı ya da imzasız evrak tanzim edilse
dahi bir anlaşmaya varılamadığının en büyük delilinin 2007 yılında 2005 yılı fiyatlarının
altında eğitim hizmeti verilmesi olduğu, ayrıca 2007 kayıt ücretlerinin kendi içinde de
birbirinden farklılaştığı,
- İNCİ 71 MTSK’da yapılan inceleme sonucunda elde edilen belgenin BAYRAK MTSK ile
ilgisinin bulunmadığı, bu belge hakkında bilgi sahibi olunmadığı,
- Kırıkkale ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının sık sık bir araya gelme nedenlerinin
daha önce de ifade edildiği gibi, tabii olunan mevzuata ilişkin görüş paylaşımında
bulunmak, İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen genelge ve yönetmelikleri
mütalaa etmek, her sertifika sınırına göre asgari bir maliyet belirlemek ve bu fiyatlardan
başlamak suretiyle eğitim hizmeti sunmak, direksiyon eğitimlerinde kursiyerlerin can ve
mal güvenliğini sağlamak ve kursiyerlerin sınavlar, pist alanı gibi çeşitli konularda
mağduriyetlerinin önlenmesi için gerekli ek çalışmaları yapmak olduğu, Özel Öğretim
Kurumları Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları Yönetmeliği’nde de eğitim ve öğretimle ilgili
kararlar almak üzere yılda en az üç defa toplantı yapılmasının zorunlu tutulduğu,
- Gönderilen fatura örneklerinden de, BAYRAK MTSK’nın rekabeti engelleyici, bozucu
veya kısıtlayıcı bir davranış içerisinde olmadığının anlaşılabileceği
ifade edilmiştir.
(48) BAYRAK MTSK’nın savunmasında dile getirilen hususlar ayrıca OTO VİRAJ MTSK, İNCİ
71 MTSK, ZENGİN MTSK, ÖZLEM MTSK, ŞALİDA MTSK, LİDER MTSK, OTO SİNYAL
MTSK, FATİH MTSK, BİL-SÜR MTSK, ALTINÇAĞ MTSK ve YÜKSELİŞ TURAN
MTSK’nın savunmasında da belirtilmiştir.
(49) Yukarıdaki savunmalara ek olarak OTO VİRAJ MTSK tarafından yapılan savunmada ticari
faaliyetine 2011 yılının Temmuz ayında başladığı, bu nedenle 2007 tarihindeki toplantıda
bulunmadığı, 2012 yılındaki toplantıya ise şirket adına (…..) katıldığı ancak rekabetin
kısıtlanmasına yönelik herhangi bir karar alınmadığı; İNCİ 71 MTSK tarafından yapılan
savunmada işletmelerinin 19.10.2009 tarihinde açıldığı, dolayısıyla 2007 yılına ilişkin
Protokol hakkında bir bilgilerinin bulunmadığı, 2012 yılındaki toplantıya katıldıkları fakat
rekabeti sınırlayıcı bir karar almadıkları, şirketlerinde elde edilen belgenin (“Fiyat Birliktelik
Çalışma” başlıklı belge) tamamen kaliteyi arttırmak amacı ile düzenlenmiş öneri ve
dileklerden oluşan bir belge olduğu, hiçbir kurum ile paylaşılmadığı; ZENGİN MTSK
tarafından yapılan savunmada, 2007 ve 2012 yıllarındaki toplantılara katılındığı, 2007
yılındaki toplantıda fiyat birlikteliği konusunun konuşulduğu fakat anlaşma sağlanamadığı,
kendilerinin de anlaşma sağlanmadan toplantıdan ayrıldıkları; LİDER MTSK tarafından
yapılan savunmada işletmelerinin 13.01.2012 tarihinde açıldığı, dolayısı ile 2007 yılına
ilişkin Protokol ile bir bağlantılarının olmadığı; BİL-SÜR MTSK tarafından yapılan
savunmada 2012 yılında yapılan toplantıya katılınmadığı, herhangi bir kişiye de bu konuda
yazılı ya da sözlü vekalet verilmediği belirtilmiştir.
(50) AY-YILDIZ MTSK’nın ilk yazılı savunmasında;
- Teşebbüslerinde yapılan yerinde incelemede bulunan 2007 yılına ilişkin Protokol’de
bahsi geçen toplantıya katılmadıklarını, söz konusu Protokol’ün kendilerine diğer sürücü
kursları tarafından görüş alma amaçlı getirildiği, fakat kendilerinin Protokol’e, içeriğine
ve bilgileri haricinde hazırlanmasına itiraz ettiği ve anılan Protokol’ün uygulanmadığı,
14-17/330-142
20/33

- 2012 yılına ilişkin toplantıya katılan (…..) kendilerinin bilgileri ve izni haricinde toplantıda
kendilerini temsil ettiğinden sonradan haberdar oldukları,
ifade edilmiştir.
(51) Taraflardan YÜKSELİŞ MTSK 07.03.2013 tarihinde; HAYAT 71 MTSK 22.04.2013
tarihinde; ALTINBAŞAK MTSK 05.03.2013 tarihinde işletme açılış onayı aldığını, bu
nedenle iddia edilen fiyat birlikteliği ihlalinin tarafı olmadığını savunmuştur.
(52) Ayrıca, AY-YILDIZ MTSK, ŞALİDA MTSK, ALTINBAŞAK MTSK ve BİL-SÜR MTSK
tarafından gönderilen savunmalarda bilgisizlikten kaynaklanan Kanun’a aykırı bir eylemleri
oldu ise kendilerinin “Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına
Dair Yönetmelik” (Pişmanlık Yönetmeliği) kapsamından yararlandırılması talep edilmiştir.
İlgili taraflara Pişmanlık Yönetmeliği’nden yararlanılabilmesi için uyulması gereken usul ve
koşullara ilişkin bilgi verilmiş, fakat soruşturma süresi içerisinde anılan teşebbüsler bu
kapsamda herhangi bir başvuruda bulunmamıştır.
(53) Tarafların yukarıda özetlenen savunmalarının genel olarak üç başlık altında
özetlenebileceği görülmektedir. Söz konusu yapılanmanın tüketici faydası için
oluşturulduğuna yönelik savunmalar adı altında özetlenebilecek ilk başlık altında, Kırıkkale
ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının; tabii olunan mevzuata ilişkin görüş
paylaşımında bulunmak, tam ve eksiksiz eğitim vermek ve eğitim kalitesini arttırmak,
kursiyerlerin eğitimler sırasında can ve mal güvenliğini sağlamak, sıkıntı ve şikayetlerini
gidermek, kursiyerlerin olumsuz hava koşullarında mağdur olmalarını önleme amaçlı bir
kapalı alan oluşturulmasını sağlamak ve ortak bir pist alanı oluşturmak gibi nedenlerle bir
araya geldiklerine ilişkin savunmalar yer almaktadır. İkinci başlıkta ise, sürücü kurslarının
bir araya gelme nedeni ve yukarıda sayılan belgelerde yer alan fiyat tespitine ilişkin
hususlar, sürücü kurslarının maliyetlerinin azaltılması ve eğitim kalitesinin arttırılması
amacıyla asgari bir maliyet belirlenmesi ve bu fiyattan başlayarak rekabet edilmesi
şeklinde açıklanmaktadır. Son olarak üçüncü başlık ise, 2007 ve 2012 yıllarındaki
toplantılarda fiyat birlikteliğinin konusunun geçtiği fakat anlaşma sağlanamadığı, rekabete
aykırı bir karar alınmadığı, birliktelik adına veya başka bir amaçla teminat senedi
imzalanmadığı ve gerek 2007 tarihli Protokol’ün gerekse de 2012 tarihli toplantı
tutanağında kararlaştırılan unsurların sürücü kursları tarafından uygulanmadığı
hususlarında yoğunlaşmaktadır.
(54) Tüketici faydasına yönelik savunmalar başlığında özetlenen savunmalar ile ilgili ilk
belirtilmesi gereken husus, anılan belgelerde söz konusu tüketici faydasına işaret eden
hiçbir hususun bulunmadığı ve belgelerin ortak fiyat tespiti konusu üzerine yoğunlaştığı
hususudur. Benzer şekilde, söz konusu belge içeriklerinde, TEB ve İş Bankası’nda hesap
açılmasının nedeni olarak sayılan, olumsuz hava koşullarında kullanılmak üzere
kursiyerler için kapalı bir alan ve ortak pist projelerine yönelik de tek bir kelime dahi
bulunmamaktadır. Ayrıca soruşturma süresince, soruşturma tarafları, söz konusu banka
hesaplarının bu projelerin gerçekleştirilmesi amacıyla açıldığı şeklindeki beyanlarını
destekleyen ek bir belge sunmamıştır. Aksine, ayrıntılarına yukarıda da yer verildiği üzere,
banka hesap hareketlerinde kursa kaydı yapılan kursiyerlere ilişkin birçok detay yer
almaktadır. Yine söz konusu banka hesaplarının sürücü kurslarının sosyal güvenlik ve
vergi ödemelerinde kolaylık olması amacıyla açıldığı savunmaları ile ilgili olarak ise,
sürücü kurslarının teşebbüs bazında yükümlülükler olan anılan ödemeler ile ilgili hangi
motivasyonla ortak bir banka hesabı açtığı anlaşılamadığı gibi, sürücü kursları tarafından
banka hesaplarının anılan ödemelerle ilgili kullanıldığına yönelik ek bir belge
sunulmamıştır. Özetle, bu ilk grupta yer alan savunmaların soruşturma açılmasına
dayanak belgelerin içerik ve özüne ilişkin olmadığı değerlendirilmekte ve savunmaların bir
kısmının ise elde edilen yeni bilgiler çerçevesinde gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.
14-17/330-142
21/33

(55) Yine bu ilk grup savunmalar içinde yer alan, soruşturma taraflarının Kırıkkale’deki sürücü
kurslarının tabii olunan mevzuata yönelik görüş paylaşımında bulunma amaçlı bir araya
geldiği ve toplantılar yaptığı yönündeki savunmaları ile ilgili belirtilmesi gereken husus ise,
rekabet hukukunun rakip teşebbüslerin bir araya gelmesini ya da toplantı düzenlemesini
değil, bu toplantılarda rekabeti sınırlayan oluşumlar içine girilmesini, rekabete aykırı
kararlar alınmasını yasakladığı hususudur. Bu husus belirtilmekle beraber, savunmalarda
yer alan sürücü kurslarının yönetmelik gereği yılda en az üç defa toplantı yapması
gerektiği konusu ile ilgili olarak, sürücü kurslarına yönelik incelenen mevzuat kapsamında
bu yönde bir hükme de rastlanmamıştır.
(56) Diğer yandan, söz konusu belgelerin sürücü kurslarının maliyetlerinin azaltılması ve eğitim
kalitesinin arttırılması amacıyla asgari bir maliyet belirlemek ve bu fiyattan başlayarak
rekabet etmek amacıyla akdedildiği şeklindeki ikinci başlığı oluşturan savunmalar ise, başlı
başına sürücü kurslarının rekabeti sınırlayıcı bir oluşum içerisinde olduklarının kanıtı
niteliğindedir. Gerek 2007 tarihli Protokol, gerekse 2012 tarihli toplantı tutanağına ilişkin
yapılan söz konusu maliyet savunması, anılan belgelerin rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma
olarak addedilmesi için tek başına yeterlidir. Nitekim daha önce de ifade edildiği üzere,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde salt fiyatın değil, fiyata ilişkin maliyet, kar
gibi unsurların da teşebbüslerin birbirinden bağımsız kararları ve serbest piyasa
mekanizması dışında belirlenmesi yasaklanmıştır. Üstelik rekabet hukuku bu tür per-se
ihlallerin uygulanıp uygulanılmadığının mutlak tespitini gerekli görmemekte, rekabeti
sınırlayıcı anlaşmaları uygulanmasa dahi ihlal olarak kabul etmektedir. Bu husus,
soruşturma taraflarının söz konusu fiyat anlaşmalarının uygulanmadığı yönündeki üçüncü
başlık altında özetlenen savunmalarını da geçersiz kılmaktadır.
(57) Rekabet hukuku açısından asıl olan başlangıçta da belirtildiği gibi, teşebbüsler arasındaki
irade uyuşması olup, 2007 tarihli Protokol’de yer alan imzalar ve 2012 tarihli toplantı
tutanağına ilişkin incelenen banka hesap hareketleri anılan belgelerde yer alan rekabeti
sınırlayıcı unsurlara ilişkin taraflar arasındaki irade uyuşmasının kanıtı niteliğindedir.
Özetle, anılan belgelerde yer alan rekabeti sınırlayıcı unsurlar tam anlamıyla
uygulanmamış olsa bile, söz konusu durum anılan belge içeriklerinin birer rekabet ihlali
niteliğinde olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.
(58) Teşebbüslerin bu üç grup altında yer almamakla beraber, yerinde incelemeler sırasında
meslek personeline engel çıkarılmadığı ve istenilen evrakların teslim edildiği yönündeki
savunmalarıyla ilgili belirtilmesi gereken husus ise, bunun 4054 sayılı Kanun’un 15., 16. ve
44. maddeleri uyarınca teşebbüslerin yasal yükümlülükleri olduğudur.
(59) Sonuç olarak, belge ve savunmalara ilişkin yapılan genel değerlendirme neticesinde,
savunmaların genel olarak belgelerin içeriğinde yer verilmeyen tüketici faydası, tabii
olunan mevzuat ve anılan anlaşmaların uygulanmadığı gibi başlıklar ile sürücü kurslarının
giderlerinin azaltılmasına yönelik asgari bir maliyet belirleme ve bu maliyetten başlayarak
rekabet etme konularında yoğunlaştığı görülmüş olup, söz konusu savunmaların, sürücü
kurslarının soruşturma açılmasına dayanak fiil ve davranışlarının ihlal niteliğini ortadan
kaldırmadığı kanaatine varılmıştır.
I.2.4. Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme
(60) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir. 15.02.2009 tarih ve 27142
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza Yönetmeliği’nin 1. maddesinde ise Yönetmeliğin
amacı, “4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı
14-17/330-142
22/33

maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu
birliklerin üyeleri ile bunların yönetici ve çalışanlarına, aynı Kanunun 16 ncı maddesi
gereğince verilecek para cezasının tespitine ilişkin usul ve esasları düzenlemek” şeklinde
belirlenmiştir.
(61) Bu bağlamda işbu kararın önceki bölümlerinde yer verilen bilgi, bulgu ve değerlendirmeler
çerçevesinde; Kırıkkale’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının bir kısmının rekabeti
sınırlama amaçlı ortak fiyat belirleme, ortak banka hesabı açılması ve söz konusu
mekanizmanın devamını ve denetimini sağlayacak bir Komisyon yapılanması şeklinde
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal ettiği anlaşıldığından, söz konusu teşebbüslere
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca idari para cezası
uygulanması uygun görülmüştür.
(62) Ceza Yönetmeliği uyarınca nihai para cezası miktarı belirlenirken, öncelikle temel para
cezası belirlenmekte ve ardından varsa ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar uygulanarak nihai
para cezası tespit edilmektedir. Yönetmeliğin 5. maddesinde temel para cezasının
hesaplanması bakımından karteller ve diğer ihlaller şeklinde bir ayrım yapıldığı
görülmektedir. Buna göre Kırıkkale’de faaliyet gösteren; YÜKSELİŞ TURAN MTSK,
BAYRAK MTSK, OTO VİRAJ MTSK, İNCİ 71 MTSK, ZENGİN MTSK, ÖZLEM MTSK,
ŞALİDA MTSK, LİDER MTSK, OTO SİNYAL MTSK, FATİH MTSK, AY-YILDIZ MTSK VE
ALTINÇAĞ MTSK’nın tarafı olduğu rekabeti bozucu anlaşma kartel olarak nitelendirilmiş
ve temel para cezası belirlenirken Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
çerçevesinde, ilgili teşebbüslere yılık gayri safi gelirinin yüzde dördü oranında temel para
cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
(63) Yönetmelik’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, bir yıldan uzun beş yıldan
kısa süren ihlallerde temel para cezasının yarısı oranında; beş yıldan uzun süren ihlallerde
ise bir katı oranında arttırılacağı hükme bağlanmıştır. 15.06.2012 tarihindeki toplantı ile
başlayan sürücü kursları arasındaki anlaşmanın süresine ilişkin net bir tespit yapılamamış
olmakla birlikte, sürücü kursları tarafından açılan banka hesaplarının incelenmesi sonucu
banka hesaplarının üç ay süre ile açık kaldığı, dolayısıyla 2012 tarihli anlaşmanın en az üç
ay boyunca uygulandığı, diğer yandan Kırıkkale ilindeki sürücü kursları arasında
15.06.2012 tarihinde başlayan rekabetin sınırlanmasına yönelik anlaşmanın önaraştırma
kararının alındığı (15.05.2013) ve ilk yerinde incelemelerin gerçekleştirildiği (06.06.2013)
tarihler itibarıyla bir yılını doldurmadığı anlaşılmıştır. Söz konusu tespitler anılan
anlaşmanın bir yıldan az süreli olduğunu gösterdiğinden belirlenen temel para cezasında
Yönetmelik’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bir artışa gidilmemiştir.
(64) Diğer taraftan Ceza Yönetmeliği’nin 6 ve 7. maddeleri kapsamında temel para cezasının
ağırlaştırılmasını veya hafifletilmesini gerektiren herhangi bir unsurun mevcut dosya
bakımından bulunmadığı tespit edilmiştir.
J. SONUÇ
(65) 11.07.2013 tarih, 13-44/542-M sayılı ve 21.08.2013 tarih, 13-48/677-M sayılı Kurul
kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e,
toplanan delillere, yazılı savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Kırıkkale ilinde 2007 yılında faaliyet göstermekte olan on sürücü kursu arasında
akdedilen 2007 tarihli Protokol’ün fiyat ve ödeme koşullarının birlikte tespiti yoluyla
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti engelleyici, bozucu, kısıtlayıcı
nitelikte bir anlaşma olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
2. 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı başlıklı belgenin birlikte fiyat tespiti içermesi
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti engelleyici, bozucu,
kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
14-17/330-142
23/33

3. Bununla birlikte 2007 tarihli Protokol’ün ve 2008-2009 Öğretim Yılı Fiyat İlanı’nın
üzerinden 5 yıllık sürenin geçmesi nedeniyle anılan belgelerin değerlendirilen her
durumda lehe hüküm ilkesi çerçevesinde soruşturma zamanaşımına uğradığına, bu
nedenle anılan belgelerde adı geçen teşebbüslere yukarıda sayılan anlaşmalar
nedeniyle idari para cezası verilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
4. Kırıkkale ili sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında faaliyet
gösteren;
1. Üçel 71 İnşaat Nak. Tur. Gıda ve Yay. Hiz. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (İNCİ 71
MTSK),
2. Öz Kardeşler Eğt. ve Öğr. Rehabilitasyon Temizlik Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.
(BAYRAK MTSK),
3. Özel Oto Sinyal Eğt. Hiz. Turizm Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTO-SİNYAL
MTSK),
4. Özgüvenler Eğt. Öğr. Gıda İnş. Mimar Taah. Kom. Rekl. Pazarlama Besicilik Nak.
Tekstil İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ŞALİDA MTSK),
5. Özel Zengin Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (ZENGİN MTSK),
6. Özel Lider Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (LİDER MTSK),
7. Oto Viraj Eğitim Hizm. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTO VİRAJ MTSK),
8. Altınçağ Eğt. Hiz. ve Tic. A.Ş. (ALTINÇAĞ MTSK),
9. Birlik Eğt. Öğr. Hiz. Tic. Ltd. Şti. (FATİH MTSK),
10. Star Bilgisayar Özel Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. (ÖZLEM MTSK),
11. A.G. Vatan Eğt. Hiz. Ltd. Şti. (AY-YILDIZ MTSK),
12. Yükseliş Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. (YÜKSELİŞ TURAN
MTSK)’nin
2012 yılında aralarında anlaşarak sürücü belgesi eğitimi ücretlerini birlikte belirlemek ve
banka hesapları açarak havuz oluşturmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
5. Söz konusu anlaşmaya, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları
taşımaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
6. Bu nedenle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16. maddesinin
üçüncü ve beşinci fıkrası ile ’’Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar
İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrası (a) bendi ve ikinci fıkrası uyarınca,
a) 2012 yılı mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirinin takdiren %4 (yüzde dört)’ü oranında olmak üzere;
1. Yükseliş Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. (YÜKSELİŞ TURAN
MTSK)’ye 2.664,92 TL,
b) 2013 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren %4 (yüzde dört)’ü oranında olmak üzere;
2. Üçel 71 İnşaat Nak. Tur. Gıda ve Yay. Hiz. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (İNCİ 71
MTSK)’ye 3.338,88 TL
3. Öz Kardeşler Eğt. ve Öğr. Rehabilitasyon Temizlik Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.
(BAYRAK MTSK)’ye 6.438,12 TL,
14-17/330-142
24/33

4. Özel Oto Sinyal Eğt. Hiz. Turizm Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTO-SİNYAL
MTSK)’ye 5.671,85 TL,
5. Özgüvenler Eğt. Öğr. Gıda İnş. Mimar Taah. Kom. Rekl. Pazarlama Besicilik Nak.
Tekstil İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ŞALİDA MTSK)’ye 6.748,05 TL,
6. Özel Zengin Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (ZENGİN MTSK)’na 5.494,44 TL,
7. Özel Lider Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (LİDER MTSK)’na 3.461,08 TL,
8. Oto Viraj Eğt. Hiz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTO VİRAJ MTSK)’ye 3.229,81 TL,
9. Altınçağ Eğt. Hiz. ve Tic. A.Ş. (ALTINÇAĞ MTSK)’ye 8.786,88 TL,
10. Birlik Eğt. Öğr. Hiz. Tic. Ltd. Şti. (FATİH MTSK)’ye 5.898,15 TL,
11. Star Bilgisayar Özel Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. (ÖZLEM MTSK)’ye 5.996,28 TL,
12. A.G. Vatan Eğt. Hiz. Ltd. Şti. (AY-YILDZ MTSK)’ye 6.698,20 TL
idari para cezası verilmesine Kurul Üyesi Reşit GÜRPINAR’ın farklı gerekçesi ve
OYBİRLİĞİ ile,

7. Hayat 71 Eğt. Öğr. Gıda İnş. Rek. Sağl. Tur. Nak. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. (HAYAT
MTSK), Özel Altınbaşak Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (ALTINBAŞAK MTSK) ve Özel
Oto Yükseliş Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu (YÜKSELİŞ MTSK)’nun 2013 yılında
kurulduklarının anlaşılması ve 2012 tarihli anlaşmaya sonradan iştirak ettiklerini
gösteren herhangi bir delile ulaşılamaması; Bilsan Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. (BİL-SÜR
MTSK)’nin ise, 2012 tarihli anlaşmanın tarafı olduğuna dair ek deliller elde edilememesi
nedeniyle, anılan teşebbüslere idari para cezası verilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ
ile
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.












Meh met Akif ERSİN



14-17/330-142
25/33


Rekabet Kurulu’nun 08.05.2014 Tarih ve 14-17/330-142 Sayılı Kararına

FARKLI GEREKÇE

Kurulumuz mezkur Kararıyla, 4054 Sayılı Kanun’un 16. Maddesinin 3. ve 5. fıkrası ile
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası hükümleri uyarınca 2012 mali yılı sonunda oluşan ve
Kurul tarafından belirlenen gelirlerinin takdiren % 4 (Dört) oranında olmak üzere; Kırıkkale
ilinde faaliyette bulunan 12 sürücü kursuna çeşitli miktarlarda idari para cezası verilmesine
karar vermiş bulunmaktadır. Anılan bu idari para cezası belirlenirken, 4054 sayılı yasanın
16.maddesi ile birlikte, yukarıda belirtilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmeliğin ilgili hükümlerinin uygulanmasıyla, temel para cezaları baz alınarak ceza
verilmiş olup, ceza miktarına sonuç olarak katılmakla birlikte gerekçe yönünden, anılan
yönetmeliğin 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırı olduğu inancıyla,
aşağıda belirteceğim nedenlerle kararın ceza oran ve miktarlarını belirleyen 6.fıkrasına
farklı gerekçe ile katılıyorum.
Farklı gerekçemiz, “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in
5.maddesi ile getirilen kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine verilecek idari para cezalarına
alt ve üst sınır konulması suretiyle kanuna aykırı yönetmelik hükümlerinin uygulanması
noktasından doğmaktadır.
1-Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin yönetmelik 4054 Sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırıdır.
Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; “Temel Para Cezası’’
başlığı altındaki 5.maddesinde;
(1)Temel para cezası hesaplanırken, Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış
davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai
karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa
nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan
yıllık gayri safi gelirlerinin;
a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü,
b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü,
arasında bir oran esas alınır.
(2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı;
a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında,
b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında,
arttırılır.’’ denilmiş, yine 6.maddesinde Ağırlaştırıcı Unsurlar ve 7.maddesinde de Hafifletici
Unsurlar ayrı ayrı sayılmıştır.
Aşağıda geniş olarak açıklanacağı üzere Yasa Koyucu 16.maddeye göre verilecek
cezalarda; alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona kadar
verileceğini hükme bağlamasına ve Rekabet Kurulu’na aşağıda geniş olarak
açıklayacağımız gibi, yetki aşımı nedeniyle yönetmelikle düzenlenmesi mümkün olmayan
bir konuda, yönetmelikle düzenleme yapılarak belli suçlar için, belirli cezalar getirilmiş,
yine yönetmelikte, Kanunda olmayan bir kural konularak alt sınır ve yasada
14-17/330-142
26/33

öngörülmeyen bir üst sınır belirlenmiş ve karteller için yüzde iki ile dört arası, diğer ihlaller
içinse binde beş ile yüzde üçü oranında şeklinde ceza verilmesi öngörülmüştür.
Anayasamızın 13.maddesinde;“Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın
yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla
sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin
ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” hükmü bulunmakta,
Anayasamızın madde 38.maddesinde ise; “Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan
kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman
kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.” ……hükmü yer
almıştır. Bu hükümler kişilere maddi yaptırımlarında kapsamına girdiği, kişilerin temel hak
ve özgürlüklerinin kısıtlanmasının ancak yasa ile söz konusu olabileceğini, yine yasa
hükmü ile belirlenen bir cezadan daha ağır bir cezanın verilemeyeceğini belirlemiştir.
Aşağıda ayrıntılı olarak açıklayacağımız gibi, yukarıda hükmü açıklanan anılan yönetmelik
hükmü ile bu hükme aykırı maddi ceza hükümleri getirilerek, anayasal kurallar göz ardı
edilmiştir.
Hiyerarşik normlar sistemine dayalı olan hukuk düzenimizde, alt düzeydeki normların
dayanaklarını ve yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar
hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta, daha sonra
gelen kanunlar dayanağını ve yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler dayanağını ve
yürürlüğünü kanundan, yönetmelikler ise dayanağını ve yürürlüğünü kanun ve tüzükten
almaktadır. Bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını teşkil eden
bir norma aykırı ve bunu değiştirici veya ihmal edici nitelikte bir hükmü hukuk alemine
getirmesi olanaklı bulunmamaktadır.
Hukuk devletinde yönetimin işlem ve eylemlerine uygulanacak hukuki kurallarının şeffaf
ve anlaşılabilir bir şekilde belirlenmesi kadar söz konusu normların normlar hiyerarşisine
uygunluğu da, bu kuralların sağlığı için büyük bir önem taşımaktadır. Normlar hiyerarşisine
aykırı düzenlenen bir norm, denetim aşamasını da etkilemekte ve denetime esas
kararlarda çoğu zaman normlar hiyerarşisinden sapmalar hukuka aykırılık nedeni olarak
kabul edilmektedir. Bu konuda onlarca Danıştay kararı bulunmaktadır.(3)
Bu nedenlerle, hukuk sistemimizde öngörülen hukuk hiyerarşisi kavramının sağlıklı
işleyebilmesi için; gerek düzenleme yapıcıların, uygulayıcıların ve gerekse, yargısal
denetimi yapan mercilerin anayasal ve yasal sınırlar içerisinde hareket etmeleri gerekli ve
hatta zorunludur. Çünkü bu gereklilik ve zorunluluk Anayasa’mızın 2.maddesinde
öngörülen devletin temel niteliklerinden en önemlisi olan “hukuk devleti ilkesinin’’ olmazsa
olmazlarındandır.
Yasama yetkisi asli bir yetkidir. Yasama yetkisinin kullanımı şeklinde ortaya çıkan yasa
yapımı yasa koyucunun istediği alanda düzenleme yapmasına cevaz vermektedir. Bir konu
Anayasa da düzenlenmese bile yasa koyucu bu konuda yasa çıkarabilir. Bu nedenle
Anayasa’ya dayanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, yasa yapılırken uyacağı
mutlak kural, yapılan yasanın Anayasa’ya aykırı olmamasıdır. Buna karşılık idare, daha
önce yasama organı tarafından yasa ile düzenlenmemiş bir alanda doğrudan doğruya bir
düzenleme yapamaz. Bu nedenle idarenin bu düzenleme yetkisi yasadan kaynaklanan,
yasayı izleyen (secundum legem) bir yetkidir. Başka bir deyişle idarenin tüm düzenleyici
işlemleri yasaya dayanmak, yasayla düzenlenmiş bir alan içerinde olmak zorunda olan,
onun altında ve ona bağımlı bir yetkidir. Bu yetki idareye bir anlamda tam insiyatif
vermeyen ve yasayla düzenlenmiş alanla sınırlı bir yetkidir.
Öte yandan, idarenin düzenleyici işlemler yönünden uyacağı bir diğer kural yasalara aykırı
düzenleme yapamayacağıdır. İdarenin düzenleyici işlemlerinin dayandığı yasaya uygun

(3) Danıştay İ.D.D.K. 16.06.2005 gün ve E.2003/275 K.2005/2170 Sayılı Kararı
Danıştay 8.Dairesi 07.03.2007 gün ve E.2005/6261, K.2007/1246 Sayılı Kararı
Danıştay 10.Dairesi 16.03.2009 gün ve E.2006/5588, K.2009/1879 Sayılı Kararı

14-17/330-142
27/33

olması ve bu yasanın çizdiği sınırların dışına çıkmaması zorunludur. İdarenin düzenleyici
işlemlerinin yasaya aykırı (contra legem) olması olanaklı değildir. İdarenin düzenleyici
işlemlerinin yasaya uygun olması, ve yasanın çizdiği sınırlar içerisinde kalması (intra
legem) düzenleyici işlemelerin asli şartlarının en önemlilerinden birisidir.(4)
Anayasa’mızın “Yönetmelikler” başlığı altındaki 124. maddesinde; Başbakanlık, bakanlıklar
ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin
uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler
çıkarabileceği ve hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağının kanunda
belirtileceği Anayasa Koyucu tarafından vaz edilmiştir.
Yönetmelikler, Kamu Kuruluşlarının kendi görev alanlarına giren konularda yasa ve tüzük
uygulanmasına yönelik yönetsel anlamdaki hukuk kurallarıdır. Yukarıda hükmü alınan
Anayasanın 124.maddesine göre Başbakanlık, Bakanlıklar ve Kamu Kuruluşları görev
alanları ile ilgili yasa ve tüzüklerin uygulanmasını belirleyen yönetmelik çıkarabilir.
Anayasa’mızın 11.maddesinin 2.fıkrasına göre Kanunlar Anayasa’ya aykırı olamayacağı
gibi, bu kuraldan hareketle hukukun genel ilkelerine göre; yönetmelikler normlar hiyerarşisi
kurallarının bir tekrarı niteliğinde olan anılan 124.madde hükmüne göre de yasa ve
tüzüklere aykırı olamayacağı gibi üst hukuk kurallarına da aykırı olamaz.
Yönetmelikler yasanın açıkça yetki vermediği bir konuda yeni bir düzenleme
yapamayacağı gibi, Yasa ile öngörülen kuralı sınırlayamaz, genişletemez ve yeni bir
hüküm koyamaz.

4054 Sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16.maddesinin 3.fıkrasında; “Bu
Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza
verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir
önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar
tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri
safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmü getirilmiş, 5.fıkrasında
da; “Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar verirken, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin
tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin
gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye
yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi
hususları dikkate alır.’’ denilmiş, son fıkrasında da; “Bu maddeye göre verilecek idarî para
cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık
veya indirim şartları, işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle
belirlenir.’’ hükmü ihdas edilmiştir.
Yukarıda hükmü açıklanan 16.maddenin 5.fıkrasının yollamada bulunduğu, Kabahatler
Kanununun 17.maddesinin 2.fıkrasında ise; “ İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı
gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı
belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte
göz önünde bulundurulur. ’’ hükmü bulunmaktadır.
Bu hükümleri yorumlamaya çalışırsak; Yasa Koyucu, maddenin 3.fıkrası ile verilecek
cezalarda alt sınır (asgari had) koymayıp, sadece üst sınırı (azami haddi) belirleyerek,
cezaların nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması
mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar verilebileceğini hükme
bağlamış, son fıkrasında ise sadece “cezanın tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını
getirerek, Rekabet Kurulu’na sadece cezanın tespitinde dikkate alınacak hususların
belirlenmesine ilişkin yönetmelik çıkarma konusunda sınırlı yetki vermiştir. Cezanın
tespitinde dikkate alınacak hususlar derken yasa koyucu neyi kastetmektedir? Burada

(4) Kemal Gözler, “ Yönetmelikler ” /yönetmelikler.htm erişim tarihi 14.07.2013
14-17/330-142
28/33

kastedilen hangi fiillere, ne miktarda ceza vereceğini tespit et demek anlamında değil,
16.madde ile verilen ceza sınırları içerisinde ( % 10 ‘a kadar) ceza takdir ederken hangi
unsurlara göre veya hangi şartların varlığı halinde cezayı ağırlaştıracaksın veya
hafifleteceksin, bir başka deyişle yasada öngörülen sınırlar içerinde ceza tayin ederken,
takdir yetkini kullanma adına hangi unsurları dikkate alarak ceza tesis edeceksin
anlamındadır. Yasa koyucu Rekabet Kurulu’na, Yönetmelik yaparken hangi fiillere ne
oranda ceza verileceğini tespit etme yolunda bir yetki verseydi o zaman yasaya; “Bu
maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespiti ve maddeye göre verilecek idarî
para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını ayrı ayrı yazarak birlikte
getirirdi.
Yasa koyucu bu görüşümüzü teyit eder mahiyette olmak üzere, anılan 16.maddenin
5.fıkrasında, verilecek cezanın üst sınıra kadar olmak koşuluyla tespit edilirken, bir başka
deyişle Rekabet Kurulu takdir yetkisini kullanırken ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya
teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen
taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alacağını işaret ederek
Yönetmelik koyucuya, “idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar”ın nelerden
ibaret olabileceğini söylemiş ve adeta bir anlamda Rekabet Kuruluna yol göstermiştir.
Hatta bir adım daha giderek “GİBİ HUSUSLAR” kavramını getirerek bu hususların tahdidi
değil tadadı olduğunu, bu unsurların çoğaltılabileceğini belirtmiştir. Yasa koyucu bir
anlamda, son fıkrada belirtilen idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar
kavramının ne olduğunu 5.fıkra ile önceden açıklamış ve bu kavramı son fıkrada yine
tekrar ederek, bu ilkelere göre yönetmelik çıkarılabileceğini söylemiştir.
Amaçsal yorum (gai yorum) ilkelerinden hareketle yasa koyucunun gerçek amacını
anlamaya çalışırsak, bizce yasa koyucu, yollamada bulunduğu, yukarıda hükmü açıklanan
Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün ceza verilirken öncelikle
dikkate alınacağını belirterek, bu hükümde yer alan kanunlarca alt ve üst sınırı belirlenen
idari para cezalarında kullanılacak takdir yetkisinin etkenlerini hatırlatarak ve adeta
yönetmelik koyucuya da, bu şekilde yasalarda cezaların alt ve üst sınırı belirlenebilir, sen
yönetmelikle alt ve üst sınır koyamazsın, sadece bu sınırlar içerisinde karar verirken bazı
unsurları dikkate alınabileceği hususlarını düzenleyebilirsin anlamında yol göstermiştir.
Olayımızda 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile konulan kural, anılan yönetmelikle bir
anlamda değiştirilmekte ve Kurulun hareket alanı daraltılmaktadır. Yasa ile getirilmeyen ve
Yönetmelik Koyucuya ceza miktarlarını ve ceza sınırlarını saptama konusunda verilmiş
bir yetki olmamasına rağmen, belirli suçlara verilecek cezaların saptanması, para cezasına
yeni bir alt sınır ve yeni bir üst sınır konulması 4054 sayılı yasanın 16.maddesine
aykırıdır. Öte yandan 5/1-a bendinde; karteller için yüzde ikisi ile yüzde dördü, (b)
bendinde; karteller dışında kalan diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü oranında bir
ceza öngörülmesi, Yasanın 16/son maddesinde Kurulca çıkarılması için verilen yönetmelik
yetkisini aşmaktadır. Onu contra legem hale getirmektedir. Zira yönetmelik ile temel ceza
tespiti mümkün değildir. Bu nedenle yasaya aykırı bulunan Yönetmelik hükümlerine göre
ceza belirlenmesinin olanaklı olmadığı, hukuken sakat olduğu açıktır. Öte yandan bu karşı
oy sahibinin 4054 sayılı yasa ile kendisine verilmiş bulunan yüzde on sınırları içerisinde
kalmak kaydıyla, ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurları dikkate alarak ceza miktarını tespit
etme yolundaki takdir yetkisi, daha önce görev yapan ve aynı seviyede olan üyelerin
çıkardığı bir düzenleme ile ipotek altına alınmakta, adeta onların düşünce ve kararlarını
devam ettirme zorunluluğu gibi ve yasaya dayalı olarak özgürce karar vermesini
engelleyecek şekilde asla kabulü mümkün olmayan hukukla bağdaşmayacak bir durum
ortaya çıkarmaktadır.
Bu görüşe karşı bir sav getirilebilir. “Yönetmelik Danıştay’ca iptal edilmediğine göre
hukuken geçerlidir ve zaten verilen cezada yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri uygulanarak
sonuç olarak cezanın, yasanın öngördüğü alt ve üst sınırlara ulaşmaktadır.’’ Hukukun
14-17/330-142
29/33

genel ilkeleri, hafifletici ve ağırlaştırıcı unsurların bulunmadığı olayda Rekabet Kurulu’nun
anılan yönetmeliğe göre alt ve üst sınır belirleme yönünden bağlı olması karşısında bu
savın bir geçerliliği olamaz.
Öte yandan 2577 sayılı İ.Y.U.K nun 7.maddesinin 4.fıkrasında “Düzenleyici işlemin iptal
edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olamayacağı hükmü
karşısında, açık olarak hukuka aykırı olduğuna inandığımız yönetmelik hükmünün
tarafımızdan da uygulanmasının zorunlu olmadığına inanıyoruz. Bu hükme göre,
Kurul’umuzca tesis edilen kararın İdare Mahkemesi ve Danıştay’ca yapılacak olası bir
yargısal denetiminde de dikkate alınacağı kanısındayız.
26.9.2004 gün ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun “Suçta ve cezada kanunîlik ilkesi”
başlığı altındaki 2.maddesinde; “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza
verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik
tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz.
İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz.
Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve
ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.” hükmü
getirilmiştir.
Yine 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Kanunilik İlkesi” başlıklı
4.maddesinde; “Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi;
kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin
genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.
Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla
belirlenebilir.’’ hükmü bulunmaktadır.
Kabahatler kanunun anılan maddesinin, gerekçesinde; ……….. suçta kanunilik ilkesine
nazaran, kabahatler açısından daha esnek bir sistem kabul edilmiştir. Buna karşılık, ikinci
fıkrada, idari yaptırımlar açısından, cezada kanunilik ilkesine paralel bir hükme yer
verilmiştir……..denilmiş(5), idari ceza hukuku ile ceza hukuku arasındaki kanunilik
ilkesindeki ayrım gösterilmiştir. Ancak her iki hukuktaki kanunilik ilkesinin değişmez kuralı
ceza hukukunda suç ile cezanın, idari ceza hukukunda yaptırımın türü, süresi ve miktarının
kanunla belirleneceği kuralıdır. Ayrıca, Anayasamıza göre yasama görevi, devredilmesi
mümkün olmayan bir yetkidir. Bireyin maddî ve manevî varlığı üzerinde derin etkiler
doğuran suç ve cezaların, ancak ulusal iradeyi temsil eden organ tarafından yapılacak
kanunla düzenlenebilmesi, kişi hak ve özgürlüklerine sağlanan en önemli anayasal
garantilerden birini oluşturur.
Rekabet Kurulu, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in;
5.maddesi ile Türk Ceza Kanunu’nun 2.maddesinin 2.fıkrasına ve Kabahatler Kanunu’nun
4.maddesinin 2.fıkrasına aykırı olarak 4054 sayılı yasa ile yüzde ona kadar idari para
cezası verilebilmesi hükmünü daraltarak, belli kabahatlere, yeni ceza oranları belirleyerek
adeta kendisini Yasa Koyucu yerine koymuştur.

2-Yönetmeliğin Yasaya Aykırı Hükümlerinin Açılacak Olası Bir Davada İptal
Edilebileceği Kanısını Taşıyoruz.
İdare hukuku kurallarına göre Yönetmelik gibi düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları iki
halde açılabilmektedir. Yönetmeliklerin yayımlanması üzerine ilgililer tarafından yasal süre
içerisinde iptali için dava açılabileceği gibi, bu düzenlemenin bir idari işleme dayanak
olarak alınıp uygulanması ile menfaatleri haleldar olan kişiler tarafından da işlemle birlikte,
yönetmeliğin ilgili hükümlerinin de iptali yolunda işlemin tabi olduğu dava açma süresi
dava açılabileceği bilinmektedir. Bu nedenlerle ve yukarıda açıklamaya çalıştığım
gerekçelerle, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun

(5)Kabahatler Kanunu Hükümet Tasarısı ve Adalet Komisyonu madde gerekçesi
14-17/330-142
30/33

Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; 4054 sayılı
yasaya aykırı bulunan ilgili hükümlerinin iptal davasına konu olması halinde iptal
edilebileceği kanısını taşımaktayım.
3-4054 Sayılı Kanunun 16.Maddesinin İrdelenmesi, Anayasa’ya Aykırılık Sorunu ve
Maddenin Yeniden Düzenlenmesi Gereği.
Yukarıda geniş olarak hükmünü açıkladığımız 4054 Sayılı “Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 16.maddesinin 3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde
yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri
veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para
cezası verilir.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümle Yasa Koyucu anılan 4054 sayılı
Kanunun 4, 6 ve 7.madde de belirtilen rekabet ihlali olarak nitelendirilen kabahatler
hakkında verilecek idari para cezalarında Rekabet Kuruluna geniş bir takdir yetkisi alanı
bırakmış ve % 0-10 oranı arasında ceza takdir edebilmesi konusunda yetki vermiştir.
Yukarıda da, açıkladığımız gibi, cezanın takdirinde dikkate alınacak hususlar konusunda,
anılan yasanın 16/5 fıkrası ile, Kabahatler Kanununun 17/2 fıkrasına yaptığı yollamayla
birlikte (işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu) ihlalin
tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin
gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye
yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi
kavramları getirmiş, yine yukarıda açıkladığımız, 16/son fıkrası ile “gibi” kavramı ile tadadı
olarak bu unsurların çoğaltılması adına “cezanın tespitinde dikkate alınan hususlar”
konusunda yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir. Yönetmeliğin çeşitli hükümleri ile, cezanın
ağırlaştırıcı unsurları olarak; İhlalin süresi, Soruşturma kararının tebliğinden sonra kartele
devam edilmesi, İncelemeye yardımcı olunmaması hali, diğer teşebbüslerin ihlale
zorlanması gibi davranışlar, cezanın hafifletilmesi unsurları olarak ise, yasal
yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu
otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere
gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin
yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi haller olarak
belirlenmiştir.

Sonuç olarak; Rekabet Kurulu Rekabet ihlalleri için vereceği nispi idari para cezasını tespit
ederken % 0-10 oranı arasında kalmak koşulu ile, yukarıda yasa hükmü ile belirtilen ve
yine Yönetmelik hükmü ile yasa koyucunun işareti ile çoğaltılan unsurları dikkate alarak
takdir yetkisini kullanacaktır.
Hukuk devleti ilkesi, vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin fiil ve
işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu bir sistemi ifade eder. Hukukî güvenlik ilkesi,
herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutumunu ve davranışlarını buna
göre güvenle düzene sokabilmesi anlamına gelir. Bu güvenliğin sağlanabilmesi her şeyden
önce, devletin kendi koyduğu hukuk kurallarına kendisinin de uyması bağlıdır. Hukuk
devletinin ön şartlarından biri olan hukuk güvenliği ilkesi ile bireylerin hukuki güvenliğinin
sağlanması amaçlanmaktadır.
Hukuk güvenliğinin unsurları, hukuki belirlilik ilkesi, öngörülebilirlik ilkesi, eşitlik ilkesi ve
cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkeleridir. Bunun dışında konumuzla doğrudan
ilgisi olmayan kazanılmış hak ilkesi ile geriye yürümezlik ilkeleri de Hukuk güvenliğini
sağlayan diğer en önemli ilkelerdir.
Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik” tir.
Yasal düzenlemelerin nesnel olması, hukuk devletinde yasadan doğan sorumluluğunun
eylem ve olgu, hukuksal sonuç, hak süjesi yönlerinden herhangi bir duraksamaya ve
kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, belli, anlaşılabilir olması en temel ilkedir. Bu
14-17/330-142
31/33

nedenlerledir ki hukuksal güvenliğinin var olduğunun algılandığı otoritenin keyfilikten uzak
olduğunun düşünüldüğü ortamda bireyde davranışlarını hukuka uyarlayabilecek ve
kendine düşen ödevi yerine sorunsuz getirebilecek kamu düzeni ve hukuk devleti ilkesinin
yerleşmesine katkı ile gereksiz uyuşmazlıkların oluşmasının önüne geçilmiş olabilecektir.
Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde,
hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını,
bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir.
Hukuki belirlilik ilkesi gereği olarak Yasa Koyucu tarafından getirilen kuralın, kuralın
muhatabı kişilerin olağan şartlar altında belirli işlem ve eylemlerin hangi sonuçlar
doğurabileceğini öngörmelerini sağlayacak nitelikte düzenlenmesini gerektirir. Bu ilke ile
kuralın, muhatap kişi bu kuraldaki takdir yetkisinin kapsamını, kendisi tarafından
öngörülemez keyfi tutum ve davranışlardan koruyacak düzeyde açıklıkla anlayacak şekilde
düzenlenmelidir. Bir başka deyişle kuralın hukuki öngörülebilirliği olmalıdır.
Yasa ile getirilen kural, Anayasamızın 10.maddesinde belirlenen eşitlik ilkesine uygun
olmalıdır. Şöyle ki; alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı geniş, sınırsız ve
ölçüsüz olmamalı, cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında çok büyük oranda
açılmış bir makas şeklinde makul ve ölçülü olmayan şekilde genişliği, uygulamada, yorum
ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak eşitsizliğe, haksızlığa ve keyfiliğe yol
açabilecek nitelikte düzenlenmemelidir.
Yasa koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında hangi eylemlerin
suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma
bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı ve
hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, kabahatler hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi
gerekir.
Anayasa Mahkemesi, 17.04.2008 gün ve E.2005/5, K.2008/93 sayılı kararıyla, 3.5.1985
günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesini iptal etmiştir.
İptale konu 42.madde de “Ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar
mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine ve müteahhidine, istisnalar dışında
özel parselasyon ile hisse karşılığı belirli bir yer satan ve alana 500 000 TL. den 25 000
000 liraya kadar para cezası verilir. Ayrıca fenni mesule bu cezaların 1/5’i uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen fiiller dışında bu Kanunun 28, 33, 34, 39 ve 40 ıncı maddeleri ile 36
ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen mal sahibine,
fenni mesule ve müteahhide 500 000 TL.den 10 000 000 liraya kadar para cezası verilir.
Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir katı artırılarak
verilir………………………………………………hükmü bulunmaktaydı.
Anayasa Mahkemesi, yasa ile getirilen kuralın hukuk devleti ilkelerinden olan hukuki
belirlilik, öngörülebilirlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkelerine aykırı
olduğundan bahisle anılan kuralı iptal etmiştir. Anayasa mahkemesi mezkur kararında;
“3194 sayılı Yasa’nın 42. maddesinde düzenlenen idari para cezaları, imar ve
kamu düzenine aykırı davranışların önlenmesi amacıyla, araya yargısal bir karar
girmeden, idarenin doğrudan işlemiyle idare hukukuna özgü usullerle kesilen ve uygulanan
yaptırımlardır. Maddenin birinci fıkrasındaki idari yaptırım, idarenin ruhsat alınmadan,
ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapının yapıldığı yönündeki tespiti
ve bu konudaki değerlendirmesine bağlı olarak idarece uygulanmaktadır. Başka bir deyişle
hem cezayı gerektiren eylemin işlendiğini saptamak hem de Yasa’da gösterilen alt ve üst
sınırlar arasında cezanın tutarını belirlemek tamamıyla idari makamların, belediyeler veya
en büyük mülki amirlerin kararlarıyla oluşmaktadır. İtiraz halinde yargının vereceği karar,
onun bu niteliğini değiştirmemektedir. Sonuçları belli ölçüde genel para cezalarına
benzese de tümüyle idari işleme dayanan bir yaptırımdır. Yargı organlarının müdahalesi
olmadan idarece kararlaştırılmakta ve uygulanmaktadır.
14-17/330-142
32/33

İdari makamların Yasa’nın belirlediği sınırlar arasında cezanın takdirinde esas alacakları
objektif ölçütler Yasa’da gösterilmemiştir. Yasa’yla imar para cezasının alt ve üst sınırları
gösterilmiş, bu alan içinde cezayı uygulama yetkisi idareye bırakılmıştır. İdarelerin hangi
ölçütleri esas alacakları açık, belirgin ve somut olarak Yasa’da yer almamıştır. Yasa kuralı
bu anlamda belirli ve öngörülebilir değildir.
Alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı geniş, sınırsız ve ölçüsüzdür.
Cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında elli kat gibi makul ve ölçülü olmayan
şekilde genişliği, uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak
eşitsizliğe, haksızlığa ve keyfiliğe yol açabilecek niteliktedir.
Yasakoyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında hangi eylemlerin
suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma
bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı ve
hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, imar hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi gerekir.
Cezanın Yasa’da gösterilen sınırlar arasında idarece belirlenmesinde, yapının, taşkın,
heyelan, kaya düşmesi gibi afet alanlarında bulunan, sıhhi ve jeolojik mahsurları olan veya
bunlar gibi tehlikeli durumlar göstermesi nedeniyle imar planlarına veya ilgili idarelerce
hazırlanmış, onaylanmış raporlara göre yapılması yasak olan alanlara, imar planlarında
umumi hizmet alanlarına, kamu tesis alanlarına ve yapı sahibine ait olmayan alanlara
yapılması; hangi amaçla yapıldığı, büyüklüğü ve konut, ticari, sanayi, otel, akaryakıt
istasyonu gibi niteliği; fen ve sağlık kurallarına aykırılık taşıması; içinde oturacak veya
çalışacak kişiler için tehlike oluşturması; çevresinde ya da aynı bölgede emsal yapılar için
uygulanan imar para cezaları; kente ve çevreye etkisi; bitmiş ve kullanılır durumda olması
gibi ölçütlere yer verilmemiştir.
Bu tür idari işlemlere karşı yargı yolu açık olmakla birlikte, bu güvencenin uygulama
aşamasından sonra ve ancak itiraz yoluyla ortaya çıkacağı göz önünde
bulundurulduğunda, yasa kurallarının yürürlükte olduğu sürece keyfiliği ortadan kaldırmaya
yeterli olduğu söylenemez. Hukuk kuralları, yargının yorumuna ihtiyaç göstermeyecek ve
uygulayıcılar tarafından anlaşılabilecek şekilde açık ve belirgin olmak, uygulayıcılara
güvence vermek zorundadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.
Kural iptal edilmiş olduğundan ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir.
demiştir.(6)
Yukarıda açıklamaya çalıştığımız, ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer nitelikteki
kararı ışığında 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 16.maddesinin ilgili
fıkralarını irdelediğimizde; Yasa Koyucunun bu maddede de, Hukuki belirlilik, hukuki
öngörülebilirlik, eşitlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkelerine tam
uyduğunu söylemek mümkün değildir. Yasa koyucu, bu hükümle cezanın alt ve üst sınırı
arasında Rekabet Kuruluna büyük bir takdir yetkisi bırakmıştır. Yukarıda açıklanan, iptale
konu 42.madde de alt üst sınır cezanın parasal miktarı konularak 50 kat şeklinde olmasına
rağmen, 16.madde de nispi ceza oranı belirlenmiş olmakla bu fark şimdiye kadar ki
uygulamalara göre 10.000 kat şeklindedir ve hatta Rekabet Kurulu bu katı daha fazla
arttırabilme olanağına sahiptir.
Öte yandan, yukarıda da belirttiğimiz gibi, Rekabet Kuruluna bu alt ve üst sınırlar arasında
idari para cezasını tespit ederken dikkate alacağı hususlar gerek 4054 sayılı yasa, gerek
Kabahatler Yasası ve gerekse Yasa Koyucunun verdiği yönetmelik yetkisi ile belirlenmiştir.
Gerçekten belirlenen unsurlar, alt ve üst sınır arasında bu kadar büyük bir orandaki farklılık

(6)
612&content=

14-17/330-142
33/33

içinde hukuka ve adalete uygun bir şekilde idari para cezasını tespit etmeye yeterli midir?
Biz bu konuda tam yeterlidir diyemiyoruz. Bu durumun, bir başka deyişle bu maddenin
Anayasa Mahkemesi’nin önüne götürülmesi halinde iptal edilebileceği kuşkusunu
taşımaktayım.
Bilindiği gibi, Rekabet Hukuku 1900 lü yıllarda Sherman yasası ile ilk A.B.D de doğmuş,
1950 li yıllarda da Avrupa Devletleri bu hukuku kabul etmiştir. Ülkemizde ise 1994 yılında
çıkarılan 4054 sayılı yasaya göre Rekabet Kurumu 1997 yılında faaliyetine başlamıştır.
Dünyada epeyce yol alan Rekabet Hukuku, teorik anlamda dahil olmak ülkemizde,
Rekabet Kurumu ile pratik alanda da belirli ve üst bir seviyeye gelmiş bulunmaktadır. Artık
Rekabet Hukukunda da, rekabete aykırı fiiller arasında ayrım yapılarak kabahat tiplerinin
belirlenerek bir ayrıma gidilmesi olanaklıdır. Öte yandan Anayasamızın 13.maddesinde
vücut bulan ceza muhakemesi hukuku işleminin yapılması ile sağlanması beklenen yarar
ve verilmesi ihtimal dâhilinde bulunan zarar arasında makul bir oranın bulunmasını,
oransızlık durumunda işlemin yapılmamasını ifade eden ölçülülük ilkesi dikkate alınarak
ceza miktarlarının belirlenmesi mümkündür.
Belirtilen nedenlerle, hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve eşitlik ilkeleri bağlamında, Yasa
Koyucunun gelişen Rekabet hukuku ilkelerini dikkate alıp, kabahat tiplerinde bir ayrıma
giderek, cezada ölçülülük ilkelerini de göz ardı etmeksizin 16.maddeyi yeniden
düzenlemesi gerektiği inancındayım.
4-Sonuç
Yukarıda geniş olarak açıklanan nedenlerle, Kurulumuzca verilen; 4054 Sayılı
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem
ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına
İlişkin Yönetmelik” in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, hükümleri
uyarınca 2012 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren, verilen % 4 oranındaki, kanuna aykırılığı yukarıda ileri sürülen ilgili
hükümlerinin uygulanarak temel para cezaları baz alınarak verilen idari para cezalarına,
anılan bu idari para cezaları belirlenirken 4054 sayılı yasa ile birlikte, uygulanan Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 4054 Sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanuna aykırı olmasından dolayı uygulanmasının mümkün olmadığı
düşüncesiyle kararın sonuç ceza oran ve miktarına katılmakla birlikte, gerekçe yönünden
katılmıyorum.


Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy