1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/O.K.-00/1 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 00-9/85-40
Karar Tarihi : 29.2.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: K. Oğuz KARAKOÇ, M. Okan ALPAY
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Koç Tüketici Finansmanı ve Kart Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi: Yeşim Pınar KİTAPÇIOĞLU
Ünalan Mah. Koç Çamlıca İş Merkezi A Blok
81190 Üsküdar/İstanbul
D- TARAFLAR
- Koç Holding A.Ş.
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207
Kuzguncuk/İstanbul
- Koç Tüketici Finansmanı ve Kart Hizmetleri A.Ş.
Ünalan Mah. Koç Çamlıca İş Merkezi A Blok 81190
Üsküdar/İstanbul
- Bursa Oto A.Ş.
Yeni Yalova Yolu 14. Km. 16335 Ovaakça/Bursa
- Ege Makina ve Ticaret A.Ş.
Ankara Asfaltı 30. Km., 35010 İzmir
- Güney Otomobil ve Ticaret A.Ş.
Konyaaltı Cd. No:78 Antalya
- İstanbul Oto A.Ş.
Büyükdere Cd. Tofaş Han No:145 80300
Zincirlikuyu/İstanbul
- Marmara Oto A.Ş.
Aydınevler Mh. Dumlupınar Cd. No:20 81580
Küçükyalı/İstanbul
- Ottar Oto ve Tarım araçları Ticaret A.Ş.
İsmet İnönü Cd. No:178 26200 Tepebaş/Eskişehir
- Toros Makina ve Ticaret A.Ş.
Adana-Mersin Yolu 6. Km., 01210 Adana
2 REKABET KURUMU
- Fidis S.p.A.
Corso Giovanni Agnelli 200 10135
Torino/İTALYA
- Fiat Finance S.A.
5 Place de la Gare 2-1616 LÜKSEMBURG
- Fiat Finance Netherlands B.V.
Professor J.H.Bavinclin 5, 1183AT Amstelveen,
Amsterdam/HOLLANDA
E- DOSYA KONUSU: Koç ve Fiat gruplarının eşit oranlarda temsil edildiği,
Koç-Fiat Tüketici Finansmanı A.Ş. unvanlı ortak girişimin kurulması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 10.2.2000 tarih, 451 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un
7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucu düzenlenen 11.2.2000 tarih, D4/1/O.K.-00/1 sayılı Ortak Girişim Ön
İnceleme Raporu 17.2.2000 tarih, REK.0.08.00.00/4 sayılı Başkanlık önergesi ile
00-9 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Bildirim konusu ortak girişim işleminin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu ancak, bu işlem sonucunda
ilgili ürün pazarı olarak belirlenen tüketici kredileri pazarında, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı; bu nedenle, bildirime konu işleme izin
verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Söz konusu ortak girişim, tüketici tercihlerine konu ürünlerin nihai
satışının kredilendirmesi alanında faaliyet göstereceğinden, ilgili ürün pazarı "tüketici
kredileri pazarı" olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: İlgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit
edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgilere göre, Tofaş-Fiat bayilik ağı kanalıyla Türkiye’de
satışı yapılan tüm ürünlerin nihai tüketiciye kredilendirilmesi alanında faaliyet
gösterecek, %50’si yabancı sermayeli “Koç Fiat Kredi Tüketici Finansmanı A.Ş.”
unvanlı bir ortak girişim kurulmasına ilişkin olarak, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde izin talebinde bulunulmaktadır.
1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2/c. maddesinde, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere
işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya
çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
3 REKABET KURUMU
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)”, “Birleşme veya
Devralma Sayılan Haller” arasında sayılmıştır.
Bir ortak girişimin, yoğunlaşma doğurucu bir birleşme olarak kabul
edilebilmesi için “bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması”, “taraflar
arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya
etkisi olmaması” ve “ortak kontrolün varlığı” koşulları aranmaktadır.
H.2.1. Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olarak Ortaya Çıkması
Bağımsız bir ekonomik varlıktan bahsedebilmek için söz konusu Ortak
Girişim'in faaliyetlerini yürütmek üzere yeterli işgücüne ve mal varlığına sahip
olması, pazarda bağımsız bir sağlayıcı ve alıcı olarak davranması, faaliyetlerinin belli
bir süre ile sınırlı olmaması, rekabetçi davranışlarını kendi ekonomik menfaatlerine
göre özerk bir şekilde belirlemesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, oluşturulacak ortak girişimin bağımsız
bir iktisadi varlık olarak kabul edilebileceği anlaşılmaktadır.
H.2.2. Taraflar Arasındaki veya Taraflarla Ortak Girişim Arasındaki
Rekabeti Sınırlayıcı Amacı veya Etkisi Olmaması
Bu unsurun değerlendirilmesinde belirleyici faktör, Ortak Girişim'i oluşturan
taraflar arasında veya taraflar ile Ortak Girişim arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonuna sebebiyet verip vermediği hususudur.
Ortak Girişim'i oluşturan taraflardan yabancı ortak Fidis Grubu, Fiat Grubu'na
bağlı olarak, Fiat Grubu şirketlerine finansman sağlamaktadır. Fiat grubunun
ülkemizde, otomotiv sektöründe yine Koç Grubu'yla ortak yatırımları bulunmaktadır.
Ortak girişimin diğer tarafı Koç Grubu'nun iştiraki olarak ilgili ürün pazarında
Koç Tüketici Finansmanı A.Ş. (Koçfinans) ve bankacılık sektöründe faaliyet gösteren
Koçbank A.Ş. firmaları faaliyet göstermektedir.
Bu çerçevede, Koç Grubu'yla, Fiat Grubu arasında ilgili ürün pazarında bir
rekabet bulunmamakta, başka alanlardaki ortaklıklarını bu alana da taşımaya
çalışmaktadırlar. Bu nedenle işlemin taraflar arasındaki rekabeti sınırlayan bir yönü
bulunmamaktadır.
Öte yandan; ortak girişime ilişkin hissedarlar sözleşmesinin 11. maddesinde
yer alan, tarafların şirket hisselerine sahip oldukları sürece, Fiat/Tofaş ürünlerinin
satışında ve finansmanında Fiat/Tofaş bayi şebekesiyle rekabet edecek rakipler
kurmamaları, iştirak etmemeleri ve tarafların sözleşme süresince diğer hissedarların
rızası olmadan şirketin ve bağlı kuruluşlarının çalışanlarını işe almama taahhüdü
altına girmelerine ilişkin hüküm ortak girişimin niteliği gereği ortaya çıkan
uygulamalar olarak değerlendirilmiştir.
H.2.3. Ortak Kontrolün Varlığı
Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve rekabet
koordinasyonuna yol açmaması için, ortak girişim öncelikle özerk bir yönetim
anlayışına ve karar mekanizmasına sahip olmalıdır. Ortak girişimin, kendisini
oluşturan taraflardan bağımsız karar alabilmesi ve uygulayabilmesi için, verilecek
önemli kararlarda söz konusu taraflardan hiç birinin tek başına karar alma yetkisinin
4 REKABET KURUMU
bulunmaması, bir başka deyişle, tek tek ilgili tarafların iradesinden bağımsız yeni bir
iradenin ortaya çıkması gerekmektedir.
Başvuru konusu ortak girişim sözleşmesinin incelenmesi sonucunda, şirket
hisselerinin; %50-%50 oranında paylaşıldığı ve (A) hisseleri Koç Grubu'nda,
(B) hisseleri Fiat Grubu'nda olmak üzere iki bölümden oluştuğu anlaşılmıştır. Öte
yandan, şirket ana sözleşmesinin 9. maddesinde, yönetim kurulu üyelerinin üçünün
(A) grubu hisselerin çoğunluğu tarafından önerilen adaylar arasından, üçünün de
(B) grubu hisselerin çoğunluğu tarafından önerilen adaylar arasından bir yıllık süre
için seçildikleri belirtilmiştir. Ayrıca yönetim kurulu başkanı ve yönetim kurulu başkan
vekili üç yıllık dönem için, sırasıyla ve dönüşümlü olarak, (A) grubu hisseler
arasından aday olarak gösterilen yönetim kurulu üyelerince ve (B) grubu hisseler
tarafından aday olarak önerilen yönetim kurulu üyelerince tayin olunacaktır. Tüm bu
düzenlemelerden ortak kontrol unsurunun da gerçekleşeceği anlaşılmaktadır.
Dosya konusu ortak girişim işleminin niteliğinin incelenmesinden, işlemin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılan hallerden olduğu
anlaşılmaktadır. Bu tespitin yanısıra sözkonusu işlemin anılan Tebliğ'in 4. maddesi
ile getirilen ilgili ürün pazarındaki eşikleri aşıp aşmadığının değerlendirilmesi
gerekmektedir. Ortak girişimi oluşturan iki gruptan Fiat Grubu ilgili pazarda faaliyette
bulunmamaktadır. Ancak ilgili ürün pazarı olan tüketici kredileri pazarında Koç
Grubu'nun, Koçfinans ve Koçbank A.Ş. şirketleri faaliyet göstermektedir. Bu
şirketlerden Koçbank A.Ş.'nin bir yıl önceki cirosu, ………………………….TL.,
Koçfinans'ın cirosu ise ………………………… TL.'dir. Bu çerçevede, Koç grubu
şirketlerinin toplam ciroları 224.895.000.000.000 TL.'ye ulaşmaktadır. Söz konusu
miktarın 1997/1 sayılı Tebliğ'de öngörülen
25.000.000.000.000 TL. ciro eşiğini aşması nedeniyle, başvuru konusu ortak girişim
işlemi Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir işlemdir.
Tüketici kredileri pazarı son yıllarda 8 tüketici finansman şirketi ve 60 ticari
bankanın faaliyetleriyle çok katılımlı rekabete açık bir pazar haline gelmiştir. Ortak
girişimin yoğun olarak faaliyet göstereceği tüketici kredilerinin alt segmenti
niteliğindeki otomotiv kredileri alt pazarında da rekabetçi bir yapı söz konusudur ve
otomotiv üreticisi firmalar birbirlerinden bağımsız olarak kurdukları finansman
şirketleriyle otomotiv satışlarını desteklemeye çalışmaktadırlar.
Dosya mevcudu bilgiler dikkate alındığında, Koçbank ve Koçfinans
şirketlerinin 1998 yılında tüketici kredileri pazarında %1.48'lik bir paya sahip
oldukları anlaşılmıştır.
Netice olarak; bildirim konusu ortak girişim işlemi sonucunda kurulacak olan
Koç-Fiat Tüketici Finansmanı A.Ş. unvanlı şirketin iştirakçilerinin ilgili ürün
pazarındaki mevcut %1.48'lik pazar payıyla, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığı; bu nedenle, bildirime konu ortak girişim işlemine izin verilmesi gerektiği
kanaatine varılmıştır.
5 REKABET KURUMU
İ- SONUÇ
Yukarıda yapılan değerlendirmelerin ışığında, Fiat Grubu ve Koç Grubu
kontrolündeki teşebbüslerce Koç-Fiat Kredi Tüketici Finansmanı A.Ş.'nin
oluşturulmasının, ortak girişim işleminin niteliği ve ilgili ürün pazarındaki toplam
ciroları yönüyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve
bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir
birleşme olduğu ancak, bu işlem sonucunda ilgili ürün pazarı olarak belirlenen
tüketici kredileri pazarında, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen bir hakim
durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı; bu nedenle,
bildirime konu ortak girişime izin verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Full & Egal Universal Law Academy