AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No: 50523/12
Bekir KOÇER/TÜRKİYE
(ekte bulunan tabloya bakınız)
Başkan
Branko Lubarda,
Hâkimler
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla, 8 Nisan 2021 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen 6 Haziran 2012 tarihli başvuruyu ve davalı Hükümetin, Mahkemeyi, başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet eden deklarasyonunu dikkate alarak, gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE USUL
Başvuran hakkında ayrıntılı bilgiler, ekte bulunan tabloda yer almaktadır.
Başvuran, Mahkeme önünde Gaziantep Barosuna bağlı Avukat C. Çelik tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1.maddesine ilişkin şikâyeti (başvuranın arazisinin alanının tapu kütüğüne yanlış kaydedilmesi sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiası), Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, başarısızlıkla sonuçlanan dostane çözüm müzakerelerinin ardından, bu şikâyet ile ileri sürülen sorunların telafi edilmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeyi, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca, başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet etmiştir.
Hükümetin sunduğu deklarasyon metni aşağıdaki gibidir:
“Hükümet, bu tek taraflı deklarasyon yoluyla, iç hukukta görülen davaların, mevcut davada Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinde öngörülen standartları karşılamadığı kanaatine vardığını belirtmek ister.
Hükümet dolayısıyla, başvurana, maruz kaldığı manevi zarar karşılığında ve masraf ve giderler bağlamında 1.250 EUR (bin iki yüz elli avro) ödemeyi önermektedir. Bu meblağ, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilecek olup, yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulacaktır. Bu meblağ, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca, Mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın nihai çözüme kavuşturulduğu anlamına gelecektir.
Hükümet ayrıca, 31 Temmuz 2018 tarihli 7145 sayılı Kanun ile değiştirilen Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 375. maddesinin i) bendinin, artık Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, başvurular hakkında dostane çözüme varılan ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda kayıttan düşme kararı verdiği durumlarda, yargılamaların idare mahkemeleri önünde yenilenmesini gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen başvuru yolunun, başvuranın maddi tazminat bağlamında sunabileceği her türlü adil tazmin talebine ilişkin olarak tazminat sağlayabileceği kanaatindedir.”
Tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlar, başvuran tarafa 14 Ocak 2021 tarihinde iletilmiştir. Mahkeme, başvuranın deklarasyon metninde belirtilen şartları kabul ettiğine dair herhangi bir yanıt almamıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendinin, davanın kayıttan düşürülmesine şu durumda imkân verdiğini hatırlatmaktadır:
“ (...) Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka nedenden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Yine bu hüküm gereğince, Mahkeme, başvuranların davalarının incelenmesine devam edilmesini istese de, davalı Hükümet tarafından sunulan tek taraflı bir deklarasyona dayanarak başvuruların kayıttan düşürülmesine karar verebilmektedir (özellikle bk. Tahsin Acar/Türkiye kararı (öncelikli sorun) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003‑VI).
Mahkemenin, tapu kayıtlarının tutulması açısından devletlere düşen sorumluluğa ilişkin içtihatları oldukça açık ve fazladır (örneğin bk. Gürtaş Yapı ve Pazarlama A.Ş./Türkiye, no. 40896/05, 7 Temmuz 2015).
Mahkeme ayrıca, 7145 sayılı Kanun’un 31 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe girdiğini hatırlatmaktadır. Bu Kanun’un 4, 17, 18 ve 19. maddelerine göre, Türk hukuku artık, taraflar arasında dostane bir çözüm veya Hükümet tarafından sunulan tek taraflı bir deklarasyon temelinde Mahkeme tarafından başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilen durumlarda, yargılamanın veya soruşturmanın yeniden başlatılmasını talep etme imkânı sunmaktadır. Mahkeme içtihatlarına ve uygulamalarına göre, iç hukukta yargılamanın yeniden başlatılması, iddia edilen ihlale etkili bir çözüm getirilmesi için en uygun yöntemdir. Bu bağlamda, Mahkemenin Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleşme’ye ilişkin her türlü ihlali telafi etme görevinin öncelikle ulusal makamlara ait olduğu hatırlatılmaktadır.
Mahkeme, somut olayda en uygun telafi şeklinin, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1.maddesi gereğince bildirilen şikâyete yanıt verilmesi için iç hukukta yargılamanın yeniden başlatılması olduğunu kaydetmektedir.
Mahkeme, Hükümetin deklarasyon metninde yer alan imtiyazları ve tazminat olarak önerilen meblağı (bu meblağ benzer davalarda ödenen meblağlara uygundur) göz önünde bulundurarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi).
Ayrıca yukarıda belirtilen değerlendirmeler ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygı ilkesinin, başvurunun bu kısmının incelenmesini gerekli kılmadığı kanaatindedir (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrası son cümlesi (in fine)).
Mahkeme son olarak, Hükümet’in tek taraflı deklarasyon metnindeki taahhütleri yerine getirmemesi halinde Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan, (k.k.) no.18369/07, 4 Mart 2008).
Sonuç olarak, bu başvurunun kayıttan düşürülmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin deklarasyonunda belirtilen şartları ve verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak,
Başvurunun Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 29 Nisan 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Branko Lubarda
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1.maddesine ilişkin şikâyetlerle ilgili başvuru
(Mülkiyete Saygı Hakkı)
Başvuru Numarası ve Tarihi
Başvuranın Adı ve Doğum Tarihi
Hükümetin Deklarasyonunun Mahkeme’ye İletildiği Tarih
Başvuranın Cevabının Mahkeme’ye iletildiği Tarih
Manevi tazminat ile masraf ve giderler için başvurana ödenmesine hükmedilen Tutar
(avro olarak)
50523/12
6.6.2012
Bekir KOÇER
1945
13.1.2021
-
1.250
Full & Egal Universal Law Academy