Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-212 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-52/1320-471
Karar Tarihi : 13.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin
TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Ebru İNCE
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Koçtaş Yapı Marketleri Ticaret A.Ş.
Taşdelen Mevki Şile Otobanı 11. Km. Alemdar Sapağı Sırrı
Çelik Bulvarı 34788 Ümraniye/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Koçtaş Yapı Marketleri Ticaret A.Ş. (Koçtaş)’nin konsinye
satış baskısında bulunmak suretiyle tedarikçisinin faaliyetlerini zorlaştırdığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Koçtaşın büyüklüğüne dayanarak, 30
tedarikçilerine konsinye satış usulüne dayalı çalışmak üzere baskı uyguladığı, aksi
takdirde ürün tedarikini keseceğini bildirdiği, bu yöntemle raflarında yer alan ürünlerin
satılamama riskini tamamen tedarikçisine aktarmaya çalıştığı ve bu suretle
tedarikçilerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddia edilerek, gereğinin yapılması talep
edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.8.2011 tarih ve 6142 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 13.9.2011 tarih ve 2011-3-212/İİ-11-185.MBA. sayılı İlk
İnceleme Raporu, 22.9.2010 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-48/1227-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme 40
sonucunda hazırlanan 3.10.2011 tarih ve 2011-3-212/ÖA-11-185.MBA. sayılı
Önaraştırma Raporu 7.10.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-110.02.02/374 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; başvuruya konu teşebbüs
davranışlarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlal oluşturmadığı,
teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı, şikâyetin reddinin gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı
ifade edilmiştir. 50
11-52/1320-471
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca yapılan değerlendirmede ihlalin varlığı için
“hâkim durum” ve “kötüye kullanma davranışı” bir arada aranmaktadır.
Hâkim durum, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyatı
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak 60
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun belirlenmesinde ilgili teşebbüsün pazar payı,
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların sayısı ve pazar payları gibi nicel ölçütlerin
yanında, piyasaya giriş engelleri, fikri ve sınaî mülkiyetin varlığı, teknolojik üstünlük
gibi nitel ölçütler de kullanılmaktadır. Pazar payı hâkim durumun belirlenmesinde tek
başına yeterli bir ölçüt olmasa da teşebbüsün pazar payının düşük olması, piyasanın
çok sayıda oyuncunun yer aldığı rekabetçi bir piyasa olması, ürünün homojen
nitelikte olması ve giriş engellerinin bulunmaması gibi durumlarda hâkim durumdan
bahsetmek zorlaşmaktadır.
Dosya konusunu oluşturan …… çıkartmaları, başvuru sahibinin sunduğu bilgiler 70
paralelinde çok sayı ve türde perakende satış noktasında nihai tüketiciye yeniden
satışı yapılabilen bir üründür. Başta yapı marketleri olmak üzere, oyuncak mağazaları
ve Hızlı Tüketim Malları (HTM) perakendecileri bu ürünün tüketiciye satışını yapan
noktalar arasında yer almaktadır. Başvuru sahibinin satışları bakımından Koçtaşın
%.... payla ikinci sırada yer aldığı, ilk sırada ise %.... payla diğer bir yapı marketinin
(………..) bulunduğu görülmektedir. Dosya mevcudu bilgilerden, Koçtaşın sektörde
4054 sayılı Kanun’unda tanımlanan hâkim durumu karşılamadığı görülmektedir.
Diğer taraftan, satışlarının yaklaşık %.......... perakendeciden (yapı marketler,
oyuncak mağazası ve HTM perakendecisi) elde eden başvuru sahibinin, satış oranı 80
paralelinde artan düzeyde bağımlılığı olduğu ifade edilebilecektir. Zira perakende
sektöründe alıcı gücüne ait literatürde tedarikçisinin satışlarında %10 ve üzerinde
paya sahip olan perakendecinin o tedarikçi nezdinde asimetrik güce sahip olduğu ve
bu gücü pazarlıklarda tedarikçi aleyhine birtakım ticari uygulamaları dikte edecek
şekilde kullanabildiği genel kabul görmektedir. Ancak, alıcı gücüne bağlı ekonomik
bağımlılık konusunu rekabet ve/veya ticaret mevzuatlarına derceden ülkelerin
uygulamalarında, sözleşme serbestîsi ve piyasa ekonomisinin gereklerine bağlı
olarak tedarikçi-perakendeci ilişkilerinde ekonomik bağımlılık için alternatif satış
kanallarının azlığının yanı sıra satış oranı bağımlılığının %20-30 seviyesinin üzerinde
olması gerekliliğinin arandığı görülmektedir. 90
Ülkemiz rekabet mevzuatı açısından ekonomik bağımlılık ancak 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında ele alınmakta olup, bu madde uyarınca aranan
hâkim durum şartı, ekonomik bağımlılığın ötesinde bir duruma karşılık gelmektedir.
Dolayısıyla, başvuruya konu teşebbüs davranışlarının 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında bir ihlal oluşturmadığı, konunun perakendeci ve tedarikçisi
arasında yapılan anlaşmaya bağlı, tarafların pazarlık güçleri oranında ortaya çıkan ve
ticaret kanunları ölçüsünde ele alınabilecek bir durumdan kaynaklandığı, tedarikçi
tarafından perakendecinin ticaret teamüllerine ve/veya sözleşmeye aykırı olarak talep
11-52/1320-471
3
edilenler ile ilgili olarak ise ticaret mahkemelerine başvurulabileceği kanaatine 100
varılmıştır
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy