Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-157 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-86/1083-419
Karar Tarihi : 15.11.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Aytül TOKATLI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Şeref Makromarket Gıda San. ve Tic. A.Ş
İstanbul Yolu Saray Mah. Gıdacılar Cad. No:11
Saray Kazan / Ankara
20
D. TARAFLAR : Şeref Makromarket Gıda San. ve Tic. A.Ş
Kombassan Giyim Gıda Turizm San. İç ve Dış Tic. A.Ş.
Nişantaşı Mh. Şahinağa Sk. Kombassan İş Merkezi
Selçuklu / Konya
E. DOSYA KONUSU: Kombassan Giyim Gıda Turizm San. İç ve Dış Tic. A.Ş.’ye
ait Afra markalı mağazaların işletme hakkının Şeref Makromarket Gıda San. ve
Tic. A.Ş.’ye devredeilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.10.2007 tarih ve 6933 sayı ile giren ve
en son 7.11.2007 tarih ve 7237 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 9.11.2007
tarih ve 2007-3-157 /Öİ-07-PE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 9.11.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/240 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-86 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Söz konusu devralma işleminin, 40
1. Kontrol değişikliği yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
2. Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
3. Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hakim durum yaratılması
ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin rekabetin önemli
07-86/1083-419
2
ölçüde kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu 50
devir işlemine izin verilmesi gerektiği
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H1.1. İlgili Ürün Pazarı
60
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin
gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve
hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı
etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir.
H.1.1.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı dosya bazında 100 m2 ile 400 m2
arasında satış alanına sahip mağazaların oluşturduğu pazar ile 400 m2 büyüklüğün
üzerinde olan mağazalardan oluşan iki ayrı pazar çerçevesinde incelenmiştir. 70
Bildirim konusu devralma işlemi çerçevesinde Tüketim Malları Organize Perakende
Pazarı indirim mağazaları ve alışveriş merkezi (hipermarket) ayırımı dikkate
alınmaksızın “400 m2’den büyük süpermarket ve hipermarket pazarı” ve “100 ile 400
m2 arası süpermarket pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.1.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Üreticiler ile perakendeciler arasında yer alan alım pazarında, üretici açısından
önemli nokta üreticinin üretimini değiştirme ve üretimini farklı kanallarda satabilme 80
esnekliğidir. Genelde üreticiler belirli bir ürün veya ürün grubunda uzmanlaşarak
üretim yapmaktadır. Üreticilerden süpermarket ortamında satılan ürünlerin hepsini
üretmelerini beklemek, dolayısıyla tek bir tedarik pazarından bahsetmek mümkün
değildir. Bu nedenle, alım gücüyle ilgili yapılacak incelemenin, üretim anlamında
birbirine ikame teşkil eden ürünlerin bir araya geldiği ürün gruplarını ayrı ayrı ilgili
pazarlar şeklinde tanımlamak suretiyle yapılması gerekmektedir. Migros/Tansaş ve
Makromarket/Nazar Kararları’nda alım pazarı, süpermarket ortamında satılan gıda
ağırlıklı hızlı tüketim ürünleri dikkate alındığında, alım pazarı et ve et ürünleri, beyaz
et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler,
alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), 90
temel gıdalar (un, şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev
hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı
belirlenmiştir. Mevcut dosya kapsamında da bu ayrım benimsenmiştir.
07-86/1083-419
3
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 100
H.1.2.1. Tüketim Malları Perakende Pazarı
İl düzeyinde modern perakendecilerin faaliyet alanları, diğer bölgelerden hissedilir
derecede farklılık göstermektedir. Çünkü tüketicilerin hızlı tüketim malları alışverişi
amacıyla farklı bir şehre veya belirli bir mesafeden1 daha uzağa gitmesi rasyonel bir
tercih olmayacaktır.
O halde modern perakendecilerin il sınırları içinde bulunan tüketiciler nezdinde
rekabet ettikleri ileri sürülebilecektir. Makromarket Ankara merkez, Polatlı ve 110
Kırıkkale’de faaliyet gösterirken; Afra mağazaları Samsun, Malatya, Konya,
Karaman, Antalya, Alanya ve Mersin’de bulunmaktadır. Bu noktadan hareketle ilgili
coğrafi pazar yukarıda sayılan nihai tüketim pazarları bakımından devralma işlemi
taraflarının faaliyet gösterdikleri Ankara, Kırıkkale, Samsun, Malatya, Konya,
Karaman, Antalya, Alanya ve Mersin olmalıdır. Bununla beraber Makromarket’in
Nazar’ı devralması ile ilgili 5.4.2007 tarih ve 07-30/293-110 sayılı Kurul Kararı’nda
Ankara ilinin büyüklüğü göz önüne alınarak, Nazar’ın faaliyet gösterdiği Polatlı
bölgesinin de ayrı bir coğrafi pazar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen sebepler nedeniyle ilgili coğrafi pazar Polatlı hariç, Sincan’ı da içerecek 120
şekilde Ankara ili merkezi (Ankara merkez), Ankara ili Polatlı bölgesi (Polatlı),
Kırıkkale, Samsun, Malatya, Konya, Karaman, Antalya, Alanya ve Mersin olarak
belirlenmiştir.
H.1.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Alım pazarında, perakendeciler alımlarını ağırlıklı olarak ulusal üreticilerden
yapmalarına rağmen bölgesel veya yerel üreticilerden de alım yapabilmektedirler.
Ancak bölgesel veya yerel olarak faaliyet gösteren üreticilerin ürünlerini diğer
bölgelerde de pazarlamasının önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bu 130
gerekçe ile ilgili coğrafi pazarın Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmesi
gerekmektedir.
Bu bakımdan, alım pazarında ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
belirlenmiştir.
140
1 Arama maliyetlerinin önemli olduğu bu konu, tüketicinin gittiği mesafe sayesinde elde edeceği faydanın
gitmemesinden yüksek olması gerekliliğini içermektedir. Burada fayda ile kast edilen sadece fiyat farklılıklarından
elde edilecek kar değil aynı anda zaman kaybından ve ulaşım ücretinden kaynaklanacak zararları da
içermektedir. Bu nedenle haftalık alışveriş için bile şehrin bir ucundan öbür ucuna gitmek rasyonel
olmayabilecektir.
07-86/1083-419
4
H.2. Taraflar
H.2.1. Şeref Makromarket Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
Devralan taraf olan Makromarket’in yönetim kurulu üyeliğine üç yıl süre ile Şeref
Songör, Mustafa Songör, Mehmet Songör, Uğur Songör ve Osman Songör; 150
denetçiliğe ise Şükrü Keskin seçilmiştir. Teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo 1 - Makromarket'in Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı
Şeref SONGÖR (……) %(….)
Osman SONGÖR (……) %(….)
Uğur SONGÖR (……) %(….)
Mehmet SONGÖR (……) %(….)
Mustafa SONGÖR (……) %(….)
Aysun TÜRKMEN (……) %(….)
Toplam: 16.000 %100
Makromarket, hızlı tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet göstermektedir.
2005 ve 2006 yılı ciroları sırasıyla (……………...) YTL ve (……………...) YTL’dir.
Makromarket hissedarları 2007 yılı içinde Nazar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tüm
hisselerini devralmış ve Kurul 5.4.2007 tarih ve 07-30/293-110 sayılı Kararı ile bu
işleme izin vermiştir. Devir sonrası Makromarket’in Kırıkkale’de 1, Ankara’da 58 ve 160
Polatlı’da 3 mağazası bulunmaktadır.
H.2.2. Kombassan Giyim Gıda Turizm San. İç ve Dış Tic. A.Ş. (Kombassan)
Kombassan’ın ortaklık yapısı aşağıda yer almaktadır:
Tablo 2 – Kombassan’ın Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı
Haşim BAYRAM (……) %(…)
Adnan ŞAHİN (……) %(…)
H.Rahman BOSTAN (……) %(…)
Namık GÜLER (……) %(…)
Kombassan Kağıt Matbaa Gıda ve Tekstil San. Tic. A.Ş. (……) %(…)
Kombassan İnşaat Tarım ve San. İşl. Tic. A.Ş. (……) %(…)
Kombassan Holding A.Ş. (……) %(…)
Toplam (……) 100
Teşebbüsün yönetim kurulu H. Rahman Bostan başkanlığında Ali Baloğlu ve Esat
Şahin’den, denetim kurulu ise Namık Güler’den oluşmaktadır. 2005 ve 2006 yılı 170
ciroları sırasıyla (……………...) ve (……………...) YTL’dir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Bildirim Eşiği ve Kontrol Unsuru
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine ve Kurul’un yerleşik içtihatlarına göre, bildirim
konusu işlemin, Tebliğ kapsamında bir birleşme veya devralma sayılabilmesi için
07-86/1083-419
5
işleme konu olan teşebbüs üzerindeki kontrolde bir değişiklik meydana getirmesi
gereklidir. Kombassan ve Makromarket arasında imzalanan protokole göre, 180
Kombassan’ın işletmesi altında bulunan 27 mağazanın işletme hakları
Makromarket’e devredilmektedir. Dolayısıyla, dosya konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca devralmadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Başvuru
konusu işlemin taraflarının ilgili ürün pazarındaki 2006 yılı cirolarının 25 milyon YTL
eşiğini aştığından, işlem izne tabidir.
H.3.2. Hakim Durumun Tespitinde Yararlanılan Kıstaslar 190
4054 sayılı Kanun’un 7.maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)”
yasaklanmaktadır.
H.3.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Tüketim malları perakende pazarında, ilgili coğrafi pazar Ankara merkez, Polatlı, 200
Kırıkkale, Samsun, Malatya, Konya, Karaman ve Mersin olarak belirlenmiştir.
Makromarket ve devre konu Kombassan’a ait Afra mağazaları farklı ilgili coğrafi
pazarlarda yer almaktadır. İl bazında Afra mağazaları ve rakiplerinin tahmini pazar
paylarını gösterir herhangi bir veriye ulaşılamamasına karşın, ACNielsen
yetkililerince Afra mağazalarının Karaman, Samsun, Malatya, Antalya, Alanya ve
Mersin’de tahmini % (…)’un altında pazar payına sahip olduğu belirtilmiştir. Konya’da
ise 2006 yılına kadar %(…) civarında pazar payı bulunduğu, ancak 2007 yılında bu
payın %(…) civarına düştüğü tahmininde bulunulmuştur. Nitekim belirlenen ilgili
coğrafi pazarlarda taraflar birlikte faaliyet göstermediklerinden, devralma işlemi
tüketim malları perakende pazarında bir pazar payı değişikliğine ve dolayısıyla da bir 210
yoğunlaşmaya neden olmayacak ve ilgili pazarlarda etkin rekabetin azalması veya
kısıtlanması sonucunu doğurmayacaktır.
H.3.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Başvuru konusu devralma, tarafların aynı tür ürünleri talep eder konumda olmaları
nedeniyle satım pazarında yoğunlaşmaya yol açmaktadır. Kurul 31.10.2005 tarihli,
05-76/1030-287 sayılı Migros/Tansaş Kararı’nda, devralma sonrasında Türkiye’nin
en büyük hızlı tüketim malları organize perakende zinciri haline gelen Migros’un bile
alım pazarında hakim duruma gelmediği sonucuna ulaşmıştır. Bu nedenle 220
Makromarket’in devralma sonrasında Türkiye çapında alım pazarında hakim duruma
gelmesi mümkün değildir. Aksine bildirime konu işlem bölgesel bir oyuncunun ulusal
çapta faaliyet gösteren bir perakendeci haline gelmesini sağlayacağından bu işlem
sonucunda alım pazarında rekabetçi etkiler ortaya çıkacaktır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
07-86/1083-419
6
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak 230
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy