T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K.
T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACILAR : 1- ... - (T.C. Kimlik No: ...)
2-
VEKİLLERİ :
DAVALILAR : 1- ... - (T.C. Kimlik No: ...)
2- ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLLERİ :
DAVA : MENFİ TESPİT
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Davacılar tarafından davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacılar vekili 21/12/2022 tarihli dilekçesi, 25/10/2023 tarihli duruşmadaki 1. tavzih beyanları ve 18/09/2024 tarihli duruşmadaki 2. tavzih beyanlarıyla; davalılar tarafından davacılar aleyhine, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyası üzerinden, 7.000.000 TL. bonoya istinaden, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını ancak, taraflar arasındaki protokol ve sözleşmelere istinaden davacıların davalıya borçlu olmadığı gibi takip alacaklıları tarafından takip borçlularından ... hakkındaki takipten de feragat edildiğini beyan ederek, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasının dava tarihi itibariyle kapak hesabına göre borç toplamının 11.530.714,83 TL. olması karşısında, her iki davacının dava tarihi itibariyle her iki davalıya 11.530.714,83 TL. borçlu olmadığının tespiti ile Konya 8. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibinin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.
Davalılar vekili, öncelikle bu davanın Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile birleştirilmesini, kendilerinin ... hakkındaki takipten feragatlerinin diğer borçlular hakkındaki alacaktan feragat anlamına gelmeyeceğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.
26/06/2015, 28/01/2016, 21/01/2018, 29/03/2018 ve 21/08/2019 tarihli sözleşme ve protokol suretleri ibraz edilmiş, Kuşadası . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasına ilişkin, Mersin 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2021/319 Talimat sayılı dosyasının 07/01/2022 tarihli duruşma tutanağına ilişkin, Konya . Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasına ilişkin, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasına ilişkin, Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasına ilişkin, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine ilişkin, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasına ilişkin ilgili belge suretleri dosyamıza getirtilmiş, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine ilişkin ilgili belge suretleri dosyamıza konulmuş, icra bilirkişisinden 3/01/2024 tarihli rapor, 16/04/2024 tarihli 1. ek rapor ve 03/01/2025 tarihli 2. ek rapor alınmıştır.
Davacılardan ...'a vasi atandığı belirlenmesi nedeniyle, bu davanın açılması için vasiye izin verilmesine ilişkin Konya . Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 17/09/2024 gün ve ... E. ... K. sayılı ek kararından bir suret dosyamıza ibraz edilmiştir.
İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde;
Dava, "Menfi Tespit " davasıdır.
Somut olayda ; Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasında, davalılar ... ile ... tarafından, davacılar ... ve ... Ltd. Şti. ile dava dışı ... aleyhine, 7.000.000 TL. bedelli bonoya istinaden, 08/08/2019 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, takip alacaklısı davalılar tarafından icra müdürlüğüne sunulan tarihsiz dilekçeyle, takip borçlularından sadece ... aleyhindeki takipten feragat ettiklerine, diğer takip borçluları ... ile ... Ltd. Şti. aleyhindeki takip ve taleplerinin devam ettiğine dair dilekçe sunulduğu görülmüştür.
Taraflar arasındaki en son tarihli olan 21/08/2019 tarihli (taraflarca imzaları inkar edilmeyen) protokole göre de, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibinden dolayı ve ...'a isabet eden borçla ilgili olarak, ... tarafından alacaklılara toplam 2.500.000 TL. bedelli çeklerle ödeme yapılacağı, ...'ın çeklerin dışında 145.000 TL. ödediği, herhangi bir hukuki işleme konu edilmemiş 7.000.000 TL. bedelli bononun ...'a iade edileceği, bunların karşılığında ... hakkındaki takipten feragat edileceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Bu protokolde yer alan 7.000.000 TL. bedelli ve hiçbir hukuki işleme konu edilmemiş ...'a iade edilecek bononun, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine konu olan 7.000.000 TL. bedelli bono olmadığı, çünkü protokolde iade edilecek bononun herhangi bir hukuki işleme konu edilmediğinin ve ...'a iade edileceğinin yazıldığı görülmüştür.
Davalıların birleştirme talepleri yerinde görülmediğinden kabul edilmemiş, diğer hukuk ve ceza dosyaları ile savcılık soruşturmalarının da davanın esası yönünden taraflar lehine delil teşkil edecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.
Yargıtay . HD’nin 21.02.2017 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre, "6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 163. maddesinde (818 sayılı Borçlar Kanunu 142) ise "Alacaklı, borcun tamamının veya bir kısmının ifasını, dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir. Borçluların sorumluluğu, borcun tamamı ödeninceye kadar devam eder." hükmü düzenlenmiştir. Şu halde; borç müteselsil olduğunda alacaklı, isterse borçluların hepsini birden takip ve dava edebileceği gibi bunların içinden dilediği birini veya birkaçını takip veya dava edebilir. Alacaklının seçimlik hakkı vardır ve alacaklının bu hakkı borç tamamen ödeninceye kadar devam eder.
Yine aynı kanunun 166/1. maddesinde (818 sayılı Borçlar Kanunu 145/1) "Borçlulardan biri, ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarmış olur." hükmüne yer verilmiştir. Bu durumda borçlulardan biri tarafından yapılan ifa oranında diğer borçluların da borçları sona erecektir...
Yukarıda belirtilen ilke ve kurallar uyarınca alacaklının müteselsil borçlulardan biri hakkındaki alacaktan feragati diğer borçluları borçtan kurtarmaz ise de, müteselsil borçlulardan birinin ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmiş ise bu oranda diğer borçlular da borçtan kurtulmuş olur."
Her ne kadar davacılar tarafından, davalıların dava konusu takip dosyasına dava dışı ...'a ilişkin olarak takipten feragat dilekçesi sunulduğu ve bu nedenle de borçlu olmadıkları iddia edilmiş ise de, davalıların sadece ... yönünden takipten feragat ettikleri, alacaktan ve hakkın özünden feragat etmedikleri anlaşıldığından, bu dilekçenin davacıları borçtan kurtarmayacağı sonucuna varılmıştır.
Davacılar bizzat herhangi bir ödeme iddiasında bulunmamışlar, davalıların diğer borçludan yaptığı tahsilatların kendilerini de borçtan kurtaracağını da iddia etmişlerdir. Yukarıda yazılı emsal içtihat ve yasal düzenleme gereğince davalıların diğer müşterek borçlulardan yaptıkları tahsilatların, davacıları da yapılan tahsilat miktarı kadar borçtan kurtaracağı kabul edilmiştir.
Davalılar vekillerine, dava dışı ... tarafından yapılan ödemeler sorulmuş, davalılar vekili 21/06/2023 tarihli dilekçeyle, ...'dan protokol gereğince 145.000 TL. nakit tahsil ettiklerini, protokolde yazılı olan her biri 125.000 TL. bedelli 20 adet bonodan da 2 adedinin banka kanalıyla, 1 adedinin Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasıyla tahsil edildiğini, başka bir tahsilatlarının bulunmadığını beyan etmişlerdir. Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine ilişkin belge suretleri dosyamıza getirtilmiştir.
Davalıların kabul ve beyan ettiği 4 adet (145.000 TL. + 125.000 TL. + 125.000 TL. + 125.000 TL.) tahsilatın dışında, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasında, takip alacaklısı ... tarafından, takip borçluları ... ve ... Ltd. Şti. aleyhine 09/01/2021 tarihinde (21/08/2019 tarihli protokolde yazılı) 17 adet çeke istinaden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi yapıldığı, bu takip dosyasına ... Ltd. Şti. tarafından 27/08/2021 tarihinde masrafları ile beraber 196.147,78 TL. ödeme yapıldığı, ... E. sayılı icra takibine ayrıca 05/08/2022 tarihinde de satıştan gelen 837.880,92 TL. tahsilat bulunduğu anlaşılmıştır. ... E. sayılı takipteki 196.147,78 TL.'lik tahsilatın 125.000 TL. bedelli çeke ilişkin olması nedeniyle, sadece çek bedeli olan 125.000 TL.'nin Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine ilişkin borçtan mahsup edilebileceği sonucuna varılmıştır.
Dosya kapsamına uygun görülerek hükme esas alınan icra (nitelikli hesaplamalar) bilirkişisinin 03/01/2025 tarihli 2. ek raporuna göre de, davalılar tarafından yapılan tahsilatların; 30/09/2019 tarihinde 125.000 TL. (haricen tahsil), 30/10/2019 tarihinde 125.000 TL. (haricen tahsil), 27/08/2021 tarihinde 125.000 TL. (Konya 8. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından) ve 05/08/2022 tarihinde 837.880,92 TL. (Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına satıştan gelen) olduğu tespit edilmiştir. Yine aynı rapora göre, davalıların Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takiplerinden dolayı kalan alacaklarının dava tarihi itibariyle 10.191.866,78 TL. olduğu belirlenmiştir.
Davacılar dava tarihi itibariyle kapak hesabına göre 11.530.714,83 TL.'lik borçtan dolayı hiç borçlu olmadıklarını iddia etmeleri, icra bilirkişisinin 03/01/2025 tarihli 2. ek raporuna göre de borçlarının 10.191.866,78 TL. olduğunu kabul edilmesi karşısında, davacıların davalılara dava tarihi itibariyle (11.530.714,83-10.191.866,78=) 1.338.848,05 TL. borçlu olmadıkları tespit edilmiştir.
Davacı tarafın açıkça yemin deliline dayanması nedeniyle, bilirkişi raporu ile davacıların borçlu olmadıkları belirlenen 1.338.848,05 TL. dışında, kalan alacak yönünden de davalılara borçlu olmadıklarına dair davalılara yemin teklif edip etmeyecekleri sorulmuş, davacılar vekili 12/03/2025 tarihli duruşmada yemin teklif etmeyeceklerini bildirmiştir.
Davacıların Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibinden dolayı, dava tarihi itibariyle davalılara 1.338.848,05 TL. borçlu olmadıkları belirlenmiş, bu bedel esas alınarak davalarının kısmen kabul, kısmen reddine karar vermek gerekmiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;
1-Davacıların davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile davacılar ... ile .... Tic. Ltd. Şti.'nin, Konya . İcra Müdürlüğünün ... sayılı takibinden ve bu takibe dayanak teşkil eden keşidecisi ..., lehtarı ...-... olan 05/01/2018 düzenleme, 25/07/2019 ödeme tarihli ve 7.000.000 TL. bedelli bonodan dolayı, takip alacaklısı olan davalılar ... ile ...'a, dava tarihi olan 21/12/2022 tarihi itibariyle 11.530.714,83 TL. olan alacağın, dava tarihi itibariyle 1.338.848,05 TL.'lik kısmından dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, davacıların fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,
2-Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takibinin, davacılar yönünden dava tarihi itibariyle 1.338.848,05 TL.'lik kısmından dolayı derhal durdurulmasına,
3-Peşin alınan tamamlama harçları dahil 198.116,19 TL. nispi karar ve ilam harcından, karar tarihi itibariyle (ve dava değerinin 1.338.848,05 TL. olduğunun kabulü ile) alınması gereken 91.456,71 TL. nispi karar ve ilam harcının mahsubu ile kalan 106.659,48 TL. harcın istek halinde davacılara (eşit oranda) iadesine,
4-Davacılar tarafından yapılan 3.090,70 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre (1.338.848,05 TL. / 11.530.714,83 TL.) takdiren 358,87 TL. yargılama gideri ile 91.456,71 TL. peşin harçtan ibaret toplam 91.815,58 TL. yargılama giderinin davalılardan (müştereken ve müteselsilen) alınarak davacılara (eşit oranda) verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderlerinin davacıların kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Gerekçeli kararın tebliği için davacılar avansında yapılacak olan 30 TL. e-tebligat giderinden davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 3,48 TL. yargılama giderinin davalılardan (müştereken ve müteselsilen) alınarak davacılara (eşit oranda) verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderlerinin davacıların kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davalılar tarafından yapılan 20 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 17,68 TL.'sinin davacılardan (müştereken ve müteselsilen) alınarak davalılara (eşit oranda) verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderlerinin davalıların kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca;
a)Davanın kabul edilen kısmı (1.338.848,05 TL.) üzerinden, davacılar vekili için 199.438,73 TL. nispi vekalet ücretinin davalılardan (müştereken ve müteselsilen) alınarak davacılara (eşit oranda) verilmesine,
b)Davanın reddedilen kısmı (11.530.714,83 - 1.338.848,05 = 10.191.866,78 TL.) üzerinden, davalılar vekilleri için 695.837,34 TL. nispi vekalet ücretinin davacılardan (müştereken ve müteselsilen) alınarak davalılara (eşit oranda) verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK'nın 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen ilgili taraflara (ilgili tarafın kendi içinde eşit oranda olmak üzere) iadesine,
Dair ; davacılar vekili ile davalılar vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/03/2025
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...