T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZIM TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
HEYETİMİZCE GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
TALEP :
Davacı vekili 12/11/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... San. Tic. Ltd. Şti. arasında 25/07/2018 tarihinde birleşme sözleşmesi imzalandığını ve 02/08/2018 tarihinde birleşme işleminin gerçekleştiğini, müvekkili şirketi ile davalı şirket arasında 23/06/2011 tarihli sözleşme uyarınca davalıya ait et ve süt entegre tesislerine kurulacak tesisin makine imalatı, eğitimi ve çalışır vaziyette teslimi hususlarında anlaşma sağlandığını, müvekkilinin 04/05/2015 tarihinde tesisin eksikliklerini tamamlayarak davalı şirkete teslim ettiğini ancak davalı tarafça müvekkilinin montaj işlemlerinin tamamlaması için tesisleri girmesine izin verilmediğini, sonrasında davalı tarafça tesisin eksiklik ve aksamalarından kaynaklı olarak 598.694,26TL fatura kesilerek ödemesi için müvekkiline gönderildiğini, gönderilen bu faturanın müvekkili şirket tarafından iade edildiğini, bunun üzerine davalı tarafça noter aracılığıyla fatura aslının müvekkile gönderilerek üç gün içinde fatura bedelinin ödenmesinin talep edildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından yine noter aracılığıyla faturanın davalı şirkete tekrar iade edildiğini, müvekkili tarafından Beyoğlu . Noterliğinin 13/07/2015 tarih, ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile müvekkilinin tesislere girişinin izin verilmesinin, sözleşme gereğince müvekkili alacağının ödenmesinin davalı tarafa ihtar edildiğini ancak noter ihtarına rağmen müvekkilinin tesislere girişine izin verilmediğini, ödemelerin de yapılmadığını sonrasında taraflar arasında yapılan görüşmelerde sulh yoluna gidilerek anlaşma sağlanmasına rağmen 04/09/215 tarihinde anlaşma protokolüne borç bedelindeki anlaşmazlık nedeniyle şerh verilmek üzere anlaşma protokolünün müvekkili tarafından kabul edilmediğini, müvekkilinin 31/10/2015 tarihi itibariyle 177.758,19EURO alacağının bulunduğunu, bu alacağın davalı tarafça kabul edildiği, davalı tarafça ... A.Ş. isimli şirkete 31/12/2018 tarihi itibariyle cari hesap bakiyelerinin bildirilmesinin istenildiğini, müvekkilce hesap kayıtlarının ilgili şirkete gönderildiğini, alacak bedelinin davalı tarafça kabul edilmesine rağmen ödenmemesi nedeniyle müvekkili tarafından Eskişehir . İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile 177.758,19EURO asıl alacak, 26.422,64EURO işlemiş faiz olmak üzere toplam 204.180,83EURO alacağın ödenmesi için icra takibi başlatıldığını, davalı tarafça takibe ve yetkiye itiraz edilmesi üzerine icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiğini, dosyanın Konya . İcra Müdürlüğüne gönderilerek burada ... esas sayılı dosyasına kaydedildiğini, davalı tarafça yapılan itirazın haksız olduğunu, dava öncesi yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığını beyanla öncelikle davalı adına kayıtlı menkul ve gayrimenkuller üzerine ihtiyati tedbir konulmasına, davalının itirazının iptali ile Konya . İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasındaki takibin devamına, davalı tarafın %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 28/12/2020 tarihli cevaba cevap dilekçesinde özetle; her ne kadar sözleşmede işin süresi 6 ay olarak belirlenmiş ise de, tesislerin kurulacağı faaliyet alanının davalı tarafça hazır hale getirilememesi nedeniyle taraflar arasında yapılan görüşmeler neticesinde süre hususunda mutabakat sağlandığını, davalı tarafça sözleşmenin iptal edilerek teminat bedelinin gelir olarak kaydedildiği savunmasının borcu ikrar niteliğinde olduğunu, ileri sürülen definin hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasında yapılan görüşmeler sonunda hazırlanan 30/11/2015 tarihli sulh protokolü kapsamında müvekkilinin 177.758,19EURO alacağının olduğunun davalı şirket tarafından da kabul edildiğinin açık olduğunu, davalı tarafın tesis nedeniyle uğramış oldukları iddia edilen zararlara ilişkin kesilen faturanın dayanaksız olduğunu, iddialarını ispat niteliği taşımadığını, davalı tarafça yaptırılan tespit neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunun denetime elverişsiz olduğunu ve bu raporun kabul edilmesinin mümkün olmadığını beyanla davalı tarafın iddialarını kabul etmediklerini, icra takibine konu alacaklarının sabit olduğunu, davalı tarafça da kabul edildiğini beyanla önceki talepleri gibi davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili 10/12/2020 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça tesislerin sözleşmeye uygun olarak ve tam kapasiteli olarak çalıştırılamadığını, sözleşme şartlarının yerine getirilememesi ve taahhütlere uygun davranılmaması nedeniyle davacı tarafla defalarca görüşmeler yapıldığını, ek süreler verildiğini ancak davacı tarafın tesisleri tam kapasiteli bir şekilde çalışır duruma getiremediğini, müvekkilinin uzun bir süre zarara uğratıldığını, sözleşme gereğince 6 ay içinde teslim edilmesi öngörülen makinelerin çeşitli bahanelerle 4 yıl boyunca teslim edilemediğini, sonrasında yapılan görüşmeler sonunda verilen 8 haftalık kesin süre içinde yine tam kapasiteli çalışır vaziyette makinelerin hazır hale getirilemediğini, müvekkili tarafın tüm iyi niyetine rağmen davacı tarafın sözleşme gereğince üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini, müvekkili şirketin zararlarının tazmini için düzenlenen ve ödenmesi istenilen fatura bedelinin davacı tarafça iade edilerek ödenmediğini, davaya konu tesisle ilgili Konya . Sulh Hukuk Mahkemesinin ... d.iş esas sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını bu dosyada alınan bilirkişi raporuyla da tesislerin kullanıma uygun olmadığının bilirkişi marifetiyle tespit edildiğini, işin tamamlanamayacağının anlaşılması üzerine sözleşmenin feshedildiğini ve sözleşme gereği teminat bedelinin nakde dönüştürülerek müvekkili şirkete gelir kaydedildiğini, müvekkili şirketin eylemlerinin sözleşme kapsamında usulüne uygun olduğunu, sözleşmenin sona ermesine davacı tarafın sebebiyet verdiğini, işin başka firmaya tamamlattırıldığını, müvekkilinin büyük zararlara uğratıldığını, müvekkilinin sözleşme gereği nakde çevrilerek gelir kaydedilen teminat bedelinden çok daha fazla zararlarının olduğunu, müvekkili şirketin davacı tarafa bir borcunun bulunmadığını, zararlara ilişkin yasal haklarının saklı tutulduğunu, davacı tarafın sözleşme edimlerini yerine getirmemesine ve sözleşmenin feshedilmesi rağmen sözleşmeden doğan alacak iddiasıyla icra takibi başlattığını, müvekkilinin icra takibine konu edilen bir borcunun olmadığını beyanla açılan davanın reddine, davacı tarafın %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili 18/01/2021 tarihli ikinci cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın süresinde işin tesliminin yapılamamasının nedeninin faaliyet sahasının hazır edilememesi olduğuna ilişkin iddialarının tamamen mesnetsiz olduğunu, işin teslim süresinin kısmen uzatılmasının sözleşmenin ifa edilemeyeceği anlamını taşımayacağını, tesislerin her aşamasında gecikmelere davacının sebebiyet verdiğini, işin ruhsat işlemleri ve elektrik kullanımına geç başlanmasına da davacının sebebiyet verdiğini, sözleşmenin feshedilmesinin haklı nedene bağlı olduğunu, gelir kaydedilen teminat bedelinin bir kısmınında sözleşme gereğince olup hukuka uygun olduğunu, davacı tarafın müvekkili şirketten bir alacağının bulunmadığını, işin gecikmesi nedeniyle müvekkili şirketin zararının olduğunun ortada olduğunu, mahkememizce yapılacak tespitler neticesinde de bu durumun ortaya çıkacağını, . Sulh Hukuk Mahkemesinde yaptırılan tespitin usulüne uygun olduğunu bu mahkemece aldırılan bilirkişi raporuyla da sözleşme gereğince işin ifa edilmediğinin tespit edildiğini beyanla açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Mahkememizce, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... d.iş esas sayılı dosyası, Konya . Sulh Hukuk Mahkemesinin ... d.iş esas sayılı dosyası, ... Bankası, ... ve ... Bankası Genel Müdürlüklerinden Euro para cinsiyle açılmış bir yıllık vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz oranlarının yıllara göre ne kadar olduğu konusundaki tüm bilgi ve belgeler, Beyoğlu . Noterliğinin 13/07/2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine ilişkin bilgi ve belgeler, Konya Ticaret Sicil Müdürlüğünden davalı şirketin şirket yetkililerine ilişkin bilgi ve belgeler, ... bağımsız denetim ve ... şirketinden ve ... bağımsız denetim ve ... şirketinden davaya konu cari hesap mutabakatlarına yönelik bir işlem veya onayının olup olmadığının tespiti ile varsa buna ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmiş, davalı şirket kayıtları üzerinde inceleme yapmak suretiyle dosya kapsamında muhasebe uzmanı bilirkişiden raporlar alınmış, davacı şirket kayıtları üzerinde inceleme yapmak suretiyle dosya kapsamında Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığıyla muhasebe uzmanı bilirkişiden raporlar alınmış, mahallinde keşif yapılarak makine mühendisi bilirkişiden rapor alınmış, dosya kapsamında muhasebe uzmanı ve bilişim uzmanı bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.
Konya . İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Davacı tarafından davalı şirket aleyhine alacağın tahsili amacıyla 177.758,19 EORU asıl alacak ve 26.422,64EURO işlemiş faiz olmak üzere toplam 204.180,83EURO alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, süresinde yapılan itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce mahallinde keşif yapılmış olup makine mühendisi bilirkişi tarafından mahkememize sunulan 23/01/2023 tarihli ek raporda özetle;
"...1-Davaya konu tesiste hammadde (kesimhane artıkları) belirli aralıklarla geldiği, tesisin bu zamanlarda çalıştığı, 14.Aralık.2022 günü tesisin çalıştırıldığı,
2-Yapılan işlemlerde tesisin sorunsuz olarak üretim yaptığı, girişte sisteme malzeme verilen kısmın ve binasının tamamen yenilenmiş olduğu, bu bölümde sadece kırıcıların kullanıldığı, üretim bölümünde bir çok makine ve ekipmanın yerinin değiştirilmiş olduğu, otomatik paketleme sistemi eklenmiş olduğu, tesisin sorunsuz olarak üretim yaptığı,
3-Davaya konu sözleşmede belirtilen tablo esas alınarak kullanılan ve kullanılmayan/kullanılamayan makine, ekipman ve hizmetin değerlendirilerek hali hazırda davacı tarafından sunulan 1.295.000,00 € bedelli hizmetin 349.650,00€ bedelli kısmından davalının yararlanmadığı,
4-Davalı vekilinin de belirttiği üzere aradan uzun zaman geçmesi nedeniyle bunların tam olarak neden değiştirildiğinin tarafımdan tespitinin mümkün olamayacağı,
5-Tespit yapan bilirkişilerin sadece tabloda yer alan DEKANTÖR VE EKİPMANLARI ile alakalı tespit yaptığı, diğerleri çalıştırılmadığından bahisle değerlendirme yapılmadığı, tespite konu edilen DEKANTÖR VE EKİPMANLARININ tabloda 12. Sırada yer aldığı, değerinin 74.286,00 € olup, toplam işte oransal değerinin 96 5,73 olduğu, bunun dışında yukarıda tabloda da belirtildiği üzere 275.364,00 € bedelli hizmetten hali hazıra yararlanılamadığı..." kanaatleri bildirilmiştir.
Muhasebe uzmanı ve bilişim uzmanı bilirkişi heyeti tarafından mahkememize sunulan 24/06/2025 tarihli raporda özetle;
"...1-)Dava Konusu uyuşmazlık konusu ilgili davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş.'nin 2011-2012-2014-2015- yılı yevmiye defterinin muhasebe usul ve esaslarına göre tanzim edildiği, TTK ve VUK hükümlerine göre 2011-2012-2014-2015 yıllarına , ticari defterin birbirini teyit ettiği, ticari defterlerin TTK ve VUK hükümleri ile muhasebe uygulama esas ve usullerine uygun tutulduğu, 2013 yılına ait ticari defterlerinin Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinde bulunduğu, 2016-2017-2018-2019-2020 yıllarına ait ticari defterlerinin, E- Defter olduğu, 1 Sıra nolu E-Defter Genel Tebliğine Göre açılış tasdiklerinin usulüne uygun olarak süresinde GİB İntranetten vapıldığı. 2016-2017-2018-2019-2020 Yılı Yevmiye ve Defter-i Kebir'in sistem üzerinden süresi içerisinde Vedop'a yüklendiği, kayıtların TTK ve VUK hükümleri ve muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulduğu,
Yevmiye Defteri yerine GİB E defter beratını olduğu davacının 2011-2012-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020 yılı ticari defterlerinin kendi lehine delil olarak kullanabileceği, kanaatinin hasıl olduğu, 2013 yılına ait ticari defterlerinin Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinde bulunması nedeniyle inceleme ve tetkik yapılamadığı,
Ticari Defterlerinin davalı lehine delil olup, olamayacağının asıl takdirinin mahkemenizde olduğu,
DAVALI ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş.'nin Mutabak Mektublarının onay ve imza durumunun incelenmesi:
2-)Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş'nin ... SGK sicil nolu işyerinde ... TC Kimlik nolu ... *in 23.12.2013 tarihinde Muhasebe Şefi (... ) meslek kodu ile işe başladığı, taraflara arasında 02.02.2015 tarihinde Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi imzalandığı, 31.12.2019 tarihinde ( 22- Diğer Nedenler) kodu ile işten ayrılışının yapıldığı, Ayrıca İşe giriş bildirgesi Muhasebe Şefi olduğu, davalı firma tarafından görev tebliği yapılmadığı,
Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş. Ticari Defterlerinde Davacı ... San.Tic.A.Ş. *nin 2011-2012-2013-2014 yıllarına ait Muavin Dökümleri
3-)Davalı ... San.A.Ş'nin ticari defter ve kayıtlarına göre davacı ... San.Tic.A.Ş. ( ... , Ltd.Şti.) muavin dökümlerinde Sat hesabında 501.402,53.- tl. ( 177.758,19 Euro) alacaklı olduğu,
4-)Davalı Muhasebe ... imza edilip mutabık olduğu belirtilen 30.10.2015 tarihli mutabakat mektubuna göre (177.758,19 Euro) alacaklı olduğu,
Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş'nin davacı ... Gıda San.Tic.A.Ş.'ye tanzim ettiği fatura değerlendirmesi,
5-)Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş tarafından ... Gıda San.Tic.A.Ş. (... . Ltd.Şti.)ne 07.05.2015 tarih ve ... nolu ... Üretim Kaybı açıklamalı 507.368,02.-TI * Kdv 91.326,24.- tI. toplam 598.694,26.- ti. fatura tanzim ettiği, ancak davacı firma tarafından kabul edilmediği, davalı ... San.A.Ş tarafından T.C. Konya . Noterliğinin 02.06.2015 tarih ve ... yevmiye nosu ile ihtarname gönderildiği, Davacı ... Gıda San.Tic.A.Ş. ( ... . Ltd.Şti.) tarafından T.C. Kadıköy . Noterliğinin 16.06.2015 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı ile fatura iadesi hakkında tebliğ yapıldığı,
6-)Ayrıca davalı ... Gıda San.A.Ş tarafından ... Gıda San.Tic.A.Ş. ( Samanlı Mak.Met.San.Tic. Ltd.Şti.) ne gönderilen 15.08.2015 tarihli cari hesap mutabakatında 598.694,26.- tl. borçlu olduğu bildiriminin davacı tarafından cevapsız bırakıldığı,
7-)Bilirkişi heyeti olarak Mahkemenizce verilen yerinde inceleme yetkisi kullanılarak davalı ... Tarım Hayv. Gıda $ in ... Mahalle ... sokak no: | Kaşınhanı-Meram-Konya adresinde ve ayrıca ... Holding Kampüsünde bulunan Bilgi İşlem Merkezinde bulunan işyeri yönetim binasında ticari defter ve digital veriler üzerinde inceleme ve belge talebimizle verilen cevabi yazıda hesap mutakabat mektuplarında adı ve imzası olan ... yapmış olduğu işlemler ile ilgili kağıt ortamında ve digital veri olmadığı,
8-)23.06.2025 Tarihinde Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş nin eski Muhasebe Şefi ...'e ait mail kayıtlarının olup olmadığı amacıyla yaptığımız incelemede, davalı firmanın mail hizmetini ... bilişim yolu ile dış kaynaktan, ... dan aldığı dolayısı ile kendi bilgisayarlarında bunlarla ilgili herhangi bir kayıt olmadığı gi ir.
9-)... Bilişim uygulaması tutulan kayıtların dış hizmet sağlayan Firma serverlarında tutulması mantığına dayanmaktadır. Davalı Firmanı kayıtları ... Firması serverlarında tutulduğu görülmüştür. Admin...com web sayfasından davalı firma uzmanları yeni işe başlayan personel için sadece mail adresi tanımlayabilmektedir. Davalı Firmaya bu hizmetin alınmasında, ... Bilişim Hizmetleri A.Ş. aracılık yaptığı ifade edilmiştir.
10-)Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş mail adresi verilen personelinin işten ayrılması sonrasında 2000 lisanslı mail'in dolması nedeniyle mail adreslerinin yetkili personel tarafından Admin...com web adres panelinden en fazla 6 ay sonra silindiği ifade edilmiştir. Dolayısı ile bizim davalı Firma da yaptığımız incelemede ...'e ait ... ©....com.tr mail adresinin olmadığı tespit edilmiştir.
11-)Davalı Firma tarafından alınan ... bilişim hizmeti kapsamında 5 yıllık geriye dönük mail yazışmalarının tutulduğu dolayısı ile 2019 yılında işten ayrılan ...'in mail bilgilerinin ... Firmasında da olmadığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak 2019 yılında işten ayrılan davalı Firma çalışanı ...'in, davalı firmada ... bilişim uygulaması olarak kullanılan mail sisteminde, hiçbir mail bilgisinin kendi serverlarında olmadığı, personelin işten ayrıldıktan sonra en geç 6 ay içersinde mail adreslerinin kendileri tarafından silindiği, hizmet aldıkları ... tarafından mail bilgilerinin geriye dönük 5 yıl tutulduğu dolayısı ile ...” e ait ... bilişim hizmeti alınan ... firmasından da temin edilemeyeceği anlaşılmıştır.
Davalı Ticari defterler üzerinde yapılan incelemelerde muavin dökümleri ve ticari defterin teyitlerinin yerinde yapıldığı, ancak mutabakat mektupları ile teyitlerin dosya kapsamında bulunan kağıt ortamındaki mutabakatlar ile yapıldığı ; buna göre davacı ... Gıda San.Tic.A.Ş. ( ... . Ltd.Şti.)'nin Satıcı hesabının 31.12.2014 tarihi itibariyle 501.402,53.- TL.(177.758,19 Euro) alacaklı olduğu,
Davalı Ticari defterler üzerinde yapılan incelemelerde muavin dökümleri ve ticari defterin teyitlerinin yerinde yapıldığı, Davacı ... Gıda San.Tic.A.Ş. ( ... . Ltd.Şti.)'nin Alıcı hesabının 31.12.2015 tarihi itibariyle 598.694,26.- tl. borç bakiyesinin olduğu, ancak taraflar arasında cari hesap mutabakatının yapılmadığı, bu faturanın davacı ticari defterlerine kayıt edilmediği..." kanaatleri bildirilmiştir.
DAVANIN NİTELİĞİ, DEĞERLENDİRİLME VE GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava tarafları arasında, yüklenici sıfatı davacıda; iş sahibi sıfatı davalıda olmak üzere, insan tüketimine uygun olmayan hayvansal atıkların işlenerek hayvan yemi haline getirilmesini sağlayan ve adına rendering üretim tesisi denilen tesisin, 1.295.000,00 EURO karşılığında davalı şirketin et-süt entegre tesislerine montajı ve çalışır vaziyette teslimi, sistemin kullanımı için gerekli eğitimlerin verilmesi ediminin üstlenildiği 17/06/2011 tarihli sözleşmenin imzalandığı, her ne kadar sistemin kurulumu ve teslimi için sözleşmede 6 aylık bir süre belirlenmiş ise de bu sürenin tarafların karşılıklı rıza ve teyitleşmeleriyle uzatıldığı ve tam olarak belirlenememekle birlikte dosya içerisindeki verilere göre 2014 yılı sonlarında dava konusu üretim tesisinin davalının tesislerine monte edildiği, ancak tesisin kurulumundan sonra taraf yetkililerinin ve teknisyenlerinin hazır bulunarak imza altına aldığı 11/03/2015 tarihli toplantı tutanağı ile; üretim tesisinde detayları toplantı tutanağında belirtilen bir takım eksiklik ve ayıpların bulunduğu ve bu sebeple sözleşmede taahhüt edilen kapasite ve özellikte üretim yapılamadığı tespit edilerek bunların giderimi için davacı yükleniciye 8 haftalık ek süre verildiği, davalı şirket tarafından davacı muhatap alınmak suretiyle Konya . Noterliğinin 02/06/2025 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 8 haftalık ek süre dolduğu halde tesisteki sorunların giderilmediği belirtilerek tesisteki üretim kayıplarının giderimi için düzenlenen 598.694,26 TL bedelli faturanın 3 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiği, bilahare davalı şirket tarafından 11/06/2015 tarihinde Konya . Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyası üzerinden tesisteki ayıp ve eksikliklerin yerinde tespit edilip bilirkişi raporu aldırılması için delil tespiti talebinde bulunulduğu, bahse konu delil tespiti dosyasına sunulan ve makine mühendisi ve elektrik mühendisi bilirkişilerden oluşan heyetçe düzenlenen 29/06/2015 tarihli rapor ile üretim tesisinde imalat ve montajından kaynaklı bir takım hataların bulunduğu ve bu sebeple sözleşmede belirtilen nitelikte üretim yapılmasının mümkün olmadığı tespitinde bulunulduğu, davacı şirket tarafından davalı muhatap alınarak düzenlenen Kadıköy . Noterliğinin 16/06/2015 tarihli ve Beyoğlu . Noterliğinin 13/07/2015 tarihli ihtarnameler ile ise, kurulumu yapılan üretim tesisindeki ayıp ve eksikliklerin giderimi için verilen ek süreye uygun olarak 04/05/2015 tarihinde davalı şirket adresinde hazır bulunulduğu halde tesislere girişe izin verilmemesi nedeniyle müdahale imkanı bulamadıklarını belirterek 144.088,01 EURO tutarındaki teminatın ve 33.670,18 EURO tutarındaki henüz ödenmemiş eser bedelinin 7 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiği ve nihayetinde davacı şirket tarafından davalı aleyhinde Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile ihtarnamede belirtilen alacağın toplamı (144.088,01+33.670,18) olan 177.758,19 EURO asıl alacak ve 26.422,64 EURO işlemiş faizi üzerinden icra takibi başlatıldığı, icra dosyasına takip dayanağı belge olarak dava tarafları arasındaki 30/11/2015 tarihli cari hesap mutabakatının sunulduğu, davalının yasal süresinde sunduğu dilekçesi ile ödeme emrine itiraz ettiği, iş bu davada davacı vekilince; davalının icra dosyasına yaptığı itirazın iptali ile lehlerine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki ihtilaf, davacının yüklenicisi olduğu işin sözleşmede ön görülen hal ve şartlar ile ilim ve fen kurallarına uygun olarak davalı yararına yapılıp yapılmadığı, eserin üretim veya montajından kaynaklı eksik ya da ayıbının bulunup bulunmadığı, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadğı, ödenmemiş eser bedeli kalıp kalmadığı, sözleşmede belirtilen teminatların davalı iş sahibi tarafından bloke edilmesini haklı kılar bir durumun bulunup bulunmadığı, davacı yüklenicinin ayıp ve eksikliklerin giderimi için gerekli girişimleri olduğu halde davalının bu girişimleri boşa çıkaran ve engelleyen iş ve işlemlerinin bulunup bulunmadığı, dosyaya mail yazışması eki olarak suret şeklinde sunulan 30/11/2015 tarihli cari hesap mutabakatının taraflar için bağlayıcı olup olmadığı, cari hesap mutabakatındaki gibi davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı hususları ihtilaflıdır.
Taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi bulunmakta olup, iş sahibinin borcu iş bedelini ödemek (TBK'nın 479/1.md.), yüklenicinin borcu ise, eseri iş sahibinin amacına uygun, haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmektir (TBK'nın 471/1). Ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumluluğunun düzenleyen TBK'nın 474. maddesi uyarınca açık ayıplar yönünden iş sahibi imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde, gizli ayıplar yönünden ise, 477/son maddesi uyarınca da, ortaya çıkar çıkmaz gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunluluğu bulunmaktadır. Ayıbın bildirilmemesi halinde eser kabul edilmiş sayılır. Ayıp ihbarı yapılması vakıasından lehine sonuç çıkaracak olan iş sahibi olduğundan ayıp ihbarı yapıldığını HMK 190 ve TMK 6. madde gereğince iş sahibi ispatlamalıdır. Eksik işler yönünden ise ihbar yapılmasına gerek olmayıp, zamanaşımı süresi içerisinde eksikler yönünden istemde bulunulması mümkündür.
Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, 6098 sayılı TBK'nın 474-478. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ayıp, imâl edilen bir eserde veya malda, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmaması, bulunmaması gereken vasıfların ise bulunmasıdır. Şayet, imâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içersinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. Bu hakkın kullanması için iş sahibi tarafından ayrı bir dava açılabileceği gibi, yüklenici tarafından aleyhine açılmış olan bir davada da bu hususu def'i olarak ileri sürebilir.
Eksik iş ise sözleşme ve eklerine göre yapılması gerektiği halde yapılmayan (noksan bırakılan) işleri ifade eder. Eksik işler bedelinin istenebilmesi için teslim sırasında ihtirazi kayıt konulmasına ya da ihtar çekilmesine gerek bulunmamaktadır. Eksik işler yönünden TBK’nın 474 ve 477. maddesindeki hükümler uygulanmaz. Yargıtay . Hukuk Dairesinin yerleşik içtihat ve uygulamalarında, iş bedelinin tamamının yüklenici tarafından taşerona veya iş sahibince yükleniciye ödenmesi halinde eksik ve kusurların giderim bedeli hüküm altına alınabilir ise de iş bedelinin ödenmemiş olması halinde eksik ve kusurların giderim bedeli değil, varsa fazla ödenen bedelinin iadesine karar verilmesi gerektiği, bu nedenle eksik ve kusurlar gözetilerek yapılan işin fiziki oranı belirlenip iş bedeline uygulanarak mukayese edilmesi sonucu eksik veya fazla ödemenin belirlenmesi gerektiği; sözleşme dışı ve fazla işler yönünden ise iş yapılmış ve bunun iş sahibinin yararına olması durumunda TBK’nun 529. maddesine göre vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenecek bedelinin istenebileceği kabul edilmektedir.
Davanın her iki tarafı da tacir olduğundan ve uyuşmazlık aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklı olduğundan Mahkememizce dava taraflarının ticari defter ve belgeleri üzerinde muhasebeci bilirkişiye inceleme yaptırılarak rapor aldırılması gereği duyulmuştur.
Zira, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64/1. maddesinde, her tacirin, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu düzenlenmiş, aynı Kanun’un 64/3. maddesinde de, tacirlerin tuttuğu yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin açılış onaylarının, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce yapılacağı, yevmiye defterinin kapanış onayının ise, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılması gerektiği belirtilmiştir.
Davacının ticari defterlerine ilişkin olarak mali müşavir bilirkişi 08/11/2021 tarihli kök ve 08/08/2022 tarihli ek raporunda, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, taraflar arasında 2012-2014 yıllarını kapsayan bir ticari ilişkinin bulunduğu, davacının davalı adına düzenlemiş olduğu toplam bedeli 1.637.822,07 EURO olan faturaların davacının defterlerinde kayıtlı olduğu, bu alacağın 2014 yılı kapanış kayıtlarına göre 177.758,19 EURO tutarındaki kısmının tahsil edilmediği ve takip tarihi itibariyle alacağın devam ettiği tespitlerine yer verilmiştir.
Davalının ticari defterlerine ilişkin olarak mali müşavir bilirkişi 15/03/2022 tarihli raporunda ise, davalının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, taraflar arasında 2012-2014 yıllarını kapsayan bir ticari ilişkinin bulunduğu, davacının davalı adına düzenlemiş olduğu faturalar davalının defterlerinde kayıtlı olmakla birlikte dönem sonunda taraflar arasında alacak-borç bakiyesi olmadığı, tarafların ticari defterleri arasındaki bu uyumsuzluğun sebebinin ise davalının davacı adına düzenlendiği ve noter ihtarnamesinde bahsi geçen 598.694,26 TL bedelli rendering üretim kaybı olarak adlandırılan faturanın davacının defterine işli olmamasından kaynaklandığı tespitlerine yer verilmiştir.
Davacı tarafça aşamalardaki dilekçe ve sözlü açıklamalarda taraflar arasındaki 30/11/2015 tarihli cari hesap mutabakatı uyarınca takip tarihi itibariyle davacının davalıdan mutabakat metninde belirtildiği şekliyle 177.758,19 EURO asıl alacağının bulunduğu, bu alacağın davalının da kabulünde olduğu ve bu sebeple davalının eksik ve ayıplı ifaya ilişkin savunmalarına yönelik inceleme ve araştırma yapılmaksızın talepleri gibi davanın kabulü istenmiştir.
Davacı tarafından gerek icra takibinin dayanağı olarak gerekse de bu davanın delili olarak belirtilen 30/11/2015 tarihli cari hesap mutabakatının, davacının teklifi ile düzenlenmiş, üzerinde davalının kaşesini ve kaşe üzerinde imzasını barındırmakla birlikte davalının bir çalışanın mail yazışması ekinde davacıya gönderdiği fotokopi belge olduğu görülmüştür.
Mutabakat metninin gönderildiği mail adresinin davalı şirketin bir dönem muhasebe şefliğini yapan ... isimli davalı şirket çalışanına ait olduğu tarafların kabulünde olduğundan, Yargıtay . Hukuk Dairesinin ... esas, ... karar sayılı ve ... esas, ... karar sayılı ilamları ile Ankara BAM . Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı kararı gözetilerek, Davalı vekiline, mutabakat belgesindeki imzanın ait olduğunu öne sürdüğü muhasebecinin açık kimlik ve adres bilgilerini, benzer işlemlerde söz konusu muhasebecinin imzasının olup olmadığını dosyaya bildirmek üzere; Davacı vekiline ise, 30/11/2015 tarihli mutabakat mektubunun hangi şekilde ellerine ulaştığını, ıslak imzalı aslının kendilerinde olup olmadığını veya nerede bulunabileceğini dosyaya bildirmek, belge ellerinde ise dosyaya sunmak ve benzer işlemlerde aynı şekilde aynı imzalı bir belgenin kendilerine davalı tarafından ulaştırılıp ulaştırılmadığını açıklamak üzere iki haftalık kesin süre verilmiştir. Ayrıca adı geçen kişinin davalı şirkette ticari temsilci veya ticari vekil sıfatıyla bir temsil yetkisinin olup olmadığı Ticaret Sicil Müdürlüğünden sorulmuştur.
Taraf vekillerinin yazılı izahatları ve gelen yazı cevaplarında görüleceği üzere, mutabakat belgesinin aslı dosyaya kazandırılamamış, mail gönderen kişinin davalı şirkette herhangi bir temsil yetkisinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca davacı vekilinin talebine istinaden davalı şirkete bir dönem denetim hizmeti veren dava dışı ... ve ... ünvanlı bağımsız denetim şirketlerine müzekkere yazılmak suretiyle 2015 yılı ve öncesinde davalı şirket namına yapılan cari hesap mutabakatları tespit edilerek söz konusu mutabakatların ne şekilde yapıldığı, mutabakatlara davalı şirket adına kimin imza attığı veya onay verdiği, davalı şirketin o dönem genel muhasebe şefi olan ... cari hesap mutabakatlarına yönelik bir işlem veya onayının olup olmadığı tetkik edildikten sonra, varsa buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmiştir. Adı geçen bağımsız denetim şirketleri tarafından dosyaya gönderilen cevabi yazılarda ilgili döneme ilişkin sorulan şekliyle davalı namına yapılmış bir cari hesap mutabakatının bulunmadığı belirtilmiştir.
Bunun üzerine Mahkememizce, dosya muhasebe uzmanı ve bilişim uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek dava konusu cari hesap mutabakatının öncesindeki 3 yıl ve sonrasındaki 5 yıldaki tüm cari hesap mutabakatları gerek dijital ortamda davalı şirket bilgisayarları üzerinde gerekse de davalı şirketin ticari defterleri ve diğer belgeleri fiziken incelenerek cari hesap mutabakatlarıyla ilgili yazışmaları hangi şirket yetkilisi veya çalışanları tarafından yapıldığının, cari hesap mutabatlarının davalı şirketin kayıt ve defterleriyle uyumlu olup olmadığının, benzer işlemlerde davacının dayandığı mutabakat belgesi gibi bir belgenin kullanılıp kullanılmadığının tespiti için rapor aldırılması gerekmiştir.
Muhasebe uzmanı ve bilişim uzmanı bilirkişiden oluşturulan heyet tarafından dosyaya sunulan 24/06/2025 tarihli raporda, Davalı ... Tarım Hayv. Gıda San.A.Ş nin eski Muhasebe Şefi ...'e ait mail kayıtlarının olup olmadığı amacıyla yapılan incelemede davalı firmanın mail hizmetini ... bilişim yolu ile dış kaynaktan aldığı, dolayısı ile kendi bilgisayarlarında bunlarla ilgili herhangi bir kayıt olmadığı, ... Bilişim uygulamasının tutulan kayıtların dış hizmet sağlayan Firma serverlarında tutulması mantığına dayandığı, Davalı Firmanın kayıtlarının ... Firması serverlarında tutulduğu, personelin işten ayrılması sonrasında 2000 lisanslı mail'in dolması nedeniyle mail adreslerinin yetkili personel tarafından Admin...com web adres panelinden en fazla 6 ay sonra silindiği, hizmet alınan ... tarafından mail bilgilerinin geriye dönük 5 yıl tutulduğu dolayısı ile ...” e ait ... bilişim hizmeti alınan ... firmasından da temin edilemeyeceği tespit edilmiştir.
Hal böyle olmakla, davacının dayandığı cari hesap mutabakatının aslının dosyaya kazandırılamaması, mutabakat yazısının gönderildiği mail adresinin şirket temsilcilerine ait olmaması, yaptırılan bilirkişi incelemesi ve yazılan müzekkere cevaplarından benzer işlemlerde davacının dayandığı mutabakat belgesi gibi bir belgenin kullanıldığının ve böylesi emsal uygulamanın bulunduğunun net bir şekilde tespit edilememesi, mutabakatın davalının ticari defterlerinin yıl sonu kapanış kayıtlarıyla uyumlu olmaması hususları nazara alınarak cari hesap mutabakatı esas alınarak davacının talebinin kabul görmeyeceği anlaşılmıştır.
Dava konusu üretim tesisindeki eksik ve ayıplı ifa durumu ve bu açıdan bloke edilen teminatlar ve ödenmeyen eser bedeline ilişkin yapılan değerlendirmede ise;
Konya . Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyasına sunulan ve makine mühendisi ve elektrik mühendisi bilirkişilerden oluşan heyetçe düzenlenen 29/06/2015 tarihli rapor ile üretim tesisinde imalat ve montajından kaynaklı bir takım hataların bulunduğu ve bu sebeple sözleşmede belirtilen nitelikte üretim yapılmasının mümkün olmadığı tespitinde bulunulmuştur.
Mahkememizce mahallinde keşfen yapılan inceleme neticesinde makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 23/01/2023 tarihli raporda, dava konusu üretim tesisinin keşif ve inceleme tarihi itibariyle sorunsuz olarak üretim yaptığı, davacının kurduğu sistemden sonra sisteme malzeme verilen kısmının ve binanın tamamen yenilenmiş olduğu, bu bölümde sadece kırıcıların kullanıldığı, üretim bölümünde bir çok makine ve ekipmanın yerinin değiştirilmiş olduğu, sisteme otomatik paketleme sisteminin eklenmiş olduğu, aradan uzun zaman geçmesi ve birçok parçanın yerinin değiştirilmesi ve eklemeler sebebiyle geçmişe dönük bir tespitin yapılamayacağı kanaatleri bildirilmiştir.
Delil tespiti raporunda belirtilen hususlar ve Mahkememiz dosyasına sunulan rapor içeriği dosyadaki diğer deliller ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının yüklenicisi olduğu üretim tesisinin sözleşmede ön görülen kapasite ve nitelikte üretim yapmadığı, davacının kurulumu yapmasından sonra sistemin düzgün çalışmayarak hata verdiği, dava tarafları ile birlikte teknisyenlerinin de dahil olduğu 11/03/2015 tarihindeki toplantıda söz konusu hata ve eksiklikler tek tek belirtilerek tespit edilen hataların giderimi için davacıya ek süre verildiği, bu bakımdan söz konusu ayıpların davacının bilgisi dahilinde olduğu ve ayrıca gizli ayıp niteliğinde bulunduğu, ayıp ihbarlarının zamanında yapıldığı, buna karşılık davacının eksik ve ayıpları gidermediği, her ne kadar davacı tarafça arızaların giderimi için davalı şirketin üretim tesislerinde hazır olunduğu ve buna rağmen tesisten içeriye alınamadıkları için arıza giderim imkanından mahrum bırakıldıkları ileri sürülmüş ise de davacının bu iddiasını tek taraflı düzenlenen tutanak ile delillendiremeyeceği, eserin sözleşmedeki koşullara uygun olarak teslim edildiğinin davacı tarafça ispatlanması gerektiği, davacının bu noktada ileri sürdüğü alacaklı temerrüdü durumunun geçerli olabilmesi için tevdi mahalli tayini yaptırarak ürettiği eseri teslim ederek borcundan kurtulabileceği, davacının bu şekilde bir iddia ve delilinin olmadığı, davalının o tarihlerde yaptırmış olduğu delil tespiti talebi üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda üretim tesisinin arızalı olduğunun rapor edildiği, buna karşılık aradan geçen süre zarfında tesisteki bir takım yenilemeler ve eklemeler dolayısıyla geçmişe dönük ayıp ve eksik durumunun tespitine fiili imkan bulunmadığı, hal böyle olunca davalının teminatları gelir kaydetmesinin haklı görüldüğü ve ödenmemiş eser bedeli olmadığı kanaatine erişilerek davanın reddi yönünde hüküm tesisi gerekli olmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Yasal şartları oluşmadığından ve uyuşmazlık muhakemeyi gerektirdiğinden davalı lehine haksız takip tazminatı HÜKMEDİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3-Dava açılırken peşin alınan 26.438,89TL harçtan alınması gereken 615,40TL harcın mahsubu ile fazla alınan 25.823,49TL bakiye karar harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
4-Hazine tarafından karşılanan 1.320,00TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davalı tarafından yapılan 7,80TL vekalet suret harcı, 500,00TL bilirkişi ücreti ve 96,25TL posta-tebligat gideri olmak üzere toplam 604,05TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-AAÜT'ye göre 273.896,77TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalanın karar kesinleştiğinde tarafına iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince (2) hafta içerisinde, ilgili BAM Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.24/09/2025
Başkan Üye Üye Katip