T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZMA TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... 10M3 şaftlı yem karma makinesi/ dağıtma -bantlı/ kepçeli/oto kapak/kendinden yağlı/kantarlı makine aldığını, 120.000,00TL bedel ile alınan ürünün fatura numarası... olup tarihi 24/02/2022 olduğunu, ürünün bedelinin davalıya ödendiğini, ... şaftlı yem karma makinesi/ dağıtma bantlı/ kepçeli/oto kapak/kendinden yağlı/kantarlı makine kullanılmasından kısa bir süre sonra gerekli fonksiyonu göstermediğini, ürünün vadedildiği şekilde çalışmadığı ve asli fonksiyonlarını yerine getirmediği ortaya çıktığını, müvekkilinin ayıplı ifa nedeniyle ürünü kullanmadığını, bu nedenle işleri aksadığını, ayıplı ifan neticesinde müvekkilim ticari işleri nezdinde menfi ve müspet zarara uğradığını, ayıplı ifa davalıya derhal sifahen bildirildiğini ve durum davalı tarafından kabul edilerek; makineyi düzelteceği/ tamir edeceği veya değiştireceği müvekkiline söylendiğini, buna rağmen herhangi bir işlem yapılmadığından davalıya derhal Beyoğlu . Noterliği'nin ... Yev. Nolu ve 21/04/2022 tarihli ihtarnamesi ile ayıp bildirildiğini ve ürünün iadesi veya değişimi talep edildiğini, davalının ise ayıbı kabul etmediğini bildiren cevabi ihtarnameyi taraflarına göndermişse de Nevşehir Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti istemi neticesinde malın ayıplı olduğu tespit edildiğini, müvekkilinin güncellenen makine fiyatları nedeniyle aynı fiyattan yeni makine de alamadığını, yeni alınan makine başka bir firmadan 250.000TL bedel ile alındığını, buna ilişkin fatura da ekte olduğunu, özellikle maldaki ayıbın gizli ayıp olduğunu, satıcının ağır kusurlu olduğunu, zira üründeki ayıbın tespit edilebilmesi için normal kontrol yeterli olmadığını ve malın belirli bir tempoda belirli bir süre çalıştırılarak ürün çıkarması kontrol edilmesi gerektiğini, yine ayıbın fark edilmesi ile satıcıya bu durumun derhal bildirildiğini, mal asli fonksiyonunu gereği gibi yerine getirmediğinden satıcının yükümlülüğünü yerine getirmediğini, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulü ile davanın itirazın iptaline ve asıl alacak ile asıl alacağı işleyecek en yüksek avans faizi ile bedelin müvekkiline verilmesine, haksız ve kötü niyetli itiraz nedeniyle davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalının Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinden özetle; Öncelikle işbu haksız ve mesnetsiz dava görevsiz mahkemede açıldığını, davacının gerçek kişi olduğunu, tacir kaydı bulunmadığını, söz konusu davanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görev alınana girdiğini, görevsiz alınına girdiğini, görevsiz mahkemede açılmış olan işbu davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddini talep ettiklerini, davacının 02.2022 tarihinde müvekkili şirketten 10 m³ şaftlı yem karma/dağıtma makinesi satın aldığını, davacının makinenin gerekli fonksiyonlarını göstermediği gerekçesiyle ayıplı ifanın gerçekleştiğini iddia etmişse de böyle bir durum söz konusu olmadığını, dava konusu yem karma/dağıtma makinesinde üretimden kaynaklanan bir ayıp bulunmadığını, dava konusu yem karma/dağıtma makinesi teknik deney, testlerden geçtiğini, müvekkili şirketin üretmiş olduğu tüm makineleri aynı teknik kaidelere uygun olarak ürettiğini, müvekkilinin ürettiği tarım aletlerinin salip olduğu bu kalite sayesinde önemli bir ihracatçı şirket konumunda olduğunu, müvekkili şirketin teknik düzenlemelere bire bir uyularak yapılan ürünlerinde ayıbın, üretim hatasının olması söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makineleri Ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümünde almış olduğu deney raporunda da görüleceği üzere 10 m³ şaftlı yem karma/dağıtma makinesi işlevini olması gerektiği şekilde yerine getirdiğini, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makineleri Ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümünden alınan deney raporunu dilekçe ekinde sunduklarını, deneyde 200 kg pancar posası, 400 kg mısır silajı, 100 kg yonca balyası, 200 kg kuru buğday sapı, 200 kg kesif yem toplamda 1100 kg materyal kullanılmış olup deneme sonuçlarına göre makinenin iyi bir karışım sağladığı, düzgün bir dağıtım yaptığı, makinenin traktöre bağlanıp sökülmesiyle iş ve yol konumuna getirilmesinde herhangi bir zorlukla karşılaşılmadığı, hareket iletim düzeni karıştırıcı ve parçalayıcı helezonlar ve iletim bandı gibi ana organlarında herhangi bir uyumsuzluk, çatlama kırılma ve kalıcı deformasyona rastlanmadığı, tarım tekniği yönünden uygun olduğu bildirildiğini, ayrıca davacı tarafın iddiaları üzerine makine servise gönderildiğini, servis kontrol formları ve servis elamanları tarafından çekilmiş olan video kayıtlarından da görüleceği üzere işlevlerini ve asli fonksiyonlarını gerektiği şekilde yerine getirdiği sonucuna varıldığını, Nevşehir Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasına 30/09/2022 tarihinde sunmuş olduğumuz itiraz dilekçemizi tekrar ettiklerini, 19/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda usul ve esas yönünden birçok eksiklikler ve hatalar mevcut olması, delil tespiti aşamasında itirazlarının değerlendirilmemiş olması sebebiyle de işbu davada hükme esas alınmaması gerektiğini, mahkemece uygun görülmesi halinde ilgili mahalde keşif yapılarak dava konusu makine üzerinde bilirkişi incelemesi ve tespit yapılmasını talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle işbu davanın görevsiz mahkemede açılması sebebiyle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, aksi kanaat halinde davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, aksi kanaat halinde işbu davada geçerli bir icra takibi bulunmadığından işbu davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, mahkeme uygun görülmesi halinde ilgili mahalde keşif yapılarak dava konusu makine üzerinde tespit ve bilirkişi incelemesi yapılmasına, davacının haksız ve mesnetsiz davasının tüm talepleriyle birlikte esastan reddine, davacı aleyhine icra takibinin konusu olan meblağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı tarafından davalı şirketten 24/02/2022 tarihinde satın alınan yem karma makinasının satın alındığı tarihten sonra ürünün vaat edildiği şekilde çalışmadığı, asli fonksiyonlarını yerine getirmemesi nedenleri ile bahsi geçen makinenin fatura bedelinin iadesi için davacının davalı hakkında başlattığı takibe davalının yapmış olduğu itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, söz konusu ayıbın açık ayıp mı gizli ayıp mı olduğu, üretici hatasından mı kaynaklandığı , yoksa kullanıcı hatasından mı kaynaklandığı, bedelin idesi talebinde davacının haklı olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Konya . İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının uyap sistemi üzerinden dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Nevşehir Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosya aslının dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Tarafların 2021-2023 yılları arasındaki BA ve BS formlarının ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmış, ilgili kayıtlar dosya kapsamına alınmıştır.
Beyoğlu . Noterliğine müzekkere yazılarak ... Yev. Nolu ve 21/04/2022 tarihli ihtarnamesinin ve muhatabına tebliğine ilişkin evrakları asılları dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Nevşehir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak davaya konu makine başında bir makine mühendisi eşliğinde keşif yapılması istenilmiş, Nevşehir . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyası ile 16/09/2024 tarihinde keşif yapılmış, keşiften sonra makine mühendisi bilirkişisinin sunmuş olduğu, 10/10/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle; tespiti yapılan makinenin; ... Şaftlı Yem Karma Makinesi / Dağıtma Bantlı / Kepçeli / Oto Kapak / Kendinden Yağlı / Kantarlı tip ve özellikte olduğu, yem ... Ticaret Limited Şirketi tarafından üretimin yapılmış olduğu, Seri numarasının ... ve imal yılının ... olduğu, yem Karma Makinesinin 24/02/2022 yılında 120.000,00 TL bedel karşılığında satın alınmış olduğu, makinede dijital tartının bozuk ve çalışmadığı, makinede homojen bir karışım ve dağıtım gerçekleşmediği, homojen karşımın olmadığı, karıştırma zamanının artması artırılması durumunda ürünleri ezdiği, parçaladığı, makinenin boşaltma sistemin de yavaş boşalttığı, zaman zaman boşaltmada kesiklik yaşandığı, yem karma makinesinde kullanım kısıtlılığı yaşandığı, makinenin görev ve fonksiyonlarını tam olarak yerine getiremediği, yem karma makinesinde gizli ayıp olduğu, yem karma makinesinin yenisi ile değiştirilmesi veya bedel iadesinin uygun olduğu rapor edilmiştir.
Davalı vekilinin ileri sürmüş olduğu itirazlar, aracın kullanımı nedeniyle ortaya çıkan bir sorun olup olmadığı, dosyaya sunulan video kayıtları ve itiraz dilekçesinde belirtilen hususları irdeler ve cevaplar şekilde ek rapor aldırılmak üzere dosya kök rapor hazırlayan bilirkişiye tevdi edilmiş, makine mühendisi bilirkişinin 12/12/2024 tarihli ek raporundan özetle; tespiti yapılan makinenin Tespiti yapılan makinenin; 10m3 Şaftlı Yem Karma Makinesi / Dağıtma Bantlı / Kepçeli / Oto Kapak / Kendinden Yağlı / Kantarlı tip ve özellikte olduğu, Yem Karma Makinesinin Agropak Hayvancılık Tarım Tekstil Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından üretimin yapılmış olduğu, Seri numarasının 0001 ve imal yılının 2022 olduğu, Yem Karma Makinesinin 24/02/2022 yılında 120.000,00 TL bedel karşılığında satın alınmış olduğu, Makinede dijital tartının bozuk ve çalışmadığı, Makinede homojen bir karışım ve dağıtım gerçekleşmediği, homojen karşımın olmadığı, karıştırma zamanının artması artırılması durumunda ürünleri ezdiği, parçaladığı, makinenin boşaltma sistemin de yavaş boşalttığı, zaman zaman boşaltmada kesiklik yaşandığı, yem karma makinesinde kullanım kısıtlılığı yaşandığı, makinenin görev ve fonksiyonlarını tam olarak yerine getiremediği, yem karma makinesinde gizli ayıp olduğu, yem karma makinesinin yenisi ile değiştirilmesi veya bedel iadesinin uygun olduğu rapor edilmiştir.
Dava, ayıp iddiasına dayalı bedel iadesi istemine ilişkin başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir.
Ayıba ilişkin hukuki düzenleme, dava konusu uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken 6098 sayılı Borçlar Kanununun 219. maddesinde yer almaktadır. Düzenleme “Satıcı alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur” şeklindedir.
Öğretide ayıp satılanda, hasarın geçtiği anda, vaad edilen nitelikleri bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır.
Ayıba ilişkin diğer sınıflandırma, ayıbın açık ve gizli olup olmamasına göre yapılmaktadır. Açık ayıp hemen ilk bakışta ya da yüzeysel bir muayene ile tespit edilebilen ayıptır. Durumun gerekli kıldığı, muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır. Alıcı gizli ayıpları araştırmakla yükümlü değilse de ayıp meydana çıkar çıkmaz hemen ihbar etmelidir (... .: Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C.I, İstanbul 1988, s.155; ... .: Ayıplı İfa, 2.b., Ankara 2010, s. 107; Karakaş, C.F.... Ayıp İhbarının Süresi ve Şekli, XXII. Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, Ankar 2006, s.172). Derhal kavramı, halin icabına uygun fazla vakit geçirmeden bildirim olarak anlamak gerekir. Ancak TTK 23’de malın muayene ve ihbar yükümlülüğü düzenlenmiştir. Eğer alıcı iğfal edilmiş ise yani maldaki ayıp ondan bilerek saklanmış ise Kanunun öngördüğü çözüm satıcı bakımından ağırlaştırılmış bir sorumluluğu gerektirmektedir. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 225. maddesine göre alıcıyı iğfal etmiş olan satıcı, ayıbın kendisine vaktinde ihbar edilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacağı gibi 231. maddesine göre 2 yıllık zamanaşımı süresinden de yararlanamayacaktır.
Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde ise alıcı TBK’nın 227. maddesinde düzenlenen seçimlik haklarından birini kullanabilecektir.
Alıcının sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanması halinde TBK’nın 229. maddesi uyarınca, alıcı satıcıdan, ödemiş olduğu satış bedelinin, faiziyle birlikte geri verilmesi, satılanın tamamen zaptında olduğu gibi, yargılama giderleri ile satılan için yapmış olduğu giderlerin ödenmesi, ayıplı maldan doğan doğrudan zararının giderilmesini isteyebileceği gibi ayrıca satıcı, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alıcının diğer zararlarını da gidermekle yükümlüdür.
Davacının icra takibinde malın ayıplı olduğu gerekçesiyle sözleşmeden dönme hakkını kullanarak bedel iadesini talep ettiği görülmüştür.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda belirtildiği gibi; Tespiti yapılan makinenin; 10m3 Şaftlı Yem Karma Makinesi / Dağıtma Bantlı / Kepçeli / Oto Kapak / Kendinden Yağlı / Kantarlı tip ve özellikte olduğu, Yem Karma Makinesinin Agropak Hayvancılık Tarım Tekstil Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından üretimin yapılmış olduğu, Seri numarasının 0001 ve imal yılının 2022 olduğu, Yem Karma Makinesinin 24/02/2022 yılında 120.000,00 TL bedel karşılığında satın alınmış olduğu, Makinede dijital tartının bozuk ve çalışmadığı, Makinede homojen bir karışım ve dağıtım gerçekleşmediği, homojen karşımın olmadığı, karıştırma zamanının artması artırılması durumunda ürünleri ezdiği, parçaladığı, makinenin boşaltma sistemin de yavaş boşalttığı, zaman zaman boşaltmada kesiklik yaşandığı, yem karma makinesinde kullanım kısıtlılığı yaşandığı, makinenin görev ve fonksiyonlarını tam olarak yerine getiremediği, yem karma makinesinde gizli ayıp olduğu, yem karma makinesinin yenisi ile değiştirilmesi veya bedel iadesinin uygun olduğu değerlendirilmiştir. Değişik iş dosyasında yapılan tespitler de bu yöndedir. Bu nedenle davacının bedel iadesi talebi haklıdır.
TBK 227/1-1 uyarınca sözleşmeden dönme halinde birlikte ifa kuralı gereğince malın iadesi ile takibe devam olunabileceği ve faizin de malın iadesi tarihinden itibaren başlayacağı hususu göz ardı edilmemelidir. Bu noktada ayrıca belirtmek gerekir ki ; Yargıtay HD'nin ... E- ... K sayılı ilamı ışığında ; malın iadesi yerine getirilmeden bedel iadesine yönelik takibe devam edilmesinin mümkün olmayacağı ve bu halde takibin malın iadesi ile birlikte devamına karar verilmesi gerektiği gözetilmiştir.
Alacağın varlığı ve miktarının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden davacı vekilinin şartları bulunmayan icra inkar tazminat talebi ile fazlaya yönelik takibin kötü niyetli yapıldığı davalı tarafça ispatlanamadığından davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin de reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalının Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasına bildirdiği itirazın KISMEN İPTALİ ile ;
-Takibin 120.000,00 TL asıl alacak, 1.289,90 TL tespit masrafı, 146,69 TL ihtarname masrafı ve birlikte ifa kuralı gereğince asıl alacağa "24.02.2022 tarihli AGK....041 numaralı faturaya konu 10 M3 ŞAFTLI YEM KARMA MAKİNASI, Seri no:0001 imal yılı: 2022 olan makinanın davalıya iadesi tarihinden itibaren" işleyecek avans faiziyle birlikte olmak üzere ve makinanın davalı yana iadesi kaydıyla DEVAMINA,
-163,41 TL masraf ve 12.170,00TL takip öncesi işlemiş faiz yönüyle fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
- Davacının şartları bulunmayan icra inkar tazminatı isteminin REDDİNE,
- Davalının da şartları bulunmayan kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 8.295,33-TL karar ve ilam harcından dava açılırken alınan 1.615,61-TL peşin harç, 668,85-TL icra harcının mahsubu ile bakiye 6.010,87-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Hazine tarafından karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin haklılık oranına göre (121.436,59/133.770,00) hesaplanan 2.832,34-TL'sinin davalıdan alınarak, 287,66-TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 269,85-TL başvurma harcı ve 1.615,61-TL peşin harç ve 668,85-TL icra harcı olmak üzere toplamda 2.554,31-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından karşılanan 997,30-TL posta ve tebligat gideri, 4.000,00-TL bilirkişi ücreti gideri, 1.000,00 TL keşif araç ücreti, 3.030,30-TL keşif harcı ve 38,40-TL vekalet harcı gideri olmak üzere toplam 9.066,00-TL'nin haklılık oranına göre (121.436,59/133.770,00) 8.230,13-TL'sinin davalıdan alınarak davacı yana verilmesine, bakiye kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından karşılanan 197,00-TL posta tebligat gideri, 38,40-TL vekalet harcı olmak üzere toplamda 235,40-TL'nin haklılık oranına göre (12.333,41/133.770,00) 21,70-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmının davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden dolayı karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı yana verilmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden dolayı karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 12.333,41- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı yana verilmesine,
9-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,
dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Konya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere yapılan yargılama sonunda karar verildi.09/10/2025
Katip Hakim