T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI : 1-
VEKİLİ :
DAVALILAR : 2-
3-
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZMA TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; 30.07.2023 tarihinde, ... plakalı ... Petrol Ürün. Ltd. Şti.'ye ait araç ... hakimiyetinde, Konya ili Meram ilçesi Beyşehir Çevreyolu üzerinde seyir halinde iken Meram Tıp Fakültesi Hastanesi önünde yer alan kırmızı ışıklarda, davacıya ait ...'nın kullanımında olan ... plakalı araca arkadan çarptığını, çarpmanın etkisi ile davacının da önündeki ... plakalı araca çarptığını, çarpmanın neticesinde davacının aracının ön ve arka kısımlarında hasar meydana geldiğini, davaya konu kaza nedeniyle dava şartı olarak, davalı sigorta şirketine 24.10.2023 tarihli dilekçe ile başvurulduğunu, dilekçenin sigorta şirketine 27.10.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, sigorta şirketince davacıya 102.000,00 TL tutarında hasar bedeli ödemesi yapıldığını ancak davacının gerçek zararının bu miktardan daha yüksek olduğu gibi olduğu nedenlerle şimdilik 500,00 TL hasar bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesini, HMK madde 107 uyarınca şimdilik 1.000,00 TL ikame araç bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sigorta şirketi hariç diğer davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesini, HMK madde 107 uyarınca şimdilik 500,00 TL değer kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.
Davalı ... sigorta vekilinin cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın davalı şirket nezdinde ... poliçe numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile 20/07/2023 - 20/07/2024 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçeden dolayı maddi zararlara ilişkin teminat limitinin kaza tarihi itibari ile araç başına 120.000,00-TL olduğunu, davalı Şirket tarafından araçta oluşan hasar bedeli için davacının kasko şirketi olan ... Sigorta A.Ş.'ye 27/12/2023 tarihinde 102.770,02 TL ödendiğini, davalı şirketin poliçeden kaynaklanan tüm sorumluluğunu yerine getirdiğini, bu durumda, davanın reddini, aksi halde, davalı şirket tarafından yapılan ödemenin toplam tazminattan -ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte- mahsup edilmesini, davalı şirketin anlaşmalı olduğu onarım merkezinde davacının aracının zararını giderebilecekken davalı şirketin bu hakkını kullanamadığını, Genel Şartların B.2. Tazminat Ve Giderlerin Ödenmesi maddesi 2.2. bendinde yedek parçalara, sigortacı yedek parça tedarik iskonto uygulaması olarak en az %32 oranında, aksi halde genel sektör uygulaması olarak en az %20 iskonto uygulanması gerektiğini, sigortacı yönünden sigorta bedelini ödeme yükümlülüğünün belgelerin ibrazından itibaren 8 iş günü içinde, böyle bir başvuru olmadığı takdirde dava tarihinde muaccel hale geldiğinden bu tarihlerden öncesi için faiz sorumluluklarının da bulunmadığını, dava dilekçesinde bahsi geçen faizle ilgili olarak; davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının talep etmesi gereken faiz yasal faiz olduğu gibi nedenlerle davacının davasının reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.
ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın ... Petrol.... LTD. ŞTİ. 'nin mülkiyetinde ... 'in sevk ve idaresindeki ... plaka nolu araç ile 30/07/2023 günü mülkiyeti ... ait ve ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçların karıştıkları kaza neticesinde hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedelinin tahsili hususunda olduğu anlaşılmıştır.
Türkiye Reasürans Şirketler Birliğine müzekkere yazılarak; davaya konu kaza tarihinde davacının maliki olduğu aracın değerine ait bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş ve dosya arasına kazandırılmıştır.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine müzekkere yazılarak davacıya ait aracın tüm tramer kayıtlarının onaylı suretleri gönderilmesi istenilmiş ve dosya arasına kazandırılmıştır.
UYAP sistemi üzerinden sorgulama yapılarak 30/07/2023 kaza tarihinden bugüne kadar malikini ve tüm özelliklerini gösterir şekilde ..., ... VE ... plaka sayılı 3 adet taşıtın trafik sicil kayıtları istenilmiş ve dosya arasına kazandırılmıştır.
Davalı ... SİGORTA A.Ş.'ne, dava dilekçesi örneği ekli ve bilinebilen poliçe adı, poliçe numarası, hasar/tazminat dosya numarası, hasar/zarar tarihi, varsa kazaya karışan taşıt plakaları vs. gibi gerekli bilgileri içerir yazı yazılarak; davaya konu hasar/zarar ile ilgili sigorta poliçesinin, sigorta genel şartlarının, genel şartların eki olan klozların, sigorta ekspertiz raporunun, varsa hasar/tazminat ödemesine ilişkin belgelerin, ibranamenin, hasar/tazminat dosyasının takım halinde onaylı fotokopilerinin ve hasar/zarar ile ilgili varsa fotoğraf asıllarının veya hiç değilse fotoğrafların renkli fotokopilerinin istenmesine, ayrıca dava tarihi olan 04/03/2024 tarihinden önce sigortaya başvuru olup olmadığı sorularak, başvuru var ise buna ait tüm evrakların istenmesine karar verilmiş ve bunlar dosya arasına kazandırılmıştır.
Dosya Adli Trafik bilirkişisi ile Motorlu Araç Değer Kaybı, Motorlu Araç Sigortaları/hasar Tespiti alanında uzman bilirkişiye tevdi edilerek hasar ve değer kaybına ilişkin rapor sunulmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi Heyeti tarafından sunulan 31/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... plaka sayılı aracın sürücüsü ...‘ in; 2918 Sayılı KTK’ nun 52/a ve 56/c maddelerinde açıklanan trafik kurallarını ve bu kurallara karşılık gelen, yine aynı kanunun 84/ d (Arkadan çarpma) trafik kuralını ihlal ettiği; kusur durumu oran olarak istendiğinden dolayı sürücü ...' in %100 (Yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, ... plaka sayılı aracın sürücüsü ...' nın ihlal ettiği trafik kuralının bulunmadığı, dava dışı ... plaka sayılı aracın sürücüsünün de ihlal ettiği trafik kuralının bulunmadığı, ... plakalı aracın değer kaybı bedeli tutarının 150.000,00 TL olduğu, mahrumiyet bedeli tutarının 22.500,00 TL olduğu kanaatini bildirir rapor sunulmuş olduğu görülmüştür.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş ve davacı vekili ile davalı sigorta vekilince bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçeleri sunulmuş değer kaybına ilişkin hangi tarihe göre hesaplama yapıldığını açıklama ve sunulan itirazları karşılar nitelikte ek rapor sunulması için hasar raporu sunan bilirkişiye ek rapor sunulmasına karar verildiği görülmüştür.
Hasar Bilirkişisi tarafından 02/03/2025 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faiz oranları 2023 yılı Temmuz ayında %17,5 olup; 2024 yılı Ekim ayı faiz oranları %50 olduğunu, dava konusu kaza tarihinden sonra her ne kadar enflasyonda artış meydana gelmiş ise de tüketici kredisi ve taşıt kredisi faizlerinde meydana gelen fahiş artışlar nedeniyle kredilere olan talep ciddi bir düşüş yaşadığını ve hanehalkı enflasyonla mücadelede yalnızca ekonomik ihtiyaçlarını karşılayabilir duruma geldiğini, bu nedenle kaza tarihinden sonra araç fiyatlarında enflasyona bağlı bir miktar yükselme olmuş ise de daha sonra yüksek faiz oranları kaynaklı talebin düşmesi nedeniyle araç fiyatlarında düşüş meydana geldiğini, nitekim piyasa şartlarını belirleyen en önemli unsur arz talep dengesi olduğunu, pandemi dönemi sonrası otomobil üretim firmaları tarafından pandemi döneminde yoksun kalınan kâr talebi nedeniyle araç arzı artmış ancak ülkemizde enflasyonun artması, hanehalkında yaşanan gelir darlığı, kişi başına düşen gayrisafi milli hasıla gibi unsurlar göz önüne alındığında otomobillere olan talep düştüğünü ve otomobil fiyatlarındaki yükselişten sonra tekrar düşüşe neden olmadığını ayrıca düşüşe etkisi olan en önemli etkenlerden bir tanesi de hükümetin almış olduğu karar ile sıfır araçların 6 ay veya 6.000 kilometre kullanılmadan satılamayacağına ilişkin karardır. Bu karar neticesinde otomobiller karaborsa olmaktan çıkmış ve nihai tüketiciye doğrudan ulaşmaya başlamıştır. Bu nedenle raporumda değer kaybı tespit edilirken rapor tarihindeki fiyatlar ile kaza tarihindeki fiyatların aynı olması nedeniyle enflasyona göre bir oranlama yapılmamıştır. Nitekim geçmişe dönük internet satış ilanları bulmak mümkün olmayıp tarafımca piyasa aktörü galericiler ve Volkswagen Yetkili Servisleri ile yapılan görüşmeler neticesinde aracın 2.el rayiç değeri ve değer kaybı tespit edilmiştir. Bu nedenle kök raporda yapılan tespitlerde herhangi bir değişikliğe mahal olmadığı kanaatini bildirir rapor sunulmuş olduğu görülmüştür.
Davacı vekilince ıslah dilekçesi sunularak dava değeri bilirkişi heyet raporunda belirlenen değerlere artırılmıştır. Islah dilekçesi davalılara tebliğ edilmiştir.
2918 Sayılı KTK.nun 91/1. maddesi yollaması ile 85. maddesi ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre trafik sigortası işletene düşen hukuki sorumluluğu azami sigorta limitine kadar teminat altına almaktadır. Davalı sigorta, kazaya karışan karşı aracın zorunlu trafik sigortacısı olup davacıya ait araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, davalı trafik sigortası ve diğer davalılar değer kaybından sorumludur.
Hasar bedeli yönünden; davacıya ait aracın kasko sigortacısı tarafından hasar bedelinin karşılandığı ve davalı sigorta şirketi tarafından rücu hakkı kapsamında dava dışı şirkete ödeme yapıldığından bu talebin reddine karar verilmiştir.
Trafik kazaları dayanağını 2918 sayılı KTK'dan alan haksız fiil niteliğinde olaylardır. Haksız fiiller meydana geldikleri anda hukuki sonuç doğurur ve zarara neden olanların zararı tazmin borcu haksız fiil tarihinde ortaya çıkar. Haksız fiilin unsuru olan zarar, zarar görenin malvarlığında rızası dışında meydana gelen azalma ile zarar verici fiil olmasa idi bulunacağı durum arasındaki farktır ve zarar haksız fiilin meydana gelmesi ile gerçekleşmiş sayılır. Zarar verenin ve diğer sorumluların zararı tazmin yükümlülüğü herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın olay tarihinde doğar. Haksız fiile bağlanan hukuki sonuçlar haksız fiil tarihi esas alınarak belirlenir ve bu nedenle haksız fiillerde olay tarihinde yürürlükte bulunan hukuk kuralları uygulanır. Başka bir deyişle zararın belirlenmesinde etken olan hususlarda olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekir.
Yargıtay . HD'nin ... E- ... K sayılı 15/03/2018 tarihli kararı -ve benzer nitelikte diğer birçok kararında da- vurgulandığı gibi değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, tarafların iddia ve savunmaları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeriyle kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının hesaplanması ilke olarak kabul edilmiştir.
Sonuç olarak haksız fiilin türü olan trafik kazalarına olayın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan kanun hükümlerinin uygulanması, davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybının belirlenmesinde olay tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Trafik Kanununun 90. maddesi gereğince genel hükümlerin esas alınması gerektiğinden Yargıtay uygulamalarına uygun olarak bilirkişi raporunun ilgili kısmı hükme esas alınmıştır. Sigorta şirketi yaptığı hasar bedeli ödemesi sonucu poliçe teminat limiti kapsamında kalan bakiye bedeli ödemekle yükümlüdür. Yine davalılar ... VE ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ ikame araç bedelinden sorumludur.
Sigorta Şirketinin Temerrüt Tarihine İlişkin Değerlendirmede;
2918 Sayılı KTK.nun 91/1. maddesi yollaması ile 85. maddesi ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre trafik sigortası işletene düşen hukuki sorumluluğu azami sigorta limitine kadar teminat altına almaktadır. Trafik kazaları esas itibariyle haksız eylem sayılan hallerden olmakla birlikte trafik sigortasını yapan sigortacı bakımından temerrüdün bu tarihte oluştuğunun kabulü mümkün değildir. 2918 sayılı KTK'nın 99/I. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel şartları uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Kazanın ihbar edilmesiyle, zararın miktarını belirlemek sigortanın sorumluluğundadır.
Davalı sigorta şirketine yapılan başvurudan itibaren davalı sigorta şirketinin 8 iş günü sonunda yani 07/11/2023 tarihinde temerrüde düşmüş olması nedeni ile bu tarihten itibaren tazminat miktarından sorumlu olmasına karar verilmiştir.
Arabuluculuk ücreti bakımından; davadan önce sigorta şirketine başvurunun zorunlu olmasına, dava şartı niteliğindeki bu başvuru şartı nedeniyle de arabuluculuğun işbu davada zorunlu olmamasına rağmen (6325 S. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrası), davacı tarafça arabuluculuğa başvurulmuş olması halinde, yargılama sonucunda bu ücretin davalı sigorta şirketine yüklenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Şöyle ki;
Dava kabul edilmiş ve davacı taraf yargılamada haklı bulunmuş olmasına göre, arabuluculuk giderinin davacı üzerinde bırakılmasının mümkün olmadığı, ayrıca davanın taraflarının, dava açılmadan önce, zorunlu olmasa dahi dava açılmasının son çare olduğunu gözeterek uyuşmazlığı gidermek amacıyla ve makul olacak şekilde ihtiyari uyuşmazlık çözüm yöntemlerine başvurmasının ve buna bağlı olarak yaptıkları ihtarname masrafı, ihtiyari arabuluculuk ücreti gibi masraflarını haklılık oranlarına göre eldeki davada talep etmelerinin kabul edilebilir olduğu düşüncesiyle davacı taraf aleyhine bu konuda hüküm kurmanın hakkaniyetli olmayacağı, son olarak, sigorta şirketine başvurmak ile arabuluculuk müessesesinde tarafların çözüm aramasının aynı durumlar olmadığı değerlendirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda belirtilen izahat çerçevesinde ve alınan hüküm kurmaya elverişli, denetime açık, gerekçeli ve açıklamalı bilirkişi raporu da nazara alınarak, aşağıda belirtilen şekilde karar verilmesi kanaati oluşmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
(a) Davacının 30.07.2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle mahrum kaldığı 150.000,00 TL değer kaybı maddi zararının DAVALI ... SİGORTA A.Ş (kaza tarihinde geçerli poliçe teminat limitleri ile sınırlı olmak üzere (Araç Başına Maddi Teminat Limiti: 120.000,00 TL'den yapılan ödemeler neticesinde kalan Bakiye: 17.229,98 TL) temerrüt tarihi olan 07.11.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte(kendi temerrüdü sonucu ortaya çıkan temerrüt faizleri ve fer’ilerinden poliçe limitinden bağımsız sınırsız sorumlu olarak) İLE DAVALILAR ... VE ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİNDEN (Kaza tarihi olan 30.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte) TAHSİLDE TEKERRÜR OLMAMAK KAYDIYLA MÜŞTEREKEN VE MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
(b) Davacının 30.07.2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle mahrum kaldığı 22.500,00 TL ikame araç bedeli maddi zararının DAVALILAR ... VE ... DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİNDEN kaza tarihi olan 30.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte TAHSİLDE TEKERRÜR OLMAMAK KAYDIYLA MÜŞTEREKEN VE MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
(c) Hasar bedeli yönünden açılan davanın reddine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 11.783,48TL karar ve ilam harcına karşılık peşin alınan 427,60TL harcın ve 2.920,25 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 8.435,63TL harcın davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına, (Davalı sigorta şirketinin (17.229,98/173.000,00) oranına isabet eden 840,15TL'den diğer davalılar ile birlikte sorumlu olduğuna, diğer davalıların tamamından sorumlu olduğuna,)
3-Hazine tarafından karşılanan 3.600,00 -TL arabuluculuk ücretinin haklılık oranına göre (172.500,00/173.000,00) hesaplanan 3.589,60-TL'sinin davalıdan sigorta şirketinden, 10,40TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından karşılanan 427,60TL başvuru harcı, 427,60 TL peşin harç ve 2.920,25TL ıslah harcı olmak üzere toplam 3.775,45 TL'nin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine, (Davalı sigorta şirketinin (17.229,98/173.000,00) oranına isabet eden 376,02TL'den diğer davalılar ile birlikte sorumlu olduğuna, diğer davalıların tamamından sorumlu olduğuna,)
5-Davacı tarafından karşılanan 2.441,00TL posta ve tebligat gideri, 5.000,00TL bilirkişi ücreti gideri, 60,80TL vekalet harcı gideri olmak üzere toplam 7.501,80 TL nin davanın haklılık oranına göre (172.500,00/173.000,00) hesaplanan 7.480,12TL nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlasının davacı üzerinde bırakılmasına, (Davalı sigorta şirketinin (17.229,98/173.000,00) oranına isabet eden 744,98 TL'den diğer davalılar ile birlikte sorumlu olduğuna, diğer davalıların tamamından sorumlu olduğuna)
6-Davalı ... sigorta şirketi tarafından yapılan 60,80TL vekalet harcının davanın haklılık oranına göre hesaplanan (500/150.500) 0,20TL'sinin davacıdan alınarak davalı sigorta şirketine verilmesine, kalan kısmın davalı sigorta şirketi üzerine bırakılmasına,
7-Davacı vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, (Davalı sigorta şirketinin ( 17.227,98/172,500,00) oranına isabet eden 2.996,17TL'den diğer davalılar ile birlikte sorumlu olduğuna, diğer davalıların tamamından sorumlu olduğuna,)
8-Davalı ... sigorta vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 500,00TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... sigorta vekiline verilmesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda, davalı ... Sigorta Aş yönünden miktar itibari ile kesin, diğer taraflar yönünden tarafların kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Konya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere yapılan yargılama sonunda karar verildi. 20/03/2025
Katip Hakim