T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ :
DAVALI : HASIMSIZ
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇE YAZIM TARİHİ:
Davacı taraf vekilinin açtığı işbu dava mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmekle, mahkememizce yapılan aleni/açık yargılama sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Keşideci ... tarafından müvekkili ... adına keşide edilen 18 adet çek yetkili hamil olan müvekkilin uhdesinde bulunduğu sırada kaybolduğunu, bu nedenlerle ... Bankası ... Şubesi üzerinden keşide edilen ... sıra numaralı 33.880-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 56.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 123.923-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 50.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 43.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 80.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı24.850 -TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 24.500-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 53.730-TL tutarındaki çek, Müflis ... Bankası A.Ş. ... Şubesi üzerinden keşide edilen ... sıra numaralı 53.158,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 50.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 10.109,45-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 28.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 40.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 5.310,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 17.604,57-TL tutarındaki, ... sıra numaralı 58.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 45.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 150.000,00-TL tutarındaki çekler için ivedilikle ve tensiben ödeme yasağı tedbir kararı alınarak kararın ilgili bankalara bildirilmesini, neticeten çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ
6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi delaletiyle adı geçen kanunun 757 ila 763 maddelerine dayanan çek iptali davası olduğu görüldü.
II.HÜKME EMSAL ALINAN YÜKSEK MAHKEME İLAMI
(1) T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;
"Ancak çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır." denilmiştir.
... Bankası A.Ş. nin 31/10/2023 tarihli üst yazısı ile mahkememiz dava dosyasına konu çekin 30/10/2023 tarihinde ... Bankasına ibraz edildiğini mahkememize bildirdiği anlaşıldı.
... Bankası A.Ş. nin 08/01/2024 tarihli üst yazısı ile çekin ... Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiği mahkememizin mahkememizin ödeme yasağı gereği işlem gördüğünü mahkememize bildirmiştir.
Davacı vekiline çekin ibraz edildiğinden dolayı 6102 sayılı TTK'nın 763/1. Maddesi gereğince istirdat davası açmak üzere iki haftalık kesin süre verildiğini bildirir tebligatın yapıldığı, sürenin dolduğu mahkememize istirdat davasının açıldığına ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmadığı anlaşılmıştır.
(2) T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 04/06/2018 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;
"Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde, iptali istenen çekin zamanaşımına uğradığı ve kambiyo senedi vasfını yitirdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Oysa, 6762 sayılı TTK'nın 563. maddesinde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, zayi olması halinde senedin iptalini mahkemeden isteyebileceği düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir. (Prof. Dr. ... , Kıymetli Evrak Hukuku, 1997, s.270) O halde mahkemece, iptali istenen çekin, zamanaşımına uğramış olmasının başlı başına çekin iptal edilmesini engellemeyeceği gözetilerek iptal için diğer şartların bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir." denilmiştir.
III.HÜKME ESAS ALINAN DELİLLER VE NETİCE
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunumuzun 818/1-s maddesi delaletiyle "Çekler" hakkında da uygulanacak "Poliçe" hükümlerinden olan;
*"Önleyici Önlemler" başlıklı 757/1. Maddesinde; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini İsteyebilir.
",
*"Dilekçe Sahibinin Yükümlülükleri" başlıklı 759/1-2. Maddesinde; "Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.",
*"İhtar İçeriği" başlıklı 760/1. Maddesinde; "Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder",
*"Süreler" başlıklı 761/1-2-3 maddelerinde; "Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı, üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir. Süre, vadesi gelen poliçeler hakkında birinci ilan gününden, vadesi gelmeyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren işler.",
*"İlan" başlıklı 762/1. Maddesinde; "Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.",
*"İptal Kararı" başlıklı 764/1. Maddesinde; "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." amir hükümleri yer almaktadır.
... Bankası A.Ş'nin 16/04/2024 tarihli müzekkere cevabında:
... sıra numaralı 33.880-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 56.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 123.923-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 50.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 80.000-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 24.850 -TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 24.500-TL tutarındaki çek ve ... sıra numaralı 53.730-TL tutarındaki çeke ilişkin olarak herhangi bir bilgiye rastlanmadığı LAKİN ... sıra numaralı 43.000-TL tutarındaki çekin 04/04/2013 tarihinde ... A.Ş'ye ibraz edildiğinin ifade edildiği görüldü.
Müflis ... Bankası A.Ş'ye yazılan 09/05/2024 tarihli müzekkere cevabında:
... sıra numaralı 53.158,00-TL tutarındaki çekin ... tarafından 30/12/2013 ibraz edildiği,
... sıra numaralı 50.000,00-TL tutarındaki çekin ... tarafından 30/12/2013 tarihinde ibraz edildiği,
... sıra numaralı 10.109,45-TL tutarındaki çekin ... tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 28.000,00-TL tutarındaki çekin ... tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 40.000,00-TL tutarındaki çekin ... Ltd. Şti tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 5.310,00-TL tutarındaki çekin ... tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 17.604,57-TL tutarındaki çekin ... tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 58.000,00-TL tutarındaki çekin ... A.Ş tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 45.000,00-TL tutarındaki çekin ... Tic. A.Ş tarafından ibraz edildiği,
... sıra numaralı 150.000,00-TL tutarındaki çekin ... tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği görüldü.
Mahkememizin 08/10/2024 Tarihli duruşmasında T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı emsal alınarak hamili belirlenen çekler yönüyle istirdat davası açılması için kesin süre verilmiş lakin kesin süreye rağmen davacı vekili tarafından istirdat davası açılmadığı, davacı vekilinin 27/11/2024 tarihli dilekçesi ile bu çekler yönüyle istirdat davası açmayacaklarını bildirmiş olduğu görüldü.
Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, emsal mahiyetteki Yüksek Mahkeme ilamları ve somut olayımız bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
(A) İSTİRDAT DAVASI AÇILMAYAN; Muhatap bankası ... Bankası A.Ş olan ... seri numaralı ve 43.000-TL tutarındaki çek, Muhatap bankası Müflis ... Bankası A.Ş. olan ... sıra numaralı 53.158,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 50.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 28.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 40.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 10.109,45-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 5.310,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 17.604,57-TL tutarındaki, ... sıra numaralı 58.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 45.000,00-TL tutarındaki çek ile ... sıra numaralı 150.000,00-TL tutarındaki çek açısından açılan davalar yönüyle yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak her bir çek yönünden ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
(B) YAPILAN İLANA RAĞMEN İBRAZ EDİLMEYEN; Aşağıda künyesi ve detayı verilen çekler yönüyle ilgili bankalara müzekkere yazılarak dava konusu çeklere ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, müzekkere cevaplarında gelen bilgiler ile davacı tarafından verilen bilgilerin birbirini teyit ettiğinin görüldüğü, çeklerin müzekkere tarihi itibariyle ilgili bankaya ibraz edilmediğinin anlaşıldığı, akabinde TTK'nın 760/1, 761/1-2 ve 762/1 maddeleri gereğince usulüne uygun olarak kanunun tayin ettiği süreler nazara alınarak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde 25/04/2024, 03/05/2024 ve 13/05/2024 tarihlerinde ilanlar yaptırılmış ancak 3 aylık yasal sürede dava konusu çeki ibraz eden çıkmamasından dolayı T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 04/06/2018 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak TTK'nın 818/1-s. maddesi delaletiyle 764/1 maddeleri uyarınca çekin iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
(A) İSTİRDAT DAVASI AÇILMAYAN;
(1)Muhatap bankası ... Bankası A.Ş olan; ... seri numaralı ve 43.000-TL tutarındaki çek,
(2)Muhatap bankası Müflis ... Bankası A.Ş. olan; ... sıra numaralı 53.158,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 50.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 28.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 40.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 10.109,45-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 5.310,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 17.604,57-TL tutarındaki, ... sıra numaralı 58.000,00-TL tutarındaki çek, ... sıra numaralı 45.000,00-TL tutarındaki çek ile ... sıra numaralı 150.000,00-TL tutarındaki çek açısından açılan DAVANIN HER BİR ÇEK YÖNÜNDEN AYRI AYRI REDDİNE,
(B) YAPILAN İLANA RAĞMEN İBRAZ EDİLMEYEN;
(1) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası ... , bedeli 33.880,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(2) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(Büsan/Konya Şubesi), seri numarası ... , bedeli 56.000,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(3) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası 2820384, bedeli 123.923,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(4) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası 2820386, bedeli 50.000,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(5) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası ... , bedeli 80.000,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(6) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası ... , bedeli 24.850,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(7) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası 2820390, bedeli 24.500,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek,
(8) Keşidecisi ...(TCKN: ...), hamili/lehtarı ...(TCKN:... ) muhatap bankası ... Bankası A.Ş.(... Şubesi), seri numarası ... , bedeli 53.730,00 TL, keşide yeri ve keşide tarihi bankaya ibraz edilmediği ve davacı tarafından bildirilmediği için bilinmeyen 1 adet çek OLMAK ÜZERE TOPLAM 8 ADET ÇEK YÖNÜYLE davacının davasının KABULÜNE, 8 ADET ÇEKİN ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİ İLE BU ÇEKLERİN AYRI AYRI İPTALİNE,
(9) Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
(10)Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
(11)6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,
DAİR; Davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın 7201 Sayılı Kanununun 11. Maddesi gereğince taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde T.C. KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ NEZDİNDE İSTİNAF KANUN YOLUNA müracaat etme hakları açık olmak üzere Türk Milleti adına verilen karar duruşma tutanağına geçirilerek açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/12/2024
Katip ... Hakim ...