T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZMA TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili hakkında Konya . İcra Dairesi ... esas numaralı dosya kapsamında örnek 7 icra takibi gerçekleştirildiğini, bu takip kapsamında müvekkilinin karşı taraf şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını, takibe dayanak evrak olarak davalı alacaklı tarafın çek vasfında olmayan evrakın taraflarınca alakası olmayan fatura ve Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyası ihtiyati haciz kararı ibraz edildiğini, müvekkilinin 7 günlük itiraz süresi içerisinde il dışında bulunması nedeniyle mevcut takibe itiraz edememesi nedeniyle mevcut takibin kesinleştiğini, davalı alacaklının haciz işlemlerini gerçekleştirdiğini, müvekkili tarafa tebliğ olunan ödeme emrinde ... Değişik İş ve ... Karar nolu dosyada vekalet ücretinin 4.700,00 TL, 30/10/2023 tarihli fatura ve karşılığında alınan 575,00 TL tutarlı ... seri nolu ... çekinin 575.000,00 TL ... Değişik İş ve ... Karar nolu dosya ihtiyati haciz masrafı 1.192,90TL,25/01/2024-25/03/2024 işlemiş faiz belirtiğini, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyası kapsamında alınan ihtiyati haciz kararında borçlu taraf müvekkil şirket bulunmadığını, bu nedenle takip dayanağına kararın müvekkil ile bir ilgisi bulunmamasına karşın müvekkil firma da ihtiyati haciz talebinde belirtilen diğer alacak kalemlerinden sorumlu tutularak dosyaya borçlu olarak kaydedildiğini, ödeme emri bu noktada hatalı ve sakat bulunduğunu, takip öncesi işlemiş faiz hesabı, taraflar arasında bir temel akdi ilişki bulunmaması nedeniyle oranı ve davalının talebi hatalı olarak bulunduğunu, işlemiş faizin gerçekleşebilmesi için ihtar ve temerrütün gerçekleşmiş olması gerekir iken böyle bir durum da söz konusu olmadığını, 575.000 TL tutarlı fatura ve çek bedelinden müvekkilinin sorumluluğuna gidilmek istenildiğini, bu durumda da hatalı olarak bulunduğunu, davalı/alacaklı ile müvekkili arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, ne davalı tarafa müvekkiline çek vermiş ne de davalı taraf ile müvekkil şirket arasında bir fatura ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle takibe dayanak kılınmak istenilen asıl alacak bedeli de haksız ve yersiz bulunduğunu, davalı tarafından takibe dayanak olarak konulan çekin, çek vasfında bulunmadığını, çek üzerinde rakamla ve yazıyla olan iki bedel arasında farklılıklar bulunduğunu, burada itibar edilmesi gereken yazı ile yazılı olan kısım olduğunu, öte yandan çek ibraz edilmemesinden kaynaklı olarak kambiyo vasfına haiz bir evrak olarak bulunmadığını, alacaklı tarafın temel akdinin ilişkiyi ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin borcu olmamasına rağmen söz konusu kambiyo evraklarının haiz olmayan bir evrakla takip kesinleştiğini, takibe konu olan çekin bankaya ibraz edilmemiş olup, çek vasfına haiz olmadığını, çek bedelinin rakam ve yazılı arasında uyumsuzluk bulunduğunu, alacaklı taraf kötüniyetli şekilde hakaret ederek iş bu takibe giriştiğini, müvekkili hakkında fiili haciz ve muhafaza işlemleri gerçekleştirdiğini, müvekkili aktif olarak ticari hayat içerisinde bulunup ödeme ve devir işlemlerini borçlu olmadığı bir bedel nedeniyle gerçekleştiremediğini, Konya Arabuluculuk Bürosuna menfi tespit ve kötüniyet tazminatı talebiyle yapmış olduğu başvuru neticesinde davalı taraf ile anlaşma gerçekleşmemiş olup, anlaşmama belgesi dosyasına ibraz ettiğini, tüm bu nedenlerle müvekkilinin uğraması muhtemel telafisi imkansız zararların önüne geçmek adına öncelikle teminatsız olarak mahkeme aksi kanaatte ise hakkaniyete uygun teminat bedeli karşılığında Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyası kapsamında verilen tedbir kararının devamına, olmadığı takdir de ise mahkeme tarafından takdiren teminatsız olmadığı takdirde ise uygun bir teminat karşılığında Konya . İcra Dairesi ... esas numaralı dosya kapsamında yapılacak tahsilatın alacaklı tarafa ödenmemesine karar verilmesine, Konya . İcra Müdürlüğü ... Esas takip sayılı dosya kapsamında borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi ile haksız ve kötü niyetli davalı aleyhine %20 ' den aşağı olmamak üzere kötniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinden özetle; Davalı müvekkilin dava dışı ... olan alacağına ilişkin olarak keşidecisi davacı ... Tic. Ltd. Şti. Olan Halkbank Kahramanmaraş Şubesine ait keşide yeri Kahramanmaraş, keşide tarihi 25.01.2024 olan 575.000,00 -TL bedelli çek, müvekkiline teslim edildiğini, ancak davalı müvekkilinin alacağı ödenmediğini ve borçlular hakkında Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, başlatılan takipte borçluya tebligat yapıldığını ve takip itiraz edilmeksizin davacı borçlu yönünden kesinleştiğini, borcun ödenmemesi nedeniyle davacının faaliyet gösterdiği adreslere hacze gidilmişse de davacı taraf borcu ödeme yerine kötü niyetli olarak huzurdaki menfi tespit davasını ikame ettiğini, müvekkilinin dava dışı ... ile 575.000,00 -TL bedelde perde sistemleri alım satımı konusunda anlaştıklarını, dava dışı borçlu ... 575.000,00 -TL borcuna karşılık davaya konu ... ... Şubesine ait keşide yeri Kahramanmaraş, keşide tarihi 25.01.2024 olan 575.000,00 -TL bedelli çeki ciro yoluya müvekkiline teslim ettiğini, davalı müvekkili tarafından söz konusu çekin ... A.Ş. Nezdinde işleme konulduğunu ve aynı zamanda davalı müvekkil tarafından aynı şirkete munzam senet teslim edildiğini, ... Faktoring A.Ş. Tarafından munzam senet İstanbul . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasıyla takibe konulmuş ve davalı müvekkili tarafından dosya borcu ödendiğini, davalı müvekkil, dosya borcunun ödenmesi akabinde davaya konu çeki ... A.Ş.'den geri almış ancak söz konusu şirketin geç teslimi nedeniyle, 10 günlük çek ibraz süresi geçmiş olması sebebiyle muhatap bankaya ibraz edemediğini, davacının müvekkili bu kez alacağının tahsili amacıyla öncelikle Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyasıyla ihtiyati haciz talebinde bulunmuş akabinde ise çek ve faturaya dayalı Konya . İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasıyla Örnek:7 genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığını, başlatılan takipte davacıya ödeme emri gönderildiğini, davaya konu çekin davacı tarafça keşide edilmiş olması sebebiyle takibe itiraz edildiğini ve takibin kesinleştiğini, kesinleşen takipte borçlunun menkul ve gayrimenkul mallarının haczedildiğini ve fiilen faaliyetlerini sürdürdüğü adreste haciz işlemi gerçekleştirildiğini, davacı tarafın ise kötü niyetli olarak huzurdaki davayı açtığını, davacı taraf her ne kadar çektan kaynaklı borcu olmadığını belirtmişse de çek ve çekte bulunan imzaları inkar etmediğini, çekin kendisi tarafından düzenlendiğini açıkça ikrar ettiğini, davacı taraf, davaya konu çekin kendisi tarafından düzenlendiğini ve çek üzerindeki imzanın şirket yetkilisine ait olduğunu açıkça kabul ettiğini, davalı müvekkilinin iyi niyetli 3 kişi olduğunu davacı ve dava dışı ... arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı def'iler kendisine karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı tarafın iddialarının aksine çekte elle yazılan miktarın maddi hata niteliğinde olduğunu, davacı tarafın kötü niyetli olarak borcun ödenmemesi adına maddi hataya sebebiyet verdiğini, davacının kötü niyetli korunamayacağını, davacının huzurdaki davayı ikame etmesinde hukuku yarar bulunmadığını, davacı şirketin borç ikrarı içeren belgeyi kabul etmiş olması sebebiyle dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte borçlu bulunmadığını yazılı belge ve delillerle ispatlayamadığını, . iddialarını ispatlayamayan davacının davasının reddi gerektiğini, tüm bu nedenlerle davacının haksız ve hukuki mesnetten yoksun iddialarının reddine, davacının %20'de az olmamak kaydıyla tazminat ile yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı borçlu aleyhine Konya . İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında faturaya dayalı olarak başlattığı toplam 596.729,73 TL tutarındaki takip kapsamında borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Konya . İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası Uyap üzerinden dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasının Uyap üzerinden dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Davacının ticari defterlerinin incelenmesine yönelik SMMM bilirkişisinin Mahkememize ibraz ettiği 13/02/2025 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Davacı şirketin yasal yevmiye defterlerini e-defter olarak tuttuğu ve defter beratlarını illerinde devam eden mücbir sebep nedeni ile sisteme yüklemediği TTK hükümlerine uygun olduğu, tutulan muhasebe kayıtlanın genel kabul gördüğü, muhasebe standartlarına uygun olduğu, davacı şirketin 2023 yılı ve 2024 yılı yasal kayıtlarında dava dışı ... ve davalı ... Tekstil San. Tic. Ltd Şti ile ticari işleme dayanak olacak fatura giriş ve çıkışı olmadığı, fatura iade kaydı olmadığı tespit edildiği, davacı şirketin davacının dava dışı ... tarafından davalı ... Tekstil San. Tic. Ltd Şti'ne satın alınan mal karşılığı teslim edilen çek ile ilgili davacının 2023 ve 2024 yılı yasal kayıtlarında Halkbank Kahramanmaraş Şubesine ait keşide yeri Kahramanmaraş keşide tarihi 25/01/2024 olan 575.000,00 TL çekin 101 alınan çekler hesabına girdiği, 103 verilen çeklerin hesabına çıkış kaydı olması gerekirken bu işlemin davacı yanın muhasebe kayıtlarında çek kaydı yapılmamış olduğunun tespit edildiği, davacının 2023 ve 2024 yılı yasal kayıtlarında davalı ve dava dışı ... ile ilgili davacının alınan avanslar ve verilen avanslar hesabında kayıt olmadığının tespit edildiği rapor edilmiştir.
Davalı vekiline davalının ticari defterlerini yerini bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş, ancak davalı tarafça ticari defterlerinin yeri bildirilmemiştir.
Davacı taraf, davalı ile arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, davalıya ne çek, ne de fatura vermediğini, takibe konu edilen çekin çek vasfının bulunmadığını, bu nedenle karşı tarafın temel akdi ilişkiyi ispat etmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Davaya konu çekin incelenmesinde; keşidecisinin davacı olduğu ve dava dışı ... tarafından ciro yoluyla davalıya geçtiği görülmüştür. Ayrıca çek bedelinin rakamla 575.000 TL, yazıyla ise "beşyüzyetmişbeş TL" olarak yazıldığı anlaşılmıştır.
Öncelikle çekin kambiyo vasfının bulunup bulunmadığının ele alınması gerekir.
1. 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6762 sayılı Kanun):
"C - TATBİK OLUNACAK HÜKÜMLER:
Madde 690 - Bononun mahiyetine aykırı düşmedikçe poliçelerin.....ödenecek bedele dair muhtelif beyanlar hakkındaki (588) ..... madde hükümleri, bonolar hakkında da caridir.
POLİÇE TUTARININ MUHTELİF ŞEKİLLERDE GÖSTERİLMESİ:
Madde 588 - Poliçe bedeli hem yazı ve hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa yazı ile gösterilen bedele itibar olunur.
Poliçe bedeli yalnız yazı ile veya yalnız rakamla mütaaddit defalar gösterilmiş olup da bedeller arasında fark bulunursa en az olan bedel muteber sayılır."
2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun):
"C) Uygulanacak hükümler
MADDE 778- (1) Bononun niteliğine aykırı düşmedikçe;
.....
c) Ödenecek bedele dair çeşitli beyanlar hakkındaki 676 ncı,
..... madde hükümleri de bonolara uygulanır.
4. Poliçe bedelinin çeşitli şekillerde gösterilmesi
MADDE 676- (1) Poliçe bedeli hem yazı hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa, yazı ile gösterilen bedel üstün tutulur.
(2) Poliçe bedeli yalnız yazıyla veya yalnız rakamla birden çok gösterilmiş olup da bedeller arasında fark bulunursa, en az olan bedel geçerli sayılır."
Hem 6762 sayılı Kanun'da, hem de 6102 sayılı Kanun'da kambiyo senetlerine ilişkin hükümler, poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise, ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir (6762 sayılı Kanun m. 690, 730; 6102 sayılı Kanun m. 778, 818).
6762 sayılı Kanun'un 690 ıncı maddesi yollaması ile bonolarda da uygulanması gereken aynı Kanun'un 588 inci maddesinde poliçe bedelinin hem yazı ve hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa yazı ile gösterilen bedele itibar olunacağı belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere, bono bedeli senede sadece rakamla veya sadece yazı ile yazılmış olabileceği gibi, hem yazı ile ve hem de rakamla yazılmış olabilir. Rakam ve yazı ile gösterilmiş olan miktarlar birbirine tevafuk etmeyip değişik iseler yazı ile gösterilen miktar üzerinden bono keşide edilmiş sayılır (... , Türk Ticaret Kanunu Şerhi, II. Cilt, İstanbul 2004, s.1791,1792).
Somut olayda, çekin rakam ve yazı ile yazılan bedelleri arasında farklılık bulunduğu, çekte herhangi bir tahrifat bulunmadığı hususunun taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmadığı sabittir. Ne var ki o tarihteki paranın alım gücü düşünüldüğünde 575,00 TL için çek düzenlenmesi hayatın olağan akışına aykırı olacaktır. Çekteki yazı ile gösterilen bedelin, rakamla gösterilen bedelden bin kat fazla olduğu dikkate alındığında, çekin miktarının yazı ile çek metnine yazılırken "bin" kelimesinin maddi hataya dayalı olarak yazılmadığının karine olarak kabulü gerekir. Bu durumun aksi davacı tarafça ispatlanamamıştır. Tüm bu nedenlerle çek kambiyo vasfını haizdir.
Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır.
Çekler için de uygulanacak olan 6102 sayılı Kanun'un 687 nci maddesi; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun" hükmünü haizdir.
Takip alacaklısı/davalının yetkili hamil olduğu, çekin bedelsiz olduğuna ilişkin şahsi defiyi davacı keşidecinin kural olarak hamil davalıya karşı ileri sürülebilmesi için kötüniyetle iktisabının ispatı gerektiği, sunulan delillerin tek başına kötüniyeti ispata yeterli olmadığı, bu nedenlerle lehtar ile olan temel ilişkiye dayalı kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülemeyeceği değerlendirilmekle davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Ayrıca davalının şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalı tarafın tazminat talebinin REDDİNE,
3-Peşin alınan 10.190,66-TL harçtan alınması gereken 615,40 TL 'nin mahsubu ile fazla alınan 9.575,26-TL harcın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya İADESİNE,
4-Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan 60,80- TL vekalet harcı masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden dolayı karar tarihinde yürürlükte bulunan AATÜ uyarınca 93.509,46-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Konya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere yapılan yargılama sonunda karar verildi 25/09/2025
Katip Hakim