T.C. KONYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Davacı vekilinin davalı aleyhine açtığı "Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali"davasının yapılıp bitirilen açık yargılaması sonucunda;
HEYETİMİZCE GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 01.08.2023 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkil ... , davalı kooperatifin başlangıcından itibaren kooperatif ortağı olduğunu, ayrıca davacı müvekkili ... isimli kişiden devir aldığı hisse ile kooperatife ikinci bir ortaklığının bulunduğunu, müvekkilinin başından itibaren ortağı olduğu hissesinin adının davalı ... Konut Yapı Kooperatifi tarafından "... -1" ismiyle, ... devir aldığı hissesinin ise "... -2" ismiyle nitelendirildiğini, davalı ... Konut Yapı Kooperatifi'nin 29.09.2021 tarih ve 135 numaralı kararının "1-Kooperatifimiz üyelerinden K Blok 25 numaralı dairenin sahibi ...'in peşin üye olarak ödemesi tamamlanması hakkında başvurmuş ve bu doğrultuda bugüne kadar 114.850,00 TL (Yüzondörtbinsekizyüzelli) ödeme yaptığı belirlenmiştir. Bu ödemeler dikkate alınarak kooperatifimizin üyelerinden K Blok 25 numaralı daire sahibi ... 114.850,00 TL bedel ile peşin üye olarak kabul edilmesine; 2- Kooperatif bitinceye kadar proje dışı yapılabilecek olan otoparkın yer altına alınması, jeneratör vb durumlar ile ferdileşme masrafı hariç herhangi bir (Vergi, SG, harç vb.) ödeme talebinde bulunulmamasına" şeklinde olduğunu, davacı müvekkilinin, "... -2" isimli üyeliği peşin üyelik haline geldiğini, davalı Kooperatif tarafından müvekkiline ihtarların çekildiğini, ihtarnamelerinde kooperatifin 19.03.2023 tarihli genel kurul kararıyla müvekkilinin ortaklıktan çıkartıldığı belirtilmiş ise de genel kurul kararında bu hususta kooperatif yönetimine yalnızca yetki verildiğini, müvekkilinin kooperatif ortaklığından ihraç edilmediğinin anlaşıldığını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16'ncı maddesi gereği ortaklıktan çıkartılmaya ilişkin kararların, somut olayda olduğu gibi genel kurul tarafından yönetime bu hususta yetki verilmesi halinde yönetim kurulu karar defterine ya da ortaklar defterine yazılması gerektiğinin açık olduğunu, ayrıca ortaklıktan çıkartılmaya ilişkin genel kurulun, yönetim kurulu ya da ortaklık defterine yazılı kararların onaylı bir suretinin müvekkiline gönderilmesinin gerektiğini, ancak somut olayda müvekkiline yalnızca 2 ayrı ihtarname gönderilerek ortaklıktan çıkartıldığının bildirildiğini, bu sebeple usulüne uygun biçimde müvekkilinin ortaklıktan çıkartılıp çıkartılmadığı da bu aşamada belirli olmadığını, şayet müvekkilinin ortaklıktan çıkartıldığına ilişkin usulüne uygun bir karar bulunmaz ise müvekkilinin kooperatif ortaklığının devam ettiğinin mahkememizce tespitine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkiline ihraç edildiğine ilişkin ihtarnameler çekildiği için işbu tespit isteminde hukuki yarar bulunduğunun kabulünü talep ettiklerini, öte yandan müvekkilinin 2 ayrı üyeliği yönünden de usule uygun ortaklıktan çıkartılmaya ilişkin bir karar bulunması halinde de bu kararların itirazen iptalinin gerektiğini, zira müvekkili "...-1" olarak nitelendirilen üyeliğinde aidat borçlarını rutin biçimde ödediğini, "... -2" olarak nitelendirilen üyeliğinde ise de sunulu yönetim kurulu kararı gereği müvekkilinin peşin üye olarak kabul edildiğini, 29.09.2021 tarih ve 135 numaralı kararın müvekkilinin "... -2" isimli üyeliği yönünden makbuz hükmünde olduğunu, ortaklıktan çıkarılma esasları 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16'ncı maddesinde hüküm altına alındığını, yasa metnine göre ortaklıktan çıkartılma sebeplerinin kooperatifin ana sözleşmesinde açıkça belirtilmesinin gerektiğini, ana sözleşmede belirtilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkartılmanın mümkün olmadığını, ortaklıktan çıkartılma kararının ise yönetim kurulunun teklifi ile genel kurul tarafından verilebileceğini, ortaklıktan çıkartılanların genel kurula başvuru hakkı saklı kalmak üzere bu yetki genel kurul tarafından yönetim kuruluna da verilebileceğini, aynı yasanın 3'üncü fıkrasının ise "Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir." şeklinde düzenlendiğini, ancak müvekkiline gönderilen ihtarlara göre müvekkilinin ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin müvekkiline tebliğ edilmiş hiçbir kararın mevcut olmadığını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16'ncı maddesinin 4'üncü fıkrasında hak düşürücü sürenin 3 ay olduğunun belirlendiğini, müvekkiline gönderilen ihtarnamelerin 17.04.2023 tarihinde düzenlendiğini, müvekkilinin ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin olarak taraflarınca 02.06.2023 tarihinde zorunlu arabulucuya müracaat edildiğini, arabuluculuk görüşmelerinin ise 04.07.2023 tarihinde uyuşmazlık olarak sona erdiğini, 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 15'inci fıkrası gereği hak düşürücü sürelerin işlemez durumda olduğunu, buna göre arabuluculuk sürecinde sürenin işlemediği nazara alındığında davanın süresinde açıldığının açık olduğunu, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16'ncı maddesinin 4'üncü fıkrasının "Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır." şeklinde düzenlendiğini, ancak müvekkiline gönderilen ve müvekkili "...-1" ve "...-2" isimli üyeliklerden ihraç edildiğini ifade eden ihtarnameleri içerisinde üyelikten çıkartılmaya ilişkin gerek genel kurul gerek yönetim kurulu gerekse de ortaklar defteri kararının onaylı bir suretinin mevcut olmadığını, nihai olarak müvekkilinin iki ayrı üyelik bakımından da 1163 sayılı yasanın 16'ncı maddesi gereği ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin hukuka uygun bir karar var ise dava açma sürelerinin tebliğ ile birlikte başlayacağı nazara alındığında işbu davanın süresi içinde açıldığından bahisle; Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; Terditli olarak hukuka uygun şekilde müvekkilinin ortaklıktan çıkartıldığına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı ya da ortakları defteri kaydı bulunmaması halinde müvekkilinin davalı S.S. Ufuk Kent Siteleri Konut Yapı Kooperatifi'nin ortağı olduğunun tespitine, terditli olarak hukuka uygun şekilde müvekkilinin ortaklıktan çıkartıldığına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı ya da ortakları defteri kaydı bulunması halinde bu kararların 1163 sayılı yasanın 16'ncı maddesi gereği iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin UYAP sistemi üzerinden mahkememiz dosyasına sunmuş olduğu 02.09.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının davası ve iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olup davanın reddinin gerektiğini, davacı Hatice Ateş'in adına gözüken ...-1 ve ...-2 adlarıyla iki ayrı üyeliği olup bu üyeliklerinden ...-1 üyeliğinin ödemelerinin eksik olması ve borçlu olması ile ...-2 isimli üyeliğinde gözüken ödemenin kooperatif kayıtlarında bulunmamasının hiçbir şekilde para girişi olmaması nedeniyle davacıya her iki üyeliği için ihtarlar çekildiğini, çekilen ihtarlara istinaden yasal süresinde ödeme yapılmaması nedeniyle yapılan genel kurul toplantısında ihracının görüşüldüğünü ve ihracına karar verildiğini, yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, açılan davanın ''Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali'' istemine dayandığını, iş bu davada tensip zaptının 1 numaralı maddesinde de belirtildiği üzere zorunlu arabuluculuğa tabi olmayıp davacıya kooperaifin ihraç kararlarının 19.04.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının iş bu davayı 01.08.2023 tarihinde açtığını, yasa gereği Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının, dava açma süresi çıkarılma kararının tebliğinden itibaren 3 ay olup bu sürenin hak düşürücü süre olduğunu, davacıya ihraç kararının 19.04.2023 tarihinde tebliğ edildiğini ve dava açma süresinin 19.07.2023 tarihinde dolmuş olduğundan hak düşürücü süre içinde açılmayan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, ...-1 üyeliği yönünden; Davacının bu üyeliği yönünden kooperatif kayıtlarında yapılan incelemede davacının borcu bulunması ve ödemelerinin eksik olması nedeniyle Konya 7.Noterliğinin 07.11.2022 tarihli ve 32436 yevmiyeli 1.ihtarnamesinin çekildiğini ihtarın 08.11.2022 tarihinde tebliğ edildiğini, borç ödenmemesi nedeniyle Konya .Noterliğinin 29.11.2022 tarihli ve ... yevmiyeli 2.ihtarnamesinin çekildiğini ihtarın 01.12.2022 tarihinde tebliğ edildiğini, borcun ödenmemesi nedeniyle 19.03.2023 tarihinde yapılan Kooperatif genel kurul toplantısında davacının ihracına karar verildiğini, davacının genel kurulda hazır bulunduğunu, genel kurulca hakkında verilen çıkarma kararına muttali olduğunu, hazurun tutanaklarında imzasının da bulunduğunu, Genel kurul kararlarının Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde tescil edildiğini, davacıya Konya .Noterliğinin 17.14.2023 tarihli ve ... yevmiyeli ihtarnamesi ile Kooperatif Üyeliğinden İhraç İhtarnamesinin çekildiğini, ihtarın 19.04.2023 tarihinde bizzat tebliğ edildiğini, davacının ihraç kararına karşı yasal süresinde dava açmadığı için kararın kesinleştiğini, hak düşürücü süre dolduğundan davanın reddinin gerektiğini, davacının borcu olduğu kooperatif kayıtları ile sabit olduğundan davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, ...-2 üyeliği yönünden:
Davacının bu üyeliği yönünden kooperatif kayıtlarında yapılan incelemede davacının kayıtlarda gözüken 114.850,00 TL ödemeyi hiç yapmadığının resmi kayıtlarda böyle bir girişin olmadığının, davacının o dönemde kooperatif yönetiminde bulunması nedeniyle diğer yönetim kurulu üyeleriyle birlikte düzeltme adı altında muhasebe kayıtlarında çok sayıda hesap açılışları yaparak ve muhasebe kayıtları üzerinde oynama yaparak zimmetlerine para geçirdiklerinin, düzeltme adı altında gösterilen paraların hiçbir şekilde resmi muhasebe kayıtlarına aktarılmadığının ve bu paraların ortada olmadığının, kendi adlarına ve yakınları adlarına kooperatifte ilave üyelik kayıtları açtıklarını, açtıkları bu üyelik kayıtlarına düzeltme adı altında para girişleri yaptıklarının ancak gerçekte bu paraların resmi muhasebe hesaplarına aktarılmadığının ve bu paraların mevcut olmadığının, kooperatif tarafından oluşturulan Hesap Tetkik Komisyonu Raporuyla tespit edildiğini ve davacı ve diğer yönetim kurulu üyeleri hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu ve aleyhlerindeKonya .Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas Sayılı dosyası ile dava açıldığını ve yargılamanın devam ettiğini, davacının kendisi hakkında alınan kararda yönetim kurulu üyesi olarak imzasının bulunduğunun sabit olup usulsüzlüğün açıkça ortada olduğunu, davacının ihraç kararına karşı yasal süresinde dava açmadığı için kararın kesinleştiğini, hak düşürücü süre dolduğundan davanın reddinin gerektiğini, kaldı ki davacının borcu olduğu bu üyelik için hiç ödeme yapmadığının kooperatif kayıtları ile sabit olduğunu, ayrıca peşin ödemeli üyelik statüsü diye bir statünün de olmayıp bu yöndeki iddialarını da kabul etmediklerinden bahisle; Öncelikle 3 aylık hak düşürücü sürede açılmayan davanın reddine, esastan inceleme yapılacaksa delillerinin toplanarak davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.
Tarafların bildirmiş oldukları deliller, davaya konu Noterlik evrakları, Konya .Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası, Konya .Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası, davalı Kooperatifin kayıtları, mahkememizin ... D.İş sayılı dava dosyası dosyamız içerisine celbedilmiş ve dosyamızda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Dava, Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali istemidir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; Davacının, davalı kooperatifin başlangıcından itibaren kooperatif ortağı olduğunu, ayrıca ... isimli kişiden devir aldığı hisse ile kooperatife ikinci bir ortaklığının bulunduğunu, davacının başından itibaren ortağı olduğu hissesinin adının davalı ... Siteleri Konut Yapı Kooperatifi tarafından "...-1" ismiyle, Musa Ateş'ten devir aldığı hissesinin ise "...-2" ismiyle nitelendirildiğini, tarafına 2 ayrı ihtarname gönderilerek ortaklıktan çıkartıldığının bildirildiğini, bu sebeple usulüne uygun biçimde ortaklıktan çıkartılıp çıkartılmadığının da bu aşamada belirli olmadığını, şayet ortaklıktan çıkartıldığına ilişkin usulüne uygun bir karar bulunmaz ise kooperatif ortaklığının devam ettiğinin mahkememizce tespitine karar verilmesini talep ettiklerini, ihraç edildiğine ilişkin ihtarnameler çekildiği için işbu tespit isteminde hukuki yarar bulunduğunun kabulünü talep ettiklerini, öte yandan 2 ayrı üyeliği yönünden de usule uygun ortaklıktan çıkartılmaya ilişkin bir karar bulunması halinde de bu kararların itirazen iptalinin gerektiğini, zira davacının "...-1" olarak nitelendirilen üyeliğinde aidat borçlarını rutin biçimde ödediğini, "...-2" olarak nitelendirilen üyeliğinde ise de sunulu yönetim kurulu kararı gereği davacının peşin üye olarak kabul edildiğini, 29.09.2021 tarih ve 135 numaralı kararın "...-2" isimli üyeliği yönünden makbuz hükmünde olduğunu, ancak kendisine gönderilen ve davacı "...-1" ve "...-2" isimli üyeliklerden ihraç edildiğini ifade eden ihtarnameleri içerisinde üyelikten çıkartılmaya ilişkin gerek genel kurul gerek yönetim kurulu gerekse de ortaklar defteri kararının onaylı bir suretinin mevcut olmadığını, nihai olarak davacının iki ayrı üyelik bakımından da 1163 sayılı yasanın 16'ncı maddesi gereği ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin hukuka uygun bir karar var ise dava açma sürelerinin tebliğ ile birlikte başlayacağı nazara alındığında işbu davanın süresi içinde açıldığından bahisle; Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; Terditli olarak hukuka uygun şekilde davacının ortaklıktan çıkartıldığına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı ya da ortakları defteri kaydı bulunmaması halinde davacının davalı ... Konut Yapı Kooperatifi'nin ortağı olduğunun tespitine, terditli olarak hukuka uygun şekilde davacının ortaklıktan çıkartıldığına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı ya da ortakları defteri kaydı bulunması halinde bu kararların 1163 sayılı yasanın 16'ncı maddesi gereği iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiği, davalının davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 16.maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." şeklinde, Kooperatifler Kanunu 27.maddesinde; "Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez." şeklinde düzenlemelerin yapıldığı görülmüştür.
Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin 21/01/2025 tarih ve ... Es. ... Kar. Sayılı ilamında;"Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesinde çıkarma kararının, ortağa tebliğinden itibaren üç ay içinde iptali için dava açılmaması halinde bu kararın kesinleşeceği hükme bağlanmıştır. Dava açmaya ilişkin bu süre, hak düşürücü niteliktedir. Mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekir. Ancak, sürenin başlayabilmesi için kararın tebliği zorunludur. Bu tebliğin noter kanalıyla da yapılması şart değildir. Ortağın haricen öğrenmesi, hatta kararın yüzüne karşı verilmesi sonuca etkili bulunmamaktadır. Süre her halükarda tebliğden başlamaktadır. Somut olayda; davacının ihracına ilişkin kararın davacıya 23.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği, davanın 24.12.2020 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Bu halde iş bu davanın Kanunda belirtilen 3 aylık hak düşürücü sürede açılmadığı gözetilerek hak düşürücü süre yönünden reddi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." şeklinde kabul edilmiştir.
Mahkememiz dosyasının mahkememizce re'sen seçilen Kooperatif alanında uzman Emekli Öğretim Görevlisi SMMM bilirkişisi Dr....'ya tevdi edilerek; İhraç karar tarihi itibariyle davacının davalı Kooperatife varsa borcunun ne kadar olduğunun, ihraç işleminin usulünün işleme uygun olup olmadığına dair rapor düzenlenmesinin istenildiği, Emekli Öğretim Görevlisi SMMM bilirkişisi Dr.... tarafından düzenlenen 31.05.2024 tarihli bilirkişi raporunda; ... Siteleri Konut Yapı Kooperatifi'nin 19.03.2023 tarihin yapılan olağan genel kurul toplantısı gündemin 15. maddesinde usulsüz aidat girişi yapılarak üye yapılan ve üyelikleri devam eden ... (2 adet hisse isimli ) şahısların üyelikten çıkarılması için genel kurulca, yönetim kuruluna oy birliği ile yetki verildiğinin, davacı ...'in, Yönetim Kurulunun 135 nolu 29.09.2021 tarihli aldığı kararında "Koperatif üyesi K blok 25 numaralı daire sahibi ...'in 114.850,00 TL bedel ile peşin üye olarak kabulüne oy birliği ile karar verilmiştir. Bşk. ... , Üye ... , üye ...” Kooperatif Yönetim kurulu ...'in peşin bedel ile üyelik kararı almıştır." davacıya sabit fiyatla daire satılacağına dair genel kurul kararının mevcut olmadığını, Kooperatif genel kurulunda ...'e sabit fiyatla daire satılması hakkında yönetim kuruluna yetki verilmesinin görüşülmediğini, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 42/6 m. hükmüne göre, genel kurul kararı olmadıkça sabit fiyatla satılamayacağından, Kooperatifte ortakların hak ve yükümlülüklerde eşit olmalarının esas olduğunu, Kooperatife sabit bedelle konut tahsisi yaptırmalarının Kooperatifler Kanunun 23 m. eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, Kooperatif Tip Anasözleşmesi 45/13 fıkrasında da "yönetim kurulu genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamayacağı" hükmünün yer aldığını, defter kaydında dava konusu ... - 2 Kooperatife 114.850,00 TL satış bedeli ödendiği ile ilgili muhasebe usul ve esaslarına uygun olmayan, vesikasız defter kaydın olduğu (Ödemeler VUK genel tebliğlerinde 7.000,00 TL aşan ödemelerin finans kurumu aracığı ile yapılması zorunlu kılınmıştır), ödeme ile ilgili finans kuruluşu dekont ibraz edilmediğini, tüm bunlar birlikte değerlendirildiğinde alınan üyelik Kooperatifler Kanunun 42/6 madde ve Anasözleşme 45/13 madde (Genel kurul kararı olmadan yönetim kurulu peşin bedelle üye kayıt edemeyeceği taşınmaz mal satamayacağı kararı)hükmü ve ödemenin VUK tebliğlerince finans kuruluşlarınca yapılmadığından geçerli olmadığı usulüne uygun olmadığından ihraç kararının da usulüne uygun olmadığını, davacı ...'in, Kooperatifte, ... (2) adlı üyeliğine ait yönetim kurulu kararı dışında, makbuz, dekonta rastlanmadığını, ayrıca yönetimde bulunan kendisinin sabit bedelle üye olduğu ile ilgili kararda imzası olması iyi niyet ve dürüstlük ilkelerine aykırı olduğunu, Genel Kurul Kararı olmadan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 42/6 hükmünce, yönetim kurulunun sabit bedelle üye kayıt edemeyeceğinden, Hükmü olmayan üyeliğin, ihraç işleminin de geçerli olmadığını, Kooperatif üyesinin İhraçla "Anasözleşme 14/2 maddesinde parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtar ile yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin isteneceğini, yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin ortaklıktan çıkarılacağının düzenlendiğini, davalı Kooperatif yönetim kurulu davacı ...-1 çıkarılan 02.11.2022 tarihli ilk ihtarnamede toplam Ana para borcunun 108.200,00 TL, toplam gecikme bedeli borcu 35.971,50 TL olmak üzere toplam 144,171,50 TL istendiğini, ihtarlarda belirtilen tutarların da aynı olduğu bildirildiği görülmekle birlikte belirtilen miktarın hangi ay aidatları ve gecikme cezaları olduğuna dair ihtarnamede bir açıklık bulunmadığını, ihtarnamelere ödenmeyen aidatlarla herhangi bir döküm evrakının da eklenmediğini, davacının hangi ay aidatları için ne kadar borçlu bulunduğunun ayrı ayrı ve açık bir şekilde belirtilmediğinden hangi ayların aidatın istendiğini, talep edilen aylara ilişkin aidat alacağının ödemesinin 30 gün gecikmiş olup olmadığı çekilen ihtarnamede denetlenemediğini, somut olayda ihtarnamelerde bildirilen gecikme bedelinin işlemiz faiz borcunun doğduğu tarihten, davacıya çıkarılan ihtarnamelere kadar hangi aylara ait aylık aidatların muaccel hale geldiğinin açık şekilde hesaplanmadan 35.971,50 TL gecikme bedeli olduğunu, gecikme bedelinin net ve detaylı bir şekilde hangi aylara ait aidat alacak kalemleri belirtilmediğinden gecikme bedelin hesabının denetime elverişli olmadığından (gecikme bedeli denetime mümkün ve elverişli hesaplanmış olmalıdır), aksi durumun ihtarnamenin geçersiz olmasına neden olacağını, usulsüz ihtarnamelere dayanılarak ihraç kararı verilemeyeceğinden, ... (1) ihraç kararının usulüne uygun olmadığının, davalı Kooperatifin dosyadaki genel kurul tutanaklardan kooperatifin kurulduğu 7.12.2006 tarihinden, ihraç ihtarnamesinin gönderildiği 02.11.2022 tarihe kadar aynı etaptaki üyelerin ödemesi gereken toplam aidat tutarının 108.200,00 TL hesaplandığını, ...'in, davalı kooperatife genel kurul toplantı tutanaklarından 2006 tarihinden icra takibi yapıldığı, 02.11.2022 tarihe kadar her üye gibi toplam 108.200,00 TLyatırması gerekirken, dosyaya sunduğu makbuz ve dekontlardan toplam 54.600,00 TL ödeme yaptığı hesaplandığını sonra aylık 1.500,00 TL ödeme yaparak defter kaydında 31.12. 2022 tarihinde 56.100,00 TL aidat ödediğinin, davacı ...(1)'in her kooperatif üyesi gibi kooperatifin genel yaptığı 07.12.2006 tarihinden ihraç ihtarnamesinin çekildiği 02.11.2022 tarihe kadar genel kurul kararlarınca her kooperatif üyesi gibi ödemesi gereken aidat toplam tutarının 108.200,00 TL'nin 56.100,00 TL ödeme yaptığından, ...(1)'in ödemesi gereken aidatın 108.200,00 TL - 56.100,00 TL yaptığı ödeme = 52.100,00 TL Kooperatife borçlu olduğunun hesap edildiğini, ortaklıktan çıkarılma kararına itirazın, Kooperatifler Kanunu'nun 16.madde de, "Çıkarılma kararı tebliğ edildikten sonra üç ay içinde itiraz davası açılabilir. Üç aylık süre içinde genel kurula ve mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararı kesinleşir hükmü” yer aldığını, davalı kooperatif vekili üç aylık sürede itiraz edilmediğini iddia ederek çıkarılmanın kesinleştiğini iddia ettiğini, Yönetim kurulu tarafından alınan kararın yokluğu yada butlanı söz konusu ise kararın geçersizliğinin tespiti, hak düşürücü sürenin gözetilip gözetilemeyeceği hususla ilgili takdirin mahkememize ait olduğunun bildirildiği görülmüştür.
Mahkememizin 19.09.2024 tarihli duruşma zabtının 3 no'lu ara kararı ile; Konya .Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında var ise alınmış bilirkişi raporu, mahkememizin ... D.İş esas sayılı dosyasındaki bilirkişi raporu, davacı ve davalı vekillerinin itiraz dilekçelerinin ayrıntılı olarak incelenerek daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor aldırılmasına karar verildiği, ara karar gereğince mahkememiz dosyasının kök rapor düzenleyen Emekli Öğretim Görevlisi SMMM bilirkişisi Dr....'ya tevdi edildiği, Emekli Öğretim Görevlisi SMMM bilirkişisi Dr.... tarafından düzenlenen 25.10.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; ... Siteleri Konut Yapı Kooperatifi'nin 19.03.2023 tarihin yapılan olağan genel kurul toplantısı gündemin 15. maddesinde usulsüz aidat girişi yapılarak üye yapılan ve üyelikleri devam eden ... (2 adet hisse isimli ) şahısların üyelikten çıkarılması için genel kurulca, yönetim kuruluna oy birliği ile yetki verildiğinin, davacı ...'in, Yönetim Kurulunun 135 nolu 29.09.2021 tarihli aldığı kararında "Koperatif üyesi K blok 25 numaralı daire sahibi ...'in 114.850,00 TL bedel ile peşin üye olarak kabulüne oy birliği ile karar verilmiştir. Bşk. ... , Üye ... , üye ...” Kooperatif Yönetim kurulu ...'in peşin bedel ile üyelik kararı almıştır." davacıya sabit fiyatla daire satılacağına dair genel kurul kararının mevcut olmadığını, Kooperatif genel kurulunda ...'e sabit fiyatla daire satılması hakkında yönetim kuruluna yetki verilmesinin görüşülmediğini, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 42/6 m. hükmüne göre, genel kurul kararı olmadıkça sabit fiyatla satılamayacağından, Kooperatifte ortakların hak ve yükümlülüklerde eşit olmalarının esas olduğunu, Kooperatife sabit bedelle konut tahsisi yaptırmalarının Kooperatifler Kanunun 23 m. eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, Kooperatif Tip Anasözleşmesi 45/13 fıkrasında da "yönetim kurulu genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamayacağı" hükmünün yer aldığını, defter kaydında dava konusu ... - 2 Kooperatife 114.850,00 TL satış bedeli ödendiği ile ilgili muhasebe usul ve esaslarına uygun olmayan "Düzeltme" ibaresi yazan kayıt olduğunun, banka dekontu, tahsilat makbuzu, çek gibi ödeme vesikasız defter kaydın olduğu "Ödemeler VUK genel tebliğlerinde 7.000,00 TL aşan ödemelerin finans kurumu aracığı ile yapılması zorunlu kılınmıştır", ... (2) için kooperatif hesabına ödeme yaptığı ile ilgili finans kuruluşu, dekont, çek, makbuz ibraz edilmediğini, tüm bunlar birlikte değerlendirildiğinde; ...(2)'nin 114.850,00 TL bedelle yönetim kurulunca alınan "Peşin Üye" alınması kararının, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 42/6 madde ve Koopratif Anasözleşme 45/13 madde(Genel Kurul Kararı olmadan yönetim kurulu peşin bedelle üye kayıt edemeyeceği taşınmaz mal satamayacağı kararı) hükmünce peşin ödeme ile ortak kayıt etme ancak genel kurul kararıyla olanaklı olduğunu, Genel kurul kararı yoksa yönetim kurulu kooperatifin en yetkili organı genel kurula ait bir yetkiyi kullanmış olacağından, yönetim kurulu kararının geçersiz sayılacağını, ...(2)'nin peşin üyelik için 114.850,00 TL ödemesinin Kooperatif hesaplarına girdiği ile ilgili dekont, çek, makbuz gibi ödeme belgeleri ibraz edilmediğini, tüm bunlar birlikte değerlendirildiğinde, üyeliğin hükümsüz olduğunu, geçerli olmadığı, usulüne uygun olmadığından, olmayan üyeliğin, ihraç kararının da usulüne uygun olmadığını, Kooperatif üyesi, "Anasözleşme 14/2 maddesinde parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ihtar ile isteneceği yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin ortaklıktan çıkarılacağı" düzenlendiğini, ... (1)'e çıkarılan 02.11.2022 tarihli ilk ihtarnamede Ana para borcunun 108.200,00TL, Gecikme bedeli borcu 35.971,50 TL olmak üzere toplam 144.171,50 TL istendiğini, ihtamamelere ödenmeyen aidatlarla herhangi bir döküm evrakının da eklenmediğini, davacının hangi ay aidatları için ne kadar borçlu bulunduğunun ayrı ayrı ve açık bir şekilde belirtilmediğinden, somut olayda ihtarnamelerde bildirilen gecikme bedelinin hangi aylara ait aylık aidatları hesaplanmadan 35.971,50 TL gecikme bedeli olduğunu, gecikme bedelin hesabı denetime elverişli olmadığından (gecikme bedeli denetime elverişli hesaplanmış olmalıdır) usulsüz ihtarnamelere dayanılarak ihraç kararı verilemeyeceğinden, ... (1)ihraç kararının usulüne uygun olmadığını, dosyada genel kurul tutanaklarından kooperatifin kurulduğu 7.12.2006 tarihinden, ihraç ihtarname gönderildiği 02.11.2022 tarihe kadar aynı etaptaki üyelerin ödemesi gereken toplam aidat tutarının 176.300,00 TL hesaplandığını, ...'in davalı kooperatife genel kurul toplantı tutanaklarından 2006 tarihten 02.11.2022 tarihe kadar her üye gibi toplam 176.300,00 TL yatırması gerekirken, dosyaya sunduğu makbuz ve dekontlardan toplam 56.100,00 TL aidat ödediğinin hesap edildiğini, davacı ...(1) her kooperatif üyesi gibi kooperatifin genel yaptığı 07.12.2006 tarihten ihraç ihtarnamesi çekildiği 02.11.2022 tarihe kadar genel kurul kararlarınca her kooperatif üyesi gibi ödemesi gereken aidat toplam tutarının 176.300,00 TL olduğunu, ... (1) Kooperatif aidat makbuzları ve defter kayıtlarında 56.100,00 TL ödeme yaptığını, ...(1)'in Hesaplanan Kooperatife aidat Borcunun; Ödemesi gereken aidat 176.300,00 TL - 56.100,00 TL yaptığı ödeme = 120.200,00 TL Kooperatife borçlu olduğunun hesap edildiğini, ortaklıktan çıkarılma kararına itirazın 1163 sayılı kooperatifler kanunu 16.madde, “çıkarılma kararı tebliğ edildikten sonra üç ay içinde itiraz davası açılâbilir. Üç aylık süre içinde genel kurula ve mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararı kesinleşir hükmü” yer aldığını, davalı kooperatif vekili üç aylık sürede itiraz edilmediğini iddia ederek çıkarılmanın kesinleştiğini iddia ettiğini, Yönetim kurulu tarafından alınan kararın yokluğu yada butlanı söz konusu ise kararın geçersizliğinin tespiti, hak düşürücü sürenin gözetilip gözetilemeyeceği hususla ilgili takdirin Mahkememize ait olduğunun bildirildiği görülmüştür.
Davanın 6545 s. Kanun'un 45. Maddesi ile değişik 5235 s. Kanun'un 5/3. Maddeleri gereğince belirlenen iş dağılımına göre heyet halinde bakılarak tüm yargılama safhalarının yürütülüp sonuçlandırılması gerektiğinden dosyanın 26.12.2024 tarihli duruşma zabtının 1 no'lu ara kararı ile heyete tevdi edildiği görülmüştür.
Davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı olmaması halinde davalı kooperatif üyesi olduğunun tespitine yönelik birinci terditli talebinin; esasen kooperatif üyeliğinin tespiti maksadını taşıdığı ancak davalı kooperatifin 19/03/2023 tarihli 2022 yılı olağan Genel kurul toplantısının 15 nolu gündem maddesi ile davacının iki üyeliği ile ilgili üyelikten ihraç kararı verildiği, dolayısıyla ortada bir genel kurul kararı bulunduğu ve bu genel kurul kararında da davacının üyelikten ihracına ilişkin karar verildiği, davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı olmaması halinde davalı kooperatif üyesi olduğunun tespitine yönelik talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptaline yönelik ikinci terditli talebinin; 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 23. maddesi ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinde dava şartı olarak arabuluculuk düzenlenmiş olup, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-15. maddesinde;''Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zaman aşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez'' şeklinde düzenlendiği, yine 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 20.maddesi ile eklenen ve 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7445 sayılı İcra Ve İflas Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 31.maddesi ile değişik 6102 Sayılı T.T.K'nun 5/A/1. maddesinde; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır.
Dava konusu kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali talepli dava ticari dava niteliğinde ise de 6102 sayılı TTK'nun 5/A-15. Maddesi kapsamı dışında kaldığından zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı, (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi .Hukuk Dairesi'nin 26/03/2021 tarih ve ... Es. ... Kar. Sayılı ilamı benzer doğrultudadır) davalı kooperatifin 19/03/2023 tarihli 2022 yılı olağan Genel kurul toplantısının 15 nolu gündem maddesi ile davacının iki adet üyeliği yönünden alınan üyelikten ihraç kararının her bir üyelik için ayrı ayrı olmak Konya .Noterliği'nin 17/04/2023 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ve Konya .Noterliği'nin 17/04/2023 tarih ve ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacının bizzat kendisine 19/04/2023 tarihinde tebliğ edildiği, 3 aylık dava açma süresinin 19.07.2023 tarihinde dolduğu, davacının işbu davayı hak düşürücü süre sonrasında 01.08.2023 tarihinde açtığı, hak düşürücüsü sürenin taraflarca ileri sürülebileceği gibi mahkemece de resen dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla davanın hakdüşürücü sürenin geçmesi nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin genel kurul veya yönetim kurulu kararı olmaması halinde davalı kooperatif üyesi olduğunun tespitine yönelik talebinin REDDİNE,
2-Davacının davalı kooperatifin üyeliğinden ihracına ilişkin 19/03/2023 tarihli genel kurul kararının iptaline yönelik talebinin hakdüşürücü süre nedeniyle usulden REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer OLMADIĞINA,
6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE
7-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansı bulunması halinde ilgilisine İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/02/2025
Başkan Üye Üye Katip