T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2022/275 Esas
KARAR NO: 2023/501
DAVA: Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/04/2021
KARAR TARİHİ: 06/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... İcra Müdürlüğünün 2021/... esas takip sayılı dosyası üzerinden, cari hesap-fatura alacağına dayalı olarak başlatılan ilamsız İcra takibinde ödeme emri tebligatının müvekkilinin UETS adresine gönderildiğini, icra dosyasından UETS üzerinden gönderilen ödeme emri tebligatı usulsüz olduğunu, tebligatın usulsüzlüğünün tespiti için ...İcra Hukuk Mahkemesinin 2021/... esas sayılı dosyasından dava açtıklarını, müvekkilinin yolcu taşımacılığı yapmak için işlettiği deniz araçlarına 2012 ile 2020 yılları arasında davalının yetkilendirdiği bayileri üzerinden mazot alımları yaptığını, davalının bayisi konumundaki dava dışı ... Ltd. Şti ile olan 21.12.2012 tarihli sözleşmesini olarak arz ettiklerini, davalının bayisi ... Ltd ise, bayilik yetkilerini 11.05.2016 tarihinde yine davalının bayisi ... Ltd. Şti'ne devrettiğini, müvekkilinin bu tarihten sonra davalının bayisi ... üzerinden davalıdan gemi yakıtlarını satın aldığını, davalının, verdiği yakıtlar için kestiği faturalar üzerine müvekkilinin yaptığı ödemeler sornasında taraflar arasında yapılan cari hesaba dair gerek şifahi ve gerekse de yazılı mutabakatlar yapıldığını, cari borca ilişkin de taraflar arasında mail yazışmaları bulunduğunu, davalıya olan son bakiye 330.818.04 TL borç da 31.12.2020 tarihinde çekle ödendiğini ve davalıyla olan cari hesap kapatıldığını, Kasım 2020 ayı sonlarında davacı müvekkilinin, davalıdan yine güncel cari hesap mutabakatını talep ettiğini, davalının bu taleplerine hiç cevap vermediğini, bunun üzerine davalıya 01.12.2020 tarihinde Noterden keşide edilen ihtarname ile davalının resmi mailinden gönderilen mutabakatlarda, davalının imza sirküsünde görünen D grubu imza yetkilisinin imzasının olduğu, son cari hesap ekstresinin imza sirküsünde görünen imza yetkilisinin imzasını havi şekilde ıslak imzalı cari hesap ekstresi istendiğini, davalı bu ihtarnameye de cevap vermediği gibi, cari mutabakat belgesini de göndermediğini, son cari borç bakiyesinin müvekkili tarafından ödendiği gün yani 31.12.2020 tarihinde davalının, icra takibindeki esas alacak miktarı olan 1.772.740.05 TL alacaklı olduğu iddiası ile Noterden, davacı müvekkile ödeme talepli ihtarnamesini keşide ettiğini, bu ihtarnameye 04.01.2021 tarihli Noter ihtarıyla verdiği cevapta, davalının alacak talebini reddettiğini ve hiçbir borçları olmadığını davalıya bildirildiğini, davalı ise 06.01.2021 tarihli Noterlikten gönderdiği cevabında ise, şirketleri tarafından evvelce verilmiş olan cari mutabakatlarda ismi geçen ve imzası bulunan çalışanları ... 'ün hesap mutabakatı yapma konusunda davalıyı temsil ve ilzama yetkili olmadığı ifade edildiğini, müvekkilinin, davalının bayisi ... Ltd ile olan yakıt alım sözleşmesini de 24.02.2021 tarihinde karşılıklı olarak feshettiğini, bu fesih sözleşmesi sebebiyle müvekkilinin, davalının bayisi olan ...'e, sözleşmenin feshi için 24.02.2021 tarihinde 1.180.000.00 TL cezai şartı, hizmet bedeli faturasıyla ödediğini, müvekkilinin, 2012 senesinden beridir hesaplarda uzlaştığı ve 2018 senesinden sonra yazılı olarak davalıdan aldığı hesap mutabakatlarına itibar ederek ve davalının muhasebesinden gönderdiği belgelere güvenerek davalıyla ticaret yaptığını, müvekkilinin 2021 yılı başından itibaren davalının rakibi konumundaki başka bir yakıt tedarikçisi şirket ile çalışmaya başlamasına çok kızan, müşterisini rakibine kaptıran davalının, icra takibine konu alacağı olduğunu gündeme getirdiğini beyanla davacının .... İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı takip dosyasına konu 1.772.740.05 TL ana para borcu bulunmadığının tespitine, söz konusu icra takibinin ana para ve feri mahiyetteki faiz borcu için iptaline, davacı müvekkili hakkında haksız ve kötüniyetli olarak başlatılan icra takibi sebebiyle icra takibinde gösterilen asıl alacak değerinin % 20'sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatının davalıdan tahsil edilerek davacı müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesindeki ödeme iddialarına konu faturaların 2018-2020 yıllarına ilişkin olup, takibe konu faturaların ise 2014-2015 yıllarında müvekkili tarafından davacıya teslim edilen ürünlere ilişkin düzenlenen faturalar olduğunu, faturaların davacıya sistem üzerinden tebliğ edildiğini, davacının faturalara itiraz etmediğini, yerleşik Yargıtay kararları ve doktrindeki görüşler doğrultusunda ispat yükünün, ödeme iddiasında bulunan davacıda olduğunu, davacı tarafından müvekkilinin hesabından işlem için yetkili olmayan kişilerce sehven gönderilmiş iletilere dayalı olarak haksız çıkar elde edilmeye çalışıldığının görüldüğünü, müvekkili tarafından davacıya keşide edilen ... Noterliği 31/12/2020 tarihli, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacının müvekkiline 1.772.740.05 TL borcunun bulunduğu, bu borcun ihtarda belirtilen süre içerisinde davacı tarafından ödenmesi gerektiğinin davacıya bildirildiğini, yine müvekkili tarafından keşide edilen ... Noterliği 06/01/2021 tarihli, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bahse konu iletilerin müvekkili şirketi temsile ve imzaya yetkili kişiler tarafından gönderilmediği, bor tutarının 1.772.740,05 TL olduğunun davacıya bildirildiğini, davacı ile üçüncü kişiler arasında akdedilen ve müvekkilinin hiçbir şekilde tarafı olmadığı sözleşme ve protokollerin iş bu dava konusu olayda ispat vasıtası olamayacağını, davacının davasını icra takibinin kesinleşmesinden sonra ikame ettiğini, bu nedenle davacının menfi tespit talebini artık icra takibinde kesinleşen tutar üzerinden değerlendirileceğinden harca esas değerinin de takipte kesinleşen miktar olan 1.820.737,59 TL üzerinden belirlenmesi gerektiğini beyanla davanın reddine, davacının takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasına sunulan 03/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda; .../... adlı şirketlerin, davalı ...'in temsilcisi olarak hareket ettiği (davalı ile dava dışı .../... şirketleri arasındaki hukuki ilişkinin (sözleşmenin türünün) aracı acentelik ya da açıklanan diğer sözleşme türlerinden biri olduğu hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu, söz konusu sözleşmenin türü ne olursa olsun, işbu sözleşmede düzenlenmemiş olsa bile dosyadaki delillerin değerlendirilmesi ve teamüli uygulama sonucunda .../... adlı şirketlerin ... adına alıcı ...'dan tahsilat yetkisinin bulunduğu kanaatine varılması halinde davacı ...'nın takibe konu edilen tutar sebebiyle borcunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Dava; davalının, davacı şirket aleyhine başlattığı .... İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı takip dosyasına konu 1.772.740.05 TL borçtan dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.İcra takibine konu alacak, davalı tarafından 21/12/2012 tarihli sözleşme kapsamında yetkili acentesi ve garantör firması olan dava dışı ... firması vasıtası ile sattığı yakıt bedelinin tahsili talebine ilişkin olup taraflar arasındaki uyuşmazlık ise davacının dava dışı ... firmasına yaptığı ödeme nedeni ile borcun ifa edilip edilmediği hususunda toplanmıştır.
Davacı taraf, dava dışı ... şirketinin akaryakıt satışlarını kendi adına gerçekleştirdiğini, bu nedenle ödemenin ...'e yapılarak borcun ifa edildiğini ileri
Sürmekte; buna karşılık davalı taraf ise, ... şirketinin, müvekkilinin bayisi olmadığını, ... şirketinin müvekkili ... ile imzaladığı sözleşme
gereği aracılık faaliyetinde bulunduğunu, hiçbir şekilde tahsil yetkisinin bulunmadığını, ...
ile ... arasındaki 21.12 2012 tarihli çerçeve sözleşme uyarınca ... şirketinin yalnızca aracılık hizmeti verdiğini, aracılık
faaliyetinden kaynaklı olarak ücrete hak kazandığını ve garanti yükümlülüğünün bulunduğunu,
davacının, basiretli tacir olarak ...’in tahsilat yetkisi bulunmadığını ve ödemeleri
doğrudan fatura düzenleyen ve ürünleri teslim eden müvekkili ... şirketine yapması
gerektiğini bilebilecek durumda olduğunu savunmaktadır.
Davacı vekili, ... çalışanı bazı kişilerin ... şirketi adına ...-..._...
arasındaki cari hesap işleyişi ve bu hususta mutabakat mektupları ve maillerinin bulunduğu ve
son mutabakatta ...’nın borcunun olmadığının görüldüğünü beyan etmektedir. Buna
karşılık davalı ... vekili, söz konusu mektup ve mailleri gönderen, hesap mutabakatını
imzalayan kişilerin müvekkili şirketi bu konuda temsile ve ilzama yetkili olmadığını, davacının
bu kişilerin ticari vekil olarak ... şirketini bağlayıcı beyanda bulundukları yönündeki
iddiasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirket hesabından işlem için yetkili olmayan
kişilerce sehven gönderilmiş iletiler olduğunu ileri sürmektedir.
Davacı ... ve davalı ... tarafından sunulan 2014 -2021 arası yasal
ticari defter kayıtlarının incelenmesi sonucunda düzenlenen 03/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda; karşılaştırmalı olarak yapılan inceleme ile, davalı
... tarafından tek taraflı olarak 26.11.2020 tarihinde yapılan 1.772.740,05 TL tutarlı borç
kaydı dışında her dönemde ve her
işlemde küçük tutarlı küsurat rakamları hariç mutabık olduğunun tespit edildiği,
davacı ... tarafından dosya kapsamına sunulan “Mutabakat Mektupları”
belgeleri üzerinde yapılan incelemede de, tarafların karşılıklı imzasını taşıyan ve 31.10.2020 tarihli 373.940,59 TL bakiyede mutabık kaldıklarının görüldüğü, belgede yer alan tutarın, tarafların ticari defter kayıtlarında da bire bir yer aldığı tespit edilmiştir.
Bu durumda, davanın dayandırıldığı cari hesap mutabakatlarında yer alan tutarlar, tarafların yasal ticari defter kayıtlarında karşılıklı olarak yer aldığından, mutabakat belgesi taraflar açısından geçerli ve bağlayıcılığı bulunmaktadır.
Cari hesap mutabakatlarının bağlayıcı olmadığı kabul edilse dahi, bu kere taraflar arasındaki
alacak-borç ilişkisinin ortaya çıkarılmasında diğer deliller olan ödeme yöntemleri, yazışmalar, sözleşmeler ve tarafların yetkililerinin
elektronik iletileri bir arada değerlendirilmelidir. Tüm bu veriler bir yana ÖTV’siz yakıt satışı
bakımından piyasada yerleşen uygulama ve teamüller de yol gösterici olacaktır. Bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, ÖTV’siz yakıt
satan dağıtıcıların, aracı olarak kullandıkları şirketler üzerinden satış ve yakıt teminini gerçekleştirip, bir yandan da bu şirketleri sözleşmelerinde müşterinin yapacağı ödemelerin
temini için garantör olarak yükümlendirmiş olmaları şeklinde ortaya çıkan teamül bulunmaktadır.
Dosya kapsamından, davalı ... ile dava dışı ... arasında "Çerçeve Sözleşme"si akdedildiği, dava dışı ...'in, sözkonusu "Çerçeve Sözleşmesi" kapsamında "Hizmet Veren ve GARANTÖR" sıfatıyla, müşterilerin davacı ... nezdinde doğabilecek tüm borçlarını müşterek ve müteselsil olarak ödenmesinden sorumlu olduğu ve garanti ettiği, davalı ...' in koyduğu ticari usul ve şartlar çerçevesinde, ÖTV'siz motorinin davacıya teslimatına kadar olan tüm süreçler, davalı ... ve onun sözleşme yaptığı garantör firma dava dışı ... arasında tamamlanarak, ÖTV'siz motorin'in davacıya teslim edildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, dava dışı ...’nın yakıt alımından dolayı lehtarı ... olarak çek
keşide ettikten sonra, fatura için ...’in de dağıtıcı ...’e çek kesmesi, sözleşmede
yazılı hükümlerden farklı bir ticari uygulamanın geliştiğini göstermektedir.
... ile ...
arasındaki sözleşmeye göre, ... fatura kesecek, ödemeyi müşteri olan ...
yapacak ve bu ödeme yapılmadığı takdirde ... garantör sıfatıyla doğacak zararı tazmin
edecektir. Oysa fiili uygulamada ödeme çek ile ...’e yapılmış olup ... de ödemeyi aynı şekilde çek ile ...’e yapmıştır. Esasen bu yöntemle, ... bizzat ödeme yaparak bir bakıma
garanti yükümlülüğünden farklıda olsa, teminat fonksiyonunu da gerçekleştirmiş olmaktadır.
Davalı ..., takibin dayanağı olarak 2014-2015
yıllarında ...’ya satışı yapılan ÖTV’siz yakıt tutarları için düzenlenen faturaları
göstermiştir. Ancak, takibe konu alacağın dayanağının hangi faturalardan kaynaklandığını açıklamamıştır. Davalı ... tarafından takibe konu edilen 1.772.740,05 TL’nin kaynağı,
...’in 26.11.2020 tarihinde kendi yasal ticari defterlerinde tek taraflı olarak ...
...’nın hesabına yapmış olduğu borç kaydı olduğu anlaşılmaktadır. Davalı ... bu tutarda davacıdan alacağının bulunduğu
iddiasına ilişkin olarak takipte bulunmuştur. 2014 ve 2015 yıllarında davacı ...’nın
işletmesinde olan deniz vasıtalarının ihtiyacı olan tüm yakıtların davalıdan temin edildiği,
temin edilen yakıtların bedellerinin tamamının ... tarafından ödendiği, davalı ... tarafından davacı ... aleyhine başlatılan takibin sebebinin, davalı
... ile davadışı ... arasında gerçekleşen ve davaya konu ticari ilişki kapsamı dışında
oluştuğu kanaatine varılan tutarların 2014-2015 döneminden yaklaşık altı yıl sonra davacı
... ile ilişkilendirilmeye çalışılması olduğu, davalı ile dava dışı ... arasında ödemelerin dava dışı ... tarafından tahsil edilerek davalıya ödenmesine ilişkin bir uygulama bulunduğu, buna göre davacının dava dışı ... firmasına yaptığı ödeme ile ifa borcunu yerine getirdiği dosyaya sunulan hesap mutabakatları ve bununla uyumlu ticari defter kayıtlarından anlaşıldığından, davacının takip konusu borçtan sorumlu olmadığı kanaatine varılmakla, bu kanaat ışığında davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile davacının ....İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyasına konu asıl alacak ve ferilerinden dolayı davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Koşulları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,
3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 121.095,87 TL karar harcından 30.273,97 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 90.821,90 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
4-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 213.819,20 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5- Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 30.341,77 TL ilk harç, 950,00 TL posta gideri ile 21.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 52.291,77 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/12/2023
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır