T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ :
DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARARIN YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1.BEYANLAR:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; Müvekkili, davalı .... Tiç. Lid. Şti. ile 13.07.2020 tarihinde müteahhitlik sözleşmesi imzaladığını, imzalanan sözleşme sonucunda taraflar arasında "Çumra ... şantiyesinde yapılacak olan gaz soğutma ve gübre çukuru statik ve mimari projelerini kapsar 07.10.2020 tarihli İnşaat Sözleşmesi " ve " Çümra ... şantiyesinde yapılacak olan distilasyon ve kül depolama inşaatı statik ve mimari projelerini kapsar 09.03.2021 tarihli İnşaat Sözleşmesi" imzalandığını, ilgili sözleşmelere binaen müvekkili şirket tarafından davalı şirkete toplam 286.664,89-USD (2.292.084,00-TL) ödeme yapıldığını ancak bu ödemeye karşılık işin henüz %10'u bile anca tamamlandığını, yapılmış olan işlemlere karşılık müvekkilinin herhangi bir borcu olmadığını, yapılan sözleşmelere binaen müvekkili tarafından davalı şirkete gerekli ödemeler yapılmış ancak davalı yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmeyerek süresi içinde inşaatları tamamlamadığını, bu nedenle; Müvekkili tarafından davalıya yapılan ödemelerin inşaatın tamamlanma oranı üzerinde kalan kısmının (artan paranın) müvekkiline geri iadesi ilc davalının ayıplı imalatlarındaki ayıpların giderilme bedelinin, Çumra Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. iş sayılı dosyasından yapılan tespit masraflarının, inşaatın sözleşmelerdeki tamamlanma bedeli ile dava tarihi itibariyle tamamlanma bedeli arasındaki farkın %5 fazlasının, kısacası davalının sözleşme hükümlerine uymaması sebebiyle müvekkilinin uğramış olduğu maddi zararın tamamının davalıdan tazmini için işbu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu beyanla; Davalı şirketin üzerine kayıtlı taşınır ve taşınmaz mallar ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına öncelikle teminatsız olarak aksi kanaatte olunması halinde uygun hir teminat karşılığında ihtiyati haciz konulmasına, uzman bilirkişiler tarafından hesaplandığında fazla çıkması halinde arttırılmak üzere (tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere) ; Davaya konu sözleşmeler kapsamında: müvekkili şirket tarafindan dayalı şirkete inşaatların tamamlanma oranı üzerinde yapılan ödemelerin 1.000,00-USD'sınin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline iadesine, davalının sözleşmeler kapsamında üzerine düşen yükümlülükleri süresi içinde ve gereği gibi yerine getirmemesi sonucu müvekkilin uğradığı maddi zararın 1.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; Müvekkili şirket sözleşme ile kararlaştırılan yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmiş olmasına rağmen davacı şirket tarafından sözleşmede kararlaştırılan ücret tam ve zamanında ödenmediğini, davacı şirket her ne kadar ödeme yapıldığını iddia etmekte ise de bu iddialar gerçeği yansıtmadığını Polatlı ve Çumra'daki şantiyelerin mevcut durumlarının keşfi ve bilirkişi marifetiyle tespiti halinde müvekkilinin yükümlülüklerini yerine getirdiği ispatlanacağını, sunulan hizmet karşılığında ödeme yaptığını ve bu ödemeyi tam ve zamanında yaptığını ispat külfeti davacı yanda olduğunu, davacının dilekçe ekinde sunduğu ve ödeme iddialarına dayanak olarak gösterdiği şirket adına ve hesabına ilgili sözleşmelere istinaden yapılmamış hiçbir ödemeyi de kabul etmediklerini beyanla; davacının haksız davasının reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. MAHKEMEMİZCE TOPLANAN DELİLLER VE YAPILAN İŞLEMLER:
Bilirkişi (... ... ... ) 10/07/2023 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Mahkeme heyeti ile 05.06.2023 tarihinde yapılan keşif incelemesinde, tespit isteyen vekilinin talepleri doğrultusunda gerekli incelemeler yapıldığını, davacı tarafın talebi olan genel inşaat seviyesinin tespitine bakıldığında tüm proje incelenerek yerinde yapılan imalatların genel inşaat seviyesinin keşif tarihi ve yerinde yapılan imalatlar bakımından % 25 olabileceğini, zira söz konusu imalatlar ile ilgili davalı tarafın cevap dilekçesinde bahse konu prefabrik yapı elemanları imalatların üretiminin yapıldığı her ne kadar iddia edilse de keşif alanında bilirkişi ekipleri tarafından yerinde bu imalatlar görülemediğini ve beyana dayalı imalat kalemleri değerlendirmeye alınmadığını, keşif günü olan 05.06.2023 tarihi itibariyle; tüm proje incelendiğinde sahadaki imalat yüzdesinin %25 olabileceğini ve ayrıca inşaatın tamamlanabilmesi adına gereken maliyet hesabının yapılabilmesinin, dava tarihi itibariyle değişen yapı maliyetleri, mevcut durumdaki proje adına dava dosyasında davalı ve davacı tarafların hesabının beyanları ile imalatın net hesabının yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi (... ... ... ) 04/12/2023 tarihli ek raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Keşif günü olan 05.06.2023 tarihi itibariyle; tüm proje incelendiğinde sahadaki imalat yüzdesinin %25 olabileceğini ve ayrıca inşaatın tamamlanabilmesi adına gereken maliyet hesabının yapılabilmesinin, dava tarihi itibariyle değişen yapı maliyetleri, mevcut durumdaki proje adına dava dosyasında davalı ve davacı tarafların hesabının beyanları ile imalatın net hesabının yapılamayacağını kanaatlerinin kök rapordaki şekliyle devam ettiğini, söz konusu yapılan incelemelerin teknik analiz olduğunu , işin mali doküman, fatura ibrazı ile yerinde görülmeyen imalatların ispatının taraflarınca yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi (... ... ... ) 16/07/2024 tarihli 2. ek raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Konya İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... nolu parselde bulunan dava konusu taşı keşif tarihi itibariyle tespit edilecek amalatlar adına yapılan incelemelerde: Dosya içerisinde 2 adet inşaat sözleşmesinin yer aldığını, bu sözleşmelerden bir tanesi Çumra ... şantiyesinde yapılacak olan Gaz Soğutma ve Gübre Çukuru Statik ve Mimari Projelerini Kapsar başlığı altında imzalanmış olup, 07.10.2020 tarihinde imzalandığını, diğer sözleşme İse Çumra ... Şantiyesinde yapılacak olan Distilasyon ve Kül Depolama İnşaatı Statik ve Mimari Projelerini Kapsar başlığı altında imzalanmış olup, 09.03.2021 tarihinde imzalandığını, 07.10.2020 tarihli Çumra ... Şantiyesinde yapılacak olan Gaz Soğutma ve Gübre sukuru Statik ve Mimari Projelerini Kapsar' isimli sözleşmeye göre yapılması taahhüt edilen Yapılardan 05/06/2023 tarihinde yapılan keşif tarihi itibariyle; Gaz Soğutma Ünitesinin % 85 seviyesinde tamamlandığı tespit edildiğini, Gübre Çukuru Ünitesinin % 10 seviyesinde tamamlandığı tespit edildiğini, Kül Depolama Ünitesinin % 5 seviyesinde tamamlandığı tespit edildiğini, Distilasyon Ünitesinin % 5 seviyesinde tamamlandığı tespit edildiğini, elektrik kalemine ait değerlendirilebilecek herhangi bir imalat tespit edilemediğini, makine kalemine ait değerlendirilebilecek herhangi bir imalat tespit edilemediğini, mahkeme heyeti ile 05.06.2023 tarihinde yapılan keşif incelemesinde, tespit isteyen vekilinin talepleri doğrultusunda gerekli incelemeler yapıldığını ve ek raporda tarafların itirazlarına binaen yapılan incelemeler doğrultusunda işin tümüne bakıldığında teknik olarak kök ve Ek-1 raporlarında vermiş oldukları seviye tespit kanaatleri olan % 25 genel inşaat seviyesi kanaati değişmediğini, ayrıca inşaatın seviyesinin sözleşmenin taraflarından birine ya da bir kısmına yapılacak inşaatın seviyesine göre değil sözleşme konusu işin tamamına ve yapılması kararlaştırılan inşaatın bütününe göre belirlenmesi gerektiğni, dava dosyasında davalı ve davacı tarafların itirazlarına rağmen inşaat seviyeleri noktasında kanaatleri kök ve Ek-l rapordaki şekliyle devam ettiğini, söz konusu yapılan incelemelerin yerinde keşif tarihi itibariyle gözlemlenen teknik analiz olduğu mali doküman, fatura ibrazı ile yerinde görülmeyen imalatların ispatının taraflarınca yapılamayacağını, bu konuyla ilgili Borçlar Mevzuatından Kaynaklı Nitelikle hesaplamalar alanında uzman bilirkişi marifetiyle konunun fatura ve ödeme dokümanlarıyla değerlendirilmesi kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi ... 12/09/2024 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Her iki tarafın / davacının / davalının ticari defterlerinin 6100 sayılı HMK 222. ve 6102 sayılı TTK'nun 64,82,83. madde lerine göre usulüne uygun tutulduğunu, açılış-kapanış tasdiklerinin yapıldığını(Davalı şirket Ticari Defterlerinin 2020 yılı SGK incelenmesinde olduğundan incelenememiştir), her iki tarafın defter kayıtlarının birbirini doğruladığını, sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığını, özellikle dava konusu uyuşmazlığa ilişkin dava ve icra takibine konu faturaların her iki tarafın / davacının / davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, faturaların bedelinin davacı şirket tarafında tamamen ödendiğini, bu ödemelere ilişkin davacının defter ve belgelerinde kayıt ve belgelerin bulunduğunu, faturalara ilişkin BA ve BS formu tanzim edilmediğini, iade faturası tanzim edilmediğini, taraflar arasında cari hesap ilişkisinin bulunduğunu, takip tarihi itibariyle davacı şirket ödemelerinin 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabında takip ettiği ve davacının 2021 yılındaki ödemelerinin toplamının 1.503.419,85 TL olduğunu, 2021 yılında davalı şirket ticari defterlerinde, davacının yaptığı ödemelerin 326 alınan depozito ve teminatlar hesabında takip ettiğini, davacının yaptığı ödemelerin çoğunluğu davalı ticari defter kayıtlarında bulunmadığını(1.503.419,85 - 371.771,00= 1.131.648,85 TL), 2021 yılında davalı ticari defterlerindeki yapılan tahsilatlar toplamının 371.771.00 TL olduğu kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi ... Ankara . Asliye Ticaret Mahkemesi ... Talimat sayılı dosyasına sunmuş olduğu 28/10/2024 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Dava Dışı ... hesabına gönderilen 330.594,00 TL'ye dava tarihine kadar kademeli faiz işletildiğinde 82.201,10 TL faiz ile birlikte dava dışı ödemenin 412.795,10 TL ye ulaşacağını, sözleşme dışı yapılan ödemeler 311.000,00 TL'ye dava tarihine kadar kademeli faiz işletilmesinde 71.,367,93 TL faiz ile birlikte sözleşme dışı ödemenin 382.367,93 TL ye ulaşacağını, 07.10.2020- 09.03.2021 sözleşmeler gereğince davalıya gönderilen ödemeler ile ilgili kesilen tediye makbuzlarına göre ödemelerin Dolar cinsinden 240.890,28 Dolar olduğu, dolar'a dava tarihine kadar faiz işletilmesinde 8.993,39 faiz ile birlikte dolar cinsinden ödemelerin 249.883,67 dolara ulaşacağını, dolar ödemelerinin Türk lirası cinsinden karşılığının (tediye makbuzlarında belirtilen kura göre) 1.842,467,01 TL olduğunu, Türk lirasına dava tarihine kadar kademeli faiz işletilmesinde 468.454,82 TL faiz ile birlikte Türk İlrası cinsinden ödemelerin 2.310.921,83 TL'ye ulaşacağı kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi ... 10/05/2025 tarihli ek raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Davacının davalı ile yaptığı 2 sözleşme bedeli toplam 461.500 Amerikan doları olduğunu, 2020 ve 2021 yılında davacı sözleşmeye istinaden toplam 3.182.855,85 TL ödeme yaptığını, 31.12.2021 tarihli (211.500,00 USD + 250.000,00 USD) Toplam 461.500,00 ABD doların TL karşılığı (kur: 13,3089 x 461.500,00 = 6.142.057,35 TL olarak hesaplandığını, bilirkişi heyet raporunun tespitine göre genel inşaat seviyesinin % 25'i bitirildiği için 6.142.057,35 x 0,25 = 1.535.514,34 TL davalının yaptığı işin %25'lik dilimin bedeli hesaplandığını, davacının yaptığı 2020 ve 2021 yılı ödemeler toplamı: 3.182.855,85 TL olarak hesaplandığını, bu tutardan "25'lik dilim karşılığı düşüldüğünde; 3.182.855,85 TL - 1.535.514,34 TL=1.647.341,51 TL davacının iş bitimine göre fazladan ödediği tutar hesaplandığını, davacının ödediği, 1.647.341,51 TL fazla ödemenin dava tarihi olan 25.05.2022 tarihine kadar "Denkleştirici Adalet İlkesi”ne göre değerlemesi sonucunda
1.841.268,28 TL olabileceği kanaatine varılmıştır.
Yüksek İnşaat Mühendisi Bilirkişi ... 11/05/2025 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir;Konya İli, Çumra İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... Parsel üzerinde yapılan inşaatın tamamlanma oranının belirlenmesi, davacıya yapılan ödemelerin belirlenmesi, eksik ve ayıplı imalatların giderime bedelinin belirlenmesi, davacının uğradığı zararın belirlenmesi hususunda yapılan inceleme sonucunda; İnşaatın genel tamamlanma oranı %8 (yüzde sekiz) olduğunu, bunun detaylarının raporun 3.3.5. kısmında detaylı bir şekilde açıklandığını, eksik ve ayıplı imalat olarak bitmeyen kısımların tamamlanması için rapor tarihi olan 12.05.2025 tarihi itibariyle 48.894.000 TL - 3.893.400 TL = 45.000.600 TL bedel gerektiğini, bunun dava tarihi olan 25.05.2022 tarihine eskalasyon yapıldığında 45.000.600 TL x 0,3406 (%65,94 azalış) = 15.326.301 TL bedel gerekli olduğunu, davacıya yapılan ödemeler ve uğradığı zarar ile alakalı olarak mali bilirkişi rapor düzenlediği için bu raporda yer verilmediği kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi (... - ...) 15/05/2025 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Konya İli, Çumra İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... Parsel üzerinde yapılan inşaatın tamamlanma oranının belirlenmesi, davacıya yapılan ödemelerin belirlenmesi, eksik ve ayıplı imalatların giderime bedelinin belirlenmesi, davacının uğradığı zararın belirlenmesi hususunda yapılan inceleme sonucunda; İnşaatın genel tamamlanma oranı %8 (yüzde sekiz) olduğunu, bunun detaylarının raporun 3.3.5. kısmında detaylı bir şekilde açıklandığını, eksik ve ayıplı imalat olarak bitmeyen kısımların tamamlanması için rapor tarihi olan 15.05.2025 tarihi itibariyle 48.894.000 TL - 3.893.400 TL = 45.000.600 TL bedel gerektiği, bunun dava tarihi olan 25.05.2022 tarihine eskalasyon yapıldığında 45.000.600 TL x 0,3406 (%65,94 azalış) = 15.326.301 TL bedel gerekli olduğunu, davacının davalı ile yaptığı 2 sözleşme bedeli toplamının 461.500 Amerikan doları olduğunu, davacı ticari defterlerine göre, 2020 ve 2021 yılında sözleşmeye istinaden toplam 3.182.855,85 TL ödeme yaptığını, toplam sözleşme bedeli olan 461.500,00 ABD dolarının (211.500,00 USD + 250.000,00 USD), 31.12.2021 tarihli TL karşılığı (kur: 13,3089 X 461.500,00 = 6.142.057,35 TL olarak hesaplandığını, Teknik Bilirkişi tespitine göre Genel inşaat seviyesinin %8’i bitirildiği için 6.142.057,35 X 0,08 = 491.364,588 TL davalının yaptığı işin %8’lik dilimin bedeli hesaplandığını, davacının yaptığı 2020 ve 2021 yılı ödemeler toplamı: 3.182.855,85 TL olarak tespit edildiğini, bu tutardan %8’lik dilim karşılığı düşüldüğünde; 3.182.855,85 TL – 491.364,588 TL= 2.691.491,26 TL davacının iş bitimine göre fazladan ödediği tutarın hesaplandığını, davacının ödediği, 2.691.491,26 TL fazla ödemenin dava tarihi olan 25.05.2022 tarihine kadar ‘’Denkleştirici Adalet İlkesi’‘ne göre değerlemesi sonucunda 3.008.339,51 TL olabileceği kanaatine varılmıştır.
3. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde uyuşmazlık konusunun eser sözleşmesine dayalı alacağa ilişkin olduğu görülmüştür.
Davacı ile davalı arasında eser sözleşmesi imzalandığı, davalının yüklenici davacının ise iş sahibi olduğu, davacının üzerine düşen asli yükümlülüğü olan ücret ödemesini gerçekleştirdiğini fakat davalının edimini yerine getirmediğini ileri sürerek iş bu davayı dermeyan ettiği, tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dosyanın bilirkişiye tevdine karar verildiği, inşaatın seviyesi ve yapılma oranı dikkate alındığında yüzde yirmi beş (%25) seviyesinde olduğu görüldüğü, taraflar arasındaki ödemelere ilişkin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede cari hesap ilişkisinin sabit olduğu, taraflar arasındaki sözleşmelerin niteliği dikkate alındığında davalının yüklenici sıfatıyla üzerine düşen "meydana getirme" edimini usulüne uygun olacak şekilde yerine getirmediği, böylece davacının maddi kaybına sebebiyet verdiğinin değerlendirilmiş davacının talep miktarı da dikkate alınarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda açıklandığı Üzere:
Davanın KABULÜ ile;
1-17.350,00 TL'nin dava tarihi olan 25/05/2022'den itibaren işleyecek ticari faiz ile davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
2-Davanın kabul edilen kısmı üzerinden alınması gereken 1.185,18 TL karar ilam harcından davacının ödediği peşin harç olan 296,30 TL nin mahsubu ile eksik kalan 888,88 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan toplam peşin harç olan 296,30 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan: 80,70 TL başvuru harcı ve 1.274,90 TL keşif harcı olan toplam 1.355,60 TL harcın davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan masraf olan: 17.942,50 TL'nin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinden ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından buna göre hesaplanan toplam 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine’ye gelir kaydına,
7-Davacı kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 17.350,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
8-Karardan sonra yapılacak masrafların davalıdan alınmasına,
9-Davalının yaptığı masrafların davalı üzerinde bırakılmasına,
10-Taraflarca yatırılan ve dosyada bakiye kalan delil/gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
11-Çumra Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyasının karar kesinleştiğinde mahkemesine iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize iletilmek üzere bulundukları yer Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verecekleri dilekçe veya tutanağa kaydedilmek koşuluyla beyanda bulunmak suretiyle Konya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/10/2025
Katip Hakim