T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLLERİ :
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ :
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARARIN YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1.BEYANLAR:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; Müvekkili kooperatif Karaman ilinde yük taşımacılığı alanında faaliyet gösterdiğini, davalı da müvekkili kooperatif üyesi olduğunu, davalı Konya . Noterliğinin 11.10.2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile kooperatif üyeliğini sonlandırdığını bildirdiğini, söz konusu ihtarname 11.10.2024 tarihinde UETS üzerinden müvekkili kooperatife ulaştiğını, (16.10.2024 tarihinde tebliğ edilmiştir.) Müvekkili kooperatif ise UETS hesabının aktif kullanılmaması sebebiyle söz konusu ihtarnameden çok sonradan haberdar olduğunu, Davalı akabinde Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile kooperatif üyeliğinden kaynaklanan haklarının tahsili için 750.000,00 TL tutarında takip başlattığını, 11.11.2024 tarihli ödeme emri 11.11.2024 tarihinde UETS üzerinden müvekkili kooperatife ulaştığını, (16.11.2024 tarihinde tebliğ edilmiştir.) Davalı taraf icra takibin ekine herhangi bir dayanak belge de eklemediğini, müvekkili kooperatif ise UETS hesabının aktif kullanılmaması sebebiyle söz konusu icra takibinden çok sonradan, banka hesaplarına bloke konulması üzerine haberdar olduğunu, bu süreçte icra takibi kesinleşmiş ve müvekkili kooperatife ait mallara, banka hesaplarına bloke konulduğunu, Mahkememiz ... D. İş sayılı dosyasında belirtilen teminat yatırıldığını ve 12.12.2024 tarihli karar Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yerine getirildiğini, Müvekkili kooperatifin, Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında, davalıya borcunun olmamasına rağmen hakkında icra takibi başlatılarak borcun tahsiline çalışılmış olmasından dolayı iş bu menfi tespit davası / davalıya cebri icra yolu ile ödenen bedelin iadesi için istirdat davası açılması zorunluluğu doğduğunu beyanla; Müvekkili kooperatifin davalıya borçlu olmadığının tespitine, Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile haksız, hukuka aykırı ve kötüniyetli olarak başlatılan icra takibinde ödenen bedelin müvekkili kooperatife iadesine, davalının haksız ve kötüniyetli olması nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkûmiyetine ve müvekkiline verilmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; Davacı kooperatif tarafından müvekkiline karşı menfi tespit davası açıldığını, ancak bu açılan dava haksız, mesnetsiz bir dava olup davanın reddinin gerektiğini, müvekkili kooperatif kurulduğundan itibaren kooperatifin en eski üyelerinden biri olduğunu, davacı kooperatif UETS hesabını aktif kullanmadıklarını bahisle icra takibinden haberdar olmadıklarını iddia ettiğini, ancak UETS üzerinden yapılan tebligat fiziken yapılan tebligat ile aynı hükümlere ve hukuki sonuca tabi olup tebligat süreci aynı işlemekte olduğunu, UETS ile tebligat yapıldığı zaman kooperatif yetkilisine ait cep telefonuna mesaj gönderimi ve kooperatife ait mail ile UETS bildirimi geldiğini, UETS hesabının aktif kullanılmaması gibi bir iddianın kabulünün mümkün olmadığını, haksız davanın esastan reddine, davacı-borçlu aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminatına hükmolunmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
2. MAHKEMEMİZCE TOPLANAN DELİLLER VE YAPILAN İŞLEMLER:
Bilirkişi Dr. ... 27/05/2025 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir;Bahse konu 29.04.2022, 2023 ve 19.04.2024 dönemi ile ilgili olarak, Davacı kooperatifin yasal muhasebe kayıtlarında, davalı kooperatif ortağı ... ile ilgili olarak: Kooperatifin 102-Bankalar Hesabında yer alan bilgilere göre, davacı kooperatifin banka hesabından, davalı ...'ya yapılan ödemeler genel toplamının 501.223,51TL olduğunu, aynı dönemde davalı ... tarafından davalı kooperatifin banka hesabına yatırılan paralar genel toplamının ise 2.260,73 TL olduğunu, bakiye olarak davacı kooperatif tarafından kooperatifin banka hesabından davalı ...'ya yapılan bakiye ödemeler genel toplamının 498.962,78 TL olduğunu, Kooperatifin 120-Alıcılar Hesabında yer alan bilgilere göre, kooperatifin senetsiz/veresiye satışları sebebiyle, davalı kooperatif ortağı ... ile ilgili olarak yapılan borç kaydı genel toplamının 342.224,72 TL olduğunu, Kooperatifin 320-Satıcılar Hesabında yer alan bilgilere göre, davacı kooperatifin senetsiz alacakları sebebiyle, davalı ... ile ilgili olarak yapılan borç kaydı genel toplamının 866.763,51 TL olduğunu, davacı kooperatifin 29.04.2022, 2023 ve 19.04.2024 dönemi yasal muhasebe kayıtlarına göre, davalı ...'nın, davacı kooperatiften larak(866.763,51 TL -342.224,72TL - 498.962,78 TL =25.576,01 TL) 25.576,01 TL alacaklı gözüktüğünü, bahse konu 29.04.2022, 2023 ve 19.04.2024 tarihlerinde, davacı kooperatifin banka hesabından, davalı ...'ya yapılan ödemeler genel toplamının (161.092,48TL + 311.751,31TL + 28.379,72TL = 501.223,51TL) 501.223,51TL olduğu, aynı dönemde davalı ... tarafından davalı kooperatifin banka hesabına yatırılan paralar genel toplamının ise 2.260,73 TL olduğunu, bakiye olarak davacı kooperatif tarafından kooperatifin banka hesabından davalı ...'ya yapılan bakiye ödemeler genel toplamının 498.962,78 TL olduğunu, dosya kapsamında davalı kooperatifin 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait yevmiye defterlerinin fiilen mevcut olduğunu, dosya kapsamında fiilen mevcut Flash Bellek üzerinde yapılan incelemede, 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait defter kayıtları ile ilgili birtakım kayıtların Flash Bellek içerisinde yer almasına rağmen, bu kayıtlar bilgisayarda açılamadığından, incelenmeleri, dolayısıyla da davalı kooperatifin yasal muhasebe kayıtlarında, davalıya ait vadesi gelmemiş bonoların bulunup bulunmadığı hususunda objektif bir tespitte bulunulamadığını, böyle bir tespitin ancak mahkeme tarafından mahallinde görevlendirilecek SMMM bilirkişi tarafından kooperatif merkezinde yer alan yasal defterler üzerinde yapılacak bir inceleme ile tespit edilmesinin mümkün olabileceği kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi Dr. ... ve ... 14/07/2025 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; Davalı vekili tarafından mahkemeye sunulan 15.06.2025 tarihli itiraz dilekçesinde yer alan hususların somut herhangi bir bilgi ya da belgeye dayanmadığını, kooperatif ortaklığından çıkan/çıkarılan ortaklarla ne şekilde hesaplaşılacağının Karayolu Yük Taşım Kooperatifleri Tip Anasözleşmesinin “Ortaklığı sona erenlerle hesaplaşma” başlıklı 15. maddesinde açık bir şekilde yer aldığını, davacı kooperatif 2022, 2023 ve 2024 Yılları kayıtlarında davacıya ait vadesi gelmemiş bono bulunmadığını, bu sebeple mahkemeye gönderilen 28.05.2025 tarihli kök raporunda, değişikliğe gidilmesini gerektirecek mahiyette somut yeni bir bilgi ya da belgenin dosya kapsamında fiilen mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır.
3. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Tarafların iddia ve savunmaları beraber değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusunun menfi tespit istemine ilişkin olduğu görülmüştür.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (... : İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Y.HGK; ... E, ... K, 10/06/2021 T.)
Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; davacının kooperatif davalının kooperatif üyesi olduğu, davalının Konya . Noterliği'nin 11/10/2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davacıda bulunan üyeliğini sona erdiği akabinde alacağını tahsil amacıyla Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden icra takibine giriştiği, davacının davalının halihazırda 2024 yılı bilançosu oluşmaması sebebiyle iş bu davayı dermeyan ettiği, uzman bilirkişiye dosyanın tevdine karar verildiği, yapılan tespitlerin; davalının 12/05/2022 tarihinde yaptığı başvuru ile davacı kooperatife üyeliğinin başladığı, tarafların birbirlerinin hesaplarına yapılan ödemeler neticesinde davalının davacıdan 25.576,01 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, davacı kooperatifin davalının hesabına 498.962,78 TL ödemede bulunduğu, davacının dava devamı sırasında 28/07/2025 tarihinde ödemede bulunulduğu görülmekle davacının davalıya herhangi bir borcunun kalmadığı dikkate alınmış belirtilen nedenlerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacının kötü niyet tazminatı talebi hususu değerlendirildiğinde; İcra ve İflas Kanunu madde 72/5 gereğince, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Buna göre, kötü niyet tazminatına hükmedilebilmesi için, alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olması gerekmektedir.
Somut olayda; davalı tarafından ilgili bedelin ödenmesi hususunda davacıya noter ihtarı gönderildiği, davacının dava dilekçesinde belirttiği üzere tebligatı kendi kusurlarıyla sonradan fark ettiklerini beyan ettikleri, davalının davacının herhangi bir cevap vermemesi ya da ödemede bulunmaması sebebiyle yasal hakkını kullanma amacıyla iş bu icra takibine giriştiği görülmekle davalının yaptığı icra takibinde kötü niyetli olmadığı değerlendirilmekle talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda açıklandığı Üzere:
Davanın KABULÜ ile;
1-Davacının davalıya Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
-Kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE,
2-Davanın kabul edilen kısmı üzerinden alınması gereken 51.232,50 TL karar ilam harcından davacının ödediği peşin harç olan 12.808,13 TL nin mahsubu ile eksik kalan 38.424,37 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan peşin harç olan 12.808,13 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan: 427,60 TL başvuru harcının davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan masraf olan: 12.685,00 TL'nin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinden ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından buna göre hesaplanan toplam 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine’ye gelir kaydına,
7-Davacı kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 116.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
8-Karardan sonra yapılacak masrafların davalıdan alınmasına,
9-Davalının yaptığı masrafların davalı üzerinde bırakılmasına,
10-Taraflarca yatırılan ve dosyada bakiye kalan delil/gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
11-Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosya aslının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize iletilmek üzere bulundukları yer Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verecekleri dilekçe veya tutanağa kaydedilmek koşuluyla beyanda bulunmak suretiyle Konya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/10/2025
Katip ... Hakim ...