T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: ... Esas - ...
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:
KARAR TARİHİ:
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle;Müvekkili firma ile davalı firma arasında yapılan şifahi sözleşmeye göre taraflar arasında; davalı firma tarafından müvekkili şirkete kilogramı 1,76 TL'den 500.00 kg %35 nemli dane mısır temin edilmesi ve bunun karşılığında müvekkil firma tarafından 880.000,46 TL ödeneceği kararlaştırıldığını, müvekkilinin edimini; ... Bankası AŞ. 29/06/2021 Tarihli, ... seri numaralı, 279.291,00 TL bedelli çek, ... Bankası AŞ. 05/08/2021 Tarihli, ... seri numaralı, 300.709,46 TL bedelli çek ve ... Bankası AŞ. 30/09/2021 Tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00 TL bedelli çek ile henüz mısırları teslim almadan peşinen yerine getirdiğini ve 500.000 kg ve %35 nemli dane mısır müvekkili firmanın beslemekte olduğu hayvanların yıllık mısır ihtiyacına karşılık geldiğinden, gerek davalı tarafa duyulan güven, gerekse yapmış olduğu ödemeleri göz önünde bulundurarak başkaca dane mısır alımı yapmadıklarını, söz konusu çeklerin vadelerinde ödendiğini, davalı firma tarafından müvekkili firmaya 18/11/2021 tarihine kadar 231.760 kg dane mısır teslim edildiğini ve bakiye edim için "Taahhüdün tamamlanamayacağı ve mısır fiyatlarının artması nedeniyle fiyat güncellemesi yapılması gerektiği" müvekkili firmaya bildirildiğini, davalının kalan 268.240 kg dane mısırı göndermek yerine kendi yapmış olduğu eksik hesaplama ile 412.00,00 TL tutarında para iadesinde bulunarak hesabın kapandığını belirttiğini ve sözleşmeden tek taraflı olarak döndüğünü, davalı firmaya ihtarname gönderildiğini, davalı tarafından tebliğ edilen ihtarname cevabında; kusur müvekkili firma üzerine bırakmaya çalıştığını ve hiçbir zarar tazmin edilmeksizin yalnızca eksik gönderilen bakiye bedel olan 60.102,86 TL'nin taraflarına ödendiğini, müvekkilinin anlaşılan dane mısır fiyatının üzerinde piyasadan almaya başladığını ve davalı taraf ile anlaşılan birim fiyat ile piyasa fiyatı arasındaki fark kadar zarara uğradığını, zararın karşılanmasına ilişkin davacı taraf ile yapılan sözlü ve yazılı bildirimler sonuçsuz kaldığını, müvekkili şirket tarafından 31.03.2023 tarih ve ... nolu 376.582,14-TL bedelli fiyat farkı faturası düzenlendiğini, faturanın davalı tarafından iade edildiğini, müvekkili tarafından iade faturaya itiraz edildiğini, müvekkilinin piyasadan 05.11.2022-01.12.2022 tarihleri arasında 188.800 kg dane mısırı kilogramı 3,10-3,15 TL'den almak zorunda kaldığını, arabuluculuğa başvuru yapıldığını anlaşma sağlanamadığını, davalının ihtarname cevabında fiziki imkanlarının yetersiz olduğunu öne sürerek mısır teslim almaktan vazgeçtikleri yönündeki iddialarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin yıllardır anılan miktarda mısır yemini temin ederek muhafaza ettiğini, davalı firmanın ahde vefa ilkesine aykırı davranarak sözleşmeden tek taraflı olarak döndüğünü, bu nedenlerle; davanın kabulünü, müvekkili şirketin fazlaya ilişkin alacak hakları saklı kalması ve uyuşmazlık bedeli belirlenebilir olduğunda HMK m.107 uyarınca artırılmak kaydıyla şimdilik 50.000 TL'nin işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tazminini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle;davacı tarafın başka bir firmadan dane mısır almadığından bahsetmiş ise de iş bu iddiaları haksız davalarında kendilerine hak elde çabasından öte bir niyet taşımadığını, müvekkili firmanın yapılan anlaşmanın yarısına yakın bir mısırı ifa ettiğini, devam eden süreçte davacının kendi talebi doğrultusunda mısırları davacıya teslim etmediğini ve davacının kalan bedelini iade ettiğini, bu anlaşmadan müvekkilinin zararlı çıktığını, anlaşmaya aykırı hareket eden davacı tarafın olduğunu, dane mısır yerine kalan bedeli davacı tarafın istediğini, davacının kalan bedeli istemesinin temel sebepleri ise davacının fiziki şartlarının yetersiz olması ve kuvvetle muhtemel müvekkili firma ile anlaştığı bedelden daha düşük bir bedele dane mısır bularak müvekkili ile olan sözleşmesinden dönüp başka firmadan daha uyguna dane mısır alması olduğunu, davacının 1 yıl sonra 31.03.2023 tarihinde müvekkili şirkete fiyat farkı adı altında 376.582,14 TL fatura keşide ettiğini ve bu faturayı müvekkili firmaya tebliğ etmediğini, firma sistemde görerek iade faturası kestiğini ve faturaya itiraz ettiklerini, davacının kendi kusurundan kaynaklı zararından dolayı müvekkili firmaya sorumluluk atfedilemeyeceğini, müvekkili firmanın davacıya kalan bedelini iade etmesine davacı tarafın herhangi bir ihtirazi kayıt sunmadığını, iadeyi kabul ettiğini, müvekkili tarafından davacıya 472.102,86 TL iade ve 231.760 kg mısır ifası yaptığını, bu nedenlerle; davacının davasının reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
(II) YARGILAMADA TOPLANAN DELİLLER:
Bursa . Noterliği cevabi yazısı ile; 18/04/2023 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ve tebliğ mazbatası görülmüştür.
Bursa . Noterliği cevabi yazısı ile; 14/06/2022 tarih ... yevmiye sayılı ve 06/07/2022 tarih ... yevmiye sayılı ihtarname ve ekleri görülmüştür.
Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü cevabi yazısı ile; Karacabey ilçesi 2021 ve 2022 yılı Mutat Tarımsal Ürünler Maliyet Cetvelleri görülmüştür.
Konya Ticaret Borsası cevabi yazısı ile; 2021 ve 2022 yılı dane mısır ortalama fiyat bilgileri gönderilmiştir.
Bursa Ticaret Borsası cevabi yazıları ile; 2021 ve 2022 yılı mısır fiyat bilgileri gönderilmiştir.
Karacabey Ticaret Borsası cevabi yazısı ile; 2021 ve 2022 yılı dane mısır ortalama fiyat bilgileri gönderilmiştir.
Karacabey İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü cevabi yazısı ile; 2021 ve 2022 yıllarına ait mısır fiyatları bildirilmiştir.
Konya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü cevabi yazısı ile; 2021 ve 2022 yıllarına ait dane mısır fiyatları bildirilmiştir.
Davacı tanığı ... talimat mahkemesince alınan beyanında; "Davacı Marder nakliyet benim dayımın oğlunun şirketidir. Çiftliğini kurmak istediğimden sürekli dayımın oğlunun şirketinde bulunuyordum. Oradaki işleyişi öğrenmek istiyordum. Davacı firma rasyon isimli bir program kullanıyordu bu programa göre hayvanların yıllık ihtiyacının 500 ton dane mısır silajı olduğunu ön gördü, biz de programın verdiği veriler ile teklifler aldık, davalı firma da teklif verdi, 500 ton dane mısır silajı için 800.000,00 TL gibi bir rakama anlaşılmıştı. Davacı davalıya ödeme için çekler vermişti. Anlaşma mayıs ayında yapılmıştı bir kısım mallar geldi, sonra mallar gelmemeye başlatı. Rasyon programı hayvanların yiyeceği tüm yemleri öncesinden belirler ve hayvanların bir yıllık yiyeceği bellidir en iyi verimi alabilmek için mallar gelmediğinden başka firmalardan dane mısır alınmak zorunda kalındı. O dönem fiyatlar arttığından davalı ile anlaşılanın iki katı fiyata bu dane mısırlar alınmak zorunda kalındı. Son gelen parti mallarda çürük dane mısırlar gelmeye başladı. Sonrasında mallar gelmedi ve davalı tarafından gönderilmeyen kısmın parası iade edildi. Davacının 500 tonluk mısırı istifleyecek yeri mevcuttu. Davalı Bursa dönüşlü araçlar bulup uygun fiyata nakliye yapmak amacı ile parti parti göndermeyi teklif etmişti. Davacı da kabul etti, muhtemelen davalı eldeki malları daha yüksek fiyata başkalarına satmak için davacıya göndermemiştir. Bildiğim gördüğüm bundan ibarettir," diyerek beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı ... talimat mahkemesince alınan beyanında;"Ben davacı şirkette veteriner hekim olarak çalışmaktayım olaya bu sebeple vakıfım. Davacı davalıdan 500 ton kadar dane mısır silajı satın aldı ve ödemesi çekler ile yapıldı. Davacı yıllık 14.000 ton ürün depolamak kapasitesine sahiptir, 500 ton silajı da depolayabilirdi, fakat davalı parti parti göndereceğini söyledi. Çünkü nakliye maliyetlerini düşürmek istiyordu. Ayrıca parti parti gelmesi bizim de işimize geliyordu gelen malları daha ayrıntılı inceleyip kontrol edebiliyorduk. Ürünler birkaç ay gelmeye devam etti. 2021 yılının mayıs ayından kasım ayına kadar ürün geldi fakat sonrasında ürün gelmemeye başladı. Bizim hayvanlarımıza yedireceğimiz yem önceden belirlendiğinden ve yemlerdeki ani değişikliklerin verim kaybına sebebiyet verdiği bilindiğinden biz üçüncü kişilerden dane mısır silajı almak zorunda kaldık. Aradan uzun zaman geçtiği için net olarak ne kadar ürün geldiğini hatırlamıyorum tahmini olarak yarısı gelmişti. O dönem yem fiyatları yükseldiğinden biz dane mısır silajını üçüncü kişilerden davalı ile anlaştığımızın yaklaşık iki katına almak zorunda kaldık. Davalının yolladığı mallarda nadiren çürükler çıkıyordu fakat bu kabul edilebilir düzeyde idi gelen mallarda sorun yoktu. Bildiğim gördüğüm bundan ibarettir" diyerek beyanda bulunmuştur.
Davalı tanığı ... talimat mahkemesince alınan beyanında; "ben davalı ... Tic. Ltd.Ştinde 2017 yılından beridir muhasebe, idari, personel işlerine bakmakla görevliyim, davacı şirket olan ... Tic. A.Ş. benim çalışmış olduğum ... şirketinden 500 ton daneli mısır yemi istedi, davacı şirket ile davalı çalıştığım şirket arasında 2021 yılında sözlü bir anlaşma yapılmış, bildiğim kadarıyla yazılı bir anlaşma yoktur, davacı şirket 500 ton daneli mısır yemi ücretini davalı şirkete ödedi, ton bedeli 1760 TL idi, davalı ... şirketi 230 ton Marder şirketine teslim etti, faturalarla kayıtlıdır, geri kalan 270 ton daneli mısır yemi BRZ şirketi teslim etmek için davacı şirket ile defalarca görüştü ancak Marder şirketinin stok alanının olmadığını, depolarında yer olmadığını belirttiler, o yüzden gönderemedik, geri kalan 270 ton bedelini davacı şirket olan Marder şirketine banka yoluyla iade edilmiştir, bu da kayıtlarda mevcuttur, olaydan iki yıl sonra yani 2023 yılında davalı şirket olan BRZ Silaj şirketine bildirim yapılmadan e fatura üzerinden fiyat farkı faturası kesilmiştir, davalı şirket olan BRZ şirketi sistemi üzerinden bu faturayı görmüş ve usulsüz olduğu için davacı firmaya iade etmiştir ve bu olay üzerine dava açılmıştır, bilgim bundan ibarettir" diyerek beyanda bulunmuştur.
Davalı tanığı ... mahkememizce alınan beyanında; " Davalı firmada muhasebeci olarak çalışıyorum, davalı firmanın yetkilisi de amcam olur, dolayısıyla taraflar arasındaki ilişkilerin tüm ayrıntılarından haberim vardır, davacı ile davalı firma 2021 yılında sözlü olarak 500 ton tane mısır alımı hususunda anlaşma yaptı, tonu 1.760,00 TL üzerinden yani kilosu 1,76 kuruş olarak anlaşıldı, biz 230 ton tane mısırı teslim ettik, kalanını da teslim etmek için teklifte bulunduğumuzda yerlerinin olmadığını söylediler, bizim depolarımızda bu ürünleri teslim edecek kadar mal bulunuyordu, yer olmadığını bizi bildirdikten sonra daha evvel yapılan ödemelerinin kalan bakiyesinin iadesini istediler, bizde 470.000,00 TL iade yaptık, aradan 2 yıl geçtikten sonra bize fiyat farkı faturası düzenlediler, bu hususta herhangi bir bildirimde de bulunmadılar, biz e-fatura sisteminde bu durumu gördük, bizde usulsüz olan bu fiyat farkı faturasını iade ettik, sonrasında dava açtılar," diyerek beyanda bulunmuştur.
SMMM Bilirkişi... ’nin mahkememize sunmuş olduğu 09/10/2023 tarihli raporunda özetle; Davalı Şirketin Ticari Defterleri üzerinde yapılan incelemelere göre; 2021 ve 2023 yılına ait incelenen ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgeler ile uyumlu olduğu, bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davalının ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu; 2022 yılında davalı defterlerinde davacı şirket ile ilgili herhangi bir işlem bulunmadığı; Davalının ticari defterlerine göre, davacı şirkete dava tarihi itibariyle borç/alacak bakiyesinin 0,00 TL olduğu; Davalının ticari defterlerinde, davacı şirkete 29.06.2022 tarihinde banka havalesi ile göndermiş olduğu 60.102,86 TL’nin kayıtlı olmadığı; Dosyaya Sunulan Belgeler üzerinde yapılan incelemelere göre; Davalı tarafından davacı şirkete 4 adet fatura ile 481.900,10 TL tutarında 231.760 kg mısır danesi teslim edildiği, Davacı tarafından davalı şirkete toplam (3 adet çek ile) 880.000,46 TL ödeme yapıldığı; Davalı şirketin teslim edilmeyen 268.240 kg mısırın yerine 472.102,86 TL iade para gönderdiği; Davacı şirketin talebinin aşağıda belirtilen geri ödeme tarihlerindeki 1 kg mısır fiyatının tespiti ile 1,76 TL anlaşma bedeli arasındaki farkın tazmini olduğu; 03.12.2021 tarih 220.000,00 TL tutarlı, 07.12.2021 tarih 80.000,00 TL tutarlı, 28.12.2021 tarih 112.000,00 tutarlı, 29.06.2022 tarih 60.102,86 TL tutarlı mahkememizce, davacının taleplerinin kabul edilmesi halinde, davalının geri ödemiş olduğu 472.102,86 TL nin ödeme tarihleri itibariyle ortalama mısır fiyatlarına göre 138.366,75 kg mısıra tekabül ettiği, iadesi yapılmayan 129.873,25 kg mısır bedeli olacağı görüş ve kanaatini bildirmiştir.
SMMM Bilirkişi ... ’un mahkememize sunmuş olduğu 02/03/2024 tarihli raporunda özetle; ... TİC. A.Ş. (BURSA)’ nin 2021-2022-2023 takvim yıllarına ait bahse konu faturalar ve yasal defterlerinin incelenmesi sonucunda; 2021-2022-2023 takvim yıllarına ait yasal defterlerinin yasal süresi içerisinde tasdik edildiği ve delil olarak kullanılabileceği, Düzenlenen faturanın ilgili yıllara ait yasal defterlerine usulüne uygun olarak kayıt edildiği, Dava konusu faturaların ilgili aylarda Form BA ve Form BS bildirimlerinin süresi içerisinde yapıldığı, ... Tic. A.Ş. (BURSA) ve ... Tic. Ltd Şti. arasında daha öncesinde ticari faaliyetin bulunduğu, ancak aralarında herhangi bir yazılı sözleşmenin bulunmadığı, ... Tic. Ltd Şti. tarafından 07.05.2021, 20.05.2021, 16.11.2021 ve 17.11.2021 dönemlerinde; Fermente Mısır Bedeli açıklaması ile Birim Fiyatı 1,76TL, 1,78TL, 2,08TL ve 2,75TL den 4 adet KDV Dahil 481.900,10 TL değerinde 231.760,kg Fermente Mısır Bedeli açıklaması ile fatura düzenlendiği, ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ nin ... Tic. Ltd Şti.’ ne 18.08.2021 tarihinde 3 adet çek karşılığı 880.000,46TL değerinde ödeme yaptığı, ... Tic. Ltd Şti. tarafından kalan 268.240kg mısırın teslim edilmediği, ... Tic. Ltd Şti. tarafından 472.102,86TL tutarında ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ ne geri iade ödeme gönderdiği, ... Tic. A.Ş. (BURSA) 05.11.2021, 11.11.2021 ve 01.12.2021 tarihlerinde ... , ... ve ... ’ dan kg birim fiyatı 3,00TL, 3,10TL, 3,15TL ve 3,30TL den olmak üzere toplamda 298.800 kg değerinde 949.780,00TL mısır alındığı, ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ nin yasal defter kayıtlarına göre ... Tic. Ltd Şti. nin 06.04.2023 tarih ... numaralı 376.582,14TL tutarındaki fiyat farkı iade faturasının kayıtlarda bulunmadığı, ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ nin yasal defter kayıtlarına göre; ... Tic. Ltd Şti. nin; 2021 dönem sonu kapanış fişi kayıtlarında; 279,47TL, 2022 dönem sonu kapanış fişi kayıtlarında; 59.823,39TL, 03/2023 sonu kayıtları incelendiğinde; 316.758,75TL borcunun olduğu görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Hukukçu Bilirkişi ... , Ziraat Mühendisi Bilirkişi ... ve ... ’ın mahkememize sunmuş olduğu 14/06/2024 tarihli raporunda özetle; Taraflar arasında 18.05.2021 tarihli sözlü anlaşmaya dayanılarak davacı şirkete Kg 1.71-TL den 500.000 kg %35 nemli dane mısırın teslim edilmesi ve 880.000,00-TL ödeneceği tarafların kabulünde olduğu, Davacı alıcı şirket tarafından emtia bedeli çeklerle davalı satıcı şirkete ödenmiş olup davacı şirket icap ve kabulü doğrultusunda edimini yerine getirdiği, Davacı alıcı şirket davalı satıcı şirket ile yaptığı sözleşmeye dayalı olarak ve edimini getirmesinden dolayı başkaca şirketle emtia bağlantısı yapmadığı açık olduğu, Davalı satıcı şirket tarafından 18.11.2021 tarihine kadar 231760 kg mısır ( emtia) teslim edilmiştir. Davacı alıcı şirketin davalı satıcı şirket tarafından kalan emtianın fiyatlardaki yükseliş nedeniyle teslim edilemeyeceği şifahi olarak bildirildiği iddiasına karşılık davalı satıcı şirket, Davacı alıcı şirketin emtia ( Mısır) ları koyacak yeri olmadığı gerekçesiyle geriye kalan dane mısırın istenmediğini, fiziki imkansızlık nedeniyle paranın iade edilmesi istenildiği ve bakiye mısırların alınmayacağının bildirildiği savunması ile kalan cari hesap bakiyesinin gönderildiğini beyan etmiştir. Davacı alıcı şirket Bursa . Noterliğinin 14.06.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı ile fiyat yükselmesi sebebiyle sözleşmeye dayalı emtianın teslim edilmemesinin sözleşmeye ve ahde vefa ilkesine aykırılık teşkil ettiğini. Basiretli bir tacir gibi hareket ederek sözleşmenin kurulması ve akabinde teslim tarihine kadar ülkenin ekonomik koşulları ve fiyat artışları, enflasyon v.s. nedeniyle sözleşemeye uymaması iyi niyet kuralları ve ticari teamüller ile bağdaşmadığı. Davacı satıcı şirketin alıcı şirketin fuzuli imkansızlık nedeniyle mal tesliminden kaçındığı ve almadığı savunmasına ilişkin bir bilgi ve belgenin dosya içinde mevcut olmadığı. Dinlenen davacı tanıkları teklif alınarak mal alımına geçildiğini, ancak bir kısım mal geldikten sonra kalan kısmın gönderilmediğini, hayvanların rasyon programına göre yıllık yiyecekleri emtia miktarının belli olduğunu ve bu miktarın zorunlu olarak alınması gerektiğini, ancak emtianın fiyatlar yükselmesi nedeniyle gönderilmediğini ve alıcı firmanın emtiayı koyacak fiziki imkanının mevcut olduğunu. Emtianın gelmemesi üzerine dışardan 3. Kişilerden yaklaşık 2 kat fiyatına mal temin edildiği. Gönderilen emtiada bir sorun olmadığını beyan ettikleri. Davalı tanıkları, her iki şirket arasında sözlü anlaşma yapıldığını. Ton bedelin 1.760,00-TL olduğunu. 230 ton malın teslim edildiğini. Kalan 270 tonun ise stoklama alanı olmadığından bahisle alınmadığını ve bu nedenle kalan emtianın gönderilmediğini, Kalan bedelin iadesinin talep edildiğini. 470.000-TL nin iadesinin yapıldığını. Davacı firmanın iki yıl geçtikten sonra fiyat farkı faturası gönderdiğini ve bu faturanın iade edildiğini beyan ettiğini, Davalı satıcı şirketin kg 1.76-Tl emtia ( mısır) satışını yükümlenmiş ve bu yükümlülüğünü kısmen yerine getirdiğini,sonradan emtianın ( mısır) fiyatının aşırı şekilde artmış olduğunu işleri sürerek geri kalan emtia ( mısırı) yükümlülüğünü yerine getirmekten kaçındığını, Emtia fiyatının sonradan artmış olması sözleşmeyi davalı satıcı şirketin yerine getirmeyerek kaçınması için haklı bir neden sayılamayacağı, Satıcı firmanın taahhütnameye uymak zorunda olması, alıcı satıcını mal teslim edemeyeceğini anladığı takdirde kendisine lazım olan o malı yani emtiayı başka bir yerden tedarik etme mecburiyeti olduğu da nazara alınarak davacı alıcı şirketin uğradığı zarardan davalı satıcı şirketin sorumlu olacağı, Davacı satıcı şirketin sorumlu olacağı miktarın ( ziraat bilirkişileri tarafından yapılan hesap tablosunda belirtilen tarihler ve tutarlarda) 213.883,71-TL olacağı görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
(III) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, sözleşmeden kaynaklı alacak davasıdır.
Davacı vekili dava dilekçesiyle; Müvekkili firma ile davalı firma arasında yapılan şifahi sözleşmeye göre taraflar arasında; davalı firma tarafından müvekkili şirkete kilogramı 1,76 TL'den 500.00 kg %35 nemli dane mısır temin edilmesi ve bunun karşılığında müvekkili firma tarafından 880.000,46 TL ödeneceği kararlaştırıldığını, müvekkilinin edimini; ... Bankası AŞ. 29/06/2021 Tarihli, ... seri numaralı, 279.291,00 TL bedelli çek, ... Bankası AŞ. 05/08/2021 Tarihli, ... seri numaralı, 300.709,46 TL bedelli çek ve ... Bankası AŞ. 30/09/2021 Tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00 TL bedelli çek ile henüz mısırları teslim almadan peşinen yerine getirdiğini, söz konusu çeklerin vadelerinde ödendiğini, davalı firma tarafından müvekkili firmaya 18/11/2021 tarihine kadar 231.760 kg dane mısır teslim edildiğini ve bakiye edim için "Taahhüdün tamamlanamayacağı ve mısır fiyatlarının artması nedeniyle fiyat güncellemesi yapılması gerektiği" müvekkili firmaya bildirildiğini, davalının kalan 268.240 kg dane mısırı göndermek yerine kendi yapmış olduğu eksik hesaplama ile 412.00,00 TL tutarında para iadesinde bulunarak hesabın kapandığını belirttiğini ve sözleşmeden tek taraflı olarak döndüğünü, davalı firmaya ihtarname gönderildiğini, davalı tarafından 60.102,86 TL'nin taraflarına ödendiğini, müvekkili şirket tarafından 31.03.2023 tarih ve ... nolu 376.582,14-TL bedelli fiyat farkı faturası düzenlendiğini, faturanın davalı tarafından iade edildiğini, müvekkili tarafından iade faturaya itiraz edildiğini, müvekkilinin piyasadan 05.11.2022-01.12.2022 tarihleri arasında 188.800 kg dane mısırı kilogramı 3,10-3,15 TL'den almak zorunda kaldığını, bu nedenlerle; davanın kabulünü, müvekkili şirketin fazlaya ilişkin alacak hakları saklı kalması ve uyuşmazlık bedeli belirlenebilir olduğunda HMK m.107 uyarınca artırılmak kaydıyla şimdilik 50.000 TL'nin işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesiyle; müvekkili firmanın yapılan anlaşmanın yarısına yakın bir mısırı ifa ettiğini, devam eden süreçte davacının kendi talebi doğrultusunda mısırları davacıya teslim etmediğini ve davacının kalan bedelini iade ettiğini, bu anlaşmadan müvekkilinin zararlı çıktığını, anlaşmaya aykırı hareket eden davacı tarafın olduğunu, davacının 1 yıl sonra 31.03.2023 tarihinde müvekkili şirkete fiyat farkı adı altında 376.582,14 TL fatura keşide ettiğini ve bu faturayı müvekkili firmaya tebliğ etmediğini, firma sistemde görerek iade faturası kestiğini ve faturaya itiraz ettiklerini, davacının kendi kusurundan kaynaklı zararından dolayı müvekkili firmaya sorumluluk atfedilemeyeceğini, müvekkili tarafından davacıya 472.102,86 TL iade ve 231.760 kg mısır ifası yaptığını, bu nedenlerle; davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı tanığı ... talimat mahkemesince alınan beyanında; davacı firmanın rasyon isimli bir program kullandığını, bu programa göre hayvanların yıllık ihtiyacının 500 ton dane mısır silajı olduğunu ön gördüğünü, davalı firmanın vermiş olduğu teklife göre 500 ton dane mısır silajı için 800.000,00 TL gibi bir rakama anlaşıldığını, davacının ödeme için davalıya çekler verdiğini, davalı tarafından bir kısım malların geldiğini, daha sonra malların gelmemeye başladığını, başka firmalardan dane mısır alınmak zorunda kalındığını, daha sonra davalı tarafından gönderilmeyen mallar için para iadesi yapıldığını, davacının 500 tonluk mısırı istifleyecek yerinin bulunduğunu beyan etmiştir.
Davacı tanığı ... talimat mahkemesince alınan beyanında; davacının, davalıdan 500 ton kadar dane mısır silajı satın aldığını ve ödemesini çekler ile yaptığını, davacının yıllık 14.000 ton ürün depolamak kapasitesine sahip olduğunu, davalının ürünleri parti parti göndereceğini söylediğini, ürünler birkaç ay gelmeye devam ettiğini, 2021 yılının Mayıs ayından Kasım ayına kadar ürün geldiğini, fakat sonrasında ürün gelmemeye başladığını, üçüncü kişilerden yaklaşık iki katına dane mısır silajı almak zorunda kaldıklarını, davalının yolladığı mallarda nadiren çürüklerin çıktığını, fakat bu kabul edilebilir düzeydeyken gelen mallarda sorun olmadığını beyan etmiştir.
Davalı tanığı ... talimat mahkemesince alınan beyanında; taraflar arasında 2021 yılında sözlü anlaşma yapıldığını, davacı şirket 500 ton daneli mısır yemi ücretini davalı şirkete ödediğini, davalı ... şirketi 230 ton ... şirketine teslim ettiğini, geri kalan 270 ton daneli mısır yemi ... şirketi teslim etmek için davacı şirket ile defalarca görüştüğünü ancak Marder şirketinin stok alanının olmadığını, depolarında yer olmadığını belirttiğini, o yüzden gönderemediklerini, geri kalan 270 ton bedelini davacı şirket olan ... şirketine banka yoluyla iade edildiğini beyan etmiştir.
Davalı tanığı ... mahkememizce alınan beyanında; davacı ile davalı firma 2021 yılında sözlü olarak 500 ton tane mısır alımı hususunda anlaşma yaptığını, tonu 1.760,00 TL üzerinden yani kilosu 1,76 kuruş olarak anlaşıldığını, 230 ton tane mısırı teslim ettiklerini, kalanını da teslim etmek için teklifte bulunduklarında yerlerinin olmadığını söylediklerini, depolarında bu ürünleri teslim edecek kadar mal bulunduğunu, yer olmadığını bizi bildirdikten sonra daha evvel yapılan ödemelerinin kalan bakiyesinin iadesini istediklerini, 470.000,00 TL iade yaptıklarını, aradan 2 yıl geçtikten sonra fiyat farkı faturası düzenlediğini beyan etmiştir.
Mahkememizce taraf ticari defterler üzerinde inceleme yapılarak rapor tanzim edilmek üzere dosya bilirkişi ... tevdi edilmiş olup, bilirkişi davalı ticari defter inceleme raporunda neticeten;2021 ve 2023 yılına ait incelenen ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgeler ile uyumlu olduğu, bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davalının ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu; 2022 yılında davalı defterlerinde davacı şirket ile ilgili herhangi bir işlem bulunmadığı; Davalının ticari defterlerine göre, davacı şirkete dava tarihi itibariyle borç/alacak bakiyesinin 0,00 TL olduğu; Davalının ticari defterlerinde, davacı şirkete 29.06.2022 tarihinde banka havalesi ile göndermiş olduğu 60.102,86 TL’nin kayıtlı olmadığı; Dosyaya Sunulan Belgeler üzerinde yapılan incelemelere göre; Davalı tarafından davacı şirkete 4 adet fatura ile 481.900,10 TL tutarında 231.760 kg mısır danesi teslim edildiği, Davacı tarafından davalı şirkete toplam (3 adet çek ile) 880.000,46 TL ödeme yapıldığı; Davalı şirketin teslim edilmeyen 268.240 kg mısırın yerine 472.102,86 TL iade para gönderdiği; Davacı şirketin talebinin aşağıda belirtilen geri ödeme tarihlerindeki 1 kg mısır fiyatının tespiti ile 1,76 TL anlaşma bedeli arasındaki farkın tazmini olduğu; 03.12.2021 tarih 220.000,00 TL tutarlı, 07.12.2021 tarih 80.000,00 TL tutarlı, 28.12.2021 tarih 112.000,00 tutarlı, 29.06.2022 tarih 60.102,86 TL tutarlı mahkememizce, davacının taleplerinin kabul edilmesi halinde, davalının geri ödemiş olduğu 472.102,86 TL nin ödeme tarihleri itibariyle ortalama mısır fiyatlarına göre 138.366,75 kg mısıra tekabül ettiği, iadesi yapılmayan 129.873,25 kg mısır bedeli olacağı tespit edilmiştir. Yine dosya bilirkişi ... tevdi edilmiş olup, bilirkişi davacı ticari defter inceleme raporunda neticeten;... TİC. A.Ş. (BURSA)’ nin 2021-2022-2023 takvim yıllarına ait bahse konu faturalar ve yasal defterlerinin incelenmesi sonucunda; 2021-2022-2023 takvim yıllarına ait yasal defterlerinin yasal süresi içerisinde tasdik edildiği ve delil olarak kullanılabileceği, Düzenlenen faturanın ilgili yıllara ait yasal defterlerine usulüne uygun olarak kayıt edildiği, Dava konusu faturaların ilgili aylarda Form BA ve Form BS bildirimlerinin süresi içerisinde yapıldığı, ... Tic. A.Ş. (BURSA) ve ... Tic. Ltd Şti. arasında daha öncesinde ticari faaliyetin bulunduğu, ancak aralarında herhangi bir yazılı sözleşmenin bulunmadığı, ... Tic. Ltd Şti. tarafından 07.05.2021, 20.05.2021, 16.11.2021 ve 17.11.2021 dönemlerinde; Fermente Mısır Bedeli açıklaması ile Birim Fiyatı 1,76TL, 1,78TL, 2,08TL ve 2,75TL den 4 adet KDV Dahil 481.900,10 TL değerinde 231.760,kg Fermente Mısır Bedeli açıklaması ile fatura düzenlendiği, ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ nin ... Tic. Ltd Şti.’ ne 18.08.2021 tarihinde 3 adet çek karşılığı 880.000,46TL değerinde ödeme yaptığı, ... Tic. Ltd Şti. tarafından kalan 268.240kg mısırın teslim edilmediği, ... Tic. Ltd Şti. tarafından 472.102,86TL tutarında ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ ne geri iade ödeme gönderdiği, ... Tic. A.Ş. (BURSA) 05.11.2021, 11.11.2021 ve 01.12.2021 tarihlerinde ... , ... ve ... ’ dan kg birim fiyatı 3,00TL, 3,10TL, 3,15TL ve 3,30TL den olmak üzere toplamda 298.800 kg değerinde 949.780,00TL mısır alındığı, ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ nin yasal defter kayıtlarına göre ... Tic. Ltd Şti. nin 06.04.2023 tarih ... numaralı 376.582,14TL tutarındaki fiyat farkı iade faturasının kayıtlarda bulunmadığı, ... Tic. A.Ş. (BURSA)’ nin yasal defter kayıtlarına göre; ... Tic. Ltd Şti. nin; 2021 dönem sonu kapanış fişi kayıtlarında; 279,47TL, 2022 dönem sonu kapanış fişi kayıtlarında; 59.823,39TL, 03/2023 sonu kayıtları incelendiğinde; 316.758,75TL borcunun olduğu tespit edilmiştir.Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporları mahkememizce yargılama esas alınmıştır.
Zam miktarının hesaplanması için dosya Hukukçu Bilirkişi ... , Ziraat Mühendisi Bilirkişiler ... ve ... ’a tevdii edilmiş olup, bilirkişiler raporunda neticeten; Taraflar arasında 18.05.2021 tarihli sözlü anlaşmaya dayanılarak davacı şirkete Kg 1.71-TL den 500.000 kg %35 nemli dane mısırın teslim edilmesi ve 880.000,00-TL ödeneceği tarafların kabulünde olduğu, Davacı alıcı şirket tarafından emtia bedeli çeklerle davalı satıcı şirkete ödenmiş olup davacı şirket icap ve kabulü doğrultusunda edimini yerine getirdiği, Davacı alıcı şirket davalı satıcı şirket ile yaptığı sözleşmeye dayalı olarak ve edimini getirmesinden dolayı başkaca şirketle emtia bağlantısı yapmadığı açık olduğu, Davalı satıcı şirket tarafından 18.11.2021 tarihine kadar 231760 kg mısır ( emtia) teslim edilmiştir. Davacı alıcı şirketin davalı satıcı şirket tarafından kalan emtianın fiyatlardaki yükseliş nedeniyle teslim edilemeyeceği şifahi olarak bildirildiği iddiasına karşılık davalı satıcı şirket, Davacı alıcı şirketin emtia ( Mısır) ları koyacak yeri olmadığı gerekçesiyle geriye kalan dane mısırın istenmediğini, fiziki imkansızlık nedeniyle paranın iade edilmesi istenildiği ve bakiye mısırların alınmayacağının bildirildiği savunması ile kalan cari hesap bakiyesinin gönderildiğini beyan etmiştir. Davacı alıcı şirket Bursa . Noterliğinin 14.06.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı ile fiyat yükselmesi sebebiyle sözleşmeye dayalı emtianın teslim edilmemesinin sözleşmeye ve ahde vefa ilkesine aykırılık teşkil ettiğini. Basiretli bir tacir gibi hareket ederek sözleşmenin kurulması ve akabinde teslim tarihine kadar ülkenin ekonomik koşulları ve fiyat artışları, enflasyon v.s. nedeniyle sözleşemeye uymaması iyi niyet kuralları ve ticari teamüller ile bağdaşmadığı. Davacı satıcı şirketin alıcı şirketin fuzuli imkansızlık nedeniyle mal tesliminden kaçındığı ve almadığı savunmasına ilişkin bir bilgi ve belgenin dosya içinde mevcut olmadığı. Dinlenen davacı tanıkları teklif alınarak mal alımına geçildiğini, ancak bir kısım mal geldikten sonra kalan kısmın gönderilmediğini, hayvanların rasyon programına göre yıllık yiyecekleri emtia miktarının belli olduğunu ve bu miktarın zorunlu olarak alınması gerektiğini, ancak emtianın fiyatlar yükselmesi nedeniyle gönderilmediğini ve alıcı firmanın emtiayı koyacak fiziki imkanının mevcut olduğunu. Emtianın gelmemesi üzerine dışardan 3. Kişilerden yaklaşık 2 kat fiyatına mal temin edildiği. Gönderilen emtiada bir sorun olmadığını beyan ettikleri. Davalı tanıkları, her iki şirket arasında sözlü anlaşma yapıldığını. Ton bedelin 1.760,00-TL olduğunu. 230 ton malın teslim edildiğini. Kalan 270 tonun ise stoklama alanı olmadığından bahisle alınmadığını ve bu nedenle kalan emtianın gönderilmediğini, Kalan bedelin iadesinin talep edildiğini. 470.000-TL nin iadesinin yapıldığını. Davacı firmanın iki yıl geçtikten sonra fiyat farkı faturası gönderdiğini ve bu faturanın iade edildiğini beyan ettiğini, Davalı satıcı şirketin kg 1.76-Tl emtia ( mısır) satışını yükümlenmiş ve bu yükümlülüğünü kısmen yerine getirdiğini,sonradan emtianın (mısır) fiyatının aşırı şekilde artmış olduğunu işleri sürerek geri kalan emtia (mısırı) yükümlülüğünü yerine getirmekten kaçındığını, Emtia fiyatının sonradan artmış olması sözleşmeyi davalı satıcı şirketin yerine getirmeyerek kaçınması için haklı bir neden sayılamayacağı, Satıcı firmanın taahhütnameye uymak zorunda olması, alıcı satıcını mal teslim edemeyeceğini anladığı takdirde kendisine lazım olan o malı yani emtiayı başka bir yerden tedarik etme mecburiyeti olduğu da nazara alınarak davacı alıcı şirketin uğradığı zarardan davalı satıcı şirketin sorumlu olacağı, Davalı satıcı şirketin sorumlu olacağı miktarın 213.883,71-TL olacağı tespit edilmiştir.Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporları mahkememizce yargılama esas alınmıştır.
Davalının cevap dilekçesindeki kabul beyanları ve taraf tanıklarının beyanları dikkate alındığında; taraflar arasında sözleşme konusu ürünlerin miktarı ve fiyatı hususunda herhangi bir uyuşmazlık olmayıp, esas uyuşmazlık konusunun davalının teslim etmesi gereken ürünleri teslim etmek istediğinde davacının stok yerinin bulunmaması mazeretini bildirip bildirmediği ve bu hususun sözleşmenin yerine getirilmesine etki edip etmediği noktasında toplanmakta olup, davalının teslim edilecek ürün için davacının deposu bulunmadığına ilişkin savunmalarına yönelik dosya kapsamında kesin kanaat oluşturacak muteber bir delil bulunmadığından, davalının bu yöndeki savunmalarına itibar edilmemiştir. Velev ki, davacı böyle bir beyanda bulunmuş olsa dahi bu husus sözleşmeden dönmeyi ve mal tesliminden kaçınmayı gerektirir bir durum olmayıp, basiretli bir tacir gibi davranması gereken davalının teslim için yer temini hususunda gerekli işlemleri yapması gerektiğinden davacının, dava açmakta haklı olduğu kanaatine varılmıştır.
Davacı vekili 03/07/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; kısmi olarak açtığı davasını 213.883,71 TL'ye ıslah ettiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki sözleşmenin varlığına dair herhangi bir uyuşmazlık bulunmayıp bu durumda tarafların edimlerini ve yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği hususu ispat yükü üzerine düşen tarafta olup, davacı sözleşme konusu bedeli, davalının da kabulünde olduğu üzere davalıya ödemiş olup, davalı sözleşme konusu ürünleri davacıya teslim ettiğine dair herhangi bir delil sunamadığından ve davalı savunmaları mahkememizce yerinde görülmediğinden bilirkişi raporundaki hesaplamalar ile birlikte davacının ıslah beyanı dikkate alınarak; davacının, davalıdan 213.883,71 TL alacaklı olduğu kanaatine varılmış olup, alacağın 50.000,00 TL'lik kısmına dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle, bakiye 163.883,71 TL'lik kısmına 03/07/2024 ıslah tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Her ne kadar kısa kararda 50.000,00 TL'lik kısma ticari faiz uygulanması belirtilmiş ise de; bu husus sehven yazılmış olup, davalı beyanları da dikkate alınarak temerrüt faiz uygulanmasına ilişkin maddi hata düzeltilmiştir.
(IV) HÜKÜM SONUCU, YARGILAMA GİDERLERİ VE KANUN YOLU:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ İLE;
213.883,71 TL alacağın 50.000,00 TL'Lik kısmına dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle, bakiye 163.883,71 TL'lik kısmına 03/07/2024 ıslah tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Alınması gereken 14.610,39 TL karar harcından peşin olarak alınan 853,88 TL ve 2.800,00 TL ıslah harcın mahsubu ile bakiye 10.956,51 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 25,60 vekalet harcı, 853,88 TL peşin harç, 2.800,00 TL ıslah harcın toplamı 3.859,38 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 9.200,00 TL bilirkişi ücreti, 1.197,50 TL posta tebligat gideri olmak üzere toplam: 10.397,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 34.082,56 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinden ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından; buna göre 1.560,00 TL'nin davalıdan alınarak Hazine’ye gelir kaydına (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla harç tahsil müzekkeresi yazılmasına).
7-Davacı tarafından yatırılan ve dosyada bakiye kalan gider avansının HMK'nın 333. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK'nın 341-345 maddeleri uyarınca kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili İstinaf Dairesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 19/09/2024
Katip Hakim