T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVA: Tespit
DAVA TARİHİ:
KARAR TARİHİ:
KARAR YAZMA TARİHİ:
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle;Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı (Eski esas ... E) takibin konusu, davalı tarafından imzalanan 5 adet kambiyo senedi olduğunu, ilk takip alacaklısının ... SAN. TİC. AŞ. olduğunu, takip dosyası kesinleştikten sonra, takip alacağının, davacıya Konya . Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 01.12.2015 tarihli sözleşmesi ile temlik edildiğini, daha sonraki aşamalarda dosya yenilenerek esas numarası ... E. olarak değiştiğini, davacının alacaklısı olduğu Konya . İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası hakkında Konya . İcra Hukuk Mahkemesinin, ... E, ... K. Sayılı ve 18.04.2024 tarihi ilamı ile zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, bu kararın istinaf edildiğini, Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin ... E, ... K. Sayılı ve 16.07.2024 tarihli kararı ile istinaf talebinin reddedildiğini, davalı tarafça açılan menfi tespit davasının 15.06.2016 tarihine kadar zamanaşımını kestiğini, Konya . İcra müdürlüğünün ... E sayılı takip ile ilgili olarak, davalı tarafından, davacı aleyhine mahkememizde menfi tespit davası açıldığını, davanın ret edildiğini, ret kararının temyiz edildiğini ve Yargıtay . Hukuk Dairesinin ... E, ... K. sayılı kararı ile temyiz talebinin ret edilerek kararın onandığını, Menfi tespit davasındaki son karar olan karar düzeltme talebinin reddi kararının, 15.06.2016 tarihinde tebliğ edildiğini, bu tarihe kadar zamanaşımının kesildiğini, bu tarihten sonra tekrar zamanaşımı süresinin yeniden başladığından davalı tarafından işbu icra takibi (... E) ile ilgili olarak açılan menfi tespit davasının ret edildiğini, davalının davacıya borçlu olduğunu alacağın kesin borç ikrarı içeren senetle tanınmış olması, davalı tarafından imzalanan 31.12.2010 tarihli yazılı adi belge sebebiyle uygulanması gereken zaman aşımı süresinin zaman aşımını kesen her işlemden sonra 10 yıl olduğunu, bu nedenle İcra Hukuk Mahkemesince son işlem tarihi olarak kabul edilen 19.10.2015 tarihi nazara alınsa dahi, davacının alacaklı olduğunun 03.05.2016 tarihinde kesinleşen menfi tespit davası ile mahkeme kararına bağlanmasını, alacağın kesin borç ikrarı içeren senede dayanması sebebiyle, takibin ve alacağın zaman aşımına uğramadığı nedeniyle davanın kabulü ile alacağın zamanaşımına uğramadığının tespit edilmesini, Konya . İcra Dairesinin ... E. (eski esas ... e) dosyasının devamını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İcra dosyası 2015 yılında takipsizlik nedeniyle işlemden kaldırıldığını, TTK. 661/1 maddesinde bonolar için öngörülen 3 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra, 2019 yılında yenilendiğini, borçlunun takibin kesinleşmesinden sonraki döneme ilişkin olarak İİK'nun 71/2 ve 33/a maddelerine dayanan zamanaşımı şikayetinin incelenmesi, bu şikayetin belli bir süre içinde ileri sürülmesi koşuluna da bağlı olmadığını, davalı aleyhindeki Konya 8. İcra Müdürlüğünün ... E. (eski esas: ...) sayılı kambiyo senetlerine özgü icra takibi 19/10/2015 – 17/06/2019 tarihleri arasında takipsiz bırakılmak suretiyle 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolması üzerine, Konya . İcra Hukuk Mahkemesinin 18/04/2024 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile zaman aşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiğini ve kararın 08/08/2024 tarihinde kesinleştiğini, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilamı üzerine başlatılan alacaklısı davalı müvekkilinin, borçlusu davacı ... olan Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı ilamlı icra takip dosyasındaki alacak üzerine, alacaklısı davacı ..., borçlusu davalı müvekkili olan Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasından haciz konulduğunu ve davalının alacaklı olduğu Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı icra dosyasına davacı tarafından 16/11/2022 tarihinde yatırılan 933.758,00 TL., davacının alacaklı olduğu Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına aktarıldığını, bu işlemin . İcra Müdürlüğündeki takibin zaman aşımına uğradıktan sonraki bir dönemde ve davalının rızası dışında yapıldığını, Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. (eski esas: ...) sayılı takip dosyasındaki alacak zamanaşımına uğramış olduğundan, yasal dayanağı bulunmayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği gibi nedenlerle davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın İİK 33/a-2 gereğince alacağın zamanaşımına uğramadığının tespiti ve Konya . İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasında takibin devamına karar verilmesi hususunda olduğu görülmüştür.
Konya . AHM'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği görülmüştür.
Mahkememizin 19/11/2024 tarihli kararıyla davanın usulden reddine karar verilmiştir. Kararın istinaf edilmesi ile dosya Konya BAM . Hukuk Dairesine gönderilmiş ve Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi'nin 20/03/2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamında kaldırma kararı verilerek dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Dava; bononun zamanaşımına uğramadığının tespitiyle, zamanaşımının on yıl olduğunun ve zamanaşımı süresinin dolmadığı, ayrıca kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibin devamı istemlerine ilişkindir.
Uyuşmazlık alacağın ve bu alacağın zamanaşımına uğramadığının tespiti talebi yönünden davacının dava açmakta hukuki yararı olup olmadığı, alacağın ve bu alacağın zamanaşımına uğramadığının tespiti talebi yönünden davacının dava açmakta hukuki yararı var ise zamanaşımı süresinin ne kadar olduğu ve zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı, icra mahkemesince verilen icranın geri bırakılması kararının kaldırılarak takibin devamı istemi yönünden bonoya dayalı zamanaşımı süresinin İİK'nun 33/a-2 maddesi kapsamında dolup dolmadığı" noktalarında toplandığı tespit olunmuştur.
Uyuşmazlık konularında yapılan tespite göre, öncelikle "Zamanaşımının on yıl olduğunun ve zamanaşımı süresinin dolmadığının tespitiyle İcra Hukuk Mahkemesi'nin ilamı ile verilen icranın geri bırakılması kararının kaldırılması' talepleriyle ilgili olarak davacının dava açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığının tespiti gereklidir.
Bilindiği üzere, tespit davaları, bir hakkın veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır. Tespit davası yolu ile, mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilebilir.
Tespit davası, eda davasının öncüsüdür. Tespit davasının dinlenebilmesi için, diğer genel dava şartlarından başka, davacının tespit davasına konu yapılan hukuki ilişkinin hemen tespit edilmesinde hukuki yararının bulunması şarttır. Bir hukuki ilişkinin hemen tespit edilmesinde hukuki yararın bulunması üç şartın varlığına bağlıdır. İlk olarak, davacının hakkının veya hukuki durumunun güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş olması gerekir. İkinci olarak, bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumunun tereddüt içinde olması ve bu hususun davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunması gerekir. Üçüncü olarak da; yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.
Davacının tespit davası ile istediği hukuki korunma, diğer dava çeşitlerinden biri ile sağlanabiliyorsa, o zaman, davacının, o konuda tespit davası açmakta hukuki yararı yoktur.
Tespit davasının konusunun hak veya hukuki ilişki olması ve davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir.
Somut olayda; İcra Hukuk Mahkemesi bonolara ilişkin 3 yıllık zamanaşımının geçmesi nedeniyle takibin icrasının geri bırakılmasına karar vermiştir.
Eğer davacı temel ilişkide zamanaşımının geçmediğini düşünüyorsa alacağı ile ilgili ilamsız icra takibi yapabilir veya ayrıca dava açıp alacağını isteyebilir.
Hal böyle olunca, zamanaşımının on yıl olduğunun ve zamanaşımı süresinin dolmadığının tespitiyle İcra Hukuk Mahkemesince verilen icranın geri bırakılması kararının kaldırılarak takibin devamına karar verilmesine yönelik taleple ilgili davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından HMK'nin 114/1-h ve 115/2. maddeleri maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermek gerekir (Emsal karar:Ankara BAM . HD ... E. ... K.).
Bononun zamanaşımına uğramadığının tespiti istemine gelince, dava İİK'nin 33/a-2 maddesi gereğince süresinde açılmış olup, İİK'nin 33/a-2. Maddesi kapsamında bonoya dayalı zamanaşımı süresinin dolup dolmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Takip dayanağı bonoların tanzim itibariyle unsurları tam olarak taşıması nedeniyle kambiyo senedi niteliğinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, takip konusu bonolar yönünden, 6762 sayılı TTK.'nun 690. maddesi göndermesiyle aynı Kanun'un 661. maddesinin uygulanması gerekir. TTK.'nun 661/l. maddesi gereğince, poliçeyi kabul eden muhataba (bonoyu düzenleyen keşideciye) karşı başlatılacak takiplerde zamanaşımı süresi vadeden itibaren üç yıldır. Alacaklının kambiyo senedi vasfındaki bonoya dayalı olarak genel haciz yolu ile ilamsız takip yapması, TTK.'nun 690. maddesi göndermesiyle bonolar hakkında da uygulanması gereken aynı Kanun'un 661. maddesini bertaraf edemez. Bir başka deyişle, zamanaşımı gerçekleşen bono için genel haciz yolu ile takip yapılması halinde dahi uygulanacak zamanaşımı süresi üç yıldır.
Somut olayda, davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus yolla takip başlatıldığı, 3 yıllık zamanaşımı süresinin bulunduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça ilgili icra dosyasında 19/10/2015 tarihinde zamanaşımını kesecek işlem yapıldığı, takipsizlikle kaldırılan dosyanın 11/06/2019 tarihinde yenilendiği, 17/06/2019 tarihinde haciz konulduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında açılan alacak davasının (kararın bozulması sonrası ... Esas) zamanaşımını kestiği (açılan alacak davasında takas mahsup talebinde bulunulduğu) belirtilmiş ise de, ilgili mahkeme dosyasının doğrudan takibe konu edilen kambiyo senetleriyle ilgisinin bulunmadığı, takas mahsup definde bulunulduğu belirtilmiş ise de, mahkeme kararında takas definin uygulanmadığı, ilgili mahkeme dosyasında dava açılmasının zamanaşımını kesmeyeceği, diğer yandan davalı tarafça Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığı ve zamanaşımını kestiği, mahkeme kararının Yargıtay karar düzeltme kararının 15/06/2016 tarihinden itibaren tekrar başladığı iddia edilmiş ise de, davalının belirttiği şekilde 15/06/2016 tarihinde zamanaşımı süresinin tekrar başladığı kabul edilse dahi (nitekim kararın 03/05/2016 tarihinde kesinleştiği) 3 yıllık süre içinde zamanaşımını kesen işlemin yapılmadığı, yenileme talebinin ve yenileme emri düzenlenmesinin zamanaşımını kesmeyeceği, zamanaşımı kesilen 17/06/2019 tarihine kadar 3 yıllık sürenin dolduğu, bu hususların icra hukuk mahkemesince de tespit edildiği ve Konya BAM . HD ... E. ... K. Sayılı kararı ile de 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunun belirlendiği, yine davacı vekilinin ilgili dosyadaki takas talebinin zamanaşımına etkisine ilişkin olarak; Yargıtay ilgili dairesince verilen 21/06/2021 tarihli kararda takas talebinin süresinde olmadığına karar verildiği ve sonuç olarak bonoların zamanaşımına uğramadığının tespitine ilişkin talebin REDDİNE karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Öyleyse, takip konusu bonolar yönünden takip tarihi itibari ile 6762 sayılı TTK'nin 661/l. maddesinde öngörülen 3 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiği, alacaklı tarafından zamanaşımını kesen bir işlem yapılmadığı açıktır.
Bu nedenle talebe konu bononun zamanaşımına uğramadığının tespitine ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle bonoların zamanaşımına uğramadığının tespitine ilişkin talebin reddine, zamanaşımının on yıl olduğunun ve zamanaşımı süresinin dolmadığının tespitiyle icra hukuk mahkemesince verilen icranın geri bırakılması kararının kaldırılarak takibin devamına yönelik talebiyle ilgili davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı HMK'nin 114/1-h ve 115/2. maddeleri maddesi uyarınca davanın usulden reddine şeklinde karar verilmesi gerekmiştir.
Dava dilekçesinde harca esas değer olarak bir değer gösterilmediği, takipte 520.234,71TL'nin talep edilmiş olduğu anlaşılmakla 520.234,71 TL'nin binde 68,31'nin 1/4 ü olan 8.884,31TL harçtan başlangıçta yatırılan peşin harcın mahsubu ile kalan 8.456,71 TL'yi yatırmak üzere davacı vekiline bir sonraki celseye kadar süre verilmiş olup belirlenen harç miktarı davacı tarafça tamamlanmıştır (EMSAL KARAR: ANKARA BAM . HD ... E. ... K).
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Bonoların zamanaşımına uğramadığının tespitine ilişkin talebin REDDİNE,
2-Zamanaşımının 10 yıl olduğunun ve zamanaşımı süresinin dolmadığının tespiti ve icranın geri bırakılması kararının kaldırılarak takip dosyasının devamı talebiyle ilgili davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı değerlendirilmekle HMK 114/1-h ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın USULDEN REDDİNE,
3-Peşin alınan 8.884,31TL harçtan Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40-TL mahsubu ile fazla alınan 8.268,91TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 60,80- TL vekalet harcı ve 1.683,10TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 1.743,90TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davalı vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Konya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere yapılan yargılama sonunda karar verildi. 06/11/2025
Katip Hakim