T.C. KONYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:
KARAR NO:
KARAR TARİHİ: 02/09/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : 22/11/2023
NUMARASI: Esas Karar
DAVACI :
VEKİLLERİ: Av.
Av
DAVALI: 1-
VEKİLLERİ:Av.
Av.
DAVALI: 2- .....
VEKİLİ: Av.
DAVALILAR:3- ......
4-
VEKİLİ: Av.
DAVA: Maddi Ve Manevi Tazminat
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 02/09/2024
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 02/09/2024
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili 05/07/2022 tarihli dilekçesiyle; davalılardan ......'un sevk ve idaresindeki ..... plakalı çekici ve bu çekiciye bağlı ....plakalı remork ile davacı ......'in sevk ve idaresindeki ..... plakalı aracın çarpışması sonucu trafik kazası meydana geldiğini, davacının bu kazada yaralanıp, geçici ve sürekli iş gücü kaybı zararı ile bakıcı gideri ve tedavi gideri zararına uğradığını, yaralanması nedeniyle büyük bir acı ve üzüntü de yaşadığını, kusurun karşı tarafta olduğunun, davalılardan .... Sigorta A.Ş.'nin ..... plakalı aracın ZMMS poliçesini tanzim etmesi, ...... Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'nin ise ..... plakalı aracın işleteni olması, davalılardan ..... Sigorta A.Ş.'nin de ..... plakalı aracın kasko ve İMMS poliçesini tanzim etmesi nedeniyle sorumluluklarının bulunduğunu, dava konusu kazaya ilişkin Cihanbeyli Cumhuriyet Başsavcılığına ... s. sayılı dosyası üzerinden soruşturma başlatıldığını beyan ederek, davacının geçici iş göremezlik zararından dolayı 1.000 TL., sürekli iş göremezlik zararından dolayı 1.000 TL., bakıcı gideri zararından dolayı 1.000 TL. ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararından dolayı 2.600 TL. olmak üzere toplam 5.600 TL. maddi tazminatın, davalı sigorta şirketlerinin sorumluluğunun poliçe limitleri sınırlı olması kaydıyla kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bütün davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine ayrıca, 250.000 TL. manevi tazminatın ise kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ......, ...... Lojistik Ltd. Şti. ve ..... Sigorta A.Ş.'den (bu sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olması kaydıyla) müştereken ve müteselsilen alınarak davacı verilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalılardan ..... Sigorta A.Ş. vekili, öncelikle yetki ve 2918 s. KTK'nin 97. maddesine istinaden dava şartı yokluğu itirazında bulunmuş, ayrıca bütün davalılar vekilleri, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Konya .Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ... Karar sayılı gerekçeli kararında özetle; "...Sigorta şirketlerine karşı açılan tazminat davası yönünden, özel kanun niteliğindeki 2918 s. KTK'nin 97. maddesi gereğince davadan önce sigorta şirketine başvurunun zorunlu olması ve bu durumda 6325 s. Kanunu'nun 18/A-18. maddesi gereğince, 18/A maddesindeki zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümlerin sigorta şirketi yönünden uygulanamayacak olması, davalı işleten ve sürücünün ise zorunlu arabuluculuk uygulamasına tabi olmaması nedeniyle, 22/04/2022 ve 17/06/2022 tarihli arabuluculuk tutanaklarının zorunlu arabuluculuk tutanağı olarak hazırlanmasına rağmen, gerçekte ihtiyari arabuluculuk tutanağı niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.
6100 s. HMK'nin 323. maddesine ve 6325 s. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümlerine göre de, ihtiyari arabuluculuk giderleri yargılama giderleri içerisinde gösterilmediğinden, bu davadaki yargılama giderlerine dahil edilemeyeceği, bu giderlerin sadece davacının sorumluluğunda olduğu sonucuna varılmış ve oluşan vicdani kanaat ile ;
Davacının davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile 24/03/2021 tarihinde meydana gelen trafik kazasında yaralanan davacının;
- Geçici iş göremezlik zararından dolayı 14.514,95 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 24/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan .... Sigorta A.Ş.'nin faiz yönünden sorumluluğunun temerrüt tarihi olan 22/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sınırlı olması kaydıyla), davalılar .... Sigorta A.Ş., ...... ve ....Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin fer'i nitelikteki faiz taleplerinin reddine,
- Sürekli iş göremezlik zararından dolayı 926.673,14 TL. maddi tazminatın,
430.000 TL.'lik kısmının kaza tarihi olan 24/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan .... Sigorta A.Ş.'nin faiz yönünden sorumluluğunun temerrüt tarihi olan 22/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sınırlı olması kaydıyla), davalılar .... Sigorta A.Ş., ...... ve ...... Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin fer'i nitelikteki faiz taleplerinin reddine,
496.673,14 TL.'lik kısmının ise kaza tarihi olan 24/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan ..... Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğu teminat limitleri olan 250.000 TL. ile sınırlı olması ve faiz yönünden de sorumluluğunun temerrüt tarihi olan 29/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sınırlı olması kaydıyla), davalılar ..... Sigorta A.Ş., ...... ve ....Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin fer'i nitelikteki faiz taleplerinin reddine,
- Bakıcı gideri zararından dolayı 2.683,13 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 24/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan ...Sigorta A.Ş.'nin faiz yönünden sorumluluğunun temerrüt tarihi olan 22/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sınırlı olması kaydıyla), davalılar .... Sigorta A.Ş., ...... ve .... Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin fer'i davacının fazlaya ilişkin fer'i nitelikteki faiz taleplerinin reddine,
- SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararından dolayı 1.687,50 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 24/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan ... Sigorta A.Ş.'nin faiz yönünden sorumluluğunun temerrüt tarihi olan 22/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sınırlı olması kaydıyla), davalılar .... Sigorta A.Ş., ...... ve ...... Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,
- Manevi tazminat taleplerinden dolayı 250.000 TL. manevi tazminatın, kaza tarihi olan 24/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan ..... Sigorta A.Ş.'nin sorumluğunun manevi tazminatın 50.000 TL.'lik kısmı ile sınırlı olması ve faiz yönünden de temerrüt tarihi olan 29/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizinden sorumlu olmaları kaydıyla), davalılar ..... Sigorta A.Ş., ...... ve ...... Lojistik Nak. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin fer'i nitelikteki faiz taleplerinin reddine, " şeklinde hüküm kurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı ..... Sigorta A.Ş vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin ..... plaka sayılı çekicinin kasko sigortacısı olduğunu, kazaya sebebiyet veren yarı römork müvekkil şirket ile sigortalı olmadığından dava konusu talepleri için ... plaka sayılı yarı römorkun sigortacısının tespit edilerek taleplerin yargı römorkun sigortacısına yöneltilmesi gerektiğini, müvekkil şirket ..... plaka sayılı aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı olup davacının talep etmiş olduğu sürekli iş göremezlik geçici iş göremezlik bakıcı gideri tedavi ve yol gideri tazminatlarından ZMMS limitini aşan bir kısım olması gerektiğini, müvekkil şirketin poliçe teminat limiti aşılarak hüküm kurulmuş olmasının açıkça hatalı olduğunu, dava konusu kazaya istinaden 26/11/2021 tarihinde ... Sigorta A.Ş'ye 11.090,00 TL ödeme yapılmış olup teminat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilmiş olan kararın icrasının geriye bırakılmasına, istinaf taleplerinin kabulüne, hatalı ve hukuka aykırı Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ...karar sayılı 22/11/2023 karar tarihli kararının usul ve esas yönünden itirazları doğrultusunda kaldırılmasına karar verilmesini , yargılama masraf ve giderlerinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalılar ...... ve .....Lojistik Ltd. Şti vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; kazanın meydana geldiği anın tespitine ilişkin tutanaklar ve raporun eksik inceleme nedeniyle itiraza konu olduğunu ve mahkemece dikkate alınmadığını, kazanın oluş şeklini kaza yeri krokisi üzerinden incelediklerinde müvekkilin kullandığı aracın kavşağa önce girdiği, iki şeritli yolun ilk şeridini geçtiği, ikinci şeritten gelen davacının aracının tırın dorsesine çarptığı görüldüğünü, davacının dikkatsiz kullanımı sonucu müvekkilin aracına çarptığını, kusur raporuna ilişkin itirazlarının gerekçe gösterilerek reddedildiğini, kazanın oluşumuna ilişkin olarak itirazlarının değerlendirilmesinin ancak mahallinde keşif icrası ile mümkün olduğunu, trafik bilirkişi raporunda davacıya atfen herhangi bir fren izine rastlanmadığı, davacının kavşağa geliş hızıyla girdiği kayıt altına alındığını, davacının kaza anında emniyet kemeri kullanıp kullanmadığının tespit edilmediğini, davacının maluliyeti üniversite hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile belirlenmiş olup işbu raporun alınması öncesinde davacının önceki rahatsızlıklarına ilişkin evrak dosya içerisine girmediğini, alınan sağlık raporuna itiraz edilerek Adli Tıp tan yeniden rapor alınması gerektiğine ilişkin itirazlarının değerlendirilmediğini, maluliyete ilişkin tek bir raporla yetinildiğini, tüm bu nedenlerle istinaf taleplerinin kabulüne, hukuka aykırı Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı ve 22/11/2023 karar tarihli kararının usul ve esas yönünden itirazları doğrultusunda kaldırılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davacı vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; 24.03.2021 tarihinde davalı ...... sevk ve idaresinde, davalı .... Nak. Tic. Ltd. Şti adına kayıtlı ..... plaka sayılı çekici ve çekiciye takılı olan ....yarı römork ile Yeniceoba yolunu takiben seyredip D715-01 devlet karayolu kavşağına gelerek römorkun sol arka köşesi kısmı ile Kulu ilçesinden Cihanbeyli istikametine doğru seyir halinde olan müvekkil ....sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın ön kısmı ile çarpışması sonucunda yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, kaza neticesinde müvekkilin ciddi bir biçimde yaralandığını, kaza sonucunda müvekkil de çift görme bozukluğu meydana geldiğini, yerel mahkeme tarafından alınan 07/12/2022 tarihli kusur raporuna karşı taraflarınca yapılmış hiçbir itirazın dikkate alınmaksızın hüküm tesis edildiğini, gerekçeli kararda da hangi gerekçeyle itirazlarının reddedildiğine ilişkin hiçbir gerekçelendirme yapılmadığını, aktüerya hesabına ilişkin bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, tüm bu nedenlerle Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/11/2023 tarih .... Esas ... Karar sayılı ilamının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın kabulü ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
Dava, trafik kazası nedeniyle yaralanmadan dolayı maddi-manevi tazminat talebine ilişkindir.
Mahkemece verilen karar davacı, davalı ..... ile diğer davalılar ...... ve ...... Şirketi tarafından aşağıdaki yönlerden istinaf edilmiştir.
- Tüm istinaf eden tarafların kusura ve sorumluluğa yönelik itirazında;
Türk Borçlar Kanunun 49.maddesinde, "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür", yine aynı kanunun 50.maddesinde, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır" denilmektedir.
Karayolları Trafik Kanunun 86/1 maddesinde, "İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur" denilmektedir.
Birbirini teyit eden nitelikteki kaza tespit tutanağı ile gerek mahkemece gerek ceza soruşturmasında alınan kusur raporlarına göre belirlenen ve kabul edilen kusur oranlarının olayın oluşuna ve tüm delillere göre uygun olarak belirlenmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından, buna yönelik itirazların reddine karar verilmiştir.
-Kamu düzeni ile istinaf sebeplerine göre aktüer ve maluliyet raporuna yönelik itirazlarda;
AYM nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 esas 2019/40 sayılı kararına göre Karayolları Trafik Kanunu'nun zorunlu trafik sigortasına ilişkin 90 ve 92. maddelerinde yer alan, "Trafik Sigortası Genel Şartları" ifadelerini iptal ettiği,iptal kararı içerine göre sigorta şirketlerinin trafik kazalarından doğan tazminat sorumluluğunun öncelikle Karayolları Trafik Kanunu,Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümlerinin uygulanacağı, dolayısıyla trafik sigortası kapsamındaki tazminatların belirlenmesinde artık 'Genel Şartlar'ın kural olarak belirleyici olmayacağı, genel Şartlar"ın sadece Karayolları Trafik Kanunu ve Borçlar Kanunu'na aykırı olmayan hükümlerinin uygulanabileceği, dolayısıyla bu karardan sonra sigorta şirketlerinin tazminat sorumluluğunu azaltan 'Genel Şartlar'ın birçok hükmünün uygulanamaz hale geldiği görülmektedir.
Bu kapsamda açılan davalarda TBK nın haksız fiile ilişkin hükümleri,KTK kanunu hükümleri ile genel şartların bunlara aykırı olmayan hükümleri ile bu doğrultuda yeni genel şartlarla çeliştiği durumda Yargıtay'ın genel şartların yürürlüğe girmesinden önceki yerleşmiş içtihatları doğrultusunda uygulama yapılması gerekecektir.
Zorunlu mali sorumluluk sigortası sözleşmesinin konusu, karayolunda motorlu taşıt işletenin, motorlu taşıtın işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilerin uğrayabileceği destekten yoksun kalma zararını, bedensel zararı ve/veya eşya zararını tazmin yükümlülüğünü teminat altına almaktır. Başka bir ifadeyle sigorta şirketinin bu sözleşme ile yüklendiği borç, işletenin motorlu taşıtın işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilere zarar vermesi hâlinde doğacak tazminat borcunu sigorta teminat limiti dâhilinde ödeme borcudur. Sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortası sözleşmesinden doğan sorumluluğunun kapsamı düzenlenmemiş olup bu kapsamın idarenin düzenleyici nitelikte işlemi olan genel şartlar ile belirlenmesi öngörülmüştür. Böylece sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortası sözleşmesinden doğacak borcu, idare tarafından her zaman değiştirilebilir nitelikteki kurallar olan genel şartlara göre belirlenecektir. Borcun kapsamının tespiti hususunda temel çerçeve ve ilkelerin kanunda belirlenmediği, idareye geniş bir takdir yetkisinin tanındığı anlaşılmaktadır.
Mali sorumluluk sigortası sözleşmesinin içeriğine ilişkin düzenleme öngören itiraz konusu kuralların, sözleşmenin tarafları olarak motorlu taşıt işleten ile sigorta şirketinin yanında motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle zarara uğrama riskine maruz kalan üçüncü kişilerin menfaatleri arasındaki dengenin dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilerin zarara uğraması hâlinde işletenin tazminat borcunun kapsamı 6098 sayılı Kanun’un gerçek zararın tazminini öngören kurallarına göre belirlenmektedir. Bu tazminat borcunun ödenmesini teminat altına almak amacıyla zorunlu kılınan mali sorumluluk sigortası uyarınca sigorta şirketinin borcunun kapsamı ise itiraz konusu kurallarda atıf yapılan genel şartlara göre belirlenmektedir. Bu da zarar gören üçüncü kişi ve işleten aleyhine buna karşılık sigorta şirketi lehine menfaat dengesinin bozulmasına yol açabileceği gibi aksi durum da söz konusu olabilecektir. İşleten sorumluluk sigortası yaptırmış olmasına rağmen sigorta şirketi tarafından ödenen tazminat ile gerçek zarara karşılık gelen tazminat arasındaki farktan zarar görene karşı sorumlu olmaya devam edecektir. Zarar görenin sigorta şirketi tarafından tazmin edilmeyen zararı ise ancak işletenin ekonomik durumunun bu zararın karşılanması için yeterli olması hâlinde tazmin edilebilecektir. Şeklinde tezahür eden AYM İPTAL GERKÇESİNDE VURGULANDIĞI ÜZERE AYNI KAZA İLE İLGİLİ OLMAK ÜZERE İŞLETEN VE FİİLİ YAPAN KİŞİYE YÖNELİK AÇILAN DAVA İLE SİGORTANIN DAVALI OLMASI DURUMUNDA UYGULANACAK Yönetmelik ve hesaplama tablolarındaki farklılık sorumlular arasında eşitsizliğe ve idarenin tek taraflı olarak düzenleyici olan işlemlerin sonucunda sorumlu olacak tazminat miktarlarında farklılık oluşturacaktır.
Bu halde Aym'ce verilen iptal kararı sonrası düzenlenecek maluliyet raporlarında 01/06/2015 tarihinden itibaren uygulanan genel şartların bu halde genel şartlarla belirlenen özürlülük ölçütü yönetmeliği ile engelliler yönetmeliğinin uygulanma imkanı kalmadığından;
Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşlardan, çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan hükümlere göre ,haksız fiil tarihi 11/10/2008 tarihinde önce ise Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11/10/2008 tarihi ile 01/09/2013 tarihleri arasında ise Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01/09/2013 tarihinden sonra ise Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği (ancak Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre rapor düzenlenmesi teknik olarak mümkün olmadığı bu dönem için de yine 11 Ekim 2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği uygulanacak) hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir.Kökleşmiş Yargıtay 17. HD uygulaması ve içtihatlarına göre maluliyet raporlarının düzenlenmesinde haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan yönetmelik ve yasa hükümlerine göre değerlendirme yapılması gerekmektedir.Nitekim Yargıtay 17 HD nin 2016/16240 esas 2019/7273 karar 2016/15369 esas 2019/6853 karar sayılı ilamları.
Keza Düzenlenecek aktüerya raporlarına ilişkin olarak da genel şartlar ile getirilen TRH 2010 ve 1,8 teknik faizin ve bu genel şartlarla belirlenen vergilendirilmiş belgeli gelir, olmadığı takdirde asgari ücretin kazanç olarak nazara alınacağı düzenlemesinin uygulanma ihtimali kalmadığı gözetilerek ;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1989/4-586 Esas,1990/199 K sayılı kararı ve Yargıtay 17. Hukuk ve 4 Hukuk dairesinin yerleşik içtihatları gereği, Population Masculine Et – Feminine (PMF 1931) Tablosu esas alınarak davacının veya müteveffanın muhtemel yaşam süresinin belirlenmesi; davacının veya müteveffanın muhtemel gelirinin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi ile belirlenecek peşin değeri esas alınıp işleyecek dönem tazminat hesabı yapılması , davacının veya müteveffanın asgari ücret üstünde kazancı olduğunun iddia edilmesi durumunda kaza tarihindeki gelirine dair delillerini ibrazının sağlanması, varsa; ilgili meslek odaları ve meslek kuruluşlarından,vergi dairesinden ,işyerinden kaza tarihindeki sürekli ve net kazanç durumunun sorulması, geriye doğru maaş bordrosu ve sosyal güvenlik kayıtlarının getirtilmesi, davacının veya müteveffanın kaza tarihinde fiili olarak çalışmadığının belirlenmesi halinde asgari ücretin gözönüne alınacağının düşünülmesi gerekmektedir.
Bu halde, mahkemece AYM iptal kararı doğrultusunda belirlenen esaslara göre; Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşlardan, "Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği" hükümlerine göre, tüm dosya kapsamındaki tedavi belge ve raporları da değerlendirilerek yeniden usule uygun rapor alınarak sonucuna göre tazminat bilirkişisinden, yeniden yaşam tablosu değişmesinden dolayı rapor alınması gerekmesi nedeniyle, karar tarihine en yakın güncel veriler esas alınarak yukarıdaki esaslara uygun PMF yaşam tablosu ve Progresif Rant sistemine göre rapor tanzimi sağlanarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden, bu sebeplerle kamu düzeni ve buna ilişkin istinaf sebepleri nedeniyle tüm istinaf edenlerin istinaf taleplerinin kabulü ile kararın kaldırılarak mahkemesine gönderilmesi gerekmiştir.
- Davalı ..... Sigorta'nın sıralı sorumluluğa yönelik itirazının incelenmesinde;
Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı bölümünde düzenlenmiş olup; Kanunun 17. maddesinde "Şehirlerarası ve Uluslararası yolcu taşımacıları, duraklamalar dahil olmak üzere kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyanın zarara uğramasından dolayı sorumludurlar" düzenlemesi yapıldıktan sonra, 18. maddesinde "Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar" düzenlemesine yer verilmiştir.
Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın "Tazminat Ödemesinde Öncelikli Sigorta" başlığını taşıyan B.8. maddesinde ise; "Meydana gelen zarar, öncelikle bu sigortadan karşılanır. Sigorta sözleşmesinin hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre yapılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur" denilmektedir. Buna göre taşıma ilişkisinde, taşımacılık mali sorumluluk sigortası, zorunlu mali sorumluluk sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası arasında sıralı sorumluluk ilişkisi kabul edilmiştir.
Yukarıda izah edilen sıralı sorumluluk esasına göre, davalı zorunlu mali mesuliyet sigortacısına, ancak taşımacılık mali sorumluluk sigortası limitinin üzerinde bir zararın tespiti halinde, limitin üzerinde kalan kısım yönünden başvurulabileceği, başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise, bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğunun doğmayacaktır. (Aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2015/10800 Esas, 2018/5518 Sayılı Kararı ile diğer kararları)
Karayolu Taşıma Kanunu'nun, 26/04/2016 tarih ve 29695 S.R.G. de yayımlanan 14/04/2016 tarih ve 6704 sayılı kanunun 17. maddesi ile mülga edilen madde metninde; "Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacıları; duraklamalar dahil olmak üzere yolcunun kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı sorumludur" hükmüne yer verilmiştir.
Yasa koyucu, yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı (Karayolu Taşıma Kanunu'nun 17 vd. maddelerinin mülga tarihinden önceki kazalarda araç içindeki yolculara mahsus), trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, "sıralı bir sorumluluk" düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, kişilerin uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında ise bu aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/17681 Esas, 2019/7595 Karar sayılı ilamı ile aynı mahiyette diğer kararları) Öte yandan;
-Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın “Sigortanın Kapsamı” başlığı altındaki A.1 maddesinde “Bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10/07/2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan doğan sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına kadar temin eder. Sigortalının taşımayı zaruri haller hariç, 10/07/2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapması gerekir. Bu sigorta, sigortalının haksız taleplere karşı savunmasını da temin eder.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı genel şartların “Kapsam Dışında Kalan Haller” başlığı altındaki A.5/a maddesinde “Sigortalı tarafından ileri sürülecek tazminat talepleri” A.5/b maddesinde “Sürücü, hizmetliler ve sigortalının eylemlerinden sorumlu tutulduğu diğer kişiler ile yolcu bileti olmayan kişilerin talepleri” nin teminat kapsamı dışında kaldığı belirtilmiştir.(Bkz. YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2019/6430 ESAS,2020/6452 KARAR; YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2014/7333 ESAS, 2016/2981 KARAR; YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2013/19028 ESAS, 2015/7590 KARAR sayılı ilamları)
Anlatılan düzenlemeler ve ilkeler ışığında somut olayda; kaza tarihinde Zorunlu Karayolu Taşımacılığı Mali Mesuliyet Sigortası yürürlükte olmamakla birlikte, itiraza göre de yukarıda anlatılan Genel Şartların A.5/b maddesinde belirtildiği şekilde davacının ticari çekici araçta yolcu olmayıp kazaya karışan diğer başka araç sürücüsünün zararının karşılanması söz konusu olduğundan ve dolayısıyla ZMMS sigortanın teminat limitinin iki katının uygulanması gerektiğine dair itirazın yerinde bulunmakla, itirazın reddi gerekmiştir.
(Bkz. YARGITAY4. Hukuk Dairesi 2021/13172 ESAS, 2022/8082 KARAR; YARGITAY 4. Hukuk Dairesi 2021/8111 ESAS, 2022/2356 KARAR sayılı ilamları)
-Davalı ..... Sigorta'nın, teminat limitinin aşılmasına dair itirazda;
Davalı ..... Sigorta'ya yönelik talep, Kasko Sigortası kapsamında yer alan İhtiyari Mali Mesuliyet teminatı çerçevesinde olup söz konusu poliçenin incelenmesinde, poliçenin teminat miktarlarının belirtildiği ilk sayfasında "İHTİYARİ MADDİ BEDENİ AYRIMI YAPILMAKSIZIN" başlığı karşısında 250.000-TL teminat limitine yer verildiği, klozlar bölümünde "İhtiyari Mali Mesuliyet (manevi tazminat dahil)" başlığı altında "Manevi tazminat talepleri imm teminatında verilen maddi teminat limitinin azami % 25'i ile teminata dahil edilmiştir" şeklinde belirtildiği, buna göre gerek ana sayfadaki teminat isim ve miktarlarının gösterildiği kısımdan gerekse sözü edilen klozlar bölümündeki açık ifadelerden maddi ve manevi tazminat teminatlarının birlikte ve manevi tazminatın bu 250.000 TL teminat limiti içerisinde % 25 yer alacak biçimde, toplam 250.000 TL olacak şekilde öngörüldüğü, mahkemenin kabulünde olduğu biçimde 250.000 TL teminattan ayrı şekilde verilmiş bir manevi tazminat teminatı bulunmadığı, ana ihtiyari mali mesuliyet teminatı içerisinde yer verildiği anlaşılmakla, buna yönelik davalı sigortanın itirazının kabulü ile kararın bu yönden de kaldırılması gerekmiştir.
Davalı ..... Sigorta'nın, teminat limiti içerisinde dava dışı ..... Sigortaya ödeme yapıldığı itirazının ise mahkemece araştırılarak, teminat limiti içerisinde yer alacak bu şekilde bir ödeme olup olmadığı incelenerek sonucuna göre karar verilmesi de gerekmektedir.
Anlatılan sebep ve gerekçelerle, tüm dosya kapsamı ve davanın niteliği nazara alınarak davacı ve davalılar ..... Sigorta A.Ş , ...... ile .... . Nakliyat Tic. Ltd. Şti vekilinin istinaf taleplerinin ayrı ayrı kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK m.353/1-a-6 uyarınca kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı ve davalılar ..... Sigorta A.Ş , ...... ile .......Nakliyat Tic. Ltd. Şti vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının HMK.nın 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf eden davacı ve davalılar ..... Sigorta A.Ş , ...... ile ..... Lojistik Nakliyat Tic. Ltd. Şti tarafından yatırılan, başvurma harcı dışında kalan, istinaf karar harçlarının talep halinde yatıranlara iadesine,
4-İstinaf eden taraflarca istinaf aşamasında yapılan masrafların İlk Derece Mahkemesi tarafından verilecek nihai kararda hüküm altına alınmasına,
5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Karar tebliği ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
7-Konya . İcra Dairesinin 2... Esas sayılı dosyasına davalı ..... Sigorta A.Ş tarafından sunulan; nakit 550.000,00 TL bedelli teminatın İİK 36/5 maddesi gereğince talep halinde ilgilisine iadesine,
8-Konya.. İcra Dairesinin ....Esas sayılı dosyasına davalılar .....Nakliyat Ticaret Limited Şirketi ve ...... tarafından sunulan; .... numaralı, 2.110.000,00 TL bedelli teminat mektubunun İİK 36/5 maddesi gereğince talep halinde ilgilisine iadesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK m.353 uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi.02/09/2024
Başkan
e-imzalı
Üye
e-imzalı
Üye
e-imzalı
Katip
e-imzalı
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.