T.C. KONYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:
KARAR NO:
KARAR TARİHİ:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 12/07/2024
NUMARASI: Esas Karar
DAVACI:
VEKİLLERİ: Av.
Av.
Av.
DAVALI:
VEKİLLERİ: Av.
Av.
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/09/2024
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 23/09/2024
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili 03/07/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı, ...... Sigorta Şirketi tarafından 14/12/2011 tarihinde gerçekleşen bir trafik kazasında, müvekkil şirkete ait .... plakalı aracın karıştığı ve ...'nin hayatını kaybettiği kazaya istinaden, zarar görenlere ödenen 316.164,89 TL'nin ödeme tarihi olan 08/02/2022 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı....... İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den tahsilini talep etmektedir. Dilekçede, KTK 95. madde ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'na atıf yapılarak, sigortacının rücu hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Davacı, Konya 3. İş Mahkemesi ve Konya 6. İcra Müdürlüğü dosyalarına dayanarak ödeme yapıldığını ve dava açılması zaruretinin doğduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, arabuluculuk yoluna başvurulmuş ancak anlaşma sağlanamamıştır. Davacı vekili, 316.164,89 TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri, arabuluculuk ücreti ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmektedir.
Davalı vekili 30/08/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davalı .... İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait aracın 14/12/2011 tarihinde karıştığı kazada müteveffa ...'nin iş gezisi dönüşünde yorgun olarak direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu kaza yaptığı ve bu kazada hayatını kaybettiği belirtilmiştir. Davalı taraf, davacının sigorta şirketi tarafından açılan bu davanın usule, yasaya ve hukuka aykırı olduğunu savunmaktadır. Davalı, aracın tüm bakım ve onarım yetkisinin aracı kullanan kişiye verildiğini ve müteveffa ...'nin bu sorumlulukları yerine getirmediğini ileri sürmüştür. Ayrıca, davalı, Konya 3. İş Mahkemesi ve Yargıtay kararlarına dayanarak, müvekkil şirkete atfedilen kusur oranının çelişkili ve aşırı olduğunu, kusurun esasen müteveffaya ait olduğunu belirtmektedir. Davalı taraf, kazanın asıl sebebinin müteveffanın yorgun ve dikkatsiz bir şekilde araç kullanması olduğunu, müvekkil şirketin hafif kusurlu olduğunu ve davacının yaptığı ödemenin denetlenmesi gerektiğini savunmaktadır. Davalı vekili, davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini talep etmektedir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk derece mahkemesinin kararı ile; "Mahkememizce Konya .. İş Mahkemesinin .... Esas ve ... karar sayılı dosyası getirtilerek incelendiğinde:
Konya .. İş Mahkemesinin.... Esas ve.... Karar sayılı kararı Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin ... Esas ve ... karar sayılı kararı ile düzeltilerek onanmıştır. Söz konusu düzeltme kararında Mahkememizde görülen rücuan tazminat davasına konu talebe ilişkin olarak; "B)..... Esas sayılı birleşen dava dosyası yönünden; 1-)Davacı ... için 116.110,99 TL destekten yoksun kalma tazminatı, ...... için 5.117,39 TL destekten yoksun kalma tazminatı, ... için 22.824,02 TL destekten yoksun kalma tazminatının tahsilde tekerrür olmamak üzere temerrüt tarihi olan 18.11.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...... Sigorta Şirketi’nden alınarak davacılara verilmesine, " hükmünün yer aldığı görülmektedir.
İş mahkemesi dosyası içindeki ....esas sayılı dosyanın incelenmesinde; ilk olarak davacılar ... ... vd.'nin davalı ...... Sigorta aleyhine destekten yoksun kalma talepli olarak Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açtıkları, söz konusu dava kapsamında .... Esas ve ....sayılı karar ile özetle "Tüm dosya kapsamı ile tek taraflı trafik kazasının işçinin yaptığı iş sırasında meydana geldiği ve işçi ve işveren veya trafik sigorta poliçesi ile işleten olan işverenin risklerini üstlenen trafik sigortacısı arasındaki davaya iş mahkemelerinin bakmakla görevli olduğu anlaşılmıştır. Davacılar vekilinin açık anlatımlarına göre isbu dava işçi ile işveren arasındaki hizmet/iş sözleşmesine dayalı hizmetin/işin görülmesi sırasında meydana gelen trafik iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat davasıdır. Bu davaya bakmaya iş mahkemeleri görevlidir. Asliye ticaret mahkemeleri ile iş mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisidir. Davaya bakacak görevli mahkemeyi kanun belirlediğinden, isbu davaya bakmaya mahkememiz görevli değildir. İşbu davaya bakmaya iş mahkemeleri görevlidir. "gerekçesi ile görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır. Bu görevsizlik kararı sonrasında dosya Konya .. İş Mahkemesinde görülürken ... Esas ve ...Karar sayılı karar ile Konya .. İş Mahkemesinin....Esas sayılı dosyası ile birleştirilmiştir.
Konya . İş Mahkemesinin ... Esas ve .... karar sayılı kararı Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin ... Esas ve .... karar sayılı kararı ile bozulmuş; Konya.. İş Mahkemesince.. Esas ve .. sayılı karar ile yeniden karar verilmiş bu karar ise Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin .... Esas ve ... sayılı kararı ile bozulmuştur. Son olarak Konya .. İş Mahkemesince verilen .. Esas ve ... sayılı karar yukarıda açıklandığı üzere Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin .... Esas ve ....sayılı kararı ile düzeltilerek onanmıştır.
Türk Ticaret Kanunu'nun Halefiyet başlıklı 1472. maddesindeki:
"(1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.
(2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur." şeklindeki düzenleme nazara alındığında davacı Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesindeki ... Esas ve ... Karar sayılı (ana dosya ile birleşen Konya . İş Mahkemesi.... Esas ve ... Karar) davadaki davacıların yerine geçmektedir.
Mahkememizde görülen davanın ticari dava olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır Ancak TTK'nın göreve ilişkin 5. maddesinde "(1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla ticari davalar bakımında aksine hüküm bulunması mümkündür.
Yargıtay İçtihatları Birleştirme HGK'nın 22.03.1944 tarihli 1939/37 esas ve 1944/9 sayılı kararı ise şu şekildedir:
"Ticaret Kanununun 965 inci maddesiyle konulmuş bulunan esasa göre sigortacı poliçede yazılı olup da sigortalısına ödediği sigorta bedeli nisbetinde sigortalının yerine geçer. Bu bir kanunî halefiyettir. Binaenaleyh sigortacının haksız fiil failinin karşısına çıkması mutazarrır olan şahsa ödemiş olduğu miktar nispetinde dava külfetinden kurtarmış olduğu içindir. Hatta zararının tamamını sigortadan temin edememiş olan mutazarrırın şirketten aldığı bedelden fazlası için haksız fiil faili aleyhine dava ikame etmiş olması dahi mümkündür. Bu takdirde ayni menbadan çıkan bir tek borcun bir kısmı hukuk mahkemesinde talep edilmiş olacaktır.
İmdi, sigortacının, sigortacılık mutlak bir ticarî muameledir diye kanunî halefiyetine istinaden açacağı rücu davası için ticaret mahkemesinde dava ikame etmesi icap eder, denecek olursa, menşei, mahiyeti ve illeti ayni olan ve haksız fiil faili için tecezzisi mümkün bulunmayan bir borç için iki ayrı kaza merciinde birden dava açılabileceği kabul edilmiş olur. Bu ise, kanuna ve hukuka uygun düşmez.
Bu itibarla, sigortacının, sigorta poliçesinden münbais olmayıp kanundan aldığı bir salahiyete istinaden ve haksız fiil sebebiyle alacaklı yerine kaim olarak hareket ettiği davada hukuk mahkemesine başvurması lazım geleceğine reylerin üçte ikisini geçen çoğunluğiyle 22/3/944 tarihinde karar verildi(lexpera İçtihat Bankası)."
Neticeten yukarıda açıklanan içtihadı birleştirme kurulu kararından açıkça anlaşılacağı üzere davacının haksız fiil nedeniyle alacaklılar yerine geçerek açtığı bu davada davaya bakma görevinin iş mahkemelerinde olduğu sonucuna varılmakla bu doğrultuda görevsizlik kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir:
Dava dilekçesinin GÖREV YÖNÜNDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
Davaya bakmaya Konya Nöbetçi İş Mahkemesinin görevli olduğuna" şeklinde hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin davaya bakmaya görevli olmasına rağmen görevsizlik kararı vermesinin hukuka aykırı olduğunu, somut olayda uyuşmazlığın Yüksek Mahkeme uygulaması ışığında TTK md. 1483/1 maddesi düzenlemesi ile zorunlu mali mesuliyet sigortasından kaynaklandığını, hem İstinaf hem de Yargıtay uygulamasına dikkat edildiğinde davaya konu somut olay hukuki bakımdan ticari iş sayıldığı için davaya bakmakla görevli mahkemenin, görevsizlik kararı veren 4. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davada her iki tarafın da tacir olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin iş bu davada görevli tayin ve tespit edilmesine, davanın yeniden görülmesi için dava dosyasının Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
Dava, trafik kazasından kaynaklı olarak 3. kişiye ödenen tazminatın, sigortalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Davacı sigorta tarafından, sigortalı aracın mevzuata uygun muayenesinin yaptırılmaması, ölen çalışan ...'ye iş sağlığı ve güvenliği eğitim, verilmemiş olması sebeplerine dayanılarak talepte bulunulmuştur.
Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı " B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili madde "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur. Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Somut olayda; davacı sigorta ile davalı şirket arasında Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta poliçesinin düzenlenmiş bulunduğu, sigortacı tarafından poliçenin diğer tarafı aleyhine bu rücu davasının açılmış bulunduğu anlaşılmaktadır. Tacir olan davalı şirket ile davacı sigorta şirketi ile arasındaki sigortası sözleşmesine dayalı olarak talepte bulunulduğunun anlaşılmasına göre, uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup mutlak ticari davalardan olduğundan görevli mahkeme ticaret mahkemesidir.
HMK'nun 353/1-a-3. maddesinde mahkemenin görevli veya yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması halinde esasın incelenmeden kararın kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda işin esasının incelenerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme sonucu görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a.3 maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren yerel mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan sebeplerle KABULÜ ile Yerel Mahkeme kararının HMK.m.353/1-a/3 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın, gerekçede belirtilen eksiklikler giderilerek yeniden yargılama yapılması için HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafça peşin olarak yatırılan başvuru harcı dışında kalan istinaf karar harçlarının talep halinde davacı tarafa iadesine,
4-Dosya üzerinde inceleme yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
5-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Karar tebliği ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle KESİN olarak karar verildi. 23/09/2024
Başkan
E imza
Üye
E imza
Üye
E imza
Katip
E imza
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.