T.C. KONYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: .....-.....
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: .....
KARAR NO: .....
KARAR TARİHİ: 18/07/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ..... (...)
ÜYE: ..... (...)
ÜYE: ..... (...)
KATİP: ..... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Konya.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 17/04/2025
NUMARASI: ... Esas ... Karar
DAVACI:.....
VEKİLİ:Av.....
DAVALI:........
DAVA:İflas (Doğrudan Alacaklı Tarafından Talep Edilen İflas (İİK 177))
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/07/2025
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 18/07/2025
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı 08/04/2025 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle; Tarafının ve davalı şirketin müflis ........ Firmasının paydaşı olduğunu, davalı şirketin müflis ........ Ltd. Şti. firmasının toplam 9.600 payının 4.086,14 adedini elde ederek şirketin %54,44'lük bir paydaşlığını ele geçirdiğini ve hakim ortak haline geldiğini, aynı zamanda yapılan genel kurul ile şirketin yöneticisi tespit ve tescil edildiğini, her iki şirketin ortaklarının büyük ölçüde özdeş olduğunu, her iki şirketin vekilliğini Av. ........ ve arkadaşlarının yönettiğini, davalı ........ A.Ş. Firmasının iflas içinde müflis şirketin borçlarını ödemek için Konya.... İflas Müdürlüğü'nün ... İflas sayılı dosyasından 27/05/2022 tarihinde faaliyet izni aldığını ve fakat işbu hakimiyetini kötüye kullanarak müflisin 2.000.000 TL olan vergi-sigorta borcunu yaklaşık 100.000.000 TL'ye çıkardığını, bu kadar vergi sigorta borcu oluşmuşsa diğer borçlarını tahmin bile edemediğini, ........'in iflas dosyasına mübrez raporunun 11.maddesinde müflisin tüm kaynaklarının .....'e aktarıldığını ve bunun kamusal bir zarara sebebiyet verdiğini inceleme gerektiğini hüküm altına aldığını, iflas dosyasına mübrez 07/04/2025 tarihli bilirkişi SMMM ........ tarafından verilen raporun 14.sayfasındaki sonuç bölümünde ........ firmasının müflisi 67.040.354,51 TL zararının olduğunun tespit edildiğini, yine davalı ........ A.Ş.'nin ödenmiş sermayesinin 619.625 TL olmasına rağmen yavru şirketin 17.0000.000 TL'lik iflasta kesinleşmiş borcunu ileri vadeli çekler vererek muvazaalı temlikler aldığını, şirketin iflas pençesinde kıvranırken örtülüğü kar dağıtımı yaptığını, davalının hileli davranışlarla müflisin masasında hakimiyet kurmak amacı ile hukuka aykırı şekilde 17.000.000 TL'lik temlik aldığını, bunun yerine müflisi faaliyet zararına uğrattığını ve 2.000.000 TL'lik vergi borcunu yaklaşık 100.000.000 TL'ye çıkardığını, dosyada mübrez rapora göre faaliyet zararının 67.000.000 TL'yi bulduğunu, yine fiilen denkleştirme yapmadığını ve yasal süresi içinde istem hakkı tanımadığını, dolayısıyla tarafının davalının doğrudan iflasını isteme hakkının oluştuğunu, bu nedenlerle TTK m. 202/2'dem ve TBK ve İİK'dan doğan genel zararının ve faaliyet şimdilik 10.000 TL'lik kısmının davalı şirketten alınarak dava dışı iflas halinde ........ Ltd Şti. firmasına teslim edilmesini, İİK m.177 kapsamında ve TTK m.376 kapsamında borca batık olduğundan zarureten doğrudan iflasına karar verilerek alacağın tahsili ile müflis ........ Ltd Şti'ne teslimine karar verilmesini, İİK m.161 gereği müstakbel müflisin aktifinin defterlerinin tutulmasını ve İİK m.81 kapsamında iflas dairesinin yetkilendirilmesini ve iflasın İİK m.166 kapsamında ilgililere bildirilmesine, zararın daha da büyümemesi adına paydağı olduğu ve lahine tazminat talep edilen müflis ........ Ltd. Şti.'nin davalı tarafından yürütülen Konya.... İflas Müdürlüğü'nün ... İflas sayılı dosyasından verilen 27/05/2021 tarihli faaliyet izninin durdurulması yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "2004 sayılı İİK'nun 177. Maddesinde “ Doğrudan Doğruya İflas Halleri “ üst başlığı altında, Evvelce takibe gerek kalmaksızın alacaklının talebi üzerine iflas talep edilebilecek hallerin düzenlendiği, bu kapsamında iflas talep edebilmek için davacının alacaklı olması gerektiği, dava dilekçesi içeriğinden davacının ortak sıfatıyla dolaylı uğradığı zararının ortağı olduğu müflis şirkete verilmesi talebinde bulunduğu, doğrudan kendi zararına yönelik herhangi bir iddiasının olmadığı gibi böyle bir talebinin de olmadığı, iddianın sabit olması halinde hükmedilecek tazminatın müflis ........ Ltd. Şti. Lehine hükmedileceği, dolayısıyla esasen alacaklının müflis ........ Ltd. Şti olduğu, davada taraf sıfatının ( husumet ), dava konusu subjektif hak ile taraflar arasında ki ilişkiyi ifade ettiği, taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleri ile ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkin olduğu, bir sübjektif hakkın dava etme yetkisi kural olarak o hakkın sahibine ait olduğu, bir sübjektif hakkın sahibinin ve bu hakka uymakla yükümlü olan kişilerin kimler olduğu tamamen maddi hukuka göre belirleneceği, taraf sıfatının dava şartı olmadığı, sıfat usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu ( sübjektif) hakkın özüne İlişkin, bir maddi hukuk sorunu olduğu,(Prof.Dr.Baki Kuru, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış, Medeni Usul Hukuku, sayfa,121,122,123.) (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi'nin 21/03/2019 tarih ve: 2018/3383 Es. 2019/509 Kar. Sayılı ilamı benzer doğrultudadır), davacının kendi alacağına ilişkin olmayıp hakim-bağlı şirket iddiasına dayalı olarak davalı şirketten müflis şirket lehine tazminat talebinde bulunduğu, doğrudan kendisi için tazminat talebinde bulunmadığı için davalı şirkete karşı iflas talebi yönünden aktif husumetinin bulunmadığı, (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesi'nin 15/01/2025 tarih ve 2023/2236 Es. 2025/51 Kar. Sayılı ilamı benzer doğrultudadır) husumetin varlığı veya yokluğunun taraflarca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi ileri sürülmese bile mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla davacının iflas davası yönünden aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davacının diğer tazminat talebi yönünden ise dosyanın bu dosyadan tefrikinin gerektiğinden;
1-Davacının iflas talebi yönünden aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın REDDİNE,
2-Davacının Tazminat talebinin bu dosyadan TEFRİKİNE, tefrik edilen ve yeni esasa kaydedilen tazminat davasının mahkememizin ... Esas sayılı dosya üzerinden devam EDİLMESİNE,
3-Tefrik kararı ile ... Esas sayılı dosyanın tastikli fotokopisinden oluşturulacak dosyanın; Yeni esasa kaydı yapılan mahkememizin ... Esas sayılı dosyası içerisine ALINMASINA," karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın alacak davası olup buna bağlı doğrudan iflas davası olduğunu, mahkemece TTK 376 kapsamında zorunlu iflas halinin bulunup bulunmadığının araştırılmadığını, zorunlu iflas sebebi resen araştırma ilkesine tabi bir hali olduğunu, firmanın ödenmiş sermayesi ve temlik borçlanmaları bilirkişi marifetiyle incelendiği zaman borca batık olduğu ve zorunlu iflas halinin mevcut olduğunun ortaya çıkacağını, mahkemenin öncelikle alacak davasını inceleyip aynı zamanda şirketin borca batıklığını araştırması gerektiğini, davayı tefrik edip aktif husumet yokluğundan davayı reddetmesinin hukuki bir çare olmadığını, mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın kabulünü, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
2004 sayılı İİK'nın 177.maddesinde, "Doğrudan Doğruya İflas Halleri" üst başlığı altında, “Evvelce takibe hacet kalmaksızın İflas”, “Alacaklının talebi” düzenlenmiştir. 177/1.fıkrada, aşağıdaki hallerde alacaklının evvelce takibe hacet kalmaksızın iflasa tabi borçlunun iflasını isteyebileceği ifade edilmiştir. Yasada belirtilen “4” bent ise sırasıyla, "1-Borçlunun malum yerleşim yeri olmaz, taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla kaçar, alacaklıların haklarını ihlal eden hileli muamelelerde bulunur veya bunlara teşebbüs eder yahut haciz yoluyla yapılan takip sırasında mallarını saklarsa; 2-Borçlu ödemelerini tatil eylemiş bulunursa; 3-308 inci maddede ki hal varsa; 4-İlama müstenit alacak icra emriyle istenildiği halde ödenmemişse,.." şeklinde sayılmıştır.
Davacı, iflas istemini İİK.nun 177. Maddesine dayandırmıştır.
İcra ve İflas Kanunun 177. maddesinin 1. bendinde sayılan haller, Borçlunun yerleşim yerinin olmaması, Borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla kaçması, Borçlunun alacaklıların haklarını ihlal eden hileli davranışlarda bulunması veya bunlara teşebbüs etmesi veya Borçlunun haciz yoluyla yapılan takip sırasında mallarını saklamasıdır.
Aynı maddenin 2. bendine göre ise borçlunun ödemelerini tatil eylemiş bulunmasındır.
Somut davada, davacı İİK.nun 177 maddesine dayanmıştır. Davada, ispat yükünün davacıda olduğu ve İİK ‘nın 177 maddesine dayanan iflas talebinin dinlenebilmesi için davacının iflası istenen kişiden “para veya teminat alacağının” bulunması gerektiği şarttır. (Alacağın para veya teminat olması dava şartıdır. Bir şeyin teslimi gibi borçlar, iflas davası imkanı vermez. M.Coşkun, Konkordato ve İflas, s. 736) Bu durumda, belli bir sebeple davalıdan para alacağı olduğu ileri sürülmeden iddia ve ispat edilmeden davacının iflas davası açma hususunda aktif husumetinin mevcut olduğundan söz edilemez.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri nazara alındığında; aynı yasanın dava şartlarını düzenleyen 114/1-d maddesindeki dava ehliyeti, fiil ehliyetinin medeni usûl hukukunda büründüğü şeklidir. Fiil ehliyetine sahip olan bütün gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptir.
Taraf sıfatı (husumet) ise, maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usulî hukuki ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usûli bir kavramdır. Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. Buna göre tüm insanlar, hak ehliyetine ve dolayısıyla taraf ehliyetine sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir. Fiil ehliyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usûl işlemlerini yapabilir. Reşit olan ve temyiz kudretine sahip olan kişiler fiil ehliyetine sahiptir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur.
Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.
Bu açıklamalara ve dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesindeki hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine aykırılığın da tespit edilmemesine göre, HMK.'nın 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca itirazın esastan reddine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereği ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı tarafından yatırılan harçlar yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf yargılaması aşamasında duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, İİK m. 308/a gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA İÇİNDE , kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine yahut temyiz edenin bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilebilecek bir dilekçe ile Yargıtay nezdinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verildi.18/07/2025
.....
Başkan
...
e-imzalı
.....
Üye
...
e-imzalı
.....
Üye
...
e-imzalı
.....
Katip
...
e-imzalı
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.