T.C. KONYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ....-....
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: ....
KARAR NO: ....
KARAR TARİHİ: 10/09/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: .... (...)
ÜYE: .... (...)
ÜYE: .... (...)
KATİP: .... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 08/05/2025
NUMARASI: ... Esas ... Karar
DAVACI: ....
VEKİLLERİ: Av.....Av....
DAVALI: ....
VEKİLİ: Av....
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 10/09/2025
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 10/09/2025
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ....... , davacı müvekkili şirket nezdinde tanzim edilen Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, Türkiye’den Özbekistan’a gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 14 Kap ....... Marka Hassas Klima emtiasının ....... nolu navlun faturasına istinaden ....... nolu CMR kapsamında ....... / ....... plakalı araç ile davalı taşıyıcının sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri esnasında alıcıya hasarlı teslim edildiği tespit edildiğini ve sürücü imzasını havi tutanak tanzim edildiğini, davalı taşıyıcı emtiaların hasarlanmasından/zayi olmasından ve bundan doğan zarardan sorumlu olduğunu, dava konusu emtiaların sağlam, eksiksiz ve hasarsız bir vaziyette, yüke ilişkin yazılı hiçbir çekince içermeyen temiz taşıma senedi ile davalı taşıyıcıya teslim edildiğini, dava konusu edilen emtiaların hasarlanması/zayi olması ilgili olarak gerekli tüm incelemeler ve araştırmaların yapıldığını, tanzim edilen ekspertiz raporuna istinaden müvekkili şirket tarafından poliçe teminatı kapsamında bulunan hasar bedeli olarak dava dışı sigortalı firmaya 18.696,40-USD tazminat bedeli ödendiğini ve bu ödeme karşılığı dava dışı sigortalı firmadan temlik iradesini içerir ibraname belgesi alındığını, sigortacı Türk Ticaret Kanunu madde 1409 ve 1421 hükmü uyarınca geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra kural olarak oluşan rizikolardan sorumlu olduğunu, sigortacı sigorta güvencesi sağladığı rizikoya bağlı olarak meydana gelen zarar/hasar için TTK 1427 vd hükümleri uyarınca tazminat ödemekle yükümlü olduğunu, halefiyet ilkesinden yararlanan sigortacı, sigortalısına tazminat ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren/sigortalı yerine geçer ve sigortalının 3. kişiler karşısındaki dava hakkı tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal ettiğini, sigortacının, ödeme yaptığı tarih itibariyle 3. şahıslara rücu edebileceğini, müvekkili şirket tarafından dava dışı sigortalı firmaya yapılan tazminat ödemesi ile işbu davada davacı müvekkili şirketin halefiyet ilkesi gereği dava ehliyetine sahip olduğunun kabulünün gerektiğini, temlik iradesini içerir ibranamede sorumlulara karşı rücu hakları kayıtsız ve şartsız olarak müvekkili davacı şirkete devredildiğini, davalı hakkında Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ....... E. Sayılı icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından haksız ve kötüniyetli olarak borca ve ferilerine itiraz edildiğini, takibin durdurulduğunu, arabuluculuğa başvuru yapıldığını anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle; davalı-borçlunun Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ....... E. Sayılı icra takip dosyasına yapmış olduğu itirazlarının iptali ile takibin icra takibindeki takip talebinde belirtilen şartlarda devamına karar verilmesini; davalı-borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemesine karar verilmesini; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu hasar için CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerektiğini, CMR Konvansiyonunun 32. Maddesi uyarınca işbu konvansiyondan kaynaklı davalar 1 yıl içerisinde açılması gerektiğini, zamanaşımı definde bulunduklarını, dosya konu taşıma işinde akdi taşıyıcı müvekkili şirket olduğunu, fiili taşıyıcının ise ''....... ŞİRKETİ olduğunu, Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası kapsamında fiili taşıyıcı şirket ile işbu davanın tarafları olan davacı ve davalı şirketler arasında işbu dava konusu taşıma işi kapsamında başka bir yargılama devam ettiğini, davanın fiili taşıyıcı şirkete ihbar edilmesi talep ettiklerini, taşınan emtianın hassas nitelikte olduğu iddia edildiğini, taraflarına veyahut fiili taşıyıcı şirkete herhangi bir uyarıda bulunulmadığını, müvekkili tarafından ambalaj ve paket üzerinden kontrol yapıldığını, ambalajların ve paketlerin açılıp emtianın detaylı bir şekilde kontrol edilmesinin taraflarınca ve fiili taşıyıcıdan beklenemeyeceğini, Ticari teamül gereği emtianın gönderici tarafından araca yüklendiğini, alıcı tarafından ise araçtan boşaltıldığını, emtianın dava dışı ....... Tic. Ltd. Şti. tarafından yüklenirken veyahut alıcı adrese ulaştığında araç boşaltılırken dahi hasarlanma ihtimalinin bulunduğunu, yükün taşınırken hasarlandığının ispatlanamadığını, emtianın taşındığı aracın kazaya karışmadığı, taşıma kapsamında herhangi bir savrulma-devrilme vakıası olmadığını, dava dışı şirketin emtiayı şeffaf naylon ile sardığını, gerekli özeni ve dikkati göstermeden ambalajlama yaptığını, bilirkişi raporu neticesinde fiili taşıyıcı olan ....... Tic. Ltd. Şti.'nin kısmen kusurlu olduğunun belirlenmesi halinde müvekkili şirketin sadece fiili taşıyıcı şirketin kusurundan fiili taşıyıcı şirket ile beraber müteselsilen sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin fiili taşıyıcı şirket aracılığıyla işbu dava konusu emtiayı 30/12/2022 tarihinde Ankara'da teslim aldığını, müvekkili şirket ve fiili taşıyıcı şirketin işbu emtianın hasarlı olmasından dolayı kusurlu bulunması halinde hükmedilecek tazminat miktarı hasarlı emtianın 30/12/2022 tarihi itibariyle Ankara'daki değerine göre belirlenmesi gerektiğini, tazminata hükmedilmesi halinde sovtaj değerinin hükmedilen tazminattan tenzilinin gerektiğini, CMR 23/3 maddesi gereğince tazminata hükmedilmesi halinde işbu tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 SDR hesap birimini aşamayacağını, navlun masrafları hususunda müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, bu nedenlerle; davanın esastan reddini, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı aleyhine takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; Usulüne uygun düzenlenen bilirkişi raporları da nazara alınarak; davalının %50 oranında sorumluluğunun bulunduğu ve davacının rücu hakkının bulunduğu anlaşılmakla; davaya konu Konya .... İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı takip dosyasındaki itirazın kısmen iptali ile, takibin 5.065,20 USD asıl alacak ve takip tarihindeki tarih aralıklarında %5 üzerinden hesaplanan 2,78 USD işlemiş faiz üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Alacağın tespiti yargılamayı gerektirdiğinden ve alacak likit ve muayyen olmadığından icra inkar tazminatına ilişkin taleplerin reddine karar verilerek;
Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
Davaya konu Konya .... İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı takip dosyasındaki itirazın kısmen iptali ile, takibin 5.065,20 USD asıl alacak, 2,78 USD işlemiş faiz üzerinden DEVAMINA,
Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
Alacak likit ve muayyen olmadığından ve tespiti yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminat talebinin REDDİNE," karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; zamanaşımına ilişkin itirazlarının olduğunu, davalı yan tarafından hasar tespit tutanağının her ne kadar sürücü tarafından imzalanmış ise de Türkçe olmayan işbu tutanağın ihbar sayılamayacağını ve sürücünün tutanağın Türkçe çevirisinin altında imzasının bulunmadığının açık olduğunu, davacı tarafça sunulan Ankara .... Noterliğinin 19/01/2023 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamenin taraflarına tebliğ edilmediğini, dava dışı satıcı gönderici ....... Şirketi ile dava dışı alıcı ....... firmaları arasında satışa konu hasara uğrayan malların satış şeklinin "CIP Satış" olduğunu, teslim şeklinin uluslararası ticarette UNCOTERM (yeknesak kurallar) tabiri olan CIP şeklinde gönderildiğini, işbu hususun davacı yanın sunduğu ....... nolu faturadan, çeki listesinden ve gümrük beyannamesi delillerinden de açıkça anlaşıldığını, dava konusu uyuşmazlıkta CMR Konvansiyonunun uygulanacağı yönünde herhangi bir uyuşmazlığın olmadığını, mahkemece müvekkili şirkete atfedilen sorumluluğa dayanak hususun davacı yan tarafından sunulan hasar tespit tutanağında sürücü Murat Ücrak'ın imzasının bulunması olduğunu, istinaf itirazlarının kabulünü, mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
Dava, Emtia Nakliyat Sigorta Sözleşmesinden kaynaklanan rücuan tazminat davasına ilişkindir.
Taşımanın Türkiye'den Özbekistan'a olan güzergahı itibariyle uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu hususlarında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.
CMR'nin 32. maddesinde, bu anlaşma gereğince doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerektiği ancak bilerek kötü hareketin varlığı tespit edilmesi halinde üç yıl içinde açılacağı düzenlenmiştir. Teslimde kısmi kayıp ve hasar olması halinde bu sürenin teslim ile başlayacağı öngörülmektedir. Zamanaşımının kesilmesini düzenleyen TBK'nın 154. maddesine göre zamanaşımı dava, defi, icra takibinde bulunulması halinde kesilir, kesilme ile birlikte aynı süre kadar yeniden işlemeye başlar. TBK'nın 158. maddesine göre zamanaşımı icra takibi ile kesilmiş ise icra dosyasında yapılan her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar.
Buna göre eldeki davada, emtiadaki zararın 18/01/2023 tarihinde meydana geldiği, bu tarihten sonra 1 yıllık süre dolmadan 06/10/2023 tarihinde icra takibi başlatıldığı, davalının takibe 11/10/2023 tarihinde itiraz ettiği ve aynı tarihte İcra Dairesince takibin durdurulmasına karar verildiği, zamanaşımı süresinin borçlunun itirazı üzerine 11/10/2023 tarihinde kesilerek yeniden 1 yıllık sürenin işlemeye başladığı (Yargıtay 11. HD'nin 2016/798 E., 2016/6249 K. sayılı ve 06/06/2016 tarihli ilamı), yeni sürenin 11/10/2024 tarihinde sona ereceği ancak arabuluculukta geçen 01/08/2024-15/08/2024 tarihleri arasındaki 14 gün boyunca zamanaşımının işlemediği, zamanaşımının durduğu davanın 26/08/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmakla zamanaşımı süresi dolmamıştır.
CMR'nin 17. maddesi; "1.Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. 2. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz. 3. Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıtları, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahut çalışanlarının hata ve veya ihmallerinden dolayı sorumludur." şeklindedir.
Ne var ki, ambalajın hatalı olması veya yükleme ve boşaltmanın hatalı yapılması hâllerinde bile taşıyıcının, malın emniyetle taşınmasını sağlamak üzere gereken her türlü tedbiri alması, anılan işlemlere nezaret etmesi, varsa hatalı ambalaja, yüklemeye ve boşaltmaya karşı çıkması, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun (TMK) dürüstlük kuralına işaret eden 2. maddesi gereği olduğu gibi 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun (6762 sayılı TTK) 20. maddesi gereğince, basiretli bir taşıyıcıdan beklenen davranışı göstermeli ve durumu gönderene veya alıcıya bildirerek gereken uyarıda bulunmalıdır. Buna ek olarak taşıyıcının ayrıca taşımadan kaynaklanan kusuru var ise bu da dikkate alınmalıdır. Bu durumda yükleyen ile taşıyan emtianın alıcısına karşı birlikte sorumlu olacaklardır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde : Dava konusu taşıma nedeniyle meydana gelen zarar miktarının 17.846,40 USD, taşıyıcının sınırlı sorumluluk miktarının ise 4.735,44 USD olduğu, davaya konu taşıma eşyasının zarara uğramasında; doğru şekilde ambalajlama yapmayan dava dışı gönderici ile açıkça ambalajlama hatası görüldüğü halde buna ilişkin herhangi bir ihtirazı kayıtta bulunmayan ve nezaret yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmeyerek itiraz etmeyen taşıyıcının müterafik kusurlu kabul edilmesi gerektiği, Yükleme ve istif hatasının açıkça göründüğü hallerde, kusurun ağırlıklı bölümü gönderenin üzerinde bırakılır. İstiflemenin her türlü yol koşulu öngörülerek, doğru yeterli güven verici bir şekilde yapılması gerekir. Taşıyıcının sadece müterafik kusur hali dışında sorumluluğunun bulunmadığının kabulü gerekir. Bu sebeple doğacak zarardan sorumluluğunun kalkması için, taşıyıcının taşıma sözleşmesine ihtirazı kayıt koyması gerekir.Taşıyıcı ihtirazi kayıt koymamış ise, emtianın sağlam teslim alındığı kabul edilse de, ambalaj ve istifleme yönünden müterafik kusur teşkil eder. (Hakan Karan, "Karayolunda Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Hakkında Konvansiyon CMR Şerhi" Ankara 2011, s. 342.)Hakan Karan, "Karayolunda Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Hakkında Konvansiyon CMR Şerhi" Ankara 2011, s. 342, 343.) Bu tür hatalı işlemlere rağmen taşımaya başlayan taşıyıcının kusurlu sayıldığını, (Hakan Karan, "Karayolunda Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Hakkında Konvansiyon CMR Şerhi" Ankara 2011, s. 258.)
Bu hususta Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/15558 E., 2017/2556 K. sayılı ve 02.05.2017 tarihli kararının ilgili kısmını sunmakta fayda gördüklerini,
“Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalı gönderen firmanın kusuru olmasa da yetersiz ambalajlamadan ve işaretlemeden kaynaklanan taşıyıcının zararını karşılamak zorunda olduğu, davalı taşıyıcının da gönderen tarafından yapılan yetersiz ambalajlama sonucu meydana gelen hasar ile ilgili sorumluluktan kurtulacağı, ancak kendisine teslim edilen eşyanın taşınmaya elverişli şekilde ambalajlanıp ambalajlanmadığını denetlemek, elverişli değilse bu konuda taşıma belgesine şerh koymak veya göndereni uyarmakla yükümlü olduğu, bu sebeple her iki davalının %50 oranında kusurlu olduğu, müteselsil sorumluluğun olmadığı gerekçesiyle her bir davalı 2.000,00 TL‘den sorumlu olmak üzere 4.000,00 TL‘nin daval ... Ürünleri İnş. ve Tic. A.Ş. için 10.05.2013, diğer davalı için dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Kararı, davalı ..... İnş. Tic. A.Ş. vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ..... Ticaret A.Ş. vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.”
Somut olayda; taşıyıcının %50, gönderiye de %50 oranında sorumlu olduğu taşıyıcıya rücu edilebilecek tutarın 5.065,20 USD olarak hesaplandığı anlaşılmakla itirazın reddi gerekmiştir.
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği esas yönünden reddine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereği ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf eden davalıdan alınması gereken 11.769,99 TL karar ve ilam harcından istinaf aşamasında yatırılan 2.942,50 TL nin mahsubu ile bakiye 8.827,49 TL eksik harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Karar tebliği ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesi gereğince; (544.000,00) Türk Lirasını geçmeyen davalara ilişkin kararlar hakkında temyiz yoluna başvurulamayacağından miktar itibari ile KESİN olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliği ile karar verildi.10/09/2025
Başkan
...
e-imzalı
....
Üye
...
e-imzalı
....
Üye
...
e-imzalı
....
Katip
...
e-imzalı
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.