T.C. KONYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ... - ...
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Konya.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 06/06/2023
NUMARASI : ... Esas - ... Karar
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av...
DAVANIN KONUSU : Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 16/05/2025
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 21/05/2025
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı yüklenici şirket ile davalı iş sahibi arasında, 5.000 adet ranzanın üretimi ve teslimine ilişkin 26.04.2022 tarihinde yapılan sözleşmeye göre ilk teslimatın 07.05.2022 tarihinde yapılacağı, ranzaların seri bir şekilde üretileceği ve üretildikçe davalı tarafından teslim alınacağının kararlaştırıldığını, bu bağlamda tarafların anlaştıkları üzere müvekkili şirket tarafından 843 adet ranza üretildiğini ve davalı tarafından teslim alındığını, bu konuda faturalar düzenlenerek gönderildiğini, yüklenilen edim borcu kapsamında üzerine düşen yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, sözleşme gereği müvekkili şirket tarafından kalan ranzalar için seri üretime devam edilerek yeni ranzalar üretildiğini, ancak davalının yeni üretilen ranzaları teslim alması gerekirken teslim almadığını, davalı tarafla ranzaların teslimi konusunda şifahen görüşmeler yapıldığını, fakat davalının çeşitli bahanelerle işi erteleyerek sürüncemede bıraktığını, bu görüşmelerden netice alınmaması üzerine taraflarınca davalıya ihtar yapıldığını, davalının dürüstlük kuralına uymayan tutumu sebebiyle müvekkili şirketin birçok külfete maruz kaldığını ciddi emek ve vakit kaybı yaşadığını, davalı tarafın ticari ve maddi anlamda sarsıntılar yaşadığını, bunun en büyük kanıtının davalının Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ... Karar numaralı dosyasıyla Konkordato talebinde bulunduğunu, ara karar ile davalı hakkında konkordato geçici mühleti kararı verildiğini, bu kararla davalı aleyhine başlatılan birçok icra takibinin davalı tarafından iptal edildiğini, sonrasında davalının konkordato talebinin reddedildiğini, her ne kadar talep reddedilse de davalının mali sarsıntılarının devam ettiğini belirterek davacının teslime hazır olduğu 400 adet ranzanın tevdii için uygun bir yer belirlenmesine ve davaya konu 400 adet ranzaya ilişkin 32.000,00 €uro bedelin ihtar tarihi itibariyle ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Davacı firma ile müvekkili arasında ranza üretimi ve ranzaların satın alınmasına ilişkin anlaşma yapıldığını, pandemi sürecinde bazı Avrupa Ülkelerin talebi üzerine müvekkilinin belirtilen şartnameye uygun olarak ranza tedarik etmek istediğini ve davacı ile belli şartlarda anlaşmaya varıldığını, müvekkilinin Avrupa Ülkelerinden talep olması halinde davacıdan tedarik ettiği ranzaları ihraç edecek şekilde bir sözleşme imzaladığını, daha sonra müvekkilinin belli sayıda ranzayı davacıdan teslim aldığını ve talepleri karşılamaya çalıştığını, süreç sözleşmeye uygun şekilde devam ederken davacının 13.06.2022 tarihli Konya...Noterliği'nden çekmiş olduğu ihtar ile bir takım haksız taleplerde bulunduğunu, davacının çekmiş olduğu ihtarda 843 adet ranzanın teslim edildiğini, 5000 adet ranzanın bedeli olan 400000 €uro'nun %50'sinin nakit avans olarak verilmesini ve 400 adet ranzanın teslim alınmasını ve 10000 €uro'nun ceza ödenmesini, taahhüt verilmesini ihtar ettiğini, davacının ihtarına karşı vermiş oldukları Konya...Noterliği'nin 21.06.2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarları ile taleplerinin haksız olduğu sözleşmenin süreli bir sözleşme olmadığını, sözleşmede tüm bedelin %50'sinin avans olarak verileceğine dair bir hükümün bulunmadığını, sözleşme devam ettiği için ceza ödenemeyeceğinin ihtar edildiğini, davacının sözleşmeye uygun davranmadığını, davacının hangi gerekçeye dayandığı belli olmayan bir şekilde, teslim edilmeyen, avansı verilmeyen, siparişi verilmeyen, gümrüklemesi yapılamayan, elinde olup olmadığı belli olmayan ürünlerin tüm parasını istediğini, bu talebini kabul etmenin mümkün olmadığını, müvekkilinin ürünleri almasının kendisi ile alakası olmadığını göstermek ve belli etmek için faturayı ihraç kayıtlı istediğini ve gümrükleme şartı koştuğunu, yurt dışına çıkan bir ürün ihraç malı olduğundan alıcısına teslim edilmesinin gerektiğini, bu ürünleri müvekkilinin kendi için almadığını, sadece tedarik ettiğini, davacının teslim edilen ranzalara ilişkin belirtmiş olduğu rakam ve faturaların gerçeği yansıtmadığını, davacının davası ve taleplerinin tamamen hukuk dışı ve haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "...Tarafların tacir oldukları, taraflar arasında ticari ilişkiye istinaden düzenlenen 26.04.2022 tarihli “Teknik Şartname-Sözleşme" Sözleşmesinin imzalandığı, sözleşme ile birim fiyatı 80 €uro olan 400'er adetlik partiler halinde toplam 5.000 adet çift kişilik ranzanın imalatı ve teslimi üzerine anlaşıldığı, teslim partileri için %50 nakit avans alınacağı, kalan %50 ödemenin ise ürünlerin gümrüklemeleri yapılınca ödeneceği, avans tutarının banka hesabına geçmesinden itibaren 7 işgünü içinde ihraç kayıtlı kesilecek olan faturalar ile EXW Türkiye-fabrikada tır üstünde teslim şeklinde teslim edileceği, edimleri yerine getirmeyen tarafın 10.000 €uro ceza bedeli ödeyeceği üzerine anlaşıldığı görülmüştür.
Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin eser sözleşmesi olduğu, Eser sözleşmesine ilişkin düzenlemelerin 6098 sayılı TBK'nun 470. Vd.eden maddelerinde düzenlendiği, TBK.nun 470. Maddesinde; " Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde, TBK'nun 471. Maddesinde; "Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır." şeklinde, TBK'nun 473. maddesinde;" Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir. Meydana getirilmesi sırasında, eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülüyorsa, işsahibi bunu önlemek üzere vereceği veya verdireceği uygun bir süre içinde yükleniciye, ayıbın veya aykırılığın giderilmesi; aksi takdirde hasar ve masrafları kendisine ait olmak üzere, onarımın veya işe devamın bir üçüncü kişiye verileceği konusunda ihtarda bulunabilir." şeklinde düzenlemelerin yapıldığı anlaşılmıştır.
Tarafların ticari defterlerinde bilirkişi vasıtasıyla yapılan incelemede davacı tarafından davalıya, davaya konu sözleşme uyarınca düzenlenmiş olunan toplam 586.108,00 TL tutarındaki 2 adet faturaya karşılık; Davacının yevmiye kayıtlarına göre 703.330,00 TL tutarında tahsilat yaptığı, davalının davacıdan 117.222,00 TL alacaklı olduğu, davalının yevmiye kayıtlarına göre ise; Davacının toplam 702.492,00 TL tahsilat yaptığı, davalının, davacıdan 116.384,00 TL alacaklı olduğu, HMK'nun 222.maddesinde gereğince davacı tarafın ticari defterlerinin kendisi leh ve aleyhinde delil teşkil edeceği, taraflar arasında yapılan 26/04/2022 tarihli sözleşmenin "işin tutarı" ve "ödeme planı" başlıklı düzenlemelerinden esere konu ranzaların 400 er adet olmak üzere 5000 adet ranza olduğu, ilk postanın 400 adet olup, 400 er adet şekilde üretileceği, ilk 400 adet ranzanın 07/06/2022 tarihinde teslim edileceği, teslim edilecek ranzanın bedelinin %50'sinin nakit avans, diğer %50'sinin gümrükleme yapılınca nakit olarak ödeneceği ve %50 nakit avansın yatırılmasından sonra 7 iş günü içerisinde ranzanın üretiminin yapılacağının kararlaştırıldığı, sözleşme hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde ilk teslimat dışında devam eden üretimler için herhangi bir sürenin öngörülmediği, davalı tarafından %50 avansın davacıya ödenmesinden itibaren 7 iş günü içerisinde üretimin yapılarak davalıya teslim edilmesi gerektiği, avansın ödenmeden ve siparişi verilmeden üretimi yapılan ranzaların teslim ve bedelinin davalıdan talep edilemeyeceği, bu nedenle davacının söz konusu sözleşme gereğince davacının dava konusu alacağının varlığını ispat edemediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davaya konu olan sözleşmenin 26.04.2022 tarihinde akdedilmiş olup ilk teslimat tarihinin 11 gün sonra 07.05.2022 olarak belirlendiğini, ilk teslimattan sonra ise seri üretime devam edilerek postalar halinde teslimatlar yapılmaya başlandığını, yaklaşık bir ay gibi kısa bir sürede anlaşıldığı üzere postalar halinde 7-10 günlük arayla 4 posta halinde toplam 843 adet teslimat yapıldığını, tarafların iradeleri ve işin niteliğinin sözleşmenin seri üretim ve postalarla teslim üzerine kurulduğunu, sözleşmenin davalı tarafından sürümcemede bırakıldığını, davalı tarafın istediği zaman ihraç yaparak istediği zaman ürünleri teslim almasının hukuka ve ticari teamüllere aykırı olduğunu, bu konuda makul bir süre nazara alındığında ise gümrüklemenin yapılması günler veya haftalar alan bir iş olmayıp postalar halinde yapılan teslimat sürelerinde gümrükleme yapılabileceğini, aksinin kabulü halinde ise davalı taraf kendi inisiyatifinde olan ihraç yapma olgusunu hiçbir zaman yapmayabileceğini, bu halde ürünleri yurt içinde elden çıkarması halinde tamamen borçtan kurtulmuş olacağını, bu durumun iyi niyet kuralları ve hakkaniyetle bağdaştırılamayacağını belirterek istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı iş bedeli alacağı istemine ilişkindir.
Yasalarda sözleşmenin feshinin bazı koşullara bağlı tutulduğu istisnalar dışında, sözleşmeden dönme (fesih), mahkeme kararına gerek olmaksızın ileri sürülebilen, karşı tarafın kabulüne bağlı olmayan, karşı tarafa ulaşmakla sonuç doğuran, karşı tarafa ulaştıktan sonra tek taraflı geri alınması mümkün bulunmayan bozucu yenilik doğuran tek taraflı irade beyanıdır. Genel kural bu olsa da arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, kira sözleşmesi, iş sözleşmesi gibi bazı sözleşmeler yönünden yasalarda öngörülen sınırlayıcı kurallardan doğan istisnalar da mevcuttur. Nakit bedel karşılığı eser sözleşmeleri yönünden ise sınırlayıcı istisnai bir kural bulunmadığından mahkeme kararına gerek olmaksızın tek taraflı irade beyanı ile sözleşmeden dönme mümkündür. Hukuk Genel Kurulu'nun 08.11.2006 tarih 2006/15-702 Esas, 2006/691 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 6. HD'nin 04.06.1998 tarih 1998/513 Esas, 1998/2377 Karar sayılı kararında da bedel karşılığı eser sözleşmesinden dönme için tek taraflı irade beyanının yeterli olduğu benimsenmiştir. Tek taraflı irade beyanı ile dönme (fesih) mümkün olmakla birlikte, sözleşmeyi haksız ya da kusuruyla fesheden taraf, fesih bildiriminin sonuçlarına da katlanmak durumundadır.
Somut olayda davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasında birim fiyatlı nakit bedel karşılığı 5.000 adet ranzanın üretimi ve teslimine ilişkin eser sözleşmesi akdedildiği, sözleşme gereği ranzaların üretiminin yapılıp 400 adetler halinde teslim edileceği, davacı tarafından belli sayıda ranza üretilip teslim edildikten sonra davalı iş sahibi tarafından sözleşmeden dönülerek teslim edilmek istenen 400 adet ranzanın davalı tarafından kabul edilmediği ve eldeki davanın bu 400 adet ranzanın davalıya tesliminin sağlanarak iş bedelinin tahsiline yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda izah edildiği üzere nakit bedel karşılığı eser sözleşmelerinden tek taraflı, varması gerekli irade beyanı ile dönülmesi mümkün olup sözleşmeden dönülmesi halinde sözleşmenin ifası talep edilemez. Zamanaşımıı süresi içinde sözleşmeden dönme halinde kusurlu olan taraftan uğranılan zararların tazminin talep edilmesi mümkündür. Eldeki davadaki talep sonucunun iş bedeline münhasır olduğu ve dönme nedeniyle açık bir zarar tazmin talebinin bulunmadığı anlaşıldığından mahkemece iş bedeline yönelik davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
Bu itibarla davanın reddine dair verilen İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/06/2023 tarihli ve ... Esas - ... Karar sayılı kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacıdan alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, (Harç tahsil müzekkeresinin Dairemiz kararı temyiz edilirse Dairemizce, temyiz edilmeden kesinleşir ise İlk Derece Mahkemesince düzenlenmesine)
3-Davacı kurum tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince re'sen ilgili tarafa iadesine,
5-İstinaf kararının Dairemizce taraflara tebliğ edilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/05/2025
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır.
...
Üye
...
¸e-imzalıdır.
...
Üye
...
¸e-imzalıdır.
...
Katip
...
¸e-imzalıdır.
¸Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.¸