T.C. KONYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ......
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ......
KARAR NO : ......
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ...... (.........)
ÜYE : ...... (.........)
ÜYE : ...... (.........)
KATİP : ...... (.........)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Konya.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 14/03/2023
NUMARASI : ......... Esas - ......... Karar
ASIL DAVADA :
DAVACI : ......... ......... SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLLERİ : Av....... Av. ......
DAVALI : ......... MAK. OT. GID. NAK. HAY. SAN. TİC. LTD. ŞTİ
VEKİLİ : Av.......
DAVA : Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
BİRLEŞEN Konya... ATM:
SAYILI DAVADA :
DAVACI : 1-......... MAK. OT. GID. NAK. HAY. SAN. TİC. LTD. ŞTİ
DAVACI : 2-......... ......... ......... VE OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLİ : Av. ......
DAVALI : ......... ......... SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLLERİ : Av. ...... Av. ......
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 25.04.2016
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 16/01/2025
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 17/01/2025
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı birleşen dosya davacısı Davalı ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile birleşen dosya davacısı ......... ......... Dök. Gıda ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında 18.05.2015 tarihinde Diyarbakır İlinde un fabrikası kurulumu nedeniyle makinaların temini ve montajı/kurulumu için sözleşme imzalandığını, söz konusu sözleşme gereğince karşı tarafın peşinat ücretinin hesaplarına yatmasından itibaren 60 iş günü içerisinde ifa etme borcu altına girmeyi taahhüt ettiğini, söz konusu sözleşme bedelinin 808.300,00 TL olarak belirlendiğini, müvekkilinin sözleşme gereği 21.05.2015 tarihinde davalı yanın sözleşmede belirtilen hesabına peşinat ücreti olarak 100.000,00 TL yatırdığını, bu nedenle davalının 21.05.2015 tarihinden itibaren 60 iş günü içerisinde işi bitirme zorunluluğunun doğduğunu, müvekkilinin söz konusu süre zarfında davalı yanın hesabına çeşitli banka hesaplarından toplam 340.000,00 TL para yatırdığını, sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinden bu yana davalı tarafın sözleşme ile yerine getirme yükümlülüğü altına girdiği teslim borcunu yerine getirmediğini, müvekkilinin davalı yanın sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmesi konusunda defalarca görüşme yaptığını, sözleşmenin tarafı olan karşı tarafın ise belirtilen 60 iş günü içerisinde un fabrikası kurulumu için makinaların temini ve montajı/kurulumunu tamamladığını, fabrikaya kurulan bazı makinaların da sözleşmede belirtilen özelliklere uygun olmadığını ve verim almasına uygun olmayan bir şekilde montajın yapıldığının anlaşıldığını, bunun üzerine müvekkili şirketin Diyarbakır .......Noteri aracılığıyla taraflar arasında yapılan sözleşme fesih ederek kurulumunu zamanında gerçekleşmemesi nedeniyle doğmuş ve doğacak zararlarını istediğini, müvekkili şirketin kurulumunu 60 iş günü içerisinde yapılmadığının fabrikaya kurulan bazı makinaların da sözleşmede belirtilen özelliklere uygun olmadığı ve verim almasına uygun olmayan bir şekilde montajın yapıldığının tespiti için Diyarbakır....Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ......... D.İş Numaralı dosyasıyla davalı yan aleyhine delil tespiti davasının açtığını, müvekkilinin öncesinde, sözleşme bedelinin geri kalan kısmını ödeyebilmek için ......... ......... A.Ş'ye leasing için müracaat ettiğini, ......... ......... A.Ş.'nin yaptığı inceleme sonucu müvekkilinin leasing talebini kabul ettiğini, ancak müvekkili şirketin davalının sözleşmeye uygun davranmaması nedeniyle daha fazla zarara uğramamak için Diyarbakır ......Noterliği aracılığıyla ......... ......... A.Ş'ye durumu belirten ihtar çekerek davalıya ödeme yapılmamasını istediğini, davalının sözleşmeye uygun davranması halinde ......... ......... A.Ş tarafından kendisine 435.000,00 TL ödeme yapılmasının gerektiğini, davalı yanın söz konusu durumlar nedeniyle Konya....Noteri aracılığıyla çektiği ihtarname ile bir an önce leasing ödemesinin kendisine yapılması aksi takdirde yasal yollara başvurulacağının taraflarına bildirildiğini, müvekkili şirketin davalı yanın sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle tek taraflı olarak sözleşmeyi fesh ettiğini, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle müvekkili şirketin un fabrikasını zamanında ve tam verim alacak şekilde kullanamadığından maddi zararının oluştuğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak üzere, davacı şirketin davalıya 435.000,00 TL borcunun olmadığının tespitini, davalı tarafın sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata en yüksek uygulanacak faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında akdedilen 18.05.2015 tarihli sözleşmede belirtilen un fabrikasının, yine sözleşmede belirtilen 60 iş gününden çok daha önce kurulumunun tamamlanıp davacı şirkete teslim edildiğini, un fabrikasını davacının 01.08.2015 tarihinden önce çalıştırıp un üretimi yapmaya başladığını, davacıya teslim edilen un fabrikasının kapasitesinin de üzerinde olduğunu, müvekkili şirket tarafından saatte 12 ile 15 ton un üretimi yapacak kapasitede bir fabrika tesliminin taahhüt edilmediğini, müvekkilinin sözleşmede belirtilen edimlerini yerine getirmesine hatta sözleşme dışı takribi 55.000,00 TL civarında ilave makine teslim ederek, montajını yapmasına ve ilave işler yapmasına rağmen müvekkilinin sözleşmeyle kararlaştırılan alacaklarını alamadığını, dava konusu sözleşmede bahsi geçen malların, “sağlam ve eksiksiz olarak” davacıya teslim edildiğinin davacı şirketin kaşesinin ve imzasının bulunduğu 15.10.2015 tarih ve ......... numaralı irsaliyeli faturada açıkça yazılı olduğunu, davacı şirket tarafından ödenmesi gereken 54.500,00 TL'nin ......... ......... Kiralama A.Ş.' ye müvekkili şirket tarafından 15.10.2015 tarihinde ödendiğini, dava konusu alış veriş sebebiyle müvekkilinin davacıdan toplam 717.900,00 TL alacağının bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile davalı şirket arasındaki 18.05.2015 tarihli sözleşme gereğince müvekkilinin edim borcu olan un fabrikasını davalıya teslim edildiğini, gerek sözleşmede gerekse 15.10.2015 tarih ......... nolu faturada belirtilen 691.850,00 TL bedel ile leasing sözleşmesini feshetmesi üzerine oluşan %17 oranındaki KDV farkı olan 116.450,00 TL ile davalının leasing şirketine ödemesi gereken paranın müvekkili tarafından ödenmesi nedeniyle oluşan 54.500,00 TL ve ayrıca Konya....Noterliğinin 17.11.2015 tarih ......... yevmiye sayılı ihtarnamesi nedeniyle yapılan 150,00 TL ihtarname gideri olmak üzere müvekkilinin alacağın toplam 862.950,00 TL'ye ulaştığını, gerek eksik yapıldığı iddia edilen işler gerekse davalının kısmen yaptığı ödemeler nedeniyle toplam 190.000,00 TL nin oluşan alacaktan düşülmesi sonucu müvekkilinin bakiye 672.950,00 TL ödenmemiş alacağının olduğunu, un fabrikasının davalı şirkete çalışır vaziyette teslim edildiğini, hatta davalı şirketin talebi üzerine sözleşme dışı takribi 55.000,00 TL civarında ilave makine, iş ve işlemler yaptıklarını, davalı hakkında Konya....İcra Müdürlüğü'nün ......... E. sayılı dosyasında ilamsız icra takibi yapıldığını ve takip sonrası Konya.... Noterliği'nin 12.02.2016 tarih ......... sayılı işlemi ile işbu alacağı müvekkilinin diğer davacı müvekkili ......... ......... Dök. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.' ne temlik ettiğini, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "Ana dava yönünden; Davanın İİK.72.maddesine dayalı menfi tespit davası olduğu, İİK.72.maddesinde; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir...." şeklinde düzenlemelerin yapıldığı görülmüştür.
Taraflar arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacı ile davalı arasında 18.05.2015 tarihinde Diyarbakır İlinde un fabrikası kurulumu nedeniyle makinaların temini ve montajı/kurulumu için sözleşmenin imzalandığı, söz konusu sözleşme gereğince davalı tarafın peşinat ücretinin hesaplarına yatmasından itibaren 60 iş günü içerisinde ifa etme borcu altına girmeyi taahhüt ettiği, söz konusu sözleşme bedelinin 808.300,00 TL olarak belirlendiği, davacının sözleşme gereği 21.05.2015 tarihinde davalı yanın sözleşmede belirtilen hesabına peşinat ücreti olarak 100.000,00 TL yatırdığı, söz konusu süre zarfında davalı yanın hesabına çeşitli banka hesaplarından toplam 340.000,00 TL para yatırdığı, sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinden bu yana davalı tarafın sözleşme ile yerine getirme yükümlülüğü altına girdiği teslim borcunu yerine getirmediği, davacı tarafından davalının sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle Diyarbakır....Noterliği'nin 12.11.2015 tarih ve ......... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi tek taraflı fesh edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin eser sözleşmesi olduğu, eser sözleşmesine ilişkin düzenlemelerin ......... sayılı TBK'nun 470. Vd.eden maddelerinde düzenlendiği, TBK.nun 470. maddesinde;" Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde, TBK'nun 471. Maddesinde; "Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır." şeklinde, TBK'nun 473. Maddesinde; " Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir. Meydana getirilmesi sırasında, eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülüyorsa, işsahibi bunu önlemek üzere vereceği veya verdireceği uygun bir süre içinde yükleniciye, ayıbın veya aykırılığın giderilmesi; aksi takdirde hasar ve masrafları kendisine ait olmak üzere, onarımın veya işe devamın bir üçüncü kişiye verileceği konusunda ihtarda bulunabilir." şeklinde düzenlemelerin yapıldığı görülmüştür.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 16/04/2018 tarih ve ......... Es.......... Kar. sayılı ilamında;" Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. 818 sayılı BK'nın 366. maddesine göre eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir. Dairemizin bu konudaki yerleşmiş içtihatları ve doktrinde kabul edildiği üzere bundan anlaşılması gereken, işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayicine göre bedelin belirlenmesidir.
Eser sözleşmelerinde kural olarak yüklenici işinin ehli ve basiretli bir iş adamı olarak yükümlendiği imalâtı fen ve sanat kurallarına, sözleşmeye, iş sahibinin amacına uygun tamamlayarak teslim etmek zorundadır. İmalâtın ayıplı olması halinde iş sahibinin hakları 818 sayılı BK 360 maddesinde (TBK 475. madde) sayılmıştır. Buna göre eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir.
Sözleşmeyi haklı olarak fesheden iş sahibi menfi zararının ödetilmesini yükleniciden isteyebilir...." şeklinde,
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 26/06/2018 tarih ve ......... Es. ......... Kar. Sayılı ilamında;"Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, ayıplı ifa nedeniyle sözleşmenin feshi, yapılan ödemenin iadesi ve ayıplı imalâtın söküm bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Eser sözleşmesi ilişkilerinde ayıp, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca göre eserde bulunması gereken bazı niteliklerin bulunmaması ya da olmaması gereken bozuklukların olması şeklinde tanımlanmaktadır (Yargıtay 15. H.D. 13.11.2017 gün 2016/4967 Esas 2017/3924 Karar sayılı ilâmı).
Sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan ......... sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde eser sözleşmelerinde ayıp halinde iş sahibinin seçimlik hakları gösterilmiştir. Bu seçimlik hakların yanında iş sahibinin genel hükümlere göre tazminat hakkı da bulunmaktadır. Ayıp halinde iş sahibinin seçimlik hakları da, eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı bir masraf gerektirmediği taktirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarılmasını isteme hakkıdır.
Dönme hakkı, tek taraflı bir irade beyanı açıklamasıyla yapılır ve karşı tarafa ulaşmasıyla hukuki sonuçlarını doğurur. Eser sözleşmesinden dönülmesi geriye etkili sonuçlar doğuracağından taraflar aldıklarını karşı tarafa vermek zorundadır. Kural olarak seçimlik haktan dönülmesi mümkün değildir. Ancak Dairemiz eserin ayıplı olarak imal edilmiş olması halinde hangi seçimlik hakkın uygun olduğunu belirlemek mahkemeye ait olduğundan eserin reddini gerektirir nitelikte ayıplı olmaması halinde seçimlik hakkın dönme olarak kullanılmasına rağmen bedelde indirim seçimlik hakkının uygulanması gerektiğini kabul etmektedir (Yargıtay 15. H.D.'nin 18.02.2015 gün 2014/5389 Esas, 2015/801 Karar sayılı ilâmı)." şeklinde kabul edildiği görülmüştür.
Mahkememizce gerek dosya üzerinden gerekse talimat yoluyla alınan bilirkişi heyeti raporlarından taraflar arasındaki 18/05/2015 tarihli un fabrikası kurulum sözleşmesi gereği davalı tarafın yüklenicisi olduğu eser sözleşmesine istinaden yapılan un fabrikasının sözleşmeye uygun olarak yapılmadığı, ayıplı olduğu, söz konusu ayıbın giderilebilmesi için fabrikanın demontaj işleminin yapılıp, binanın uygun yüksekliğe yükseltilmesi ve uygun yerleşim planı ile eksik malzemelerinde tedariki ile tüm malzemelerin yeniden kurulması gerektiği, bu ayıbın yaklaşık 75 gün sürede ve 350.000,00 TL'ye giderilebileceği, bilirkişi raporları ile de tespit edildiği gibi sözleşmeye konu fabrikanın davacının kullanamayacağı ölçüde ayıplı olduğu, ayıpların giderilmesi için yaklaşık sözleşme bedelinin yarısı kadar daha bir giderin olduğu, bu haliyle davacıyı kabule zorlamanın hakkaniyetle bağdaşmayacağı, bu nedenle davacının haklı nedenlerle Diyarbakır....Noterliği'nin 12.11.2015 tarih ve ......... yevmiye numaralı ihtarname ile ......... sayılı TBK'nun 475.Maddesinde düzenlenen seçimlik haklardan sözleşmeden dönme hakkını kullandığı, eser sözleşmesinden dönmenin geriye etkili sonuçlar doğuracağından tarafların aldıklarını geri vermek zorunda oldukları, kural olarak seçimlik haktan dönülmesinin mümkün olmadığı, taraflar arasında 09/12/2015 tarihinde Ek 1 başlıklı bir sözleşme yapıldığı, burada da tarafların ilk sözleşmedeki ayıp ve eksikleri kabul ettiği ancak bu sözleşmenin sözleşmeden dönme tarihinden sonra yapıldığı, yeni bir sözleşme mahiyetinde olduğu, davacının 18/05/2015 tarihli Un Fabrikası Kurulum sözleşmesi nedeniyle davalıya borçlu olmadığı, davacının menfi tespit talebinin yanında maddi tazminat talebinde bulunduğu, davacının talebinin müspet zarar kapsamında olduğu, sözleşmeden dönme halinde müspet zararın istenemeyeceği ancak menfi zararın talep edilebileceği bu nedenle davacının maddi tazminatı talebinin yerinde olmadığı, bu nedenlerle davacı ......... Petrol ve Gıda Ürn. San. Tic. Ltd. Şti'nin davalı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.ne 18/05/2015 tarihli sözleşmeden dolayı 435.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine, davacının maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Mahkememiz dosyası ile birleşen Konya....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ......... E. - ......... K. sayılı dava yönünden; Davanın, İİK.67.maddesi gereği itirazın iptali davası olduğu, ddavanın yasal dayanağını oluşturan İİK.67. maddesinde; "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." şeklinde düzenlendiği, Konya....İcra Dairesi'nin ......... Esas sayılı dosyası üzerinden; Alacaklı ......... Mak. Ot. Gıda. Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından borçlu ......... Pet. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine toplam 672.950,00 TL alacaktan kaynaklı ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçlu vekilinin 29.02.2016 tarihli itiraz dilekçesi ile; icra ödeme emrinde alacaklı olarak gözüken şirketin iddia ettiği alacağı taraflarına tebliğ ettiği alacağın devir sözleşmesiyle başka bir şirkete devrettiğini, bu nedenle taraf sıfatına itiraz ettiklerini, ayrıca sözde alacağın devredilen şirkete karşı da borca, faize, fer'ilerine, yetkiye, KDV farkına, alacaklının leasing şirketine borçlu adına ödediği iddia edilen alacağı ve noter masrafına borçlarının olmaması nedeniyle itiraz ederek takibin durdurulmasına karar verilmesini talep ettiği, 09.03.2016 tarihinde borçlu yönünden takibin durdurulmasına karar verildiği, bu dosya davalısı ......... Pet. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.'nin yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı gibi haklı nedenlerle Diyarbakır....Noterliği'nin 12.11.2015 tarih ve ......... yevmiye numaralı ihtarname ile ......... sayılı TBK'nun 475. Maddesinde düzenlenen seçimlik haklardan sözleşmeden dönme hakkını kullandığı, eser sözleşmesinden dönmenin geriye etkili sonuçlar doğuracağından tarafların aldıklarını geri vermek zorunda oldukları, kural olarak seçimlik haktan dönülmesinin mümkün olmadığı, taraflar arasında 09/12/2015 tarihinde Ek 1 başlıklı bir sözleşme yapıldığı, burada da tarafların ilk sözleşmedeki ayıp ve eksikleri kabul ettiği ancak bu sözleşmenin sözleşmeden dönme tarihinden sonra yapıldığı, yeni bir sözleşme mahiyetinde olduğu, bu nedenle davalı ......... Pet. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.'nin 18/05/2015 tarihli Un Fabrikası Kurulum sözleşmesi nedeniyle temlik eden ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.'nin borçlu olmadığı, Konya.... Noterliği'nin 12/02/2016 tarih ve ......... yevmiye nolu alacağın temliki sözleşmesi ile takibe konu alacağın davacı alacaklı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından davacı ......... ......... Döküm. Gıda ve Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne temlik edildiği, alacağın varlığı halinde takibin bu davacı yönünden devam edeceği bu nedenle davalı şirketin davacı ......... ......... Döküm. Gıda ve Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne herhangi bir borcunun olmadığı, davacı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.' nin davaya konu Konya.... İcra müdürlüğü'nün ......... Esas sayılı dosyasından takip yaptığı alacağını takip sonrası ve fakat dava öncesi diğer davacıya temlik ettiği, artık takip konusu alacakla bir ilgisinin kalmadığı, bu nedenle davacı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.'nin davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, husumetin varlığı veya yokluğunun taraflarca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi ileri sürülmese bile mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla davacı ......... ......... Döküm. Gıda ve Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davanın reddine, davacı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş...'' gerekçesiyle; asıl davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; Davacı ......... Petrol ve Gıda Ürn. San. Tic. Ltd. Şti'nin davalı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.ne 18/05/2015 tarihli sözleşmeden dolayı 435.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine, davacının maddi tazminat talebinin reddine, birleşen Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/04/2016 tarih ve ......... Esas ......... Karar sayılı dosyasından; davacı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, davacı ......... ......... Döküm. Gıda ve Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile birleşen dosya davacıları ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile ......... ......... Dök. Gıda ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu sözleşmede bahsi geçen malların "sağlam ve eksiksiz olarak" teslim edildiği dava konusu faturaya yazılmış ve bu hususun davacı ......... Petrol Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından "kabul edildiği" şirket yetkilisinin itiraza uğramayan imzası ile tasdik edildiğini, malların ayıplı olduğunun kabulünün (malların tesliminden önceki döneme ait ayıpların varlığı ispat edilmedikçe) mümkün olmadığını, davacı şirketin sözleşme dışı talep ettiği 5.000 kg. (5 ton) un üretebilecek kapasitedeki un fabrikasının kurulacağı binanın yüksekliğinin uygun yüksekliğe yükseltilmesi, taraflar arasındaki sözleşmeye göre davalı ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.'nin görev ve sorumluluğu içinde olmadığından, fabrikanın rantabl olarak çalışmamasında müvekkili ............ Şirketine atfedilebilecek en küçük bir kusur ve ihmal bulunmadığını, davacının yasal ihbar sürelerine uymadığını, sözleşmeden dönen davacı ......... ......... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin teslim aldığı malları ve ondan elde ettiği yararları ile birlikte iade etmesi gerektiğini, kiracı ......... ... Ltd. Şti.'ne, ......... kiralama şirketi ......... ......... Kiralama A.Ş. tarafından yetki verilmeden, kiracı ......... Ltd. Şti. tarafından, satıcı ......... ... Ltd. Şti.' ne dava açılamayacağını, bu sebeple ......... ... Ltd. Şti.' nin davasının "usulden reddine" karar verilmesi gerektiğini, birleşen dosya yönüyle, un fabrikasının davalı şirkete çalışır vaziyette teslim edildiğini, hatta teslim edilen un fabrikasının 2015 yılı Eylül ayından beri çalıştırıldığını ve un üretimi yapmakta olduğunu, dava konusu sözleşmede belirtilen makinelerin, sözleşmede belirtilen teknik özelliklere fazlasıyla sahip olduğunu, hatta karşı tarafın talebi üzerine sözleşme dışı, takribi 55.000,00 TL civarında ilave makine, iş ve işlemler yapıldığını, gerek sözleşmede gerekse 15.10.2015 tarih ve ......... numaralı faturada belirtilen 691.850,00 TL, leasing sözleşmesini feshetmesi üzerine oluşan % 17 KDV farkı olan 116.450,00 TL, leasing şirketine ödenen 54.500,00 TL ve Konya.... Noterliği'nin 17.11.2015 tarih, ......... yevmiye sayılı ihtarnamesi için sarf edilen 150,00 TL olmak üzere toplam 862,950,00 TL alacağının bulunduğunu, 190.000,00 TL'lık ödemenin düşülmesi sonucu, kalan 672.950,00 TL'nin ......... ... Ltd. Şirketi tarafından ............Ltd. Şirketine ödenmesi gerektiğini, en azından teslim alınan malların bedelininin ödenmesi gerektiğini, birleşen davanın kabulünün gerektiğini, tarafların karşılıklı iade borçlarını "aynı anda" yerine getirmekle yükümlü olduklarının gözden kaçırıldığını, kabul edilmemekle hükme esas alınması mümkün olmayan bilirkişi raporundaki ayıbın giderilmesi için gerekli 350.000,00 TL ve ......... ......... Sanayi Ticaret Limited Şirketinin ödediğini iddia ettiği 190.000,00 TL düşülse bile, kalan 322.950,00 TL'nın ......... Makinaları ......... Nakliye Hayvancılık Sanayi Ticaret Limited Şirketine ödenmesine karar verilmesi gerektiği gözden kaçırılarak hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece alınan bilirkişi raporlarında, birleşen Konya.... ATM'nin ......... Esas sayılı dosyasında tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, hükme esas alınabilecek yeterlilik ve nitelikte herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklı ayıplı mal teslimi iddiasına dayalı sözleşmenin feshi ile borçlu olunmadığının tespiti, birleşen dava eser sözleşmesinden kaynaklı iş bedeli alacağı için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.
Asıl dava yönüyle yapılan değerlendirmede;
Davacı ile davalı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. arasında, davacıya ait olan Diyarbakır İlinde un fabrikası kurulumu nedeniyle makinaların temini ve montajı/kurulumunun kararlaştırıldığı ve18.05.2015 tarihinde tarafların kabulünde olan teklif formu imzalandığı, teklif formunda yer alan teslim ve ifaların toplam bedelinin 685.000,00+%18 KDV olmak üzere 808.300,00 TL olarak kararlaştırıldığı, davalı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından peşinat ücretinin hesaplarına yatmasından itibaren 60 iş günü içerisinde işi tamamlamayı taahhüt ettiği, taraflar arasında kurulumdan sonra 09.12.2015 tarihinde imzalanan sözleşmede mevcut eksikliklerin tespit edilmiş olup, kurulumu yapan firmaca belirlenen eksikliklerin 20 gün içerisinde giderileceğinin taahhüt edildiği, davacı tarafça sözleşme ile kararlaştırılan un fabrikasının istenilen kapasitede un üretemediği, ayıplı ve eksik işlerin bulunduğu, sözleşmeden dönüldüğü ileri sürülerek davacı şirketin davalıya 435.000,00 TL borcunun olmadığının tespitini istemiştir. Davacının maddi tazminata ilişkin talebi ilk derece mahkemesince reddedilmiş olup, bu hususta bir istinaf talebinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davalı ......... Mak. .......... Nakl. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sözleşmeden kaynaklı ve davaya konu alacak Konya.... Noterliği'nin 12.02.2016 tarih ......... sayılı işlemi ile ......... ......... Döküm. Gıda ve Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne temlik edildiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın 125.maddesinde "Davanın açılmasından sonra, davalı taraf, dava konusunu üçüncü bir kişiye devrederse, davacı aşağıdaki yetkilerden birini kullanabilir:
a) İsterse, devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam eder. Bu takdirde davacı davayı kazanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur.
b) İsterse, davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür." hükmünü içermektedir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; HMK'nın 125.maddesi uyarınca asıl dava bakımından seçimlik hakkı hatırlatılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yargılamaya devam olunarak karar verilmesi doğru olmamıştır.
Kabule göre de, asıl dava yönüyle sözleşmeden dönüldüğü kabul edilerek hüküm kurulması karşısında; birlikte ifa kuralı gereği makinelerin iadesine ilişkin hüküm tesis edilmemesi yerinde olmamıştır.
Birleşen dava yönüyle yapılan değerlendirmede;
Birleşen dava da davacı taraf, gerek sözleşmede gerekse 15.10.2015 tarih ve ......... numaralı faturada belirtilen 691.850,00 TL, leasing sözleşmesini feshetmesi üzerine oluşan % 17 KDV farkı olan 116.450,00 TL, leasing şirketine ödenen 54.500,00 TL ve Konya.... Noterliği'nin 17.11.2015 tarih, ......... yevmiye sayılı ihtarnamesi için sarf edilen 150,00 TL olmak üzere toplam 862,950,00 TL alacağının bulunduğunu, davalının kısmen yaptığı ödemeler nedeniyle toplam 190.000,00 TL'nin oluşan alacaktan düşülmesi sonucu bakiye 672.950,00 TL ödenmemiş alacağının olduğunu ileri sürerek başlattığı takibe itiraz üzerine eldeki itirazın iptali davasının açtığı anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın 297/2'nci maddesindeki “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” düzenlemesi uyarınca mahkemelerce kurulan hükümlerin infaz sırasında tereddüt ve şüphe yaratmayacak nitelikte olması zorunludur.
Diğer taraftan HMK'nın 26'ncı maddesi gereğince hakim, kural olarak tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır. Ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Usul hukukunda bu durum taleple bağlılık ilkesi olarak tanımlanmıştır.
Eldeki davada, ilk derece mahkemesince davacının sözleşme bedelinin iadesi talebi hakkında karar verilmesine rağmen, icra takibi ile talep konusu edilen ......... ......... San. Tic. Ltd. Şti.'nin leasing sözleşmesini feshetmesi üzerine oluşan % 17 KDV farkı olan 116.450,00 TL, birleşen dosya davacısı tarafından leasing şirketine ödenen 54.500,00 TL ve Konya.... Noterliği'nin 17.11.2015 tarih, ......... yevmiye sayılı ihtarnamesi için sarf edilen 150,00 TL'nin tahsiline ilişkin talebi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmediği görülmektedir. İlk derece mahkemesince emredici nitelikteki HMK'nın 26 ve 297/2'nci maddelerine uygun şekilde kanun yolu denetimine de esas olabilmesi açısından davacı tarafın tüm talepleri hakkında gerekçeli olarak olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi hatalı olmuştur.
Açıklanan sebeplerle; davalı birleşen dosya davacısı ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile birleşen dosya davacısı ......... ......... Dök. Gıda ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. Maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
Davalı birleşen dosya davacısı ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile birleşen dosya davacısı ......... ......... Dök. Gıda ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6.maddesi uyarınca Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/03/2023 Tarihli, ......... Esas - ......... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
1-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-Davalı birleşen dosya davacısı ......... Mak. Otom. Gıda Nak. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yatırılan 7.445,79 TL istinaf karar ve ilam harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesince kendisine iadesine,
3-Birleşen dosya davacısı ......... ......... Dök. Gıda ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yatırılan 179,90 TL istinaf karar ve ilam harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesince kendisine iadesine,
4-İstinaf kanun yoluna başvuran taraflarca yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
5-Karar tebliğ ve harç iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.16/01/2025
......
Başkan
.........
¸e-imzalıdır
......
Üye
.........
¸e-imzalıdır
......
Üye
.........
¸e-imzalıdır
......
Katip
.........
¸e-imzalıdır
¸Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.¸