T.C. KONYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Konya.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 15/06/2023
NUMARASI : ... Esas - ...... Karar
DAVACI : ...
: ...
VEKİLİ : Av. ....
DAVALI : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 12/12/2024
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 16/12/2024
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalı şirket ile yaptığı anlaşma uyarınca, davalı şirkete ait ...... plakalı kamyon üzerine 3 tonluk vinç sistemi, kanca kablo kaldırma
sistemi, mazot tankı ve ...... direk çakma sistemini imal ederek işçilik dahil monte ettiğini, araç üzerinde yapılan işlemler için Türk Standartları Enstitüsü’nden Münferit Araç Uygunluk Belgesinin müvekkili şirket tarafından alındığını, yapılan iş ile ilgili davalı şirket
tarafından toplamda 123.000,00 TL kısmi ödeme yapıldığını, ancak bakiye borcun ödenmediğini, makul sürenin geçmesi ve
yapılan işe ilişkin hem maliyet hem de işçilik bedellerinin artması sonucunda Konya.... Asliye Ticaret
Mahkemesi’nin ...... D. İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yaptırılarak 24/01/2022 tarihli bilirkişi raporu aldırıldığını, bakiye borcun ödenmesi için davalıya ihtarname gönderildiğini, ancak ödeme yapılmadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş; 24/05/2023 tarihli ıslah dilekçesinde; 10.000,00 TL alacak talebini 412.000,00 TL'ye arttırmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından müvekkili şirkete gönderilen ihtarnamede bedelin dolar üzerinden istenmesinin hukuka uygun olmadığını, müvekkili şirketle davacı şirketin aralarındaki ticari ilişki gereği yaptırdığı iş nedeniyle yaptıkları anlaşmada bedeli Türk lirası
üzerinden belirlediklerini, bu nedenle gönderilen ihtarnamenin gerçek borcu yansıtmadığını, konusu para olan bir borcun ülke parasıyla ödeneceğini, kaldı ki taraflar arasında yazılı bir
sözleşmenin bulunmadığını, borcun dolar cinsinden ödenmesinin istenemeyeceğini, bunun yanında müvekkili şirketin davacı şirkete yaptırdığı iş gereği ödemesi gereken bedeli ödediğini ve davacıya herhangi bir
borcunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; " Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsiline ilişkin alacak isteminden ibarettir.
Davacı, davalıya ait ...... plakalı araç üzerine vinç sistemi, kaldırma sistemi, mazot tankı ve direk çakma sistemi imal edilerek montajının yapıldığını, davalı tarafça 123.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığını, ancak bakiye iş bedelinin ödenmediğini iddia etmiş, davalı ise iş bedeli olan 123.000,00 TL'nin ödendiğini ve bakiye borcunun bulunmadığını savunmuştur.
İddia ve savunma bir bütün halinde değerlendirildiğinde, taraflar arasında eser sözleşmesi niteliklerine haiz akdi ilişki bulunduğu, davacı tarafça işin tamamlanarak teslim edildiği ve davalı tarafından 123.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığı noktasında bir uyuşmazlık bulunmamakta olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı tarafça yapılan imalatın toplam bedelinin ne kadar olduğu, davalı tarafça iş bedelinin ödenip ödenmediği, davacının iş bedelinden kaynaklı bakiye alacağının bulunup bulunmadığı ile varsa bakiye alacak tutarının ne kadar olduğu hususlarından ibarettir.
6098 sayılı TBK'nın 481. maddesine göre; Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.
Somut olayda, iş bedelinin daha önce belirlendiği iddia ve ispat edilemediğinden iş bedelinin 6098 sayılı TBK'nın 481. maddesi uyarınca belirlenmesi gerekir.
Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...... D.İş sayılı dosyasında düzenlenen 24/01/2022 tarihli bilirkişi raporu ile ...... plakalı, Mercedes marka,1990 model, beyaz renkli kamyon üzerine; 3 tonluk vinç sistemi, kanca kabio kaldırma sistemi, ...... direk çakma sistemi ve mazot tankı monte edildiği, yapılan değişikliklerin, aracın kullanımı bakımından özel bir üretim olduğu ve kamyonun değerini artırdığı, eklenti parça bedellerinin; malzeme ve işçilik ücretleri toplamının, kdv dahil (472.000+236.000+4.000=) 712.000,00 TL ederinde olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizce tanzim ettirilen 02/12/2022 tarihli bilirkişi raporu ile imalat bedelinin 531.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Raporun denetime elverişli olmaması nedeniyle ek rapor tanzimine karar verilmiş, aynı bilirkişi tarafından tanzim edilen 29/12/2022 tarihli bilirkişi ek raporu ile yapılan imalatlar hakkında detaylı açıklama yapılarak imalat bedelinin 531.000,00 TL olduğu belirlenmiştir.
24/01/2022 tarihli bilirkişi raporu ile 02/12/2022 tarihli rapor ve 29/12/2022 tarihli ek rapor arasında çelişkiler mevcut olduğundan yapılan imalatın bedelinin tespiti için yeni bir rapor tanzimine karar verilmiştir.
10/04/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile ...... plaka sayılı araç üzerine montajı gerçekleştirilen toplam imalatların imalat tarihinde; 3 tonluk vinç sistemi ve direk çakma sisteminin 280.000,00 TL+KDV, araç kasası 50.000,00 TL+KDV ve kancalı kablo kaldırma sisteminin 120.000,00 TL+KDV olduğu, dolayısıyla toplam imalat bedelinin KDV dahil 531.000,00 TL olduğu, mazot tankının da bedeli dahil edilmesinin gerekmesi halinde ise bu tutara 4.000,00 TL'nin de eklenmesi gerektiği tespit edilmiştir.
10/04/2023 tarihli raporda mazot tankı yönünden bir değerlendirme yapılmadığından ek rapor tanzime karar verilmiş ve 29/04/2023 tarihli ek rapor ile, davacı tarafça yapılan imalatlara mazot tankının da eklenmesi gerektiği, dolayısıyla toplam imalat bedelinin 535.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir.
Davacı tarafça, 10/04/2023 tarihli ve 29/04/2023 tarihli rapora karşı itiraz dilekçeleri ile imalat bedelinin gerçeği yansıtmadığı, imalat bedeline işçilik bedelinin eklenmesi gerekiği, yine imalat bedelinin tespitine güncel tutarların dikkate alınması gerektiği iddia edilmiş ise de, imalat bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönündeki iddianın soyut nitelikte olduğu, imalat bedelinin işçilik dahil belirlendiği, dolayısıyla imalat bedelinine işçilik bedelinin de ayrıca eklenmesinin mümkün olmadığı, 6098 sayılı Yasa'nın 481. maddesi uyarınca imalat bedelinin imalatın yapıldığı tarihteki değerine göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından davacı tarafın itirazlarına itibar edilmemiştir.
Davalı tarafça, 18/04/2023 tarihli ve 09/05/2023 tarihli rapora karşı itiraz dilekçeleri ile imalat bedelinin gerçeği yansıtmadığı savunulmuş ise bu yöndeki savunmanın somut bir veriye dayanmadığı sonucuna varıldığından davalı tarafın da itirazlarına itibar edilmemiştir.
Dolayısıyla, Mahkememizce 10/04/2023 tarihli ve 29/04/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporlarına istinaden, yapılan imalatın bedelinin 535.000,00 TL olduğu kabul edilmiştir. Taraflar arasında 123.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığı noktasında uyuşmazlık bulunmadığından davacının talep edebileceği bakiye iş bedelinin 412.000,00 TL olduğu sonucuna varılmıştır.
Davacı vekili 24/05/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 412.000,00 TL'ye yükseltmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; taraflar arasında eser sözleşmesi niteliğine haiz akdi ilişki bulunduğu, bu akdi ilişkiye istinaden davacı tarafça davalıya ait araç üzerine çeşitli imalatlar yapılarak teslim edildiği, işin bedeli yönünden taraflar arasında daha önce herhangi bir anlaşma yapılmadığından işin bedelinin yapıldığı tarihteki değerine göre belirlenmesi gerektiği, imalat bedelinin yapıldığı tarihteki değerinin 535.000,00 TL olduğu, davalı tarafça 123.000,00 TL tutarında ödeme yapılması karşısında davacının bakiye alacağının 412.000,00 TL olduğu, Konya.... Noterliği'nin 18/11/2021 tarihli ...... yevmiye numaralı ihtarnamesinin yanlış muhataba gönderildiği, dolayısıyla bu ihtarnamenin temerrüt için yeterli olmadığı, Konya.... Noterliği'nin 03/03/2022 tarihli ...... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya 28/03/2022 tarihinde tebliğ edildiği, ihtarname ile borcun 3 gün içinde ödenmesinin talep edildiği, dolayısıyla davalının 01/04/2022 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü, tarafların tacir olması nedeniyle hükmedilecek alacağa avans faizi işletilmesinin mümkün olduğu sonucuna varıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiş...." gerekçesiyle, davanın kabulü ile, 412.000,00 TL'nin 01/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yargılamaya konu akdi ilişkinin varlığını kabul edilmekle birlikte; müvekkilinin yapılan imalatların bedelini zamanında davacıya ödediğini ve davacıya hiç bir borcunun bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı ve eksik incelemeler içerdiğini, bilirkişi raporunda detaylı bir değerlendirme yapılmaksızın sonuca varıldığını, aparatlar ve sistemin kıymet takdiri neticesinde belirlemiş olduğu fiyatların neye dayandığının açıklanmadığını, rapora itirazların da değerlendirilmediğini, dava konusu araca monteli üst yapının imalat tarihi itibariyle hesaplanan değerinin fahiş olduğunu, bilirkişi raporunun bu nedenlerle gerçeği yansıtmadığını, temerrüde esas alınan ihtarnamede bedelin Dolar üzerinden istenmesinin hukuka aykırı olduğunu, tarafların Türk Lirası üzerinden anlaştıklarını, müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava, Eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli alacağı isemine ilişkindir.
Eser Sözleşmeleri 6098 Sayılı TBK'nın 470 vd.maddelerinde düzenlemiş olup, eser sözleşmesinde yüklenicinin eseri tamamlayıp teslim ettiğini, iş sahibi ise bedeli ödediğini ispat ile yükümlüdür. 4721 sayılı TMK'nın 6. maddesine kanunda aksine özel bir düzenleneme olmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Bu durumun usul hukukuna yansıyan hali 6100 sayılı HMK'nın 190. maddesinde belirtilmiş olup, buna göre iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altındadır.
Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmamakta ise de, davalının davacı ile aralarında davalıya ait ...... plakalı araç üzerine vinç sistemi, kaldırma sistemi, mazot tankı ve direk çakma sistemini imal edilerek montajının yapıldığını kabul ettiği anlaşılmakla, taraflar arasında bir eser sözleşmesinin varlığına ilişkin uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ayrıca davalı tarafından davacıya 123.000,00 TL ödeme yapıldığı da davacının kabulündedir. Uyuşmazlık, davacının eser sözleşmesi nedeniyle yapılan iş karşılığı dava miktarı kadar ödenmeyen bakiye alacağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Eser sözleşmelerinde sözleşme ilişkisinin varlığı çekişmesiz iken tarafların bedelde anlaşamamaları halinde; gerçekleştirilen iş bedelinin, TBK'nın 481. maddesi gereğince yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak tespiti gereklidir. Bundan anlaşılması gereken eserin teslim tarihindeki mahalli piyasa rayiçlerine göre değerinin belirlenmesidir. Piyasa rayiçlerinin içinde yüklenici kârı ve KDV de yer aldığından bulunan rakama ayrıca KDV ve yüklenici kârı eklenmez. (Y. 15. HD. 2017/621 E. 2017/2421 K., 2011/4797 E. 2012/353 K. Sayılı içtihatlarında belirtildiği gibi).
Öte yandan, ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).
Eldeki davada, tarafların her ikisinin de tacir olduğu, davalı şirketin sözleşmeden kaynaklı borcun ödediğine yönelik savunması karşısında, mahkemece taraflara ticari defterlerini ibraz etme hususunda HMK 219. ve 220. maddeleri gereğince kesin süre verilmesi, ticari defterlerin ibraz edilmesi halinde defterler üzerinde inceleme yaptırılıp, davaya konu sözleşme kapsamındaki işe dair düzenlenmiş bir fatura bulunup bulunulmadığı, taraf defterlerinde kayıtlı olup olmadığı araştırılarak, fatura davalı defterinde kayıtlı ise iş bedeli olarak faturada yazan miktarın iş bedeli olarak kabulünün gerekeceğinin gözden kaçırılmaması, yine davalının ödeme savunması kapsamınmda ticari defterlere göre davacının davalıdan alacağı bulunup bulunmadığı hususunda inceleme içerir şekilde bilirkişi raporu aldırılarak karar verilmesi gerekmekte olup, eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.
Ayrıca, davaya konu işe ilişkin fatura düzenlenmediğinin ya da kayıtlı olmadığının anlaşılması halinde ise; 6098 sayılı TBK'nın 481. maddesi gereğince iş bedelinin tespiti gerekmekte olup, bu yönde alınacak rapor uyarınca karar verilmesi gerekmektedir. Ancak somut olayda, dosya kapsamında alınan bilirkişi rapor ve ek raporlarında ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan imalatların toplam bedeli 454.000,00 TL hesaplanmış ve ayrıca 81.000,00 TL KDV'de eklenerek davacı tarafından yapılan işin bedeli toplam 535.000,00 TL olarak belirlenmiş olup, mahkemece de KDV de ekli olarak belirlenen bedele hükmedilmesi hatalı olmuştur.
Açıklanan sebeplerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6.maddesi uyarınca Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/06/2023 Tarihli, ... Esas - ...... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
1-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-Davalı tarafından yatırılan 7.719,00 TL istinaf karar harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesince kendisine iadesine,
3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
4-Karar tebliğ ve harç iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. 12/12/2024
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır
¸Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.¸