T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:
KARAR NO:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/09/2022
NUMARASI: ... Esas ... Karar
İSTİNAF EDEN DAVACI: ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLİ: Av. ... -
İSTİNAF EDEN DAVALI:
VEKİLİ: Av. ... -
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ: 29/11/2023
YAZIM TARİHİ: 01/12/2023
Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 15/09/2022 tarihinde tesis edilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karara karşı tarafların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında lastik alımına ilişkin bayilik sözleşmesi bulunduğunu, bayilik sözleşmesinin süresinin 03/09/2019 tarihinde sona erdiğini, taraflarınca davalı şirkete Banaz Noterliği'nin 31/07/2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesinin yenilenmeyeceği ve uzatılmayacağının bildirildiğini, davalı şirketçe Konya.. Noterliği’nin 9/08/2019 tarihli ..yev. nolu ihtarnamesi ile müvekkilinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle 16.994,15 TL tutarındaki yatırım ve tabela bedellerinin 7 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiğini, bu ihtarnameye de Banaz Noterliği’nin 28/08/2019 tarihli ...yev. nolu ihtarnamesi ile cevap verdiklerini, ihtarnamelerden de anlaşılacağı üzere müvekkilinin icra takibi yapılan bonoya ilişkin herhangi bir borcu bulunmadığını, bu bononun, davalı şirket tarafından müvekkili ile imzalanan bayilik sözleşmesi arasında imzalatılmış olup teminat senedi niteliğinde olduğunu, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi tarihinin 01/10/2014 olup, dava konusu yapılan senedin düzenleme tarihinin 01/10/2014 olduğunu, dava konusu bono incelendiğinde sadece düzenleme ve vade tarihlerinin elle sonradan doldurulduğunun görüldüğünü, davalı şirketin bu bononun karşılığında müvekkile herhangi bir mal ve hizmette bulunmadığını, bu hususun davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi ile ortaya çıkacağını, müvekkilin bayilik sözleşmesi uyarınca davalı şirketten almış olduğu tüm lastik veya hizmet alımlarından dolayı adına kesilen faturaları eksiksiz olarak ödediğini, teminat miktarı yatırılmadan/ uygun görülecek bir teminat karşılığında takibin durdurulmasını talep ettiklerini belirterek; davalı tarafından müvekkil aleyhine başlatılan Konya ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takip dosyasının tensiple birlikte teminatsız olarak durdurulmasına ve bu icra takip dosyasında müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, takip alacaklısının takip konusu alacağın % 20' si oranında tazminata hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın, müvekkil ile davacı arasında imzalanmış olan 01.10.2014 Bayilik Sözleşmesi, Ariyet Sözleşmesi; Yatırım Destek Sözleşmesi ve Ariyet Sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlıklara ilişkin olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişki de bu anlaşmalar kapsamında kurulmuş olup, takip dayanağı bononun da bu kapsamda imzalandığını, müvekkil firma ile davacı arasında yetki sözleşmesi imzalamış olup, aralarındaki ihtilafların Konya Mahkemeleri ve İcra Dairelerinde çözülmesinin kararlaştırıldığını, davada Konya Mahkemelerinin yetkili olduğunu, yetkiye ilişkin itraz ve cevapları baki kalmak kaydıyla, davacı, müvekkil firmaya keşide etmiş bulunduğu 31.07.2019 tarih, ... yevmiye no'lu ihtarname ile müvekkil firma ile imzalamış bulunduğu sözleşmenin süresinin dolmuş olması sebebiyle sözleşmeyi feshettiğini beyan ettiğini, bu kapsamda taraflarınca, davacı tarafın fesih beyanının kabulü ile davacıyla imzalanmış olan sözleşmeler kapsamında bayiye yapılan 16.994,15 TL tutarındaki yatırım ve tabela bedellerinin müvekkil firma hesabına ödenmesi gerektiğinin ihtar edildiğini, ancak davacının, müvekkil firmaya ilgili ödemeyi yapmadığını, sözleşme hükümlerinin açık olmasına rağmen, davacı tarafça müvekkil firmaya bu sebeple imzalanarak teslim edilmiş olan 01.10.2014 tanzim tarihli ve 16.08.2019 vade tarihli 20.000,00 TL meblağlı bononun icra takibine konu yapıldığını, gerek davacının, gerekse de müvekkil firmanın ticari ve defter ve muhasebe kayıtlarında bahse konu senedin bulunmasının sebebinin bono dayanağının taraflar arasındaki ticari cari hesap ilişkisinden kaynaklandığını belirterek; davanın yetkisizlik nedeniyle reddine, esas yönünden de mesnetsiz olan davanın reddine, davacı aleyhine asgari olarak müddeabihin %20'si oranında kötü niyet tazminatına, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "...Takibe konu senedin taraflar arasındaki sözleşme yükümlülüklerinin teminatı olarak alındığına dair taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmamakta olup, dolasıyla taraflar arasındaki sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği husususun tespiti uyuşmazlığın esas konusunu teşkil etmektedir.
Davalı vekiline takip konusu bedelin hangi esaslara göre belirlendiğinin açıklamasına ilişkin süre tanınmış olup; 04/02/2021 tarihli beyan dilekçesinde davalı, 6.794,15 TL tabela bedeli, 10.440,00 TL yatırım destek bedeli olarak toplam 17.234,15 TL 'den davacının alacaklı olduğu, 240,00 TL'nin mahsubu ile 16.994,15 TL alacaklı olduğunu beyan etmiş ve ilgili tabela bedellerine dair fatura ile birlikte yatırım destek ödeme makbuzlarını sunmuştur.
Davacı vekili 24/03/2021 tarihli beyan dilekçesinde yatırım destek ödemelerinin yapılmadığına dair herhangi bir itirazda bulunmayıp ilgili ödemelerin sözleşme yükümleri gereği yerine getirildiğinden yerine getirilemeyeceğini savunmuştur. Yine 28/02/2022 tarihli davacı beyan dilekçesinde davalı tarafından teslim edilen tabela, pano, reklam ve basılı malzemelerin müvekkili iş yerinde bulunduğunu henüz teslim edilmediğini beyan etmiştir.
İşbu beyanlar karşısında borca konu edilen tabela ve panoların davacı uhtesinde bulunduğu ve iade edilmediği, yine yatırım destek ödemelerinin yapıldığı hususunda taraflar arasında herhangi bir ihtilafın bulunmadığı tespit edilmiştir.
Taraflara arasındaki bayilik sözleşmesinin incelenmesinde 01/12/2014 tarihinde 5 yıllığına oluşturulduğu ve süre bitiminden evvel sözleşmenin yenilenmeyeceği husususun davacı tarafından davalıya usulüne uygun şekilde bildirildiği anlaşılmış olup; herhangi bir haksız feshin bulunmadığı takdir ve kanaatine varılmıştır.
Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 10.2 maddesi gereği tabela ve panoların davacı tarafından davalıya fesih sonrası iade edilmesi gerekmekte olup, 28/02/2022 tarihli davacı beyanında iade edilmediği, sabit olduğundan tabela bedellerine ilişkin davalı tarafından sunulan fatura içeriğine ve bedellere dair davacı tarafından herhangi bir açık itiraz bulunmadığından sunulan 09/12/2014 tarihli fatura içeriğindeki 3 kişilik konaklama bedeli, keşif bedeli ve montaj yol bedeli iade kapsamında değerlendirilemeyeceğinden bu bedellere yönelik talepler borç kapsamında ayrı tutularak yalnızca iade edilmesi gerekin ürün bedelleri olan toplam KDV dahil 6.027,14 TL yönünden davalının taleplerinde haklı olduğu takdir ve kanaatine varılmış olup, toplam fatura bedeli olan 6.794,15 TL den tespit edilen 6.027,14 TL'nin mahsubu ile 767,01 TL yönünden davacının davalıya borçlu olmadığı takdir ve kanaatine varılmıştır.
Davalı her ne kadar yatırım destek ödemelerinin iadesini talep etmiş ise de, yapılan bu ödemelerin sözleşme sonunda iade edileceğine dair taraflar arasındaki sözleşmelerde herhangi bir ibare bulunmayıp, 01/10/2014 tarihli taahhütname kapsamında davacı yükümlülüklerinin yerine getirilmediğine dair ispat külfeti davalıda olup, ilgili hususta açıklama yapmak üzere davalıya tanınan kesin süreye rağmen herhangi bir muteber delil veya beyan da bulunulmadığından, davalının, davacının sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmediğine yönelik savunmalarını itibar edilmemiştir. Bu cihetle yukarıda zikredildiği üzere taraflar arasındaki sözleşme süre bitiminde sona erdirilmiş olup, haksız fesih durumu bulunmadığından ve fesih halinde yapılan yatırım destek ödemelerinin iade edileceğine yönelik herhangi bir anlaşma olmadığından, toplam 10.440,00 TL'lik yatırım destek ödemelerinin iadesine ilişkin taleplerinde de davalının haksız olduğu takdir ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; davacının tabela ve pano bedellerine yönelik fatura içeriğindeki iade edilmeyen tabela ve panolar yönünden borçlu olduğu, fakat 3 kişilik konaklama bedeli, keşif ve montaj yol bedelleri olan 767,01 TL ile yatırım destek ödemeleri toplamı olan 10.440,00 TL toplamı 11.207,01 TL davalıya borçlu olmadığı, ancak ilgili bedeller icra tehdidi altında dava açıldıktan sonra ödendiğinden ve bu bedelin istirdadına karar verilmiştir. Ödemeler dava tarihinden sonra gerçekleştiğinden faiz hususunda herhangi bir karar verilmeyerek,...." gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile; Konya .. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına konu senetten dolayı davacının davalıya 11.207,01 TL borçlu olmadığının tespitine, bu senet nedeniyle ödemiş olduğu 11.207,01 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafın müvekkiline bayilik sözleşmesini imzalattığı sırada imzalattığı bonoyu icra takibi yaparak müvekkili icra tehdidi altında bıraktığını, müvekkilinin icra takibi yapılan teminat senedine ilişkin herhangi bir borcu bulunmadığı halde davalı tarafından öne sürülen iddialara dayanılarak bu husus irdelenmeksizin karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, teminat senetlerinin doğrudan icra takibine konu edilemeyeceğini, söz konusu tabela, pano, reklam ve basılı malzemelerin müvekkilin iş yerinde olduğunu, müvekkilinin, teslim yükümlülüğünün olmadığını, ancak teslimin gerekmesi halinde teslime hazır olduğunu davalı tarafa defalarca ilettiğini, ancak davalı söz konusu tabela, pano, reklam ve basılı malzemeleri teslim almadığını, müvekkilin sözleşme uyarınca tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, mahkeme tarafından, yalnızca borca konu edilen tabela ve panoların bedelleri yönünden müvekkilin borçlu olduğuna karar verildiğini, söz konusu malzeme bedeli, davalı tarafından kesilen fatura üzerinden belirlenmiş olup bu miktarın fahiş olduğunu, söz konusu malzeme bedelinin bilirkişi marifetiyle araştırılarak bu yönde karar verilmesi gerekirken yeterli inceleme yapılmaksızın karar verildiğini, davalı tarafça ekte sunulan yatırım destek sözleşmesinin 3.12 maddesinde bayinin sözleşme süresi içerisinde satış hedeflerine ulaşması durumunda, bayilik sözleşmesinin bitimi ile birlikte makinelerin mülkiyetlerinin bayiye bedelsiz olarak devredileceğinin belirtildiğini, mahkeme tarafından verilen kararın belirttikleri kısımlarına itiraz etmekle birlikte taleplerinin bir kısmının haksız ve kötüniyetli olduğundan borçlu olunmayan kısım bakımından taraflarına %20 tazminata hükmedilmesi gerekirken ve ödeme tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerelirken bu hususun yerel mahkeme tarafından irdelenmediğini belirterek; yerel mahkeme kararının kaldırılarak yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça imzalanarak müvekkil firmaya teslim edilen 01.10.2014 tarihli "Taahhütname" başlıklı belge ile; davacının, müvekkil firmadan 10.000,00 TL tutarında nakit yatırım desteği talep ettiğini, bu kapsamda müvekkil firmanın, davacıya 31.03.2015 tarih,.... sıra no'lu fatura ile 5.000,00 TL, 30.06.2015 tarih, .... sıra no'lu fatura ile 5.000,00 TL ve 31.05.2018 tarih, ... sıra no'lu fatura ile 440,00 TL, olmak üzere toplam 10.440,00 TL yatırım desteği verdiğini, bu hususta davacının da itirazının bulunmadığını, davacı, müvekkil firmaya taahhüt miktarı lastik almadığı gibi müvekkil firma ile imzalamış bulunduğu 01.10.2014 tarihli bayilik sözleşmesini feshettiğini, bu sebeple müvekkil firmanın yatırım destek bedelini iade alma hakkı doğduğunu, mahkemece 01.10.2014 tarihli belgede belirtilen davacı tarafın alımını taahhüt ettiği miktarda lastik alıp almadığı hususunda da bir bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını, mahkemenin yatırım destek bedelinin iadesine ilişkin kısma yönelik davanın kabulü kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkeme gerekçeli kararında fatura bedeli olan 6.794,15 TL'den konaklama bedeli, keşif bedeli ve montaj yol bedeli olan 767,01 TL yönünden de davanın kabulüne karar verdiğini, bu gerekçenin aykırı olduğunu, zira 01.10.2014 tarihli sözleşme gereğince müvekkil firma, tabela ve panoları, davacının adresine görevlendirdiği servis personeli kanalıyla sevk ettirdiğini ve montajını sağladığını, bu bedelin 09.12.2014 tarihli fatura içeriğinde yer almakta olup, bahse konu faturanın davacı taraf muhasebe kayıtlarında da yer aldığını belirterek; yerel mahkeme kararının talepleri doğrultusunda kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, kambiyo senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Davacının istinaf talebi yönünden;
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "İstinaf Dilekçesinin Reddi" başlıklı 346/(1). maddesinde; istinaf dilekçesinin, kanuni süre geçtikten sonra verileceği veya kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme istinaf dilekçesinin reddine karar vereceği,
Hukuk Muhakemeleri Kanununun "İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar" başlıklı 341.maddesinin (2) no'lu bendinde, miktar veya değeri binbeşyüz Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğu belirtilmiş, 2.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı "Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 41.maddesi ile de, maddede yer alan "binbeşyüz" ibaresi, "üçbin" şeklinde değiştirilmiş, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, bu miktarın Maliye Bakanlığınca her yıl için tespit ve ilan edilecek yeniden değerleme oranında artırılması kabul edilmiş, 2021 yılı değerleme oranına göre yapılan hesaplamaya göre 2022 yılı için istinaf kanun yoluna başvurma kesinlik sınırı 8.000,00 TL olarak belirlenmiştir.
İlk derece mahkemesinin karar tarihi 15/09/2022 olup, istinaf istemine konu davanın reddedilen kısmı ise 6.281,40 TL'dir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na 6763 sayılı Kanun ile ilave edilen Ek-Madde 1 hükmü uyarınca karar tarihi itibariyle HMK'nın 341/2. maddesi gereğince miktar veya değeri 8.000,00 TL'yi geçmeyen malvarlığına ilişkin kararlar kesin olup, HMK'nın 346. maddesi gereğince kesin olan karara ilişkin istinaf dilekçesi ilk derece mahkemesince reddedilebileceği gibi 352. maddesi gereğince yapılan ön inceleme neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da istinaf isteminin reddine karar verilebilir.
Dava dosyasının incelenmesinde davanın reddedilen miktarı nazara alındığında; istinaf kanun yoluna başvuran davacı yönünden kararın kesin olduğu, istinaf kanun yolunun açık olmadığı, ilk derece mahkemesi hakiminin kanunla verilmeyen bir hakkı tanımak suretiyle hükme karşı istinaf kanun yolu açık olduğunu belirtmesinin, taraflara yasayla verilmemiş bir hakkı (istinaf kanun yolunu) bahşetmeyeceği anlaşılmakla davacının istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinin HMK 352/1.b maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Davalının istinaf talebi yönünden;
Davaya konu senedin taraflar arasında düzenlenen bayilik sözleşmesi nedeniyle teminat senedi olarak verildiği davalının da kabulünde olup bu konuda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, takibe dayanak bononun hangi alacak veya alacakların teminatı olarak düzenlendiği, ilgili alacakların davacı tarafından ödenip ödenmediği noktalarında toplanmaktadır. Taraflar arasındaki 01/10/2014 tarihli bayilik sözleşmesinin 10.2 maddesine göre bayilik sözleşmesinin sona ermesi halinde bayi/davacıya teslim edilen tabela, stand vb..reklam ve tanıtım malzemelerinin davalıya iade edileceğinin kararlaştırıldığı, bunun dışında yatırım destek ödemeleri, konaklama, keşif bedeli ve montaj yol bedelinin de ödeneceğine ilişkin bir kaydın bulunmadığı, ilk derece mahkemesince karardaki gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davanın kısmen kabulüne ilişkin kararda kamu düzenine aykırılık da bulunmadığı anlaşılmakla HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararına karşı davalının istinaf başvuru talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurma dilekçesinin REDDİNE,
-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yatırılan 80,70 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
2-Davalının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
3-Alınması gereken 765,55 TL harçtan peşin alınan 191,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 574,15 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
5-İstinafa başvuranlar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,
6-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
7- Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 29/11/2023 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 352 ve 362/1.a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır