T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:
KARAR NO:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KONYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/02/2023
NUMARASI: Esas - Karar
KATILMA YOLUYLA
İSTİNAF EDEN DAVACI: ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLİ: Av. ... -
İSTİNAF EDEN DAVALI:
VEKİLLERİ: Av. ... & Av. ...
DAVA: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ: 06/05/2024
YAZIM TARİHİ: 08/05/2024
Taraflar arasında görülen davada Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili ile katılma yolu ile davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA: Davacı vekili, müvekkilinin genel kurul kararına istinaden kooperatiften peşin bedelli olarak 2011 yılında daire satın aldığını ve daire bedeli olan 100.000,00 TL'yi de peşin olarak ödediğini, kooperatifin 2013 yılı olağan genel kurulunda alınan karar gereği peşin ödemeler ile ilgili değerlendirme yapılarak 100.000,00 TL bedelle daire satın alanların bu ödemelerinin 140.000,00 TL sayılmasına ve bu bedel üzerinden kooperatif bitene kadar ödeme yapılmasına karar verildiğini, müvekkilinin peşin bedelle üye olmasına rağmen komşuluk ilişkilerinin bozulmaması için 140.000,00 TL'yi aşan kısmını da alt yapı ve genel giderleri karşılamak amacı ile ileride mahsuplaşmak üzere ödemeye devam ettiğini, müvekkilinin peşin ödemeli olarak üye olması nedeniyle genel giderlere mahsuben ödemelerini yaptığını, davalı tarafından gönderilen ihtarname ile 101.663,00 TL borcu olduğunun ve ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, ihtarnamede borcun genel gider mi inşaat bedeli mi olduğu yönünde bir açıklama da yapılmadığını, ihraç kararının usul ve esas yönünden hukuka aykırı olması nedeniyle iptali gerektiğini, davalı kooperatif yönetim kurulunun müvekkilinin peşin ödemeli üye olduğunu gözardı ettiğini, müvekkilinin herhangi bir borcunun bulunmadığını, bu nedenle ihtar şartlarının gerçekleşmediğini, davalının kendi hesaplarını kesinleştirmeden müvekkili hakkında borç çıkarmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, davalının kendi genel kurul kararını görmezden geldiğini ileri sürerek, müvekkilinin davalıya ihtarnamede belirtilen miktarda borçlu olmadığının tespiti ile ihraca yönelik 12.01.2015 tarih, 72 sayılı yönetim kurulu kararının iptaline, üyeliğin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, kooperatif başkanı sıfatı ile ...'in yasaya aykır hareketlerine ilaveten yönetimde bulunduğu tüm dönemde vazifesini suiistimal ederek, kendisi, kızı ve damadı olan davacıdan eksik aidat aldığını, menfaat sağladığını, davacının sabit fiyatla kooperatife üye olmadığını, kooperatife ödemelerini ispat edemediğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, "...Somut olayda; Konya .. Noterliği'nin 15/10/2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı kooperatifin 101.663,00 TL aidat borcunun 10 gün içinde ödenmesinin davacıya ihtar edildiği, yine aynı noterliğe ait 27/11/2014 tarih ....yevmiye nolu ihtarname ile davalı kooperatifin 101.663,00 TL aidat borcunun 1 ay içinde ödenmesinin davacıya ihtar edildiği, yine aynı noterliğe ait 20/01/2015 tarih ....yevmiye nolu ihtarname ile kooperatif ihraç kararının davacıya ihtar edildiği, bu bakımdan ihraç prosedüründe şekli bir eksikliğin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davalı kooperatifin 2008 yılı olagan genel kurul toplantısında ''... Kooperatifin ihtiyacına göre sabit fiyatla daire satın almak isteyenlere peşin fiyatına en az 100.000,00 TL bedelle verilmesine ...'' şeklinde karar alındığı anlaşılmıştır. Bu karara istinaden kooperaif üyesi olanların peşin bedelli üye olacağı noktasında duraksama bulunmamaktadır.
Kooperatif yönetim kurulunun 15/09/2011 tarihli 24 numaralı yönetim kurulu kararı ile davacıya peşin bedelle daire satışına karar verildiği, kararın o dönem yönetim kurulu üyeleri olan ... ... ve ... tarafından imzalandığı anlaşılmaktadır.
15/09/2011 tarihi itibariyle kooperatif yönetim kurulu üyesi olan ..., .... ve ...18/12/2017 tarihli celsede 15/09/2011 tarihli 24 numaralı yönetim kurulu kararı altındaki imzaların kendilerine ait olduğunu ifade etmiştir.
Her ne kadar Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/07/2020 gün ve ... E ... K sayılı kararı ile davacının üyeliğinin normal bedelli üyelik niteliğinde olduğu kabul edilmiş ise de; anılan kararın kaldırılmasıyla tamamen ortadan kalktığı, kaldırma kararı sonrasında özellikle önceki kararın her iki tarafça da istinaf edilmesi karşısında bu kabulün taraflar lehine usuli kazanılmış hak teşkil etmesinin mümkün olmadığı, dolaysıyla delillerin tekrar değerlendirilmesine engel herhangi bir durumun bulunmadığı, önceki kararda sehven 15/09/2011 tarihli 24 numaralı yönetim kurulu kararı yönünden bir değerlendirme yapılmadığı, bu yönetim kurulu kararı değerlendirilmeksizin verilen kararın dosya kapsamına uygun olmadığı, zira davalı kooperatifin 2008 yılı olağan genel kurul toplantısında peşin belli üyelik alımı konusunda karar alındığı, 15/09/2011 tarihli 24 numaralı yönetim kurulu kararı ile ise davacının peşin bedelli üye olarak üyeliğe kabulüne karar verildiği, bu karar tarihi itibariyle yönetim kurulu üyeleri olan dava dışı ..., ... ve ...'nün bu karardaki imzaların kendilerine ait olduğunu ifade ettikleri, Konya.. Ağır Ceza Mahkemesinin... Esas,... Karar sayılı dosyasının bu dava dosyası ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, anılan ceza dosyasında her ne kadar belirtilen yönetim kurulu üyeleri sanık olarak bulunmakta iseler de 15/09/2011 tarihli 24 nolu yönetim kurulu kararındaki imzaların kendilerine ait olduğunu ifade etmelerinin kendilerini suçtan kurtarmaya yönelik bir ifade olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığı, anılan yönetim kurulu kararının geçerli bir karar olduğu, mevcut delil durumu itibariyle ilgili yönetim kurulu kararının geçersiz olduğunun davacıya karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığı, kooperatifin bu karar nedeniyle zarar görmesi halinde oluşan zarar nedeniyle ilgili yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk davası açmak suretiyle rücu edebileceği dolayısıyla varsa bu karardaki sakatlığın davacıya karşı ileri sürülemeyeceği sonucuna varıldığından davacının peşin bedelli kooperatif üyesi olduğu kabul edilmiştir.
Davacıya gönderilen ihtarnamelerde belirtilen aidat borcunun ve işlemiş faiz miktarları ile bilirkişi tarafından hesaplanan aidat borcu ve işlemiş faiz miktarları arasında fark olduğu gibi dava tarihinde yürürlükte bulunan 6101 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca TBK'nın 88. ve 120. maddelerine göre hesaplama yapılması gerektiği, bu durumda faiz miktarının daha da düşük olacağının sabit olması ( Kooperatif genel kurul toplantılarında %5 ve %10 arasında faiz oranının kabul edildiği ve bu miktarın anılan kanun maddelerine göre fahiş olduğu) karşısında davalı kooperatifçe gönderilen ihtarnamelerin içeriğinin gerçek borç miktarını yansıtmadığı anlaşıldığından davanın bu nedenle kabulü gerekirken, yanılgılı gerekçeyle reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2015/3666 E 2016/92 K)
Bu aşamada belirlenmesi gereken diğer bir husus ise davacıya gönderilen ihtarnamelerdeki borcun gerçek borcu yansıtıp yansıtmadığı hususudur. Zira ihtarnamede belirtilen borç tutarı ile gerçek borç tutarı arasında fahiş bir farkın bulunması halinde hem davacıya gönderilen ihtarnameler, hem de davacı hakkındaki ihraç kararı usulsüz sayılacaktır.
Dosya kapsamına uygun olduğundan hükme esas alınan 12/05/2020 tarihli rapor ile davacının 1. ihtarname tarihi tarihi itibariyle yaptığı ödeme tutarının 134.000 TL olduğu, davacının peşin bedelli üye olduğunun kabul edilmesi halinde 1. ihtarname tarihine kadar ödemesi gereken toplam tutarın 169.080,00 TL olduğu, davacının yaptığı 134.000 TL'lik ödemenin mahsubundan sonra davacının 1. ihtarname tarihi itibariyle borçlu olduğu tutarın 35.080,00 TL olduğu tespit edilmiştir.
Somut olayda; her ne kadar davacıya 101.663,00 TL tutarındaki borcun ödenmesi için ihtarname gönderilmiş ise de davacının 1. ihtarname tarihi itibariyle borçlu olduğu tutarın 35.080,00 TL olduğu dolasıyla ihtarnamede belirtilen borç ile gerçek borç arasında aşırı bir farklılık bulunduğu, bu farklılık nedeniyle ihtarnamenin ve dolasıyla ihraç kararının yerinde olmadığı sonucuna varıldığından davalı kooperatifin 12/01/2015 tarihli 72 nolu yönetim kurulu ihraç kararının iptaline..." dair, davanın kabulü ile, davalı ... Konut Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu'nun 12/01/2015 tarihli ve 72 nolu ihraç kararının iptaline, davacının davalı kooperatifin peşin bedelli üyesi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili, kooperatife normal statüdeki ortaklardan farklı olarak sabit ve peşin ödemeyle ortak alımına karar verilebilmesi için bu hususun genel kurulun gündeme alınması genel kurul tarafından tartışılarak bir karar verilmesi gerektiğini, davacı için genel kurulda herhangi bir tartışma olmadığını, görüşülmediğini, davacının kooperatif yönetim kurulu başkanlığına kooperatife üye olmak için tarihsiz dilekçe verdiğini ve dilekçesinde peşin bedelli üye olma talebi bulunmadığını, Kooperatif ana sözleşmesinde olmadığı için daire satışı yapılamayacağını, peşin ödemeli üye kaydı içinde ana sözleşmenin 61.maddesine göre konut bedellerinin tespit edilmesi gerektiğini, ancak bu maddeye göre tespit edilen, raporlanan, üyelerin incelenmesine sunulan bir bedel bulunmadığından peşin bedelli üye alımının ana sözleşmeye aykırı olduğunu, ... ve ...'in aldığı 48.623,00 TL'nin kooperatifin banka kayıtlarında bulunmadığını, ...'ın ödediği peşin paranın 100.000,00 TL değil, 48.632,00 TL olduğunu, her ne kadar mahkemece davacının ince hesap ile menfaatlendiğini diğer üyelerin aleyhine eşitlik ilkesini bozan durumu izah edilmişse de mahkemece ve bilirkişilerce nazara alınmadığını, müvekkilin kooperatifin ihraç kararının doğru ve yasal olduğunu, yazışmalardaki prosedüre uygun hareket ettiğini ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Katılma yoluyla istinaf eden davacı vekili, müvekkilinin peşin bedelli üye olduğunu ve ödemesi gereken bedel olan 100.000,00 TL'ni müracaat tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödediğini, ödeyeceği bir aidat borcu bulunmadığını, ancak peşin üye olması nedeni ile genel giderlerden sorumluluğu nedeni ile davalı kooperatif olarak talep edilen bedelleri ileride genel giderler ile mahsuplaşmak üzere ihtirazı kayıtla yatırdığını, davalı kooperatife herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek, mahkeme kararının müvekkiline ait olduğu belirtilen borç miktarı kısmının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, üyeliğin tespiti ile kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Mahkemece daha önce verilen kararın Dairemizin .... E-... K. sayılı ilamı ile ''....Ancak, Yargıtay 23. HD'nin 26/4/2013 tarih, .... E.... K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, ortaklık hak ve sıfatına bağlı olarak dava açan kişinin, şayet yargılama sırasında bu sıfatı sona erecek olursa artık davayı takip ve sonuçlandırmakta hukuki yararının kalmayacağı zira, bu hususun dava koşulu olup, davacının bu sıfatının yargılama sonuna ve hükmün kesinleşmesine kadar devam etmesinin zorunlu olduğu ve mahkemece re'sen gözönünde bulundurulması gerektiği, mahkemece her ne kadar iki istem birlikte incelenerek karar verilmiş ise de, ihraç kararının iptali davası tefrik edilerek, menfi tespit istemi bakımından ihraç iptali davasının sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiği zira, ihraç kararının iptali davasının sonucuna göre davacının üyelik durumu belirlenecek ve buna göre menfi tespit davasında aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığının tespit edileceği nazara alınmaksızın yazılı olduğu şekilde karar verilmesi yerinde görülmediğinden, taraf vekillerinin istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca re'sen kaldırılmasına, kararın kaldırılma sebebine göre taraf vekillerinin istinaf istemlerinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına...'' gerekçesiyle, kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkemece, Dairemiz kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 15.09.2021 tarih ... Esas .... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere "....1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca ortaklar, hak ve yükümlülüklerde eşit konumdadır. Yönetim kurulu bu ilkenin dışına çıkmak istediği takdirde, bu hususu, genel kurul gündemine alarak, genel kurulun tartışmasına açıkça sunması gerekmekte veya genel kurulun yapılan uygulamayı açıkça ya da zımnen benimsemesi icap etmektedir. Bu nedenle, sabit ve peşin bedel ödemek suretiyle ortaklığa alınmadaki bu usule uyulmamışsa, böyle bir ortağın (devam eden inşaatların finansmanına katılımı için) üyelik aidat yükümlülüğü devam eder. Açıklanan usule uyulmuşsa, ortaklığa alınmadaki bu farklılık, ortaklığa alındıktan sonra üyelik aidatı istenmesini mümkün kılmaz ise de, kooperatifin amacına ulaşıncaya kadar yapılan genel yönetim ve alt yapı giderlerinden ortağın sorumluluğu devam eder. Genel kurulca açık yetki verilmedikçe ya da benimsenmedikçe, 1163 sayılı Kanun'un 23. maddesine aykırı şekilde yönetim kurulunun diğer ortaklardan farklı statüde ortaklığa kabul kararı vermesine veya akçalı konularda bir ortağı farklı statüde konumlandırmasına geçerli hukuki sonuç bağlanamaz...."
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 18.03.2021 tarih ... Esas.... Karar sayılı ilamında da "...1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı kooperatif anasözleşmesinin 14. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği, her iki ihtarnamede de bildirilen borç miktarının aynı olup olmadığı, tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir...." hususunun belirtildiği anlaşılmıştır.
Bu durum karşısında, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı kanaatine varıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin reddine karar verilmesi gerektiği gibi, davacı vekilinin katılma yolu ile istinaf isteminin ise, Yargıtay 6.Hukuk Dairesi'nin 09.10.2023 tarih, ... Esas- ....Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, genel yönetim ve altyapı giderlerinin tefrik edilen menfi tespit davasında ayrıca belirleneceği, bu nedenle davacı vekilinin istinaf istemlerinin işbu dosyadan tefrik edilen menfi tespit davasında değerlendirilecek bir husus olup, davacı aleyhine kesinleşen ya da usuli kazanılmış hak teşkil edecek bir durumun da bulunmayacak olması nedeniyle davacı vekilinin katılma yolu istinaf isteminin de reddine ve bu itibarla, taraf vekillerinin istinaf istemlerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Taraf vekillerinin istinaf başvuru taleplerinin ESASTAN REDDİNE,
2- Alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3- Alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4- İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
5- İstinafa başvuranlar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6- Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince kararın tebliği işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,
7- Kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 06/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır