T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:
KARAR NO:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KONYA .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/10/2022
NUMARASI: Esas - Karar
ASIL VE BİRLEŞEN
KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN...
KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ..
ESAS SAYILI DAVA DOSYALARINDA
DAVACI:
VEKİLİ: Av.
İSTİNAF EDEN DAVALI:
VEKİLLERİ: Av.
Av.
DAVA: Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ: 17/01/2024
YAZIM TARİHİ: 17/01/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... ve birleşen dosyaları ile açılan tespit davalarında 13/10/2022 tarihinde tesis edilen asıl ve birleşen davaların kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;
DAVA: Davacı vekili asıl dava dosyasına vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin “Nevşehir İli Derin Kuyu İlçesi ... Köyü ...Ada.. ve .. Parsellerde” 990 kW’lık Güneş Enerjisi Santrali (GES) üretim tesisi bağlantısı kurulması için yapmış olduğu... nolu başvurusuna karşı, davalı dağıtım şirketi tarafından tesis edilen “Hat kapasitesi nedeniyle bağlantı başvurusu olumsuz sonuçlanmıştır.” şeklindeki 04.12.2015 tarihli işlemin iptali ile müvekkili şirkete “olumlu bağlantı görüşü” tahsis edilmesi için Konya .. İdare Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, Mahkemece "dava konusu işlemi tesis eden MEDAŞ'ın kamu kuruluşu niteliği taşımayan ve faaliyetleri özel hukuk hükümlerine tabi bir özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine" karar verildiğini, tarafların istinaf kanun yoluna başvurmaması üzerine kararın kesinleştiğini, benzer nitelikteki davalarda Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yerleşik görüşünün de adli yargının görevli olduğu yönünde olduğunu, davalı dağıtım şirketinin işlemi kanuna ve hukuka aykırı olduğundan iptalini talep ettiklerini, müvekkili şirket tarafından bağlantı başvurusu yapılan GES sahasının Derinkuyu Trafo Merkezine kuş uçuşu mesafenin yaklaşık 4 km olduğunu, müvekkili şirkete ait sahanın 500 m yakınında toplam 17 MW kapasiteli GES sahası bulunmakta olduğunu, müvekkili şirketin sahasının Derinkuyu Trafo Merkezi'ne işbu sahadan daha yakın olduğunu, müvekkili şirketin başvurusunun çekilen işbu enerji nakil hattından veya Kaymaklı istikametinden gelen hatlardan ya da Derinkuyu TM’den değerlendirilebileceği gibi Derinkuyu Trafo Merkezinden çıkan herhangi bir hattan da değerlendirilebileceğini, davalı şirket tarafından Derinkuyu Trafo Merkezine tahsis edilen kapasitenin dağıtılmasında da haksız ve hukuksuz uygulamalar yaptığını, özellikle Kaymaklı TM bölgesinden gelen talepler değerlendirilirken iltimas geçerek bazı başvurulara kapasite tahsis edildiğini, Derinkuyu Trafo Merkezi ile Kaymaklı TM'ne yapılan başvurulara ilişkin tablolar incelendiğinde Nisan 2015 ve Mayıs 2015 Değerlendirme Döneminde kapasitelerin verildiğini, Mayıs 2015 Değerlendirme Döneminde iki adet başvurunun (... ve .... nolu başvurular) “İptal-ENH Kapasitesinden” gerekçesiyle olumsuz sonuçlandırıldığını, bu tablodan anlaşılacağı üzere Kaymaklı TM’yi besleyen hattan verilebilecek kapasitenin Mayıs ayında dolduğunun görüldüğünü, ancak Haziran 2015 ve Temmuz 2015 Ayı Değerlendirme Sonuçları incelendiğinde de ENH’nın kapasitesi dolduğu için başvuruların reddedildiği görülse de Ağustos ayında “.... ve Tic. Ltd. Şti.” isimli şirketin ...nolu başvurusunun ENH dolu olmasına rağmen “TEİAŞ GÖRÜŞÜ BEKLENİYOR” şeklinde değerlendirildiğini, yine Ağustos 2015 ayı değerlendirmesinde “...ve Tic. Ltd. Şti.”nin... nolu başvurusunun ise “İPTAL-HAT KAPASİTESİNDEN” şeklinde değerlendirildiğini, davalı şirketin ... ve Tic. Ltd. Şti.’nin başvurusunu iptal etmeyip iltimas geçerek değerlendirdiğini ve işbu şirketin başvurusunun daha sonra OLUMLU sonuçlandırıldığını, tüm bu hususların davalı şirket tarafından başvurular hakkında bariz şekilde yanlış değerlendirme yapıldığını ve/veya bazı firmalara iltimas geçildiğini açıkça ispatladığını, sonuç itibariyle, müvekkili şirketin bağlantı başvurusu her ne kadar hat kapasitesi nedeniyle olumsuz sonuçlanmışsa da tüm veriler hat kapasitesinin mevcut olduğunu ispatladığından dava konusu işlemin iptali gerektiğini ileri sürerek müvekkili şirketin.... nolu başvurusuna ilişkin davalı şirket tarafından tesis edilmiş olan 04/12/2015 tarihli işlemin iptali ile müvekkili şirketin dava konusu başvurusuna ilişkin olumlu bağlantı görüşü verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili asıl davaya vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin hisselerinin özelleştirildiğini, bu özelleştirme öncesinde TEDAŞ ile müvekkili şirket arasında 24.07.2006 tarihli sözleşme imzalandığı,bu sözleşme gereğince müvekkili şirketin faaliyet bölgesinde bulunan dağıtım sisteminin, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilebilmesi için sorunlu olan taşınır ve taşınmaz malların işletim hakkının vekil şirkete bırakıldığını, ancak hat tesisi, taşınmaz ve taşınırların mülkiyetinin korunarak açıkça TEDAŞ'a ait kalacağının hükme bağlandığını, Elektrik Piyasası Dağıtım Düzenlemeye Esas Yatırım Harcamalarının Belirlenmesi ve Gerçekleştirmesinin İzlenmesine İlişkin Usul ve Esasların madde 9/1-2 fıkraları gereğince malik olan kamu idaresi TEDAŞ tarafından 15 yıl boyunca bu hat ve tesislerde herhangi bir yenileme tadilat yapılmayacağını, yani bu hat ve tesislerin kullanım ömrüne dikkat edilmesi, ömürlerini kısaltacak fiil ve işlemlerden kaçınılması,bu doğrultuda kullanılmasının sağlanması, GES dahil alternatif enerji kaynaklarından elde edilen enerjinin bu hatlara bağlanması sağlanırken bu gerçeğin göz önünde tutulması gerektiğini, yine müvekkilin iş kolunun bir yönüyle de faaliyet alanı içerisinde bu hizmetten yararlananlar açısından toplumsal hizmet niteliğinde olduğunu, müvekkili şirket dahil herkesin bu noktada hizmetin devamlılığına, kesintisizliğine, gereklerine ve özelliklerine uygun hareket etmek zorunda olduğunu, müvekkili şirketin kar elde etmeyi amaçladığını ve işlettiği hizmetin bir yönüyle de toplumsal hizmet içeriğinde olduğunu, müvekkili şirketin faaliyet alanında bulunan kişilerin hayatlarını büyük ölçüde kolaylaştıran ve günümüzde vazgeçilmez olarak kabul edilen bir hizmete aracılık ettiği sürekli, kesintisiz, düzenli olarak bu hizmeti sunmak zorunda olduğunu, müvekkil şirketin aldığı ve alacağı kararlarda basiretli bir tacir olarak hareket etmek zorunda olduğunu, elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin yönetmeliğin çıkması sonrasında toplumsal hizmet sunulduğu göz önünde bulundurularak Elektrik Piyasasında Bağlantı Ve Sistem Kullanım Yönetmeliği Bağlantı Ve Sistem Kullanım Anlaşmaları başlıklı madde 12/ 2'de ;"bağlantı için yapılan başvuru, dağıtım şirketi tarafından, dağıtım sisteminin mevcut durumu çerçevesinde genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olma sonuçları da dikkate alınarak değerlendirilir " hükmü, 6446 Sayılı Kanunun Madde 9/2 hükmü ve işletme politikası doğrultusunda değerlendirmelerde esas alınacak nesnel genel kişilik dışı komisyon kararı alındığını, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına İlişkin Tebliğin 8.4 madde hükmü incelendiğinde her bir başvurunun ilgili şebeke İşletmesi tarafından kurulacak komisyon tarafından değerlendirileceğinin düzenlendiğinin görüldüğünü, yani GES dahil alternatif enerji üretiminde bulunmayı amaçlayan kişilerce bulunulacak başvuruların müvekkil şirket dahil dağıtım şirketleri tarafından kurulacak komisyonlarca değerlendirileceği ve karara bağlanacağını, norm koyucu tarafından bu komisyonların değerlendirmelerine her hangi bir kıstas konulmadığını, dağıtım şirketlerinin özel durumları göz önünde bulundurularak onlara tam bir takdir yetkisi tanındığını, bu takdir yetkisinin müvekkil şirket tarafından sınırsız değil elektrik piyasasında bağlantı ve sistem kullanım yönetmeliği 12-2 hükmü esas alınarak ve gerekçelerini açıklayacakları kriterler çerçevesinde kullandığını, müvekkili şirketin başvurucular arasında adaleti sağladığı, Kırşehir, Nevşehir ,Aksaray, Konya, Karaman illerinde hizmet verdiği, bu kadar geniş bir coğrafyada oluşturulacak komisyonunda her bir başvurunun tek tek değerlendirirken adaletsizliğin oluşmasını engellemek,hakkaniyeti sağlamak, davacı taraf iddiası ve benzeri iddialar ile karşılaşmamak için komisyon oluşturulduğu ve bu konuda yapılacak başvuruların değerlendirilmesinde esas alınacak kriterlerin 15.11.2013 sayılı komisyon kararı ile belirlendiğini, bu komisyon kararının alınmasında ve her bir başvurunun değerlendirilmesinde elektrik piyasasında bağlantı ve sistem kullanım /yönetmeliği madde 12.2 hükmü ve işletim esaslarının kriter alındığını, bu kriterlerin Bağlanabilirlik Oranı,Bağlantı Hattının Kesiti, Hat Kapasitesi, Bağlantı Hattının Gerilimi, Gerilim Değişikliği, Santralın Şebekeye Olan Mesafesi olarak belirlendiğini, Davacı tarafın talep ettiği GES'ler dahil alternatif enerji kaynaklarında; üretimden hemen sonra sayaç konularak ürettiği enerjinin ölçüldüğünü, buradan alınan enerjinin kurulacak hatlar ile var olan orta veya yüksek gerilimli hatlara veya tesislere taşındığını, aynı işletmenin aynı bölgede bulunan bir diğer tükettiği yerde ürettiği kadar enerjiyi ücret vermeden kullanmasının sağlandığını, tükettiği enerjiden fazla üretimde bulunması halinde bu fazla enerjinin parasal karşılığının o kişiye ödendiğini, daha fazla tüketimde bulunması halinde ise ürettiğini aşan kısmın faturalandırıldığını, önemli olanın üretildiği noktadan var olan hatta ulaşıncaya kadarki hattın enerji kaybının olabildiğince minimumda tutulması olduğunu, daha önce yapılan çalışmalara göre hattın 5 km'yi aşması halinde kayıpların oldukça artığının görüldüğünü, ayrıca hattın uzunluğu artıkça arıza riskinin de arttığını, müvekkili şirketin hizmet sunduğu sahanın ağırlıklı olarak tarımsal sulamaya hitap ettiğini, birbirlerine paralel hatların birbirlerinin ringi olduğu gibi kış aylarında sadece birisinin kullanılabildiğini, tesislerin korunması gerektiği bu hat ve tesislerde 15 yıl süre ile herhangi bir tadilat ve yenileme yapılamayacağı vakası, verilen hizmetin sürekli,kesintisiz ve düzenli olarak yürütülmesi gerekliliği, kar elde etme amacı ve dolayısıyla zarar oluşturabilecek durumları minimize etme anlayışı çerçevesinde bu kriterlerin konulduğunu, bu kriterler doğrultusunda davacı tarafın talebinin değerlendirildiğini ve reddedildiğini, Kaymaklı DM TEDAŞ'a ait olduğu için müvekkilinin tasarrufunun bulunmasının mümkün olmadığını, Kaymaklı DM ile ilgili itirazlarının gerçek dışı olduğunu,bu tesise 5 km den uzak bir mesafeye ilişkin yapılan taleplerinin hepsinin reddedildiğini, bir diğer nedenin ise GES ile güneş olduğu her an enerji üretimi olduğu,ancak bu hatlardan birine bağlantı yapılması halinde, şartlara göre diğer hattın kullanılması gerektiği anda GES'tan enerji alamama durumu olduğunu, Derinkuyu DM binası üzerinden İM ye bağlanan 3.2606 MUMVI enerji hattının sadece tarımsal sulama abonelerince kullanıldığını, sulama sezonu dışında tüketim bulunmadığını ve hattın kapatıldığını, hattın kullanılmadığı dönemlerde GES” ten enerji almanın mümkün olmayacağını, Derinkuyu TM'den çıkıp Derinkuyu DM” den enerji sağlayan Fider 3-4-5-6-7-8 numaralı hatların sezonluk olarak sadece birisinin kullanılıyor olması,birbirlerinin alternatifi olmaları,ring hat görevi görebilmeleri ve kapasitif reaktif enerji cezası ile karşı karşıya kalınmaması amacıyla bu hatların kullanımına izin verilmediğini, davacı tarafın başvurusunun kabul edilebileceği şartları taşıyan tek noktanın Derinkuyu DM olduğunu, burası içinde daha öncesinde kapasitesi dolduğu için davacı tarafa olur verilmediğini, davacı tarafın başvurusundan önce Temmuz 2015 döneminde Solaren En.Şti.'nin başvurusunun son olur alan başvuru olduğunu, bu başvuru ile hattın kapasitesinin dolduğunu, sonraki dönemlerdeki başvuruların tamamının reddedildiğini, E.P.Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin 12/2 hükmünde; "Bağlantı için yapılan başvuru,dağıtım şirketi tarafından dağıtım sisteminin mevcut durumu çerçevesinde genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirilir." denilerek dağıtım şirketinin genel işletme politikasına ve hatların durumuna göre taktir hakkı tanındığını, davacının 2015 Ağustos ayı içerisinde başvuran 2 şirketten sonra başvuran şirketin talebinin kabul edildiğini, önce talep eden şirketin başvurusunun reddedildiği iddiası ile kronolojiyi esas alarak taraflı olduklarını delillendirmeye çalıştığını, ancak aynı dönem içerisinde yapılan başvurularda kronolojinin değil Yönetmeliğin 8.4. fıkrasında ifade edilen kıstasların esas alındığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Konya.. ATM ... Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; asıl dava dosyasına sunmuş olduğu dava dilekçesindeki beyanları Nevşehir ili Derinkuyu İlçesi ... Köyü ... Ada .. parsel sayılı taşınmaz yönünden tekrar ederek müvekkili şirketin... nolu başvurusuna ilişkin davalı şirket tarafından tesis edilmiş olan 04/12/2015 tarihli işlemin iptali ile müvekkili şirketin dava konusu başvurusuna ilişkin olumlu bağlantı görüşü verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde asıl davaya sunmuş olduğu cevap dilekçesini tekrarla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Konya .. ATM... Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; asıl dava dosyasına sunmuş olduğu dava dilekçesindeki beyanları Nevşehir ili Derinkuyu İlçesi ... Köyü ...ada.. parsel sayılı taşınmaz yönünden tekrar ederek müvekkili şirketin .... nolu başvurusuna ilişkin davalı şirket tarafından tesis edilmiş olan 04/12/2015 tarihli işlemin iptali ile müvekkili şirketin dava konusu başvurusuna ilişkin olumlu bağlantı görüşü verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde asıl davaya sunmuş olduğu cevap dilekçesini tekrarla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; Dosyaya sunulan 11/07/2018 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; "4628 ve 6446 sayılı Yasalar kapsamında davalı MEDAŞ , görev bölgesinde aldığı lisans kapsamında bölge dağıtım şirketi olup,lisans hükümleri ve meri mevzuata göre kanunlara, Yönetmeliklere,EPDK kurul kararlarına,Tebliğlere uymakla yükümlü olduğu gibi faaliyetlerinde 6446 sayılı Yasa ve uhdesindeki lisans hükümleri çerçevesinde taraflar arasında ayrım gözetmeksizin eşit davranmakla yükümlü olduğu,
-Ülkemizde, enerji kaynaklarının kısıtlılığı, gelişen şartlar kapsamında her yıl elektrik enerjisi ihtiyacının artması ve bunun yerli kaynaklarla zamanında karşılanamaması nedenleriyle, devletçe ileriye dönük bazı tedbirler alınmakta olup, bu amaçla yenilenebilir enerji kaynaklarından daha çok faydalanılarak dış bağımlılığı azaltmak amacıyla yasal düzenlemeler yapıldığı,
-Bu kapsamda kanun koyucu tarafından 5346 sayılı Yasa yürürlüğe konmuş ve bu Yasa ile Güneş Enerjisinin de yer aldığı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından azami ölçüde ve kısa sürede yararlanabilmesi amacıyla teşvikler getirilmiş, 1 MW altındaki santraller için lisans alma koşulu ortadan kaldırılarak,lisanssız enerji üretimine olanak tanınmıştır. Yukarıda Raporumuzun IllI. Bölümünde ilgili metinlerine yer verilen Kanun, bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konan Yönetmelik ve Tebliğler kapsamında,talep sahiplerinin ilgili iletim ya da dağıtım şirketine başvuruda bulunarak kuracakları tesis için ön izin alarak ve izin sonrası projeleri onaylatarak tesisi faaliyete geçirmelerine olanak tanınmıştır.Söz konusu yasal mevzuata göre dava dışı TEİAŞ işlettiği TM'lerindeki atıl kapasiteleri, dağıtım şirketleri mevcut dağıtım şebekesinde atıl kapasiteyi duyurmakta,talep sahipleri buna bağlı olarak teklif sunmakta,verilen teklifler dağıtım şirketince teknik kriterler çerçevesinde değerlendirilerek, belgeleri sunan talep sahiplerine şartları sağlamaları ve kapasite mevcut olması halinde izin verilerek, gerekli teknik şartların yer aldığı çağrı mektupları düzenlenmekte, bilahare tesis projesinin onaylanmasını müteakip taraflar arasında Bağlantı Anlaşması akdedildiği,
-Dava kapsamında,davacının Nevşehir İli Derinkuyu ilçesi ... Köyü ... ada, ...ve ... parsel sayılı taşınmazlarda güneş enerji santralleri üretim tesisi bağlantısı kurulması için davalı dağıtım şirketine başvurularda bulunduğu, başvuruların tamamının dağıtım şirketince kurulan komisyonca incelenerek Ekim 2015 başvuruları kapsamında değerlendirilerek "hat kapasitesi nedeniyle" kabul edilmeyerek 04.12.2015 tarihinde,davalı şirketin internet sitesinden ilan edilerek,davacıya bilahare tebliğ edildiği görüldüğü,
-Davalı dağıtım şirketi yasal mevzuat kapsamında işlettiği dağıtım sistemini mevzuatın öngördüğü şekilde teknik kriterlere uygun şekilde işletmek,dağıtım sisteminin arz güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu gibi, dava dışı TEİAŞ'ta işlettiği iletim sisteminin arz güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Ülkemizde İletim Sistemi tek olup,sistem tekel konumundaki TEİAŞ tarafından 6446 sayılı Yasa ile verilen yükümlülükler çerçevesinde işletilmektedir.Dağıtım şirketleri, dava dışı TEİAŞ'a ait TM'den kendilerine tahsis edilen bara ve fiderlerden,TEİAŞ'la akdettikleri İletim Sistemi Bağlantı ve İletim Sistemi Kullanım Anlaşması çerçevesinde üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle enerji aldıkları,
-Bu kapsamda, GES başvuruları kapsamında yapılacak değerlendirmede öncelikle İletim sistemi işleticisi TEİAŞ'ın her trafo merkezi için belirleyeceği kapasitenin yanı sıra, dağıtım şebekesine ait bağlantı yapılabilecek hatların kapasitelerinin,bu hatların tahsisi halinde arz güvenliği ile TM'deki fider bağlantı noktasında İletim sistemi bağlantı ve İletim Sistemi Kullanım Anlaşmasında yer alan yükümlülüklerin sağlanmasının esas alınmasının teknik gereklilik olduğu,
-III. Bölümde metinlerine yer verilen Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre; her Güneş Enerjisi Santralı için yapılan başvurunun kabulü söz konusu olmadığı gibi, yapılan başvuruların ilgili dağıtım şirketince kurulacak komisyon marifetiyle dağıtım sisteminin bağlı olduğu dava dışı TEİAŞ'a ait trafo merkezi için teknik kriterlere göre TEİAŞ'ça belirlenen toplam bağlantı gücü, üretim tesisinin kurulacağı mahalle yakın dağıtım sistemine ait enerji nakil hatlarının kapasiteleri, TM'de tesis edilmiş binalarda arıza ve kesici açmasına neden olabilecek olumsuz durumlar, dağıtım sisteminin Yönetmeliklerde belirlenen teknik ve ticari kalitesinin sağlanması gibi unsurların değerlendirmede esas alınmasının söz konusu olduğu,
-Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre bir başvurunun reddedilebilmesi için, TM'de TEİAŞ'ça tahsil edilen gücün talep sahiplerine tahsis edilmiş olması,talep sahibinin üretim tesisinin bağlanabileceği dağıtım hattı kapasitesinin dolmuş olması ve talebin karşılanması halinde teknik mevzuata aykırı bir durumun ortaya çıkmış olmasının zorunlu olduğu,
-Davalı şirketçe davacının başvurusunun, Derinkuyu Dağıtım Merkezi kapasitesinin dolmuş olması, üretim tesisinin Dağıtım Merkezine olan mesafesinin 6,2 km olması,bölgedeki mevcut dağıtım hatlarından bağlantı yapılamayacağı gerekçeleriyle reddedildiği,
-Meri mevzuat ile GES santralı kurulumu ile ilgili Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre davalı şirketin, Yönetmelik ve Tebliğ dışında bir Usul ve Esas belirleme hak ve görevi bulunmamaktadır. Ancak, Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre başvuruların meri teknik mevzuata göre komisyonca değerlendirilmesi gerekliliği karşısında,dağıtım şirketinin ayrım gözetilmeksizin eşit davranma yükümlülüğü kapsamında komisyonca tüm başvurular için meri yasal mevzuat ve TEİAŞ uygulamaları çerçevesinde teknik kriterler belirlemesinde ve uygulamasında bir sakınca söz konusu değildir. Burada önemli olanın, belirlenen kriterlerin mevzuata uygun olup olmayacağı hususu olduğu,
Komisyonca belirlenen kriterler değerlendirildiğinde, Santralın şebekeye olan uzaklığının kuş uçumu 5 km yi aşmaması yönündeki kriter dışındaki kriterlerin 6446 sayılı Yasa kapsamında yürürlüğe konan iletim sistemi ve dağıtım sistemi arz güvenliğinin sağlanması ile ilgili yönetmeliklerde yer verilen teknik kriterlere uygun olduğunun anlaşıldığı,
Bir üretim tesisinin bağlanacağı noktaya olan mesafesi sadece teknik kayıplar açısından farklılığa neden olabilecek bir husus olup, komisyonca belirlenen 5 km azami limit ile davacının bağlanabileceği Dağıtım Merkezi arasındaki 6,2 km uzaklık çerçevesinde gerçekleşebilecek teknik kayıp miktarı takribi olarak binde seviyesindedir.Yine,davalı şirketin mesafe kriterine bağlı olmaksızın tüm talep sahiplerinin taleplerini karşılaması halinde ortaya çıkabilecek kayıp tutarı tahsis edilen güce göre,kendi görev bölgesindeki teknik kayıp oranını önemli oranda etkilemesi halinde, bu teknik kayıp miktarı çerçevesinde görev bölgesi için belirlenen hedef kayıp kaçak oranlarının revize edilmesi için düzenleyici kurum olan EPDK'ya müracaat etmesi söz konusudur. Zira, davalı şirketin tarifeleri düzenlemeye tabi olduğu gibi,yıllık gelir tavanı ile bölgedeki hedef kayıp kaçak oranları düzenleyici kurum olan EPDK'ca belirlenmektedir. Diğer yandan,yasa koyucu ülke kaynaklarının süratle kullanılarak dış bağımlığı azaltmak için 1 MW altında GES santralı kurulması yönünde irade kullanmış olup, gerek davalı şirketin bir kamu hizmeti olan tekel niteliğindeki görev bölgesindeki tesislerini uygun olması halinde talep sahiplerine tahsis etmesi ve gerekse düzenleyici kurum olan EPDK'nın bu uygulama çerçevesinde gerekli düzenlemeleri ve ortaya çıkacak ise davalının zararını hedef kayıp kaçak oranını revize ederek gidermesi gerektiği,
-Davaya konu işlem tarihi sonrasında, Yönetmeliğin 7. maddesinde değişikliğe gidilmiş, 23.03.2016 tarihinde Resmi Gazete'nin 29662 sayılı nüshası ile yayımlanan değişik metinde ;
"Üretim tesisinin bağlanacağı mevcut şebekeye olan uzaklığı;
a) Kurulu gücü azami 0,499 MW olan tesisler için kuş uçuşu mesafesi beş kilometreden, projelendirmeye esas mesafesi ise altı kilometreden,
b) Kurulu gücü 0,5 MW'dan 1 MW'a kadar olan tesisler için kuş uçuşu mesafesi on kilometreden, projelendirmeye esas mesafesi oniki kilometreden fazla olamaz." hükmüne yer verildiği,
Yönetmelikle yapılan değişiklik 23.03.2016 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği, dava kapsamında işlemin 2015 yılı Ekim ayına ilişkin olmasına bağlı olarak dava kapsamında bağlayıcılığı bulunmamakla birlikte,söz konusu değişiklik kapsamında davacının taleplerinin 0,5 MW üzerinde olması karşısında uygulanabilecek mesafe kuş uçumu 10 km projelendirmeye esas mesafe 12 km olduğu,
-Bu kapsamda davalının belirlediği mesafe kriteri işlem tarihi itibarı ile, bu konuda bir mevzuat hükmü bulunmamasına bağlı olarak, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına ilişkin Kanun'un amacına ve 6446 sayılı kanuni mevzuat hükümlerine uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı,
-Dosyaya sunulan belgeler ve inceleme sırasında yapılan tespitlere göre, bölgede bağlantı yapılabilecek Derinkuyu TM ve Kaymaklı Dağıtım Merkezi yer almaktadır.Davacının talebine konu üretim yerinin mesafeleri ise Derinkuyu TM'ne 4,6 km, Kaymaklı Dağıtım Merkezine 6,2 km olduğu,
Dosyaya sunulan, keşif ve inceleme sırasında heyetimize sunulan belgeler,TEİAŞ duyurusuna ve 11.03.2016 tarihli TEİAŞ yazısına göre, Derinkuyu TM'de en yüksek güç çekiminin Temmuz 2015 ayında 40,4 MW, 2016 Temmuz ayında 46,4 MW olduğu,Derinkuyu T.M. için TEİAŞ'ça başlangıçta 50 MW azami kapasite belirlendiği ve başvuru ayı itibariyle bu kapasitenin 30 MW olduğu, bilahare 47 MW güç tahsisi yapıldığı ve sonrasında ise Mart 2016 itibariyle 48,3 MW'a güncellendiğinin görüldüğü,
-Davalı şirketçe sunulan belgelere göre,davacının talep tarihi itibariyle Derinkuyu Dağıtım Merkezi için toplam 24,768 MW,Kaymaklı KÖK için 4,99 MW ve Yılanlı KÖK için 1 MW güç olmak üzere Derinkuyu Trafo Merkezi için toplam 30,7 MW güç tahsisi yapıldığı,başvuru tarihi için TEİAŞ'ça tahsis edilen 30 MW güç dolmuş olmasına rağmen TEİAŞ'ça belirlenen 50 MW gücün dolmamış olduğu görüldüğü
-Davalı şirkete GES santralı kurmak için yapılan başvurular ve uygulamalar incelendiğinde, bağlantı yapılabilecek Derinkuyu Dağıtım Merkezine daha önce davacının talebine konu mevkide yer alan tesislerle ilgili dava dışı tüzel kişilerce yapılan ve uygun görülen taleplerin karşılandığı,18 ayrı kabul gören 17.999 kWe talep sonrasında Derinkuyu Dağıtım Merkezinin teknik kriterler kapsamında kapasitesinin dolduğu,Temmuz 2015 ayı sonrası dönemlerde Derinkuyu Dağıtım Merkezine bir bağlantı izni verilmediği,buna karşılık Aralık 2015 itibariyle TEİAŞ'a ait Derinkuyu TM için tahsis edilen 47 MW gücün dolmasına kadar davacının talebine konu üretim yerine 6,2 km mesafede bulunan bağlantı yapılabilecek durumda bulunan Kaymaklı Dağıtım merkezine bağlanmak üzere Ocak 2016 dönemine kadar 16 ayrı başvurunun uygun görüldüğü veya TEİAŞ'a görüş sorulduğu, davacının talebine konu tarih itibariyle,Derinkuyu TM için TEİAŞ'ça belirlenen azami tahsis gücünün dolmadığı ve üretim tesisinin bağlanabileceği Kaymaklı Dağıtım Merkezi'nin ( Bu dağıtım merkezinin kapasitesi 11 MW olup, Ekim 2015 öncesinde 4,99 MW güç tahsisi yapılmıştır.) bulunduğunun sabit olduğu,
-Davacının talebine konu Ekim 2015 ayı itibariyle, Derinkuyu TM'nin belirlenen azami kapasitesinin henüz dolmamış olması karşısında, davacının talebinin Kaymaklı Dağıtım Merkezinden bağlanabileceği değerlendirilerek,talebi reddedilmeden TM kapasitesini belirleyen TEİAŞ'a görüş sorulması gerekirken,davacı talebinin üretim tesisinin bağlanacağı merkeze olan uzaklığı gerekçe gösterilerek reddedilmiş olması mevzuata uygun bulunmamaktadır.Zira, Ekim ayı sonrasında Derinkuyu TM bağlantılı Kaymaklı Dağıtım Merkezi için talep sahiplerine izin verildiği,
-Bilirkişi heyetinin davalı tarafın cevap ve replik dilekçelerinde mesafe kriteri konulmasına konu kapasitif reaktif gücün artacağı,şirketlerinin karını etkileyeceği,hattın uzaması riskinin arıza ihtimalini artıracağı, bu nedenle kriter konulduğu yönündeki iddialarının mevzuata uygun düşmediği, davalı dağıtım şirketinin kanun koyucu tarafından yürürlüğe konan kanunun amacına ve mevzuatla belirlenen Yönetmelik ile Tebliğ hükümlerine uygun hareket etmekle yükümlü olduğundan mesafe kriteri koyarak davacı üretim tesisinin bağlanabileceği Kaymaklı Dağıtım Merkezi varken davacının asıl ve birleşen davalar kapsamındaki taleplerini olumsuz şekilde sonuçlandırmasının, mevzuata uygun düşmeyeceği görüş ve kanaatine vardığının belirtildiği, işbu rapora itirazlar sonucu alınan raporda da benzer hususların tekrar edildiği, davalının itirazlarına mesnet olarak sunduğu bilirkişi raporlarının mevzuata uygun olmadığı gibi eksik incelemeye dayalı olduğunun ifade edildiği, yapılan yargılama ve değerlendirme neticesinde dosya kül halinde değerlendirildiğinde; dosyadaki bilgi ve belgeler, alınan bilirkişi kök ve ek raporları da nazara alındığında davacı yanca davalı yana açılan işbu asıl ve birleşen davalarda, davacının başvurusuna ilişkin 04/12/2015 tarihli red işlemlerinin mer'i mevzuat hükümlerine aykırı olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle asıl davanın ve birleşen davaların kabulü ile davacıların başvurusunun reddine ilişkin işlemlerin iptaline, muarazanın bu şekilde giderilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça müvekkili şirketin tesis ettiği işlemin iptali ile davacının başvurusuna olumlu görüş verilmesine karar verilmesinin talep edildiğini, ancak mahkemece davacının talebini aşacak şekilde muarazanın meni yönünde karar verildiğini, mahkemece verilen kararın Bölge Adliye Mahkemesi'nin emsal uygulamalarına aykırı olduğunu, Ankara.. İdare Mahkemesinin.... Esas,.... Karar sayılı dosyasıyla Nevşehir İli, Derinkuyu İlçesi TM'deki kapasite listelerinin iptali istemi ile Türkiye Elektrik İletim A.Ş'nin (TEİAŞ) davalı olduğu davada kapasite listelerinin yargı tarafından denetlendiğini ve iptal talebinin reddedildiğini, karara karşı istinaf yoluna başvurulduğunu, Ankara Bölge İdare Mahkemesi .. İdari Dava Dairesinin ... Esas,... Karar sayılı kararı ile istinaf itirazlarının reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, ilk derece mahkemesince bu yönün nazara alınmamış olmasının hatalı olduğunu, müvekkili şirketin işleminin işlem tarihi itibariyle de, bu gün de hukuka uygun olduğunu, aynı bölgeye ilişkin başvuruların reddine ilişkin olarak Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ve Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyalarına verilen bilirkişi heyet raporlarında değerlendirme komisyonu kararının uygun olduğunun, davacının iddialarının haklı olmadığının açıkça tespit edildiğini, karara dayanak yapılan bilirkişi raporlarında bilirkişilerin görev sınırlarını aşarak hukuki değerlendirmeler yaptığını, mevzuatta üretim tesisinin şebekeye olan uzaklığına ilişkin bir düzenleme olmadığını, ancak mevzuatta açık hüküm bulunmayan yönlerin kamusa görev ifa eden dağıtım şirketinin takdirine bırakıldığını, sınırsız bir uzaklıktan dağıtım tesislerine bağlanmanın hak olarak kabul edilmesinin akla, mantığa ve bilimsel gerçekliklere uygun olmadığı gibi uygulanabilir de olmadığını, müvekkili şirket tarafından 5 km şartının takdir hakkı kapsamında olduğunu, 5 km'nin üzerindeki mesafeden hiç kimsenin bağlanmadığını, mesafenin uzaması nedeniyle oluşacak yatırım, hat ve kayıp enerji bedellerinin nihayetinde tüketiciye yüklenecek olmasının hakkaniyete uygun olmadığını, dava konusu işlem tarihi itibariyle mesafe sınırı mevzuatta ifade edilmeyip Komisyonun takdirine bırakılmışken Mülga Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Bağlantı Esasları başlıklı 6. Maddesinde yapılan değişiklikle;
Üretim tesisinin bağlanacağı mevcut şebekeye olan uzaklığı;
a) Kurulu gücü azami 0,499 MW olan tesisler için kuş uçuşu mesafesi beş kilometreden, projelendirmeye esas mesafesi ise altı kilometreden,
b) Kurulu gücü 0,5 MW'dan 1 MW'a kadar olan tesisler için kuş uçuşu mesafesi on kilometreden, projelendirmeye esas mesafesi oniki kilometreden fazla olamaz" hükmünün getirildiğini, bilirkişilerin kabulünün aksine anılan hükümden önce sınırsız mesafeden GES kurulmasının gerektiğinin kabulünün mümkün olmadığını, davacının bu davaya konu başvurusu 0,495 MW iken sayın bilirkişilerin 10-12 km şartına somut olayı sokmaya çalışmalarının hiçbir mesnedi olmadığını, ayrıca; mevzuatta yapılan değişiklikten sonra Mülga Yönetmeliğin 6/8 maddesinin uygulaması olmadığını, çünkü bu kapsamdaki başvurular için TEİAŞ tarafından dava konusu döneme ilişkin tekrar kapasite açılmadığını, Kaymaklı DM için TEİAŞ'tan görüş sorulmaması ve bunun da mevzuata aykırı olduğu iddiasının mesnedi bulunmadığını, davacının davasında kötüniyetli olduğunu, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince müvekkili şirket için herhangi bir sözleşme yapma zorunluluğu bulunmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacının bağlantı başvurusuna karşı davalı tarafından tesis edilen 04.12.2015 tarihli işlemin iptali ile başvuruya ilişkin olumlu bağlantı görüşü verilmesi istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
1-Davacı taraf, kurulması planlanan elektrik üretim tesisinin dağıtım sistemine bağlanması için gerekli şartlar mevcut olduğu halde davalı şirket tarafından bağlantı talebine olumsuz görüş verildiğini ileri sürerek davalı kurumun işleminin iptalini talep etmekte, davalı taraf ise yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.
2-İlk derece mahkemesince yargılama sırasında bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve benimsenen bilirkişi raporu uyarınca karar verilmiş ise de, mahkemece hükme esas alınan raporda ve ek raporda davacıların başvurularının davalı şirketçe kurulan komisyonun belirlediği mesafe kriterine uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, sözkonusu komisyonun belirlediği mesafe kriterinin mevzuata uygun olmadığı yönünde değerlendirme yapıldığı görülmektedir. Oysa davalı şirket tarafından davacılara tebliğ edilen yazıda davacıların başvurularının ret gerekçesinin "hat kapasitesinden" şeklinde belirtildiği görülmektedir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda hat kapasitesi ile olarak davacıların talep tarihleri itibariyle TEİAŞ'ça tahsis edilen 30 MW güç dolmuş olmasına rağmen TEİAŞ'ça belirlenen 50 MW gücün dolmadığı yönünde değerlendirme yapılmış olup rapor içerinden hat kapasitesi için TEİAŞ'ça "tahsis edilen" güç kapasitesinin mi yoksa TEİAŞ'ça belirlenen azami gücün mü esas alınması gerektiği anlaşılamamaktadır. Ayrıca, mahkemece hükme esas alınan rapor ile davacı tarafça sunulan uzman raporu ve aynı bölge için başvurusu reddedilen başka şirketin açmış olduğu davanın görüldüğü Konya .Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasına sunulan raporlar arasında çelişki bulunmaktadır. Mahkemece konusunda uzman üç kişilik bilirkişi heyetinden davacıların taleplerinin hat kapasitesi nedeniyle reddinin mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirildiği, dosyada mevcut raporla davacı tarafça sunulan uzman raporu ve aynı bölge için başvurusu reddedilen başka şirketin açmış olduğu davanın görüldüğü Konya ..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasına sunulan raporlar arasında çelişkiyi giderecek mahiyette bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
3- Davalı vekili, 27.06.2020 tarihli beyan dilekçesi ile komisyonca belirlenen mesafe kriterinin esas alınmaması halinde eşitlik ilkesinin temini bakımından davacılar ile birlikte başvurusu reddedilen ve müvekkili şirkete karşı dava açan şirketlerin taleplerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmekte olup, davacıların bağlantı talebinde bulunduğu dağıtım hattına TEİAŞ tarafından belirlenen kapasiteden fazla bağlantı yapılamayacağı, TEİAŞ'ça belirlenen kapasiteden fazla talepte bulunulması halinde hangi başvuruya öncelik tanınacağının mevzuat hükümlerine göre belirlenmesi gerekeceği hususları dikkate alındığında davalı vekilinin bu savunmasının da değerlendirilmesi gerekmekte olup mahkemece bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmaması doğru olmamıştır.
4- Davalı tarafça istinaf dilekçesinde Ankara . İdare Mahkemesinin .. Esas, ...1 Karar sayılı dosyasıyla Nevşehir İli, Derinkuyu İlçesi TM'deki kapasite listelerinin iptali istemi ile ... İletim A.Ş'nin (TEİAŞ) davalı olduğu davada kapasite listelerinin yargı tarafından denetlendiğini ve iptal talebinin reddedildiğini, karara karşı istinaf yoluna başvurulduğunu, Ankara Bölge İdare Mahkemesi .. İdari Dava Dairesinin ...Esas, ... Karar sayılı kararı ile istinaf itirazlarının reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini belirtmekte olup mahkemece Ankara .. İdare Mahkemesi'nin kesinleşen kararının somut uyuşmazlığa etkisi konusunda herhangi bir değerlendirme yapılmaması da doğru olmamıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davalının istinaf talebinin KABULÜ ile; Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/10/2022 tarih, ... Esas .... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3- İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 539,70 TL istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,
4- İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
5- İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
6- Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi gereğince; kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 17/01/2024 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır