Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-94 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-46/1132-397
Karar Tarihi : 25.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Harun GÜNDÜZ, Şamil PİŞMAF, Mehmet Mete BAŞBUĞ 10
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Veysel TURGUT
Yenimahalle 717. Sok. Vahdet Yapı Kooperatifi
No:5 K:1 Beyşehir/Konya
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Vedat Kasapoğlu Akaryakıt Tic. Ltd. Şti.
Müftü Mah. Mevlana Cad. No: 50 Beyşehir/Konya
- Beyşehir Petrol Ticaret Ltd. Şti.
Konya Yolu üzeri No: 55 Beyşehir/Konya 20
- Yaşar Petrol Petrol Ürünleri S Tic. Ltd. Şti.
Konya Yolu üzeri Yeni Otogar civarı Beyşehir/Konya
- Akbıyık Petrol Gıda Turizm San. Tic. Ltd. Şti.
Otogar Karşısı Beyşehir/Konya
- Celil Ceviz Tur. Nak. ve Pet. Ür. Tic. Ltd. Şti.
Bahçelievler Mah. 970.Sok. No: 26 Beyşehir/Konya
- İncerler Akaryakıt, Turizm, Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
Beyşehir-Konya Yolu 3.km Bayındır Köyü Mevkii Beyşehir/Konya
E. DOSYA KONUSU: Konya ili Beyşehir ilçesinde faaliyet gösteren akaryakıt ve
otogaz LPG satış istasyonlarının otogaz LPG fiyatlarını birlikte belirledikleri 30
iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.05.2011 tarih, 3859 ve 3860 sayılar ile
giren başvurular üzerine hazırlanan 30.06.2011 tarihli ve 2011-1-94/İİ-11-389.ŞP sayılı
İlk İnceleme Raporu, 06.07.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına
gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Bunun üzerine düzenlenen 23.08.2011 tarih ve 2011-1-94/ÖA-11-383.HG
sayılı Önaraştırma Raporu 24.08.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-110/256 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 40
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurularında özetle;
- Konya ili Beyşehir ilçesinde faaliyet gösteren akaryakıt ve otogaz LPG satış
istasyonlarının hepsinde başvuru tarihi itibarıyla otogaz LPG satış fiyatının (…..) TL
olduğu,
- Bahse konu istasyonlardan birinin çalışanı tarafından, ilçedeki tüm akaryakıt
istasyonlarının otogaz LPG fiyatları konusunda anlaşma içerisinde bulunduklarının
belirtildiği,
ifade edilmiş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir.
11-46/1132-397
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, şikâyete konu akaryakıt istasyonlarının
otogaz LPG fiyatlarını birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini 50
ihlal ettiklerine işaret eder nitelikte herhangi bir somut bulguya rastlanmadığından, ilgili
istasyonları işleten teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar”
yasaklanmış ve aynı maddenin ikinci fıkrasında ise tahdidi olmamak üzere yasaklanan
hallere ilişkin örneklere yer verilmiştir. Söz konusu fıkranın (a) bendinde, “mal veya 60
hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her
türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan hallerden sayılmıştır.
Yukarıda özetlenen şikâyet dilekçesinde, Konya ili Beyşehir ilçesi merkezinde yerleşik
ve farklı dağıtım şirketlerinin bayiliğini yürüten istasyonların, otogaz LPG’nin (…..) TL/lt
fiyat üzerinden satılması hususunda anlaşma içerisinde olduğu iddia edilmektedir. Bu
bakımdan başvuru, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde
sayılan hallere uyabilecek türden uygulamalara ilişkin iddialar içermektedir.
Kanun’un 4. maddesinin açık hükmü uyarınca, aynı madde anlamında bir rekabet
ihlali, ancak teşebbüsler arası bir anlaşmanın, uyumlu eylemin veya teşebbüs birliği
kararlarının varlığının ispatlanması neticesinde tespit edilebilir. 70
Rekabet hukuku anlamında bir anlaşmadan söz edebilmek için rakip teşebbüsler
arasında yazılı, sözlü veya sadece fiili eylemler yoluyla varılan mutabakatların olması
yeterlidir. Öyle ki; bu mutabakatlar hukuki bir sonuca yönelsin veya yönelmesin
anlaşma olarak nitelendirilebilir. Burada önemli olan taraf iradelerinin karşılıklı olarak
uyuşmasıdır. Yani anlaşmanın sonucunun mutlaka biliniyor ve isteniyor olmasından
ziyade iradeye uygun bir sonucun ortaya çıkması yeterlidir.
Şikâyete konu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri yönündeki
iddiaların ciddiyetini ortaya koyabilmek bakımından raportörlerce, öncelikle Beyşehir
Belediye Başkanı ile görüşülmüş ve ilçe merkezinde yer alan akaryakıt istasyonları
tarafından uygulanan otogaz LPG fiyatlarının tespit edilerek bildirilmesi talep edilmiştir. 80
Beyşehir Belediyesi Özel Kalem Müdürlüğünce gönderilen 08.08.2011 tarihli elektronik
postanın incelenmesinden, anılan ilçe merkezinde yerleşik istasyonlar tarafından
08.08.2011 tarihi itibarıyla uygulanmakta olan otogaz LPG fiyatlarının (…..) TL/lt ile
(…..) TL/lt arasında değişkenlik gösterdiği anlaşılmıştır.
Bunun yanında önaraştırma kapsamında raportörlerce, 11.08.2011 tarihinde Konya ili
Beyşehir ilçesindeki akaryakıt istasyonlarından seçilen; Vedat Kasapoğlu Akaryakıt
Tic. Ltd. Şti. (Vedat Kasapoğlu), Beyşehir Petrol Ticaret Ltd. Şti., Yaşar Petrol Petrol
Ürünleri S Tic. Ltd. Şti., Akbıyık Petrol Gıda Turizm San. Tic. Ltd. Şti., Celil Ceviz
Tur. Nak. ve Pet. Ür. Tic. Ltd. Şti. ve İncerler Akaryakıt, Turizm, Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
tarafından işletilen akaryakıt istasyonlarında yerinde incelemelerde bulunulmuştur. 90
Yapılan yerinde incelemelerde, şikâyet dilekçelerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği
Mayıs ile Haziran ayı içerisinde raportörlerce örnekleme usulüyle seçilen çeşitli
tarihlerde teşebbüslerin uyguladıkları otogaz LPG fiyatları da ayrıca araştırılmıştır.
İncelemeler sonucunda, yukarıda unvanlarına yer verilen teşebbüslerden Vedat
Kasapoğlu dışında kalanların tamamında 2 Mayıs 2011 tarihinde uygulanan fiyatların
(…..) Tl/lt; 7, 8 ve 17 Mayıs tarihinde uygulanan fiyatların (…..) Tl/lt; 20 Mayıs ve 1
Haziran 2011 tarihinde uygulanan fiyatların ise (…..) Tl/lt olduğu tespit edilmiştir. Vedat
11-46/1132-397
3
Kasapoğlu tarafından 2 Mayıs, 7 Mayıs ve 1 Haziran 2011 tarihlerinde uygulanan
fiyatlar ise diğer teşebbüslerle aynıdır. 6 Haziran 2011 tarihinden itibaren ise
teşebbüsler tarafından uygulanan fiyatların farklılaştığı, nitekim yerinde inceleme 100
tarihinde de gerek yukarıda yer verilen teşebbüsler gerekse Beyşehir genelinde
yerleşik diğer istasyonlar tarafından uygulanan fiyatlar arasında önemli farklılıklar
bulunduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, raportörlerce teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelerde ilgili teşebbüsler arasında 2011 yılı Mayıs ayının tamamı ile Haziran
ayının ilk haftasında gözlemlenen fiyat birlikteliğinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde kapsamında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmadan kaynaklandığına işaret
eder nitelikte herhangi bir delil bulunamamıştır.
Diğer yandan 4054 sayılı Kanun, rekabet hukuku anlamında bir anlaşmanın varlığının
ispatlanamadığı durumlarda, muhtemel bir ihlalin varlığının tespiti bakımından uyumlu
eylem kavramından bahsetmiştir. Gerek Rekabet Kurulu gerekse mehaz mevzuatın 110
uygulayıcısı olan Avrupa Birliği Mahkemeleri içtihadının ortaya koyduğu üzere,
gerçekte anlaşma ile uyumlu eylem arasında yapay bir ayrım bulunmaktadır. Bunun
anlamı, her iki kavramın da özünde aynı olmakla beraber, ispat standardı bakımından
farklılaştıklarıdır.
Rekabet Kurulunun 26.07.2007 tarih ve 07-62/742-269 sayılı kararında bir fiilin uyumlu
eylem olarak nitelenebilmesi için şu unsurların bulunması gerektiği ifade edilmiştir:
“- Taraflar arasında genellikle sözlü ya da yazılı şekilde ifade edilen toplantılar,
tartışmalar, bilgi değişimi veya araştırmaları içeren olumlu temaslar olmalıdır.
- Bu temas; pazar davranışını etkileme ve özellikle bir teşebbüsün gelecekteki
rekabetçi davranışının belirsizliğinin önceden ortadan kaldırma amacı taşımalı. 120
- İlgili teşebbüslerin ticari davranışlarını, tam olarak rekabetçi etkiler tarafından
belirlenmeyecek bir şekilde oluşturma ya da değiştirme etkisi olmalıdır.
Burada önemli olan, teşebbüslerin, rakiplerinin gelecekteki davranışlarını öğrenmeleri
ve pazardaki belirsizliğin ortadan kaldırılmasıdır.
Ancak uyumlu eylem vakalarındaki en önemli sorun teşebbüslerin uyumlu eylem
içerisinde olduklarının tespiti ve ispatıdır. 4054 sayılı Kanun piyasadaki fiyat
değişimlerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin
rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik
göstermesi halini uyumlu eyleme karine göstermiş ve ekonomik ve rasyonel
gerekçelere dayanarak uyumlu eylemde bulunulmadığının ispatını taraflara bırakmıştır. 130
Uyumlu Eylem halinin tespitinde üç temel bulgunun ortaya çıkartılması yeterlidir. Bu
bulgular şunlardır:
i- Rakip teşebbüsler arasında bir ilişkinin varlığı,
ii- Rakip teşebbüsler arasında ortak tavır sonucunu doğuran ve diğer rakip
teşebbüslerin hareketlerini etkileyen davranışların varlığı,
iii- Rakip teşebbüsler arasında bağımsız hareket etme durumunun ortadan kalktığı
durumların varlığı”
Dolayısıyla Kurulun yukarıda yer verilen kararında, 4054 sayılı Kanun 4. maddesi
kapsamındaki uzlaşmalar ile salt paralel davranışlar arasındaki ayrımın, ilave çeşitli
delillerle ortaya konulması gerektiği vurgulanmaktadır. Buna karşın, yapılan yerinde 140
incelemelerde, haklarında önaraştırma yapılan teşebbüsler arasında yukarıda sayılan
koşullara uyacak nitelikte bir ilişkinin, iletişimin veya davranışın bulunduğuna işaret
eden herhangi bir bulguya da rastlanamamıştır.
Bu çerçevede, Konya ili Beyşehir ilçesinde yerleşik çeşitli akaryakıt istasyonlarında
yapılan yerinde incelemeler de dâhil olmak üzere önaraştırma sürecinde yapılan
incelemeler sonucunda, ilgili teşebbüslerin 4054 sayılı Kanunu ihlal ettiklerine işaret
11-46/1132-397
4
eder nitelikte herhangi bir somut delile rastlanmadığından, salt paralel fiyatlama
davranışlarından hareketle ilgili teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ 150
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy