Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-61 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-08/102-28
Karar Tarihi : 2.2.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL, Cumhur Atalay HATİPOĞLU
C. ŞİKAYET EDEN : - Kemal ÖZER
Belediye İşhanı Hastane Cad. No:46 Kat 8/30 Konya
20
D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : - Konya Tüp Bayii ve Satıcıları Odası
Küçük İhsaniye Mah. Bardakçukuru Sk. Güneş
Sitesi Kat:1 No:1 Konya
E. DOSYA KONUSU : Konya Tüp Bayii ve Satıcıları Odası’nın aldığı bir
kararla Konya’da faaliyet gösteren tüp şirketlerinin pazar günü tüp
dağıtımı yapmasının yasaklandığı iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Pazar günleri tüp dağıtımı yapılmasını yasaklayan
kararı olduğu iddiası ile hakkında ilk inceleme yapılan Konya Tüp Bayii ve
Satıcıları Odası’nın var olduğu ileri sürülen kararının halen uygulandığı iddia
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 25.10.2005 tarih ve 7419 sayı ile
giren şikayet üzerine hazırlanan 28.12.2005 tarih ve 2005-1-61/İİ-05-ÖB sayılı
ilk inceleme raporu, Rekabet Kurulu’nun 4.1.2006, tarihli toplantısında
görüşülerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun uyarınca
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma sonucunda 40
düzenlenen 27.1.2006 tarih ve 2005-1-61/ÖA-06-ÖB sayılı Önaraştırma
Raporu, 30.1.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-110/14 sayılı Başkanlık önergesi
ile 06-08 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Konya Tüp Satıcıları ve
Bayileri Odası hakkında, gerek Pazar günleri Konya’da faaliyette bulunan tüp
gaz bayilerinin kapalı olması yönünde bir kararın tespit edilmemesi, gerekse
söz konusu tüp gaz bayilerinin Pazar günleri faaliyette bulunmamalarının
yasal mevzuata uygun davranmak olarak değerlendirilmesi nedeniyle 4054
05-01/3-3
2
sayılı Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına yer olmadığı ifade 50
edilmektedir
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Şikayetin konusunun tüp gaz bayilerinin uygulamalarına ilişkin olduğu dikkate
alındığında, ilgili ürün pazarı “tüp gaz pazarı” olarak belirlenmiştir.
Önaraştırmaya konu Konya Tüpçüler Odasının uygulamalarının Konya 60
merkezindeki tüp gaz bayilerini kapsadığı düşünüldüğünde, ilgili coğrafi pazar
“Konya il merkezi” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Tespitler ve Değerlendirme
Şikayet konusu olaya ilişkin olarak daha önce, Kurum kayıtlarına 6.6.2005
tarih ve 3846 sayı ile intikal eden şikayet dilekçesi doğrultusunda hazırlanan
4.8.2005 tarih ve 2005-1-61/11-05-HU sayılı ilk inceleme raporu, 9.8.2005
tarih ve REK.0.05.00.00-110/168 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-51 sayılı
Rekabet Kurulu toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 70
Kurulu’un 15.8.2005 tarih, 05-52/780-210 sayıyla vermiş olduğu söz konusu
kararın sonuç kısmı: “Başvuru konusuna yönelik olarak Konya Tüpçüler
Odası’na 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca yazılı görüş
gönderilmesine OYBİRLİGİ ile karar verilmiştir.” şeklindedir.
Kurul’un yukarıda yer verilen kararı doğrultusunda gönderilen yazılı görüşe
cevaben Konya Tüp Bayii ve Satıcıları Odası tarafından gönderilen 19.9.2005
tarih, 2005/12 sayılı yazıda, kendilerinin Konya’da faaliyette bulunan tüp
dağıtım işletmelerinin Pazar günü tüp dağıtımı yapmamalarına yönelik olarak 80
herhangi bir kararlarının bulunmadığı, ayrıca bu konuda karar alma yetkilerinin
de olmadığı belirtilmektedir.
Konunun tespiti amacıyla uzmanlarca 19.1.2006 tarihinde Konya Tüp Bayii ve
Satıcıları Odası’na gidilerek Oda Başkanı ile görüşülmüş ve kendisi aşağıda
yer verilen hususları ifade etmiştir:
“Total Gaz bayiliği yapmaktayım. Aynı zamanda da Oda Başkanlığı görevini
sürdürmekteyim. Oda’nın, Konya’daki tüpçülerin pazar günleri kapalı olmasını
zorunlu kılan bir kararı bulunmamaktadır. Zaten pazar günleri tatil yapmak 90
tüpçülerin kanuni hakkıdır. Konya merkezde 400’den fazla tüp bayisi
bulunmaktadır. Odamıza sadece 118 bayi kayıtlıdır. Sözü edilen “pazar
günleri bayilerin kapalı olması” yönünde bir karar olsa bile, bu karar ancak
Oda üyelerini bağlayabilecektir. Diğer tüp bayilerinin böyle bir kararı
uygulamasının istenmesi mümkün bulunmamaktadır. Bize üye olmayan diğer
tüp bayileri ticaret odası veya bakkallar odası gibi kuruluşlara üye olup, bizim
odamızın diğer oda ve birlikleri herhangi bir etkileme mekanizması
bulunmamaktadır.
05-01/3-3
3
Şuan itibariyle ev ve işyerleri açısından yedek tüp bulundurmak oldukça 100
kolaylaşmış durumdadır. Çünkü 12 kg. lık mutfak tüpünün ortalama depozito
fiyatı şuan 5 YTL civarındadır. Dolayısıyla tüketici, kolayca yedek tüp
bulundurabilmekte ve dolayısıyla Pazar günleri tüpçülerin kapalı olması gibi
bir durumda sıkıntı yaşamamaktadır. Geçtiğimiz kurban bayramı tatili içinde 4
gün boyunca kapalı bayiler olduğu gibi bütün tatil süresince açık bulunan
üyelerimiz de olmuştur.
Söz konusu şikayetin çıkış sebebi bizce şu olabilir: Daha önceki yıllarda tüp
bayilerinin kar marjı daha yüksekti. Tüp bayileri kolayca ekstra personel
çalıştırarak Pazar günleri nöbetleşe bir sistemle eleman bulundurarak 110
faaliyetlerini sürdürebiliyorlardı. Ancak son yıllardaki kar marjlarındaki
düşüşten dolayı artık Pazar günleri faaliyette olmak daha maliyetli hale geldi.
Bunun sonucunda bayiler kendiliklerinden Pazar günleri işletmelerini
kapatmaya başladılar. Piyasadaki faaliyette bulunan bütün tüp bayilerinin
herhangi bir şekilde birbirleriyle irtibat halinde oldukları dikkate alındığında bu
tür bir uygulama daha yaygın hale gelebilmektedir. Aynı zamanda tüp bayileri
Pazar günleri işletmelerini kendi tercihleri doğrultusunda kapattıklarında bazı
durumlarda tüketiciden tepkiler alabilmekteler. Bu tepkilere daha kolay cevap
verebilmek bakımından işletmelerinin camlarına belediye encümeni, ticaret
odası veya tüpçüler odasının kararlarıyla kapalı oldukları yönünde yazılar 120
asmaktalar. Ancak asılan bu yazıların herhangi bir dayanağı bulunmazken
esasen müşteriye daha kolay cevap verebilmek amacını taşıdığını
düşünüyoruz.
Öte yandan şuan itibariyle Pazar günleri faaliyetini sürdüren tüp bayileri
mevcut olup, bu durum Pazar günleri bayilerin kontrol edilmesiyle kolayca
tespit edilebilecektir. ...”
Oda başkanı ayrıca, Pazar günleri çalışmak isteyen tüp bayilerinin
belediyeden ve gerekli kamu kurumlarından çalışma ruhsatı almak zorunda 130
olduklarını, ancak halihazırdaki bayilerin hiçbirinin böyle bir ruhsatının
bulunmadığını, bu çeşit bir ruhsat almanın bayiler açısında herhangi bir
avantajının olmadığını ifade etmiştir.
20.1.2006 tarihinde uzmanlarca Konya’da faaliyette bulunan LPG dolum
firması (………………) Genel Müdürü ile görüşülerek kendilerinden aşağıdaki
bilgiler alınmıştır:
“Pazar günleri tüp bayilerinin kapanması uygulaması, yine bayilerin talebi
üzerine gerçekleşmiştir. Artık Pazar günleri çalışmak istemediklerini 140
belirtmişler, uygulama sonucundan da çok memnun olduklarını, kendilerine
zaman ayırabildiklerini ifade etmişlerdir. Bu uygulama, Konya Tüp satıcıları ve
Bayileri Odası’nın aldığı bir karardan ziyade, tüp bayilerinin kendi isteklerinden
kaynaklanmıştır. İsteyen bayiler Pazar günü satış yapabilmektedir. Pazar
günleri açık olan bayiler için herhangi bir yaptırım söz konusu değildir. ...”
20.1.2006 tarihinde, Konya’da faaliyette bulunan ve (………….) bayisi olan
(……………….) te, firma sahibi ile görüşülerek kendilerinden aşağıdaki bilgiler
alınmıştır:
05-01/3-3
4
150
“6-7 yıldır Kongaz bayiliği yapmaktayım. Konya Tüp satıcıları ve Bayileri
Odası’nın üyesiyim. Pazar günleri satış yapmamaktayım. Çünkü Pazar günü
yapılan satışlarla o günlük maliyetimi karşılayamamaktayım. Ayrıca Pazar
günlerini dinlenerek geçirmek istiyorum. ...
Ayrıca Pazar günleri çalışmak için ayrı ruhsata gerek duyulmaktadır. Bizim her
türlü diğer ruhsat ve izinlerimiz mevcuttur. Ancak Pazar günleri çalışmak için
ruhsatımız bulunmamaktadır.”
20.1.2006 tarihinde, uzmanlarca Konya’da faaliyette bulunan (……………….) 160
Ltd. Şti. sahibi ile yapılan görüşmede; Pazar günleri çalışmanın maliyetli
olduğu, artık Pazar günleri çalışmanın fazla yorucu olmasından dolayı tüp
satışı yapmadıkları, bu konuda kendilerine herhangi bir zorlamada
bulunulmadığı, ayrıca Pazar günü satış yapabilmek için çalışma ruhsatı
gerektiği, isteyen bayilerin Pazar günleri işletmelerini açabildikleri, bunun için
herhangi bir yaptırımın olmadığı ifade edilmiştir.
Diğer yandan, 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun’da haftada bir gün tatil
yapmanın esas olduğu belirtilerek hangi tür ticari faaliyetlerin bundan istisna
olduğu sayılmaktadır. İlgili kanun incelendiğinde tüp gaz bayilerinin bu 170
istisnalar arasında yer almadığı anlaşılmaktadır. Buna göre, tüp gaz bayileri
açısından 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun uyarınca Pazar günleri
kapalı olmak esas olup, işletmelerini açmak isteyenlerin ilgili mercilerden
Pazar günü çalışma izni almaları gerekmektedir. Konya’da faaliyette bulunan
tüp gaz bayilerinin hemen hemen hiçbirinin Pazar günü çalışma izinlerinin
bulunmadığı elde edilen bilgiler arasındadır. Dolayısıyla Konya merkezindeki
tüp gaz bayilerinin yasalara uygunluk açısından Pazar günleri kapalı olmaları
gerekmektedir. Şimdiye kadar Pazar günleri faaliyetini sürdüren bayilerin de
belediyeden alınmış çalışma izinleri olmaksızın faaliyette bulundukları
anlaşılmaktadır. 180
Uzmanlarca yapılan yerinde inceleme ve görüşmelerde elde edilen bilgiler
çerçevesinde, Konya Tüp Satıcıları ve Bayileri Odası’nın Pazar günleri tüp
gaz bayilerinin kapalı olması yönünde bir kararının bulunmadığı tespit
edilmiştir. Böyle bir kararın bulunması, söz konusu odaya üye bayilerin
sayısının az olması ve Pazar günleri kapalı olma konusunda herhangi bir
yaptırım veya zorlama bulunmaması nedeniyle anlamlı bulunmamaktadır.
Uzmanların yaptığı görüşmelerden böyle bir uygulamanın kendi tercihleri
çerçevesinde ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Halihazırda Konya’daki bayilerin
çoğunun Pazar günleri çalışma izinlerinin bulunmadığı dikkate alındığında, 190
Pazar günleri faaliyette bulunmamalarının rekabeti ihlal eden bir uygulama
olarak değil, yasal mevzuata uygun davranmak olarak değerlendirilmesi
gerektiği; bu çerçevede konuya ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek
olmadığı anlaşılmıştır.
05-01/3-3
5
I. SONUÇ 200
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:
Konya Tüp Bayii ve Satıcıları Odası hakkında, gerek pazar günleri Konya’da
faaliyette bulunan tüp gaz bayilerinin kapalı olması yönünde bir kararın tespit
edilmemesi, gerekse söz konusu tüp bayilerinin pazar günleri faaliyette
bulunmamalarının yasal mevzuata uygun davranmak olarak değerlendirilmesi
nedeniyle 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy